25 iyun 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Azərbaycanda ateistlərin dəfn olunmaq İSTƏYİ - Əksəriyyət yandırılmağı arzulayır
Azərbaycanda ateistlərin dəfn olunmaq İSTƏYİ - Əksəriyyət yandırılmağı arzulayır
26.12.2017, 08:49

Azərbaycan xalqının əksəriyyətini müsəlmanlar təşkil edir. Bu baxımdan dəfn adətləri İslam dininin qayda-qanunlarına əsaslanır. Lakin unutmaq lazım deyil ki, əhalinin hamısı müsəlman deyil. Aralarında Allahı, dinləri qəbul etməyənlər, tanrıların varlığı və ya yoxluğunun bilinmədiyini düşünənlər də var. Yəni ateistlər, deistlər, aqnostiklər...

Maraqlıdır, həmin insanlar necə dəfn olunmaq istəyər?

Modern.az saytı belə bir sualla bu qəbildən olan şəxslərə müraciət edib.


Milli Məclisin deputatı  Araz  Əlizadə
bildirib ki, öləndən sonra yandırılmaq istəyir:

“Bizdə əfsus ki, öləni yandırmaq ənənəsi yoxdur. İstərdim ki, öləndən sonra məni yandırsınlar və külümdən də gübrə kimi istifadə edib, üstündə bir ağac əksinlər. Yandırılmaq ekoloji cəhətdən də təmizdir. Yandırmaq əslində bizim tarixi dinimiz olan atəşpərəstlikdən gəlir”.


 Jurnalist
Taleh Şahsuvarlı qeyd edib ki,dəfn adətləri hər zaman ənənələrə əsaslanır:

“Mən Laçında, İşıqlı dağında, Neşet Ertaşın oxuduğu "Könül dağı" türküsünün müşayiəti ilə dəfn olunmaq istəyirəm. Mənim dinim Qarabağ, Zəngəzur, bütöv Azərbaycan və Turan, imanım türklük, məbədim İşıqlı, Salvartı, Savalan, Bəzzeyn, Tanrı dağlarıdır.

Mollanın olub-olmaması cənazə törənimdə mənim diriykən baxışlarımı deyil, ənənələri ifadə edəcək. Mənim xatirəmi isə sazla, ozanlarımız yad etsə yaxşıdır”.

Fizik Yalçın İslamzadə öncə ölkədəmizdəki  yas adətlərinə toxunub:

“Bir neçə il əvvəl bir yas mərasiminə getmişdik. Yağış yağırdı, yas çadırına qədər olan 200 m palçıqlı qrunt yolu çətinlikə qət etdik və yas çadırına yox, mağarına daxil olduq. Ona görə mağar ki, toydan fərqi yox idi, ehsan olaraq masada  banan və kivi, hətta limonad var idi. Bir vaxtlar yaslarda masalara hətta siqaret qoyurdular. İndi həmin anasına yas verən şəxs, yas günlərini 1, 3, 7, 40 və il deyə uzatmasa, günləri ixtisar edib masanı təvazökar hala gətirsə, əvəzində o palçıqlı yola asfalt çəkdirə bilərdimi?

Bilərdi, ağlına gəlsəydi. Tipik məmləkət mənzərəsidir, güman ki, vəzifədə olduğu zaman bir az büdcə vəsaiti çırpışdırmışdı, o vəsaiti ictimai işə - yol çəkməyə yox, özünütəsdiq məqsədli israfa xərcləmişdi. Yəqin ki o axşam yasa gələnlərdən bəziləri onun anasını nə qədər sevdiyindən, çox kədərləndiyindən, adına layiq ehsan verdiyindən danışıblar.

Məmləkət insanlarının əksəriyyətinin mütərəqqi motivi yoxdur. Yeganə impuls ictimai nəzarətdir. Geyimə, danışığa, toya, yasa. Bəzən ölünün hansı həkimlərə aparıldığı (ölməzdən əvvəl) ilə maraqlananlar belə olur. Ya da ölü yaxınlarından kimin çox, kimin az ağladığını qeyd edi, sonra müzakirə edənlər  olur. Maraq duyğuları, hobbiləri, fəaliyyət sahələri olmadıqları üçün yeganə məşğuliyyətləri ictimai nəzarət həyata keçirməkdir. Onlar da belə var olurlar. Bütün davranış və düşüncələr, tərif və qınaqlar son təhlildə ictimai nəzarətlə əsaslandırılır - “hamı belə edir, dədə-baba qaydasıdır, dost var-düşmən var, qohum- qonşu nə deyər?”.

Ümumiyyətlə bizdə sənayeləşmə baş vermədiyi, insanların ali, ictimai maraqlara xidmət edən motivləri olmadığı üçün əsas məşğuliyyət xeyirdə və şərdə bəhsə girmək, bir birində, həsəd, paxıllıq, qısqanclıq oyandırmaq olduğu üçün mərasimlərə xərclənən vaxt və pul həddən artıq çoxdur.

Bəs insanları, imkansızları belə təmtəraqlı yas məclisi keçirməyə vadar edən ictimai nəzarət əslində kimlərə xidmət edir? Mərasimin bu qədər uzun və məsrəfli olması mollaya, düyü və xurma satana, mürdəşirə, və s. kimi yas sənayesində çalışanlara sərf edir. Güman ki, uzun zaman əvvəl molla və baqqallardan ibarət maraq qrupu insanları istismar etmək üçün bu yas sənayesini yaradıb, ictimai nəzarətin ixtiyarına veriblər.  Borc-xərcə girməklə də olsa, təmtəraqlı yas məclisi keçirməyənləri dilə-dişə salıb utandırıblar. Bəlkə son inəklərini belə satdırıblar.

Əslində bizdəki yas mərasimlərinin dinlə əlaqəsi yoxdur, heç bir dində və ölkədə belə təmtəraqlı yas mərasimi yoxdur. Bu tamamən mentalitetdən qaynaqlanır”.


Fizik  bildirib ki, öləndə ölkədə olsa, vəsiyyəti formal olacaq və yəqin ki buna heç kim əməl etməyəcək, “eldən ayıbdır” deyib bildiklərini edəcəklər:


“Daha əvvəl sadə üsulla dəfn olunmasını vəsiyyət edən bir din xadiminə sonradan təmtəraqlı məzar düzəldildi - oğlu atasının sadə qəbrinin onun “yiyəsizliyi” kimi görünməsindən narahat olmuşdu. Başqa belə az sayda misallar var.
Yandırılmağı vəziyyət etsək, bildiyim qədəri ilə ölkədə krematorium yoxdur. Edə biləcəyim yeganə xahiş yasın sadəcə bir gün olması və əsla və qətiyyən ora mollanın gəlməməsi olacaq.

Ancaq xaricdə ölsəm, hansı ki orada insan öz ölümü üzərində qərar alacaq qədər azaddır - orqanları (sağlam qalanı olacaqsa) vəsiyyət edər, qalan cismi krematoriumda yandırmağı, külü torpağa qarışdırıb onda ağac əkməyi vəsiyyət edərdim. Arada ölüm haqqında düşünəndə o ağacın böyüdüyünü və üstündə sincabın fındıq yediyini təsəvvür edirəm”.

Gənc bloqqer, sosial şəbəkələrdə elmi mövzuda silsilə yazılarla çıxış edən Taryel Abdullayev düşünür ki,insanlar din və onun ayinlərini ölümdən sonranı anlamadıqları üçün uydurublar:


“Ölüm zamanı icra olunan dini ayinlərin mənim üçün heç bir əhəmiyyəti yoxdur.  Çünki biz insanlar bioloji olaraq bir primat növüyük, digər primatlarla genetik olaraq 2% fərqimiz var. Bizi digər primatlardan fərqləndirən tək şey zəkamızdır. Düşünürəm ki, zəkamız bizə ikinci bir həyat deyil, onu uydurmağımızı təmin edə bilərdi.

Onun üçün də mən öldükdən sonra dini qaydalarla deyil, fərqli formada dəfn olunmaq istərdim. Məsələn, qonaqlıq olsun, iştirak edənlər yeyib-içsin və sonda isə məni yandırsınlar. Əminəm, bu 30 manata mollanın Quran oxumasıyla baş tutan dəfn mərasimindən daha yaxşı olardı”.

Gənc yazar Tural İsmayılov bildirib ki, öləndən sonra necə dəfn olunacağı barədə bir narahatlığı yoxdur:

“Çünki mən mövcud olmayacam. Sırf yaxınlarım öldükdən sonra mənə görə və seçimlərimə görə məsxərəyə məruz qalmasın deyə, qoy dədə-baba qaydasıyla dəfn etsinlər. Amma çox istərdim ki, öləndən sonra orqanlarımı ehtiyacı olanlara versinlər”.

Dövlət qulluqçusu Abasqulu Maqsudov deyib ki, necə dəfn edilməyinin heç bir önəmi yoxdur:

Ateist üçün mənim nəşimdən başqası xeyir görə bilirsə (məsələn, tibbi baxımdan, orqan bağışlanması, filan) buna etiraz etmirəm... Amma dəfn mərasimi mollasız, filansız olmaqla məhz valideyinim, keçənim necə dəfn olubsa, o cür.. Yəni, bunun elə də önəmi yoxdur mənim üçün... Əsas həyatım, yaşayışım, fəaliyyətimdir...”.

 


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Prezident Administrasiyasında 6 yeni sektor yaradıldı
25.06.2018, 15:31

Prezident Administrasiyasında 6 yeni sektor yaradıldı

Əfqanıstan hökuməti Talibanla Bakıda danışıqlar aparacaq? – XİN-dən AÇIQLAMA
25.06.2018, 15:16

Əfqanıstan hökuməti Talibanla Bakıda danışıqlar aparacaq? – XİN-dən AÇIQLAMA

Azərbaycan 70-dən çox yeni gəmi alacaq
25.06.2018, 15:12

Azərbaycan 70-dən çox yeni gəmi alacaq

Yasamalda qadına zor tətbiq edib çantasını alan şəxs tutuldu
25.06.2018, 15:05

Yasamalda qadına zor tətbiq edib çantasını alan şəxs tutuldu

Günnüt kəndində şəhid olan əsgərimizə MEDAL VERİLDİ  
25.06.2018, 15:05

Günnüt kəndində şəhid olan əsgərimizə MEDAL VERİLDİ  

Bakıda Əfqanıstan hökuməti ilə "Taliban" arasında sülh danışıqları keçiriləcək
25.06.2018, 15:03

Bakıda Əfqanıstan hökuməti ilə "Taliban" arasında sülh danışıqları keçiriləcək

“Keçmiş müdafiə naziri kimi bir arzum var” - Tahir Əliyev
25.06.2018, 14:57

“Keçmiş müdafiə naziri kimi bir arzum var” - Tahir Əliyev

Azərbaycanlı BP-yə vitse-prezident təyin olundu
25.06.2018, 14:55

Azərbaycanlı BP-yə vitse-prezident təyin olundu

İlham Əliyevdən Zakir Həsənov və Nəcməddin Sadıkovla bağlı SƏRƏNCAM
25.06.2018, 14:48

İlham Əliyevdən Zakir Həsənov və Nəcməddin Sadıkovla bağlı SƏRƏNCAM

Prezident onlara general rütbəsi verdi - SİYAHI 
25.06.2018, 14:40

Prezident onlara general rütbəsi verdi - SİYAHI 

Rusiyanın Azərbaycan iqtisadiyyatına investisiyaları 4 milyard dolları ötüb
25.06.2018, 14:20

Rusiyanın Azərbaycan iqtisadiyyatına investisiyaları 4 milyard dolları ötüb

AŞPA-nın yeni prezidenti seçildi
25.06.2018, 14:12

AŞPA-nın yeni prezidenti seçildi

“Qırmızı körpü”nün sındırıldığı yerdən REPORTAJ
25.06.2018, 14:07

“Qırmızı körpü”nün sındırıldığı yerdən REPORTAJ

İnce Ərdoğanı təbrik edəcək: “Məğlub olmuşuqsa, bunu qəbul etməliyik”
25.06.2018, 13:49

İnce Ərdoğanı təbrik edəcək: Məğlub olmuşuqsa, bunu qəbul etməliyik

Türkiyə ordusu 24 terrorçunu məhv etdi
25.06.2018, 13:45

Türkiyə ordusu 24 terrorçunu məhv etdi

BMqT-nin nümayəndəsi qaçqın problemi haqda məlumatlandırıldı   
25.06.2018, 13:41

BMqT-nin nümayəndəsi qaçqın problemi haqda məlumatlandırıldı  

“Hərbi paradla çox ciddi siyasi mesajlar veriləcək” - Politoloq gözlənilən hadisəni ŞƏRH ETDİ
25.06.2018, 13:36

“Hərbi paradla çox ciddi siyasi mesajlar veriləcək” - Politoloq gözlənilən hadisəni ŞƏRH ETDİ

Türkiyə parlamentinin Şuşadan olan azərbaycanlı millət vəkili Modern.az-a DANIŞDI
25.06.2018, 13:18

Türkiyə parlamentinin Şuşadan olan azərbaycanlı millət vəkili Modern.az-a DANIŞDI

Xızıda maşın aşdı - sürücü öldü
25.06.2018, 13:12

Xızıda maşın aşdı - sürücü öldü

Sabahkı istilərlə bağlı rəsmi XƏBƏRDARLIQ
25.06.2018, 13:10

Sabahkı istilərlə bağlı rəsmi XƏBƏRDARLIQ

“Türkiyə mühüm bir mərhələyə qədəm qoydu” - Depuat seçkiləri QİYMƏTLƏNDİRDİ
25.06.2018, 12:44

“Türkiyə mühüm bir mərhələyə qədəm qoydu” - Depuat seçkiləri QİYMƏTLƏNDİRDİ

İran prezidenti də Ərdoğanı təbrik etdi
25.06.2018, 12:44

İran prezidenti də Ərdoğanı təbrik etdi

Sabah paradda bu silahlar ilk dəfə göstəriləcək - SİYAHI   
25.06.2018, 12:38

Sabah paradda bu silahlar ilk dəfə göstəriləcək - SİYAHI  

Tərcümə Mərkəzinin nəşrləri xarici mətbuatda
25.06.2018, 12:30

Tərcümə Mərkəzinin nəşrləri xarici mətbuatda

Saxta manatı dollara satmaq istəyən Gəncə sakini saxlanıldı
25.06.2018, 12:28

Saxta manatı dollara satmaq istəyən Gəncə sakini saxlanıldı

Xanım jurnalistə ağır itki üz verdi   
25.06.2018, 12:28

Xanım jurnalistə ağır itki üz verdi  

Nərimanovda piyadanı vurub öldürən sürücü tutuldu
25.06.2018, 12:27

Nərimanovda piyadanı vurub öldürən sürücü tutuldu

Yerevan meriyası önündə aksiyalar BAŞLAYIB
25.06.2018, 12:23

Yerevan meriyası önündə aksiyalar BAŞLAYIB

Fuad Muradov Türkiyədə millət vəkili seçilən azərbaycanlıya zəng etdi   
25.06.2018, 12:18

Fuad Muradov Türkiyədə millət vəkili seçilən azərbaycanlıya zəng etdi  

Putin Ərdoğana: “Qələbə sizin böyük avtoritetinizdən xəbər verir”
25.06.2018, 12:15

Putin Ərdoğana: “Qələbə sizin böyük avtoritetinizdən xəbər verir”

Neft gəlirlərini indi elə xərcləmək lazımdır ki… - Deputat istiqamətləri sadaladı   
25.06.2018, 12:12

Neft gəlirlərini indi elə xərcləmək lazımdır ki… - Deputat istiqamətləri sadaladı  

1 ton 400 kq narkotik dövriyyədən çıxarılıb - Əli Həsənov
25.06.2018, 12:05

1 ton 400 kq narkotik dövriyyədən çıxarılıb - Əli Həsənov

Dəmirəlin doktoru, Bülent Arınçın oğlu, “Fənərbaxça”nın keçmiş futbolçusu deputat seçildi
25.06.2018, 11:58

Dəmirəlin doktoru, Bülent Arınçın oğlu, “Fənərbaxça”nın keçmiş futbolçusu deputat seçildi

Azərbaycanın ÜDM-i artıb: Nazir tapşırıq verdi
25.06.2018, 11:54

Azərbaycanın ÜDM-i artıb: Nazir tapşırıq verdi

Baytarlıq Xidmətinin rəhbərliyi yoxlama apardı
25.06.2018, 11:51

Baytarlıq Xidmətinin rəhbərliyi yoxlama apardı

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(11.3%)
Braziliya(25.2%)
Almaniya(10.4%)
İngiltərə(2.17%)
Portuqaliya(11.7%)
İspaniya(5.65%)
Fransa(4.34%)
Belçika(2.60%)
Seneqal(3.47%)
Rusiya(23.0%)