24 yanvar 2019, Cümə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Tarixin Xankəndi səhifəsi – IV yazı
Tarixin Xankəndi səhifəsi – IV yazı
29.12.2017, 00:29

Yazının əvvəlini aşağıdakı linklərdən oxuya bilərsiniz:

http://modern.az/az/news/152628#gsc.tab=0

http://modern.az/az/news/152739#gsc.tab=0

http://modern.az/az/news/152846#gsc.tab=0

 

1988-ci ilin əvvəllərindən ermənilərin Dağlıq Qarabağda və Ermənistanda keçirdikləri tətillərdə, nümayişlərdə, proseslərin təşkil edilməsində Ermənistandakı “Qarabağ”, Xankəndindəki “Krunk” adlı təşkilatların xüsusi rolu olub.

 

Dağlıq Qarabağda yaşayan ermənilər əsassız torpaq iddiaları ilə ilk dəfə açıq müstəvidə, Xankəndi şəhərində 13 fevral tarixində nümayişə çıxıblar. Əslində cəsarət və cürət anlayışından bixəbər olan bu toplumun nümayiş, mitinq, tətil etmək planları o qədər də real görünmürdü. Çünki sovet rejiminin hələ mövcud olduğu bir dövrdə kütləvi toplantılar, xüsusilə də, milli münasibətlər, ərazi iddiası ilə nəzərdə tutulan tədbirlərin keçirilməsi SSRİ qanunlarına zidd idi. Və sovet insanı bu cür nümayişləri, tətilləri yalnız televiziyada, informasiya proqramlarının xarici ölkə xəbərləri blokunda seyr edə bilərdi. Hər halda biz belə düşünürdük… Amma heç ağlımıza da gəlmirdi ki, erməni millətçiləri Qorbaçovun aşkarlıq siyasətindən və şəxsən özündən qədərindən də artıq yararlanaraq Dağlıq Qarabağın Ermənistana verilməsi ilə bağlı planlarının həyata keçirilməsi üçün bütün vasitələrə əl atacaqlar.

 

Əvvəlcədən nəzərdə tutulduğu kimi nümayiş Xankəndinin mərkəzi meydanında keçirilməli idi. O vaxt bu meydan Leninin adını daşıyırdı. Meydana əsas giriş bir neçə istiqamətdən, Kirov prospektindən, vilayət partiya komitəsinin inzibati binasının arxa hissəsindən keçən Atarbekov küçəsindən, Qarabağ mehmanxanası tərəfdən isə Tumanyan küçəsindən idi. Səhər saat 9-10 radələrində sadaladığım küçələrdə qrup-qrup insanlar toplaşmışdılar. Hadisəslərin canlı şahidi kimi ilk müşahidələrimdən ermənilərin həyəcan, təlaş və xislətlərinə uyğun qorxu içində olduqları açıq hiss olunurdu. Erməni dilini az-çox bildiyimdən aralarında etdikləri söhbətlərdə də bunu sezmək çətin deyildi. Hətta onlar qırmızı parça və adi ağ vatman kağızda hazırladıqları şüarları da bükülü vəziyyətdə saxlamışdılar. Toplaşan insanlar bir neçə müddət meydana daxil olmadılar. Nəhayət, Xankəndi tikinti materialları kombinatının baş direktoru, nümayişin əsas təşkilatçısı olan "Krunk" cəmiyyətinin sədri Manuçarov və ətrafındakı bir neçə erməni fəalı meydanda görünəndə nümayişə cəlb olunanlar da meydana daxil oldular.

 

Nümayişdə bütün çıxışlar və şüarlar Dağlıq Qarabağın Ermənistanın tərkibinə verilməsi ilə bağlı idi. Əsas isə vilayətin sosial-iqtisadi vəziyyəti göstərilirdi. Təbii ki, belə bir əsasın yersiz və mənasız olduğunu ermənilərin özləri də yaxşı bilirdi. Əgər təkcə son 15-20 ildə Ağdamdan dəmiryolu xətti Xankəndinə çəkilmişdisə, kondensator zavodu Xankəndində tikilib istifadəyə verilmişdirsə, Xankəndi elektrotexnika zavodunun, ipək kombinatının yeni filialları açılmışdısa, Xankəndi ayaqqabı fabrikində yeni qurğu və avadanlıqların qurulması nəticəsində istehsal gücü 12 dəfə artmışdısa, tibb texnikumu Xankəndində faaliyyətə başlamışdısa, yeni məktəblər imşa edilmişdisə, "stokvartirnı" adlanan yerdə böyük müasir yaşayış massivi tikilmişdisə, yol tikintisinə və abadlıq işlərinə ayrılan vəsaitin məbləği hər il artmışdısa hansı sosial-iqtisadi gerilikdən söhbət gedə bilərdi. Bu təkcə vilayətin inkişafındakı görünən tərəflər idi. Əgər o illərin statistik göstəriçilərinə nəzər salsaq şahidi olarıq ki, vilayətin inkişafı üçün Azərbaycanın büdcəsindən ayrılan vəsait digər regionlara ayrılan vəsaitlərdən nəzəçarpacaq dərəcədə çox olub.

 

Artıq günorta saatlarında nümayiş iştirakçılarının sayı təxminən 500 nəfəri keçmişdi. Heç bir təhlükənin və cəzanın olmadığını görən, arxayınlaşan ermənilərin Dağlıq Qarbağın Ermənistana verilməsinin əsas səbəbini artıq başqa cür də əsaslandırırdılar. Belə ki, Qarabağın əzəli erməni torpaqları olduğunu, ermənilərə məxsusluğunu  həyasızcasına dilə gətirirdilər. Manuçarovun, Xankəndi ipək kombinatının partiya təşkilatının katibi, Ermənistanın sabiq prezidenti Koçaryanın, Xankəndi aqrar sənaye kombinatının direktoru Poqosyanın, uşaq şairi Qurgen Qabrelyanın, Ermənistanda fəaliyyət göstərən “Qarabağ” təşkilatının fəallarının qızışdırıcı çıxışları nümayiş iştirakçılarına xüsusi “ilham” verirdi.

 

Meydan gecələr də boş qalmırdı. Azərbaycanın hesabına zənginləşən ermənilər nümayiş iştirakçılarını isti geyimlərdən tutmuş, ərzaq məhsullarına, siqaretə, spirtli içkilərə qədər təmin edirdilər.

 

Bütövlükdə, 1988-ci ilin fevral ayı ermənilərin xeyrinə işləyir. Azərbaycan rəhbərliyi öz mövqeyini nə Xankəndində, nə də Moskvada, Kremldə sərgiləyə bilmir. Bəlkə də buna çəhd olunur, amma nəticə vermir.

 

Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin məlumatına əsasən nümayişin əsas təşkilatçıları, insanları milli münaqişəyə cəlb edənləri, başda Poqosyan olmaqla 11 nəfərin həbs olunması qərara alınır. Bu haqda Qorbaçova məlumat verilir. Qorbaçov qəti etiraz edir və həbsin qarşısı da bununla alınır. Məsələnin bu cür ermənilərin xeyrinə həll olunmasında Şahnazarovun böyük rolu olur.

 

1988–ci il fevralın 23–də Sov. İKP MK katibi Q.Razumovski başda olmaqla Moskvadan gələn nümayəndə heyəti K.Bağırov və Azərbaycan KP MK–nın bir neçə büro üzvünün iştirakı ilə DQMV Partiya Komitəsinin büro və plenum iclaslarını keçirirlər. Gevorkov birinci katib vəzifəsindən azad edilərək onun yerinə Dağlıq Qarabağda baş verən bütün hadisələrin əsas təşkilatçısı Poqosyan seçilir. Beləliklə, həbsə alınmalı bir şəxs DQMV-nin baş kürsüsünə sahib olur. Və elə fevralın 25-də partiya komitəsinin fəalları ilə keçirdiyi ilk içlasda vilayətin erməni sakinlərinin kütləvi şəkildə ayağa qalxmasını təmin etməyi tələb edir.

 

Bununla da həm Xankəndi şəhərində, həm də vilayətin digər yaşayış mətəqələrində nümayişlərin, mitinqlərin, tətillərin yeni dalğası başlanır.

 

Fevralın 26–da M.Qorbaçov Azərbaycan və Ermənistan zəhmətkeşlərinə müraciət edir. Onun müraciətindəki “DQMV–də yığılıb qalan nöqsanlar və çətinliklər az deyildir” və “biz müxtəlif ideyaların və təkliflərin açıq müzakirəsindən boyun qaçırmağın tərəfdarı deyilik” ifadələri ermənilərə öz hərəkətlərini daha da fəallaşdırmağa ümid verir.

 

Beləliklə, 1988-ci ilin 13 fevral tarixi Azərbaycanın tarixinə Qarabağ savaşının başlanğıc günü kimi yazılır...


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Sarkisyan yenidən ictimaiyyət qarşısına çıxdı - FOTO
24.01.2019, 12:51

Sarkisyan yenidən ictimaiyyət qarşısına çıxdı - FOTO

Yüksək keyfiyyətli ali təhsil ocağı – “UNEC-100”
24.01.2019, 12:50

Yüksək keyfiyyətli ali təhsil ocağı – “UNEC-100”

Mehriban Əliyeva Bakıda doğulan üçəmlərlə bağlı göstəriş verdi
24.01.2019, 12:48

Mehriban Əliyeva Bakıda doğulan üçəmlərlə bağlı göstəriş verdi

Abşeronda heyvanlara peyvənd vuruldu
24.01.2019, 12:41

Abşeronda heyvanlara peyvənd vuruldu

Deputatın böyük oğlu İsveçrədə ölən qardaşını gətirməyə getdi   
24.01.2019, 12:39

Deputatın böyük oğlu İsveçrədə ölən qardaşını gətirməyə getdi  

Prezident Tərəvəzçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutunun açılışında - YENİLƏNİB
24.01.2019, 12:38

Prezident Tərəvəzçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutunun açılışında - YENİLƏNİB

AMEA-da meyvə-tərəvəz yarmarkası açılacaq
24.01.2019, 12:30

AMEA-da meyvə-tərəvəz yarmarkası açılacaq

İTV “Eurovision-2019” üçün mahnı qəbulu elan etdi
24.01.2019, 12:24

İTV “Eurovision-2019” üçün mahnı qəbulu elan etdi

Fransa jurnalından Azərbaycana qarşı TƏXRİBAT
24.01.2019, 12:20

Fransa jurnalından Azərbaycana qarşı TƏXRİBAT

DİM-in sektor müdiri: “Testlərimizdən yararlanıb, bizim  material adı ilə alver edirlər” - MÜSAHİBƏ
24.01.2019, 12:20

DİM-in sektor müdiri: “Testlərimizdən yararlanıb, bizim  material adı ilə alver edirlər” - MÜSAHİBƏ

Hadi Rəcəbli: “Deputatların gördüyü müsbət işlər yaddan çıxır”
24.01.2019, 12:09

Hadi Rəcəbli: “Deputatların gördüyü müsbət işlər yaddan çıxır”

Deputatlar nazirliyi İTTİHAM ETDİLƏR
24.01.2019, 12:00

Deputatlar nazirliyi İTTİHAM ETDİLƏR

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi Türkiyəyə soğan satanlara müraciət etdi
24.01.2019, 11:53

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi Türkiyəyə soğan satanlara müraciət etdi

Azərbaycanda tələbələrin köçürülməsi başlanır
24.01.2019, 11:53

Azərbaycanda tələbələrin köçürülməsi başlanır

Hadi Rəcəbli bəzi jurnalistləri QINADI: “Çox təəssüf”
24.01.2019, 11:41

Hadi Rəcəbli bəzi jurnalistləri QINADI: “Çox təəssüf”

Milli Məclis Azay Quliyevin hazırladığı sənədləri dəyərləndirdi   
24.01.2019, 11:36

Milli Məclis Azay Quliyevin hazırladığı sənədləri dəyərləndirdi  

AzerTelecom “Azerbaijan Digital Hub” proqramını icra edir
24.01.2019, 11:30

AzerTelecom “Azerbaijan Digital Hub” proqramını icra edir

Villası müsadirə olunan deputat telefonları qapadıb   
24.01.2019, 11:30

Villası müsadirə olunan deputat telefonları qapadıb  

Bakıda itkin düşən şəxs tapıldı
24.01.2019, 11:24

Bakıda itkin düşən şəxs tapıldı

“Azərbaycan intibah dövrünü yaşayır” – Hadi Rəcəbli
24.01.2019, 11:15

“Azərbaycan intibah dövrünü yaşayır” – Hadi Rəcəbli

Amerikalı konqresmenlərin azərbaycanlı dostu - Cavid Hüseynov kimdir?   
24.01.2019, 11:11

Amerikalı konqresmenlərin azərbaycanlı dostu - Cavid Hüseynov kimdir?  

Qənirə Paşayeva Avropa təşkilatlarını ittiham etdi
24.01.2019, 11:09

Qənirə Paşayeva Avropa təşkilatlarını ittiham etdi

Kamal Abdullanın “Sehrbazlar dərəsi” ikinci dəfə nəşr olunub
24.01.2019, 11:04

Kamal Abdullanın “Sehrbazlar dərəsi” ikinci dəfə nəşr olunub

Ağcabədidə dəhşətli QƏTL - Polis açıqlama yaydı
24.01.2019, 11:02

Ağcabədidə dəhşətli QƏTL - Polis açıqlama yaydı

Azərbaycanlı deputat AŞPA-da əlillərlə bağlı çağırış etdi
24.01.2019, 11:00

Azərbaycanlı deputat AŞPA-da əlillərlə bağlı çağırış etdi

MİDA sabah 174 güzəştli mənzili satışa çıxarır - Müraciət edənlərin 98 faizi ala bilməyəcək
24.01.2019, 10:50

MİDA sabah 174 güzəştli mənzili satışa çıxarır - Müraciət edənlərin 98 faizi ala bilməyəcək

Gəncədə külli miqdarda narkotik dövriyyədən çıxarıldı
24.01.2019, 10:44

Gəncədə külli miqdarda narkotik dövriyyədən çıxarıldı

Bakı Ali Neft Məktəbində “Yeni nəsil və Yeni təhsil dünyası” adlı təlim
24.01.2019, 10:39

Bakı Ali Neft Məktəbində “Yeni nəsil və Yeni təhsil dünyası” adlı təlim

““Nəsimi ili” humanizm ideyalarının yaşadılmasına bir çağırışdır”
24.01.2019, 10:35

“Nəsimi ili” humanizm ideyalarının yaşadılmasına bir çağırışdır

İsrail postsovet ölkələrinin diplomlarını tanımayacaq
24.01.2019, 10:31

İsrail postsovet ölkələrinin diplomlarını tanımayacaq

Venesuelada ikihakimiyyətlilik davam edir – Ölənlərin sayı artır
24.01.2019, 10:14

Venesuelada ikihakimiyyətlilik davam edir – Ölənlərin sayı artır

Tramp NATO ölkələrini 100 milyard dollar xərcə salıb
24.01.2019, 10:02

Tramp NATO ölkələrini 100 milyard dollar xərcə salıb

Türkiyədə axtarışda olan azərbaycanlılar saxlanıldı - Rusiyaya verildi
24.01.2019, 09:53

Türkiyədə axtarışda olan azərbaycanlılar saxlanıldı - Rusiyaya verildi

Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər öldü
24.01.2019, 09:45

Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər öldü

“Tufan” xidməti-döyüş fəaliyyətinə baş­ladı - FOTO
24.01.2019, 09:40

“Tufan” xidməti-döyüş fəaliyyətinə baş­ladı - FOTO

Ərdoğan Maduronu dəstəklədi: “Yanındayıq!”  
24.01.2019, 09:32

Ərdoğan Maduronu dəstəklədi: “Yanındayıq!”  

Müdafiə Nazirliyi Qarabağ cəbhəsindəki təxribatla bağlı məlumat yaydı
24.01.2019, 09:19

Müdafiə Nazirliyi Qarabağ cəbhəsindəki təxribatla bağlı məlumat yaydı

Putin Venesueladakı çevrilişi dəstəkləmədi
24.01.2019, 09:19

Putin Venesueladakı çevrilişi dəstəkləmədi

Rusiya əhalisi son 10 ildə ilk dəfə azalıb - STATİSTİKA
24.01.2019, 09:06

Rusiya əhalisi son 10 ildə ilk dəfə azalıb - STATİSTİKA

2019-cu ilin trendləri - Bu işlərdən daha çox pul qazana biləcəksiniz   
24.01.2019, 08:43

2019-cu ilin trendləri - Bu işlərdən daha çox pul qazana biləcəksiniz  

İsveçə köçmüş jurnalist: “Ölkəni tərk etmişəm deyə, İsa Qəmbərə münasibətim dəyişməyəcək ki!” - MÜSAHİBƏ
24.01.2019, 08:29

İsveçə köçmüş jurnalist: “Ölkəni tərk etmişəm deyə, İsa Qəmbərə münasibətim dəyişməyəcək ki!” - MÜSAHİBƏ

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
24.01.2019, 08:13

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ

AŞPA media xidmətinə dair qətnamə qəbul etdi
24.01.2019, 00:56

AŞPA media xidmətinə dair qətnamə qəbul etdi

Putin Ərdoğanla belə vidalaşdı
24.01.2019, 00:41

Putin Ərdoğanla belə vidalaşdı

Ali Məhkəmənin sabiq sədri həbs edildi
24.01.2019, 00:24

Ali Məhkəmənin sabiq sədri həbs edildi

İran Fars körfəzində yeni neft ehtiyatı aşkarlayıb
24.01.2019, 00:14

İran Fars körfəzində yeni neft ehtiyatı aşkarlayıb

Paşinyan İlham Əliyevlə görüşün detallarını açıqladı
23.01.2019, 23:56

Paşinyan İlham Əliyevlə görüşün detallarını açıqladı

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
23.01.2019, 23:41

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Ağstafada qayınata kürəkən tərəfindən bıçaqlandı
23.01.2019, 23:27

Ağstafada qayınata kürəkən tərəfindən bıçaqlandı

İlham Əliyevin İsveçrəyə səfəri başa çatdı
23.01.2019, 23:11

İlham Əliyevin İsveçrəyə səfəri başa çatdı

ARXİV