18 yanvar 2019, Cümə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Dində qızların evililik yaşı: “Özlərinin qeyrətli olduğunu iddia edirlər?” – Qalmaqallı AÇIQLAMA
Dində qızların evililik yaşı: “Özlərinin qeyrətli olduğunu iddia edirlər?” – Qalmaqallı AÇIQLAMA
04.01.2018, 15:53

Türkiyə Dəyanət İşləri Nazirliyinin internet üzərindən açıqlaması Türkiyə mediasında qalmaqala səbəb olub. Açıqlamada uşaqların yetkinlik yaşının qızlarda 9,oğlanlarda 12 yaş olduğu göstərilir.

 

Ümumiyyətlə, İslam dinində bir çox alimlər qızların evlilik yaşının elə 9 yaşdan məqbul sayıldığını iddia edirlər. Alimlər bu fikrin arxasında dayanmaq üçün bir neçə dəlili əsas götürürlər:

 

“İçinizdən evli olmayanları, evləndirin” (“Nur” surəsi, 32-ci ayə) ayəsində hər hansı bir yaş məhdudiyyəti qoyulmur. Bu da yetkinlik çağından öncə də evlənməyin mümkün olduğunu göstərir.

 

Həzrəti Aişənin sözləri: “Mən 7 yaşımda olanda Həzrəti Peyğəmbər mənimlə evləndi, 9 yaşımda da mənimlə bir yerdə oldu” (Neytul-Evtar kitabından)

 

İçlərində həzrəti Əlinin də yer aldığı səhabələrdən bəzilərinin də kiçik yaşda qız uşaqlarını evləndirdikləri söylənilənlər arasındadır.

İslam alimlərinin bəzilərinin qəbul etdiyi baxışa görə, ərgənlik yaşı qadınların adət görməsi kişilərdən isə spermanın xaric olması ilə dəyərləndirilir. Qadın üçün adətin başlanğıcı 9 yaş, oğlanlar üçün 12 yaş hesab olunur. Bu hal baş verdikdə insanlar ərgən sayıla bilər. Bu hallar olmadıqda isə ərgənlik yaşı 15 yaş qəbul edilir.Lakin yaş etibarilə ərgənlik yaşını qadınlar üçün 17, oğlanlar üçün 18-19 yaş olaraq qəbul edən alimlər də var. İsti bölgələrdə ərgənlik çağı və evlənmə yaşı digər bölgələrə görə daha öncədən başlayır.

Adət görən qadının evlənməyə uyğun olduğu isə bioloji olaraq da təsdiqlənib.

İslam alimləri həzrəti Aişənin 9 yaşında evlənməsini iki şəkildə dəyərləndirilir:

 

“Birincisi, ərəblərdə qız uşaqları adət gördükdən sonrakı yaşları ilə tanınır. Rəvayətlərdə keçən məlumatları buna görə dəyərləndirmək lazımdır. Bundan əlavə Həzrəti Aişənin 17-18 yaşlarında evləndiyini göstərən sənədlər də var.

 

İkincisi, əgər bu bilgiləri dövrə uyğun olaraq düşünsək, o zamanın adətlərinə uyğun olaraq bu tamamilə normal bir hal olaraq dəyərləndirilməlidir”.

 

Bəs İslama görə qızlar neçə yaşda evlənə bilər?

 

Məsələ ilə bağlı Modern.az-a danışan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sabiq sədri, “İrşad” İslam Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru Rafiq Əliyev İslamda evlilik yaşının 9-12 yaş olduğunu bildirib:

 

“İslam dinində belə adət var ki, qız ayağa durur və onun üstünə möhkəm şəkildə papaq atırlar. Əgər qız yıxılsa, ərə getmək vaxtı gəlməyib deməkdir. Yıxılmasa  ərə gedə bilər. Yəni,bu qızın fiziki durumundan asılıdır.

Amma 9 yaşından qızın ərə verilməsi məsələsinin İslamda olduğu doğrudur. Məhəmməd peyğəmbərimiz, Əbu Bəkrin qızı Həzrəti Aişə ilə qız 9 yaşında olanda evlənib. Deyilənə görə, 9 yaşında olan qızla kişi kimi əlaqədə olmayıb.12 yaşında cinsi əlaqədə olub. Amma 9 yaşından onu öz xanımı kimi evinə gətirib.

 

9 yaşında İslamda ərə getmək məqbul hesab olunur. İslam dövlətlərinin bir çoxunda müəyyən bir hədd qoyulub. Bu hədd 16 yaşdan yuxarıdır. Bu dövlətlərə Misir, Suriya, Əlcəzair də daxildir. Dini nöqteyi-nəzərdən götürsək  9-12 yaşından evlənmək mümkündür. Bizim cənub rayonlarında 12 yaşında ərə gedən qızlar çoxdur. Hətta demək olar ki, onların sayı 70%-ə qədərdir”.

 

Rafiq Əliyev 9 yaşında qızın ərə getməsinin səbəblərini də açıqlayıb:

 

“Fizioloji nöqteyi-nəzərdən 9 yaşında qızın ərə getməsi ona görə doğru hesab olunur ki, evlilik fiziki cəhətdən ona mənfi təsir edə bilməz. Sadəcə olaraq 9 yaşından 12 yaşına qədər qız uşağı hamilə qala bilmir. Hətta Ayətullah  Lənkəraninin kitabında vaxtilə yazılıb ki, 9 yaşında və 60 yaşında olan xanımlarla evlənib sonra onları tez də boşamaq olar. Çünki evləndikdən sonra 3 ay gözləməlisən ki, xanımın hamilə olub-olmadığını müəyyənləşdirəsən. 9 və 60 yaşında olan xanımlar isə əksərən hamilə qalmırlar.

 

Bunun dində səbəbi dəqiq müyyənləşdirilməyib. Amma 9 yaşında ərə gedən qızları mən Cənubi Yəməndə görmüşəm. Bunun müsbət və mənfi nəticələrinin də şahidi olmuşam. 40-50 yaşı olan kişi 9 yaşında qızla evlənir. Qız da uşaq olur. Bəzən sonu cərrahi əməliyyata qədər gətirib çıxarır”.

 

Rafiq Əliyevin sözlərinə görə, azyaşlıların evlənə bilməsi İslamda qanun şəklindədir.

 

“İslamda, şəriətdə belə bir qanun var ki, 9 yaşında evlənməyi mümkün edir. Bu şəriətin qanunlarına zidd deyil. İslam alimləri erkən evliliyin müsbət nəticələrini onunla müəyyənləşdirirlər ki, 9 yaşında olan qızın başqa kişilərdə gözü olmur. 12 yaşına qədər kişilərlə münasibət ağlında dolaşmır. 12 yaşında ola bilər ki, fikirləşməyə başlasın. Amma 9 yaşından 12 yaşına qədər alıb gətirəndə başqa kişilər haqda düşünmür”.

 

İlahiyyatçı Elşad Miri isə bu fikirlərlə qətiyyən razı deyil.

 

“Elə deyən insanların birinci özlərinə müraciət etmək lazımdır ki, siz 9 yaşında qızınızı ərə verərsinizmi?Bu insanın yaradılışına, xislətinə zidd olan bir məsələdir. Kim 9 yaşında qızını ərə verər və yaxud da oğlunu evləndirər?

 

Bu gün özlərinə rəva bilməyənlər keçmişdəkiləri bu gün bu cür təqdim etməklə nə demək istəyirlər? Onların qeyrətsiz olduğunu, özlərinin daha qeyrətli olduğunumu iddia etmək istəyirlər? Nə deməkdir bu? Belə bir din  anlayışı ola bilərmi? Bu sadəcə biabırçılıqdır”.

 

Elşad Miri deyir ki, yeni kitabında bu mözvuya da yer ayırıb:

 

“Bu kitabda konkret olaraq yazmışam ki, azyaşlı uşaqların ərə verilməsiylə bağlı və yaxud da evləndirilməsiylə bağlı İslamda heç nə yoxdur. İstinad edirlər ki,  peyğəmbər guya 9 yaşındakı  Aişə ilə evlənib. Bunun  və mənbələrdə  öz əksini tapan bir sıra iddiaların yanlış olduğunu bu kitabda birmənalı şəkildə qeyd etmişəm.”

Erkən evliliyin dindən əlavə, dövrdən və xalqın mədəniyyətindən asılı olduğu da vurğulanır.

O dövrün şərtlərini nəzərə alsaq, qız uşaqlarının kiçik yaşda evlənə bilməsi kimi bir düşüncə normal idi.

Bu gün isə modern dünyada anormal olaraq qəbul edilməsi normaldır.

 

Məsələn, dünyada həyat yoldaşı seçimlərinin və evlilik təkliflərinin kişilər tərəfindən edilməsi əksər zamanlarda normal qarşılanır. Tərsi olduqda bunu anormal olaraq dəyərləndirirlər.

Digər tərəfdən isə antropoloqların təsbit etdiyi bir çox qəbilə mədəniyyətində evlilikdə kişilər daha passiv vəziyyətdədir. Deməli, çox zaman əxlaqi dəyər yarğısı olaraq görülən çox şey, alışqanlıqların yaratdığı baxış bucağının məhsuludur.


Belə olduqca Ərəbistanda  qız uşaqlarının erkən evləndirilməsinin mühakimə olunmaması, hər mədəniyyətin öz normalarına uyğun olaraq formalaşması əsas göstərilir.Yəni hər şey dövrün tələblərindən və xalqın mədəniyyətindən asılıdır. Türkiyə coğrafiyasında bir-iki nəsil əvvəl nənələrin 14-15 yaşda evlənməsi tamamilə normal qarşılandığı halda, indi dəyişən normalar səbəbi ilə son dərəcə çirkin bir zülm olaraq qəbul edilir.

 

Dinşünas Elvüsal Məmmədov deyir ki, İslam dinini əmələ gətirən ilahi vəyh Allahın kainatı və cəmiyyəti tənzimləyən qanunları ilə ziddiyyət təşkil etmir.

“Qızlarda ilk aybaşı hadisəsi baş verdikdə orqanizm fiziki-bioloji baxımdan ana olmağa hazır vəziyyətə gəlir. Bunu təbabət də təsdiqləyir. Yerdə psixoloji hazırlıq məsələsi qalır ki, bu da cəmiyyətin, yaxud yerli mühitin sosial konyukturasından, evlilik ənənələrindən asılıdır. Qız uşaqlarının erkən yaşda ərə verildiyi cəmiyyət və mühitlərdə qızlar buna psixoloji cəhətdən hazır olurlar.

 

Elə bizim ənənəmizdə də bunun şahidi oluruq. Ötən əsrin 20-30-cu illərində ailə həyatı qurmuş nənələrimizin əksəriyyəti ər evinə gedərkən 12-14 yaşında olublar. Şəxsən mənə bu məsələdə bir çox fakt məlumdur. İndi isə dövr dəyişib, erkən yaşda evlilik təcrübəsinin tətbiq edildiyi yerlər məhdud sayda qalıb.

 

İslam dininin əsas arqumentasiya bazası sayılan ayə və hədislərdə qız uşaqlarının evlilik yaşına dair heç bir göstəriş mövcud deyil. Həzrəti Aişəfaktına gəlincə, o dövrün səciyyəvi ərəb mühitini əks etdirir.

Bu faktdan utanmaq, onu qeyri-ənənəvi yozumlara təhkim etmək problemdən çıxış yolu deyil. Onu da deyim ki, bu fakta əsaslanaraq, həmin tarixi presedenti eyni təcrübənin olmadığı mühitlərə tətbiq etmək düşüncəsizlik olardı. Həzrəti Aişə faktı presedentdir, hər bir dövr və mühitdə tətbiq ediləcək dini hökm deyil.

 

Ümumiyyətlə, İslam dinində evliliyin konkret yaşı göstərilmir. Çünki İslam dinamik və çevik yanaşma tərzi ilə seçilir. Qız uşaqlarının evlənməyə hazır olmaları sosial məsələdir, odur ki islam bunu bu və ya digər cəmiyyətin öz öhdəsinə buraxıb. İslam istəyir ki, qız uşağının ailə qurmağa fiziki və psixoloji baxımdan hazır olduğu yaş mərhələsi evlənmədə əsas meyar seçilsin".


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Abdurrahman
04.01.2018, 16:31

Kim deyir ki, icazə varsa, bu məcburiyyətdir? Erkən yaşda qızların evlənməsini, əlbəttə İslamdakı şərtlərlə - öz razılığı, valideymlərinin halallıq verməsi ilə - problem görənlər, elə erkən yaşdan cinsi həyata başlamaqla bağlı mövzuları qabartmırlar. Gedin dayanın orta məktəblərin qarşısında və ya bir sinif otağına daxil olun evdə xüsusi əxlaqi tərbiyə görənlər istisna olmaqla 9-14 yaşında qızların nə hoqqalardan çıxdığına şahid olun. Evlənmək hallalıqdır, haramlardan qoruyur. Amma kim deyir ki, mütləq 9 yaşda, 12 yaşda. 25 yaşda olar, 18 yaşda da. Amma Allah bir şeyi icazəli görürsə, ona qarşı çıxmaq müsəlman sifəti deyil.

Aliyeva İ.
11.01.2018, 12:03

Bu nə məqalədir? Belə yazıların oxuculara çatdırılması birmənalı şəkildə düzgün deyil. AR OLSUN Rafiq Əliyev kimi "mərkəz direktoruna". Onun dedikləri birbaşa pedofiliyanın təbliğidir. bu xəstə təfəkkürü hərfi mənada qəbul edən insanlar ola bilər. Daha dəyərli təhsillə bağlı yazılar təqdim edin!

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Lev Landau... Dau... - dahi fizik və gözəllik “ovçusu”...   
18.01.2019, 09:55

Lev Landau... Dau... - dahi fizik və gözəllik “ovçusu”...  

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu
18.01.2019, 09:48

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu

Brent nefti 61 dolları keçdi
18.01.2019, 09:47

Brent nefti 61 dolları keçdi

Polis məktəbində ölənlərin sayı 20-yə çatdı
18.01.2019, 09:39

Polis məktəbində ölənlərin sayı 20-yə çatdı

“20 Yanvara görə indiki bəzi vəzifəlilər də, xalqı meydana qırğına aparanlar da cəzalanmalıdır” - MÜSAHİBƏ
18.01.2019, 09:28

“20 Yanvara görə indiki bəzi vəzifəlilər də, xalqı meydana qırğına aparanlar da cəzalanmalıdır” - MÜSAHİBƏ

Metronun “Elmlər Akademiyası” stansiyasının əsas çıxışı bağlandı
18.01.2019, 09:24

Metronun “Elmlər Akademiyası stansiyasının əsas çıxışı bağlan

Bu gün hava necə olacaq? - Nazirlikdən AÇIQLAMA: “Xəbərdarlıq öz qüvvəsindədir!”   
18.01.2019, 09:10

Bu gün hava necə olacaq? - Nazirlikdən AÇIQLAMA: “Xəbərdarlıq öz qüvvəsindədir!”  

Külək Bakıda məktəbə ciddi ziyan vurdu - FOTOLAR   
18.01.2019, 09:02

Külək Bakıda məktəbə ciddi ziyan vurdu - FOTOLAR  

Manat və dolların məzənnəsi dəyişdi?
18.01.2019, 08:54

Manat və dolların məzənnəsi dəyişdi?

İrandan ABŞ-a tələb: Jurnalisti təcili azad edin
18.01.2019, 01:00

İrandan ABŞ-a tələb: Jurnalisti təcili azad edin

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə əməkdaşlıq müzakirə edildi
18.01.2019, 00:41

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə əməkdaşlıq müzakirə edildi

Bölgələrdə  14 dərəcəyədək şaxta müşahidə olunur
18.01.2019, 00:22

Bölgələrdə  14 dərəcəyədək şaxta müşahidə olunur

Son 10 ilin ən güclü partlayışı törədildi
18.01.2019, 00:15

Son 10 ilin ən güclü partlayışı törədildi

İŞİD-lə savaş bitməyib
17.01.2019, 23:48

İŞİD-lə savaş bitməyib

“20 Yanvar faciəsini törədənlər cəzalandırılmalıdır” - Gürcü politoloq
17.01.2019, 23:33

“20 Yanvar faciəsini törədənlər cəzalandırılmalıdır” - Gürcü politoloq

Bakıda külək gücləndi:  Pirallahıda 43 m/s
17.01.2019, 23:17

Bakıda külək gücləndi:  Pirallahıda 43 m/s

Güclü külək Bakıda fəsadlar törətdi - FOTO
17.01.2019, 22:57

Güclü külək Bakıda fəsadlar törətdi - FOTO

İtkin düşən kapitanın axtarışı dayandırıldı
17.01.2019, 22:45

İtkin düşən kapitanın axtarışı dayandırıldı

Bakı-Sumqayıt qatarında sürət həddi endirildi
17.01.2019, 22:30

Bakı-Sumqayıt qatarında sürət həddi endirildi

Temperaturunun 10 dərəcə aşağı düşməsi fəsadlarla nəticələnə bilər
17.01.2019, 22:14

Temperaturunun 10 dərəcə aşağı düşməsi fəsadlarla nəticələnə bilər

Həmsədrdən sərt AÇIQLAMA: “Avropa İttifaqı-Azərbaycan münasibətlərinə kölgə salmaq istəyirlər”
17.01.2019, 21:59

Həmsədrdən sərt AÇIQLAMA: “Avropa İttifaqı-Azərbaycan münasibətlərinə kölgə salmaq istəyirlər”

Süni intellekt texnologiyaları bazarının həcmi 52,5 milyard dollar olacaq
17.01.2019, 21:25

Süni intellekt texnologiyaları bazarının həcmi 52,5 milyard dollar olacaq

Qərargah son durumu AÇIQLADI: “Dalğanın maksimal hündürlüyü açıq dənizdə 9,3 metr olub”
17.01.2019, 21:08

Qərargah son durumu AÇIQLADI: “Dalğanın maksimal hündürlüyü açıq dənizdə 9,3 metr olub”

Benqal körfəzində güclü zəlzələ
17.01.2019, 20:57

Benqal körfəzində güclü zəlzələ

Azərbaycanda gündəlik hasilat 20 min barel azalacaq
17.01.2019, 20:44

Azərbaycanda gündəlik hasilat 20 min barel azalacaq

Bu sahələrdə e-qaimə-fakturaların tətbiqi 5 faizdən də aşağıdır
17.01.2019, 20:30

Bu sahələrdə e-qaimə-fakturaların tətbiqi 5 faizdən də aşağıdır

Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 8.9 metrə çatıb
17.01.2019, 20:16

Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 8.9 metrə çatıb

Ramil Usubov Yasamal və Səbailə rəis təyin etdi
17.01.2019, 20:04

Ramil Usubov Yasamal və Səbailə rəis təyin etdi

Üstünə reklam lövhəsi aşan şəxsin həyati təhlükəsi yoxdur - Səhiyyə Nazirliyi
17.01.2019, 20:02

Üstünə reklam lövhəsi aşan şəxsin həyati təhlükəsi yoxdur - Səhiyyə Nazirliyi

“Qarabağ münaqişəsinin həllinə dəstək artıb”
17.01.2019, 19:57

“Qarabağ münaqişəsinin həllinə dəstək artıb”

Sumqayıtda güclü külək binanın damını apardı
17.01.2019, 19:52

Sumqayıtda güclü külək binanın damını apardı

Finlandiyada erməni təxribatının qarşısı alınıb
17.01.2019, 19:21

Finlandiyada erməni təxribatının qarşısı alınıb

Ağstafada 2018-ci ilin hesabatı verildi
17.01.2019, 18:55

Ağstafada 2018-ci ilin hesabatı verildi

Prezident bu qurumları ləğv etdi - SİYAHI
17.01.2019, 18:52

Prezident bu qurumları ləğv etdi - SİYAHI

Bakıda elektrik dirəyi yük maşınının üzərinə aşıb - FOTO
17.01.2019, 18:45

Bakıda elektrik dirəyi yük maşınının üzərinə aşıb - FOTO

Prezident MTRŞ-ya 3 milyon manat ayırdı
17.01.2019, 18:27

Prezident MTRŞ-ya 3 milyon manat ayırdı

İlham Əliyevdən Cəlil Məmmədquluzadənin yubileyi ilə bağlı SƏRƏNCAM
17.01.2019, 18:10

İlham Əliyevdən Cəlil Məmmədquluzadənin yubileyi ilə bağlı SƏRƏNCAM

Fərəh Əliyevadan TƏKLİF: “Dissertasiyaların müdafiəsi prosesi sadələşdirilməlidir”
17.01.2019, 18:01

Fərəh Əliyevadan TƏKLİF: Dissertasiyaların müdafiəsi prosesi sadələşdirilməlidir

“Böyük İpək Yolu” 20 yanvar faciəsini andı -  FOTOLAR
17.01.2019, 17:55

Böyük İpək Yolu 20 yanvar faciəsini andı -  FOTOLAR

Ekologiya Nazirliyi: Bakıda külək 40 m/s-dək şiddətlənib   
17.01.2019, 17:50

Ekologiya Nazirliyi: Bakıda külək 40 m/s-dək şiddətlənib  

Azərbaycan alimlərinin II Qurultayının vaxtı dəqiqləşdi
17.01.2019, 17:43

Azərbaycan alimlərinin II Qurultayının vaxtı dəqiqləşdi

Tarix İnstitutunda AMEA-nın yaranması tarixi araşdırılır
17.01.2019, 17:40

Tarix İnstitutunda AMEA-nın yaranması tarixi araşdırılır

Bakı Metropoliteni güclü qar və şaxtaya hazır olduğunu bəyan etdi
17.01.2019, 17:35

Bakı Metropoliteni güclü qar və şaxtaya hazır olduğunu bəyan etdi

Berluskoni siyasətə qayıdır
17.01.2019, 16:57

Berluskoni siyasətə qayıdır

Ramil Usubov əməliyyat müşavirəsində tələb irəli sürdü   
17.01.2019, 16:56

Ramil Usubov əməliyyat müşavirəsində tələb irəli sürdü  

Rəsulzadənin barelyefini oğurlayanlar tutuldu - Modern.az-ın ictimailəşdirdiyi HADİSƏ - FOTO
17.01.2019, 16:53

Rəsulzadənin barelyefini oğurlayanlar tutuldu - Modern.az-ın ictimailəşdirdiyi HADİSƏ - FOTO

Əhalinin sülhə hazırlanması nə deməkdir? - Xarici İşlər Nazirliyindən Qarabağ AÇIQLAMASI   
17.01.2019, 16:45

Əhalinin sülhə hazırlanması nə deməkdir? - Xarici İşlər Nazirliyindən Qarabağ AÇIQLAMASI  

Azərbaycanlı rejissorun iki filmi 72-ci Kann film festivalında iştirak edəcək
17.01.2019, 16:25

Azərbaycanlı rejissorun iki filmi 72-ci Kann film festivalında iştirak edəcək

Huner Group-dan əla fürsət!
17.01.2019, 16:06

Huner Group-dan əla fürsət!

Məşhur idmançını öldürənlərə hökm oxundu
17.01.2019, 16:01

Məşhur idmançını öldürənlərə hökm oxundu

ARXİV