22 sentyabr 2018, Şənbə
Ana Səhifə - REPORTAJ - Atalar və övladlar - Öz ölümünü yuxuda görən şairin qəribə taleyi - LAYİHƏ
Atalar və övladlar - Öz ölümünü yuxuda görən şairin qəribə taleyi - LAYİHƏ +
19.12.2017, 15:28

Modern.az saytının “Atalar və övladlar” layihəsində tanınmış ziyalılar - elm, mədəniyyət, incəsənət, idman, ədəbiyyat xadimləri, eləcə də, ictimai, siyasi simaların övladları onları böyüdüb, boya-başa çatdıran atalarının həyat hekayətini danışırlar. Bir növ, atalarının keçdiyi ömür yolunu xarakterizə edirlər. Təkcə yazının deyil, həm də fotoların diliylə...

Həmçinin, məşhur övladlar da dünyasını dəyişən ataları barəsində danışır, onların portretini gözümüz önündə canlandırır.

Bu dəfə dünyadan erkən köçən mərhum şair Eldar Nəsibli Sibirelin oğlu Alı Nəsibli atası ilə bağlı xatirələrini danışacaq:

 

Ədəbi təxəllüsün tarixçəsi

 

-Əvvəlcə “Sibirel” təxəllüsündən başlayaq. Atam niyə “Sibirel”dən istifadə edirdi? O, 1952-ci ildə Sibirin Baxçar rayonunun Çernişovka kəndində anadan olub. Çünki valideynləri 1948-ci ildə Sibirin Tomsk vilayətinə sürgün edilmişdi. 4 ildən sonra isə atam dünyaya göz açıb. Dünyaya salam dediyi Sibir torpağının şərəfinə sonradan ədəbi təxəllüsünü “Sibirel”   götürüb. Bütün uşaqlıq xatirələri soyuq Sibirlə bağlıdır.  Baxmayaraq ki, orada o  qədər də çox yaşamamışdı, amma uşaqlığının keçdiyi şaxtalı Sibiri, qarlı yerləri unudulmaz bir xatirə kimi hər zaman bizə danışardı. Sibir ömrünün son gününə qədər Sibirelin ruhunda idi...

 

Buzlu cəhənnəmdə yaşam  mübarizəsi

- Elə buna görə də atamla bağlı ilk xatirələri Sibirdən başlamaq istəyirəm. Atamın “Yaddaş” poeması  var; Sibirdə keçirdiyi uşaqlıq illəri, ora ilə bağlı xatirələrindən bəhs edir. Atamın valideynləri Sibirə sürgün olunandan bir neçə il sonra o, dünyaya göz açır. Qarlı Sibir, cənubdan gələn isti iqlimin insanları və yeni anadan olan uşaq…Təbii ki, bu zaman onlar çox çətinlik çəkirlər. Amma bir xilaskar tapılır. Atamın valideynlərinə Sibirdə İvolkin adlı bir nəfər çox böyük köməklik göstərir.

İvolkinin ferması olub. Hə, bir də onu da deyim ki,  baba-nənəm bəy nəslindən olduqları üçün Sibirə sürgün edilmişdilər. Babam bəy oğlu idi, amma orada artıq yaşamaq uğrunda mübarizə aparmaq, körpə övladı –yəni, atamı qorumaq lazım idi. Odur ki, bəy oğlu babam  İvolkinin fermasında çobanlıq edir.

Xeyirxah İvolkin

-İvolkin  çox doğru-düzgün adam olub. Atamgilə hər işdə yardım edib. Onların sığınacaq salmasında, maddi təminatında əlindən gələni əsirgəməyib.

İvolkin özü də Sibirə sürgün olunan ukraynalı idi. Amma sonradan bacarığı ilə orada da öz yaşayışını təmin edib. Hətta bəraət alandan sonra da oraları tərk etməyib. Təkcə özünün yox, Sibirə sürgün olunan başqa insanların da ayaqda qalması üçün nə lazımdısa edib. Atamgil sonradan öz doğma yurdlarına-Qazaxa geri dönüblər. Amma İvolkin görün, necə doğru insan olub ki, baba və nənəmin məvacibini Qazaxa da yollayıb. Atam hər zaman ondan ağızolusu danışardı.


Buzlu yaddaş

-Sibir… Sibir… Oranı nahaq yerə buzlu cəhənnəm adlandırmayıblar ki! Amma nə qədər də qəribə olsa, atamın ən acılı-şirinli xatirələri elə ora ilə bağlı olub. Danışardı ki, bir dəfə sürgün olunan qadınlardan biri  özünün südəmər körpəsini yedirərkən, çağa əlindən  çaya düşür. Onların da yanında nəzarətçilər olarmış. Nəzarətçilərdən biri avtomatın süngüsü ilə buzu sındırıb uşağı soyuq sudan çıxarır. Bu cür dəhşətli səhnələr atamın gözləri  qarşısında çox olub.

Bir faktı da deyim ki, atamın babalarından biri  Şərif Şikəstə də Sibirə sürgün edilənlərdən olub. O, repressiya vaxtında yazdığı əsərlərini yandırıb. Odur ki, indiki dövrə demək olar ki, heç bir yazısı qalmayıb. Şərif Şikəstə dahi dramaturq Hüseyn Cavidlə eyni düşərgədə sürgündə olub. Səməd Vurğun da şeirlərinin birində onun adını çəkib…

Atam həmişə oradakı şaxtadan, bəmbəyaz qardan ağızdolusu danışardı. Onları sanki indi görürmüş kimi təsəvvür edirdi. Uşaqlıq yaddaşında ən çox asılıb qalan həmin şaxta, ayaz və bəmbəyaz qar idi.

 Söz yollarında

-Mütaliəyə, elm öyrənməyə hər zaman üstünlük verərdi. İlk şeiri də 1968-ci ildə “Ədəbiyyat qəzeti”ndə çıxıb. Ümumiyyətlə, o, 9 yaşından şeirlər yazmağa başlayıb. İlk şeirinin necə çap olunduğunu tez-tez danışardı. Hər dəfə də o zaman keçirdiyi  həyəcanını bir daha yaşayardı.  

Böyük şair Osman Sarıvəllidən tez-tez söhbət açardı. Çünki atam çox zaman onun yanında olardı. Osman Sarıvəlli artıq yaşlaşmışdı. Amma atam hər işində şairə kömək edirdi. Əlyazmalarını səhmanlayardı, çatışmayanları bir araya gətirərdi. Şeirin, sözün sirlərini də Osman Sarıvəllidən öyrəndi.

Təcrid

-Eldar Nəsib Sibirel Azərbaycan poeziyasında öz dəst-xətti ilə seçilən şair olub. Söz nəhəngləri - Bəxtiyar Vahabzadə, Osman Sarıvəlli, İsmayıl Şıxli onun  haqqında böyük sözlər deyib.  Bu da mənimçün bir övlad olaraq çox fəxredicidir.

Bir zamanlar atamın şeir kitabları yeddi, beş,  aşağısı dörd min tirajla çap edilirdi. Sonra elə oldu ki, zamanın çərxi dəyişdi; Qarabağ hadisələri, bir çox ağrı-acılar  yaşandı.  Atam bundan sonra ədəbiyyatdan, sözdən soyudu, ya necə oldusa,  sanki hər şeydən uzaqlaşdı. Televiziyada az göründü, radiolarda az eşidildi.


Sibirdən səngərə

-Ən çox sevdiyi işlərdən biri  səngərlərə getmək, əsgərlərin yanında olmaq idi. Müharibə gedən zaman ön cəbhəyə səfərlər edərdi. Daha sonra gəlib öz təəssüratlarını şeirə, sözə çevirərdi. Bizə də hər zaman yurd, vətən sevgisini aşılayardı. Baxmayaraq ki,  dünyaya uzaq Sibirdə göz açmışdı. Qarlı Sibir, şaxtalı yerlərdə ayaq açıb yerimişdi. Oranın ovqatı ruhuna hopmuşdu. Amma yenə də Vətənə sevgisi yüksək səviyyədə idi.

 

Biz övladlarına çox böyük diqqət ayırardı. O zamanlar yükək tirajla çıxardı. Sonra yuxarıda dediyim kimi uzaqlaşdı. Daha sonra da uzunmüddətli xəstəlik yaşadı. Ondan sonra da poeziyadan  bir xeyli aralandı. Sanki hər şeydən küsmüşdü. Doğrudur, artıq müstəqil olmuşduq. Hər şey qaydasına düşmüşdü. Amma yenə də uzun sürən xəstəlik onu çox sıxırdı.

Fələk hesablamaları…


-Amma atam xəstəlikdən yox, avtomobil qəzasından dünyasını dəyişdi. Son günlər özünü çox narahat hiss edirdi. Gecələr yuxudan durur, gərginlik keçirirdi. Günlərin bir günü də “Azərbaycan” nəşriyyatına gedir. Dostları çörək yeyirlərmiş. Onu da dəvət edirlər. Deyib ki, “yox, mən gedirəm, ola bilər ki, daha qayıtmayam”. Elə oturub yemək yeyənlərdən birinə - Sərvaz Əsgərə deyib ki, “mənim haqqımda son yazını sən yazarsan”. O da etiraz edib ki, Eldar müəllim, bu nə deməkdi, filan. Atam cavabında qəribə yuxu gördüyünü və  avtomobil qəzasına düşdüyünü deyir. Əlavə edir ki,  ola bilsin ki, daha qayıtmadı. Çünki özü öz ölümümü görmüşdü. Onlar da ürək-dirək verirlər ki, əşi, yuxudu da,  ürəyinə salma. Yuxular tərsinə yozular, ömrün uzanar. Deyib ki, yox. Yenidən Sərvaz Əsgərdən  xahiş edib k, haqqında son yazını o, yazar.

Elə həmin günün səhəri də rayona yola düşdü. Sonrası da belə… Bir də  xəbər aldıq ki, avtomobil qəzasında dünyasını dəyişib.
 

Şeilərində də ölümü ilə bağlı misralar çoxdu. Elə bil ki, qabaqcadan hiss edirmiş, duyurmuş. Məsələn 1999-cu ildə yazdığı şeirində  belə bir bənd var:

Neylim, mən bu qədər təzadı neylim?

Yolum - yol ha deyil, qəzadı neylim?

Ömür-tale verən cəzadı neylim?

Çəkirəm, boynumda günah var hələ.

 

Söz qardaşları

 

-Atamın ədəbi mühitdə yaxın dostları çox olub. Rəşad Məcidlə yaxın dostluq münasibətləri olub, bir yerdə çalışıblar. Aqil Abbas, Ramiz Qusarçaylı, Barat Vüsal, Ayaz Arabaçı və s… Atamın yaxın dostları çox olub. İndi də sağ olsunlar, hərdən rastlaşanda, haradasa görüşəndə  diqqətlərini bizdən əsirgəmirlər.  

Atam dünyasını dəyişəndən sonra televiziya proqramlarının birində Tahir Talıblı yaxşı bir ifadə işlətdi: “Eldar Nəsibli Sibirel Azərbaycan poeziyasında haqqı olan,  həm də haqqına çatmamış adamdı”.
Bu deyim üzərində sonralar çox fikirləşdim. Görürəm ki, həqiqətən çox hikmətli sözdür. Atam o zamanlar gənc nəslin ən öndəgedən şairlərindən biri idi. Ancaq heç zaman da aqibətindən, qazandığı mövqedən gileyli olmayıb. Mən bir övlad kimi bunu hiss etməmişəm. Həmişə də deyirdi ki, yazdıqları xalq, millət və övladları  üçündür.

İndi tələbələr universitetə bal sistemi ilə qəbul olunurlar. Atamgilin vaxtında belə deyildi. O, öz dövrünün qəbul şərtlərinə əsasən, ən yüksək göstərici ilə universitetə qəbul olunmuşdu. Təsəvvür elə, indi üçün 700 bal nə deməkdirsə, atam da öz dövrünün qaydalarına görə bu göstəricini qazanmışdı.

Torpağın çağırışı


-Ailədə elə göründüyü kimiydi. Biz övladlarına çox bağlı idi. Sakit, mülayim xasiyyəti var olsa da,  bəzən, nəsə yaşananda bir baxışı bizə  bəs edərdi. Ailədə iki qardaşıq. Nəsə səhv edəndə uşağı döymək, cəzalandırmaq anlayışlarını qəbul etməzdi. Ailəsi, övladlarına qarşı çox istiqanlı idi.

Atamı gördüyüm son gün, onunla bağlı son xatirə  yadımdadır: Mən kiçik övladam. Toyumdan cəmi 9 gün sonra atam avtomolbil qəzasında dünyasını dəyişdi. Elə əvvəl də  rayona getmək istəyirdi. Amma toydan sonra daha qəti  dedi ki, gərək rayona gedə. Biz etiraz etdik. Oktyabr ayı idi.  Havalar da yağıntılı, soyuq... Dedik ki, havalar düzələndən sora gedərsən. Amma fikrindən dönmədi. Həmin baxışları indi də yadımdadır. Elə hey deyirdi ki, gedəcək. El misalı var, sanki torpaq adamı çəkir… Getdi və…

 
Onu da deyim ki…

-Qarşıdan Osman Sarıvəllinin yubileyi gəlir. Qazax Rayon İcra Hakmiyyətinin başçısı Rəcəb Babaşov Osman Sarıvəlli və atamın məzarını ziyarət etdi. Məzar daşına heç cür yaxşı demək olmaz. Amma onun sayəsində  ilə həm Osman babanın, həm də atamın qəbri səhmanlandı.

Mayın 18-də atamın 65 illik yubileyi keçirildi. Rəcəb Babaşov və deputat Kamran Nəbizadə tərəfindən atamın xatirəsinə diqqət yetirildi; yubiley münasibətilə atamın seçilmiş əsərləri çap edildi.

Litvada yaşayan dostu  Mahir Həmzəyev bu yaxınlarda atam haqqında bir yazı yazdı. Yazı  “525-ci qəzet”də çap olundu. Atamı çox istəyən insanlardan biri də elə Mahir Həmzəyevdir.

“525-ci qəzet” dedim, yadımda düşdü; qəzetin baş redaktoru Rəşad Məcidlə atam yaxın dost olublar. Bir dəfə Moskvada restoranların birində olanda xanım ifaçılar  “Cücələrim” mahnısını oxuyublar. Rəşad Məcid deyirdi ki, atan bunu eşidəndə çox sevindi. Qərib ölkə, Azərbaycan dilində olan mahnı… Sonra bu hadisəyə şeir də yazdı. Deməli, atam uzaq Sibirdə də, Moskvada da olsa, hər zaman Azərbaycanı axtarırmış…

 

E.Nihad


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Tramp BMT-nin İranla bağlı iclasına sədrlik edəcək
22.09.2018, 00:59

Tramp BMT-nin İranla bağlı iclasına sədrlik edəcək

Törətmədiyi cinayətə görə 27 il cəza çəkən şəxs azadlığa çıxdı
22.09.2018, 00:43

Törətmədiyi cinayətə görə 27 il cəza çəkən şəxs azadlığa çıxdı

Hərbi təyyarə qəzaya uğradı: 2 ölü
22.09.2018, 00:22

Hərbi təyyarə qəzaya uğradı: 2 ölü

Türkiyə ordusu bir həftədə  56 terrorçu zərərsizləşdirdi
22.09.2018, 00:04

Türkiyə ordusu bir həftədə  56 terrorçu zərərsizləşdirdi

Sumqayıtda kişi özünü damdan atmaq istədi, amma ...
21.09.2018, 23:51

Sumqayıtda kişi özünü damdan atmaq istədi, amma ...

Jirinovski terrorçuları maliyyələşdirməkdə ittiham olunur
21.09.2018, 23:39

Jirinovski terrorçuları maliyyələşdirməkdə ittiham olunur

Xanımlar Putinə belə mane oldu - VİDEO
21.09.2018, 23:23

Xanımlar Putinə belə mane oldu - VİDEO

Şəmkirdə 18 yaşlı qız intihar etdi
21.09.2018, 23:11

Şəmkirdə 18 yaşlı qız intihar etdi

Şeyx Azərbaycan-Küveyt mənəvi əlaqələrini müzakirə etdi
21.09.2018, 22:57

Şeyx Azərbaycan-Küveyt mənəvi əlaqələrini müzakirə etdi

Bərə qəzasında ölənlərin sayı 136-ya çatdı: 4 günlük matəm
21.09.2018, 22:42

Bərə qəzasında ölənlərin sayı 136-ya çatdı: 4 günlük matəm

Azərbaycanda əməliyyat edilən xəstələrin sayı 3 dəfəyədək artıb
21.09.2018, 22:23

Azərbaycanda əməliyyat edilən xəstələrin sayı 3 dəfəyədək artıb

Nazir azərbaycanlı abituriyentlərin problemini nəzarətə götürdü
21.09.2018, 22:07

Nazir azərbaycanlı abituriyentlərin problemini nəzarətə götürdü

Türkiyə Almaniya ilə münasibətləri normallaşdırır
21.09.2018, 21:46

Türkiyə Almaniya ilə münasibətləri normallaşdırır

Qurban Qurbanov FİFA-nın tədbirindən imtina etdi
21.09.2018, 21:23

Qurban Qurbanov FİFA-nın tədbirindən imtina etdi

Göylər kəndində yeni tibb məntəqəsi açıldı
21.09.2018, 21:09

Göylər kəndində yeni tibb məntəqəsi açıldı

Qubada taxta sexinin sahibi cərimələndi
21.09.2018, 20:57

Qubada taxta sexinin sahibi cərimələndi

Bakıda Xüsusi Olimpiya Hərəkatı gənc liderlərin Forumu keçiriləcək
21.09.2018, 20:43

Bakıda Xüsusi Olimpiya Hərəkatı gənc liderlərin Forumu keçiriləcək

Bakıda NATO təlimləri - FOTOLAR
21.09.2018, 20:30

Bakıda NATO təlimləri - FOTOLAR

Ədliyyə naziri Ağstafada vətəndaşların şikayətlərini dinlədi
21.09.2018, 20:16

Ədliyyə naziri Ağstafada vətəndaşların şikayətlərini dinlədi

Liviyadakı toqquşmalarda 11 dinc sakin öldürüldü   
21.09.2018, 20:04

Liviyadakı toqquşmalarda 11 dinc sakin öldürüldü  

III Avropa Oyunlarına ev sahibliyi üçün namizədlərin qəbuluna start verilib
21.09.2018, 19:57

III Avropa Oyunlarına ev sahibliyi üçün namizədlərin qəbuluna start verilib

“Anadroid”də səhv tapanlara 3 milyon dollardan çox mükafat verilib
21.09.2018, 19:45

“Anadroid”də səhv tapanlara 3 milyon dollardan çox mükafat verilib

Bakıda daha bir ilk: bacı-qardaş dünya çempionu oldu
21.09.2018, 19:35

Bakıda daha bir ilk: bacı-qardaş dünya çempionu oldu

Avropa Liqasında ilk turun ən yaxşıları  - Foto
21.09.2018, 19:24

Avropa Liqasında ilk turun ən yaxşıları - Foto

Mərkəzi Bank dolların məzənnəsi barədə
21.09.2018, 19:14

Mərkəzi Bank dolların məzənnəsi barədə

Rihanna Barbadosun səfiri oldu
21.09.2018, 19:04

Rihanna Barbadosun səfiri oldu

Türkiyə prezidenti ABŞ-a gedir
21.09.2018, 18:53

Türkiyə prezidenti ABŞ-a gedir

Mars ekspedisiyasının bütün üzvləri əzabla öləcəklər - HESABAT
21.09.2018, 18:42

Mars ekspedisiyasının bütün üzvləri əzabla öləcəklər - HESABAT

Böyük summativ qiymətləndirmələr yalnız bu siniflərdə keçiriləcək - RƏSMİ
21.09.2018, 18:33

Böyük summativ qiymətləndirmələr yalnız bu siniflərdə keçiriləcək - RƏSMİ

Konstitusiya Məhkəməsi xarici valyuta ilə götürülən kreditlərlə bağlı qərarını açıqlayıb
21.09.2018, 18:22

Konstitusiya Məhkəməsi xarici valyuta ilə götürülən kreditlərlə bağlı qərarını açıqlayıb

Dövlət Turizm Agentliyi Aparatının işçilərinin say həddi müəyyənləşib
21.09.2018, 18:13

Dövlət Turizm Agentliyi Aparatının işçilərinin say həddi müəyyənləşib

UNEC-in rektoru prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb - FOTO
21.09.2018, 18:01

UNEC-in rektoru prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb - FOTO

Rezidenturaya boş qalan yerlərə qəbulun nəticələri açıqlandı   
21.09.2018, 17:53

Rezidenturaya boş qalan yerlərə qəbulun nəticələri açıqlandı  

Ərdoğan Putinlə görüşdə öz istəklərinə nail olub
21.09.2018, 17:45

Ərdoğan Putinlə görüşdə öz istəklərinə nail olub

Bərə qəzasında ölənlərin sayı 114-ə çatdı - YENİLƏNİB
21.09.2018, 17:33

Bərə qəzasında ölənlərin sayı 114-ə çatdı - YENİLƏNİB

ARXİV