27 aprel 2018, Cümə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Mirzə Cəlilin öldüyü gün yaşadığı böyük sarsıntı, üzləşdiyi mistik hadisə - Anım günü
Mirzə Cəlilin öldüyü gün yaşadığı böyük sarsıntı, üzləşdiyi mistik hadisə - Anım günü
04.01.2018, 23:32

Bu gün böyük Azərbaycan maarifçisi, yazıçı, publisist, “Molla Nəsrəddin” jurnalının baş redaktoru Cəlil Məmmədquluzadənin anım günüdür. Böyük yazıçı 1932-ci ilin bu günündə dünyasını dəyişib.

Modern.az Mirzə Cəlilin xatirəsini yad etmək üçün onun barəsində bir neçə faktı təqdim edir:

 

Sınmayan Mirzə Cəlil

 

Cəlil Məməmmədquluzadə xalqın özünütanımağı, xalqın özünü bütöv görməsi, vətənin itirilmiş məcrasına qayıtması üçün nə lazım idisə, onu da yazırdı, göstərirdi. O,  təkcə satira deyil, həm də maarifçi yolunu tutmuşdu. Satirasının axrasında çox böyük meyarlar, öyrənilməli məsələlər dayanırdı. Sadəcə, üslubi satirik idi. Məzmunu isə daha geniş xarakter daşıyırdı. “Molla Nəsrəddin” pisə pis, yaxşıya yaxşı deyirdi. Əgər “Molla Nəsrəddin” də onunla eyni dövrdə yaranan mətbuat orqanları kimi sağa-sola vursaydı, o da çox yaşamazdı. Niyə “Əkinçi”ilə “Molla Nəsrəddin” xalqın marağını tuta bildi? Bunun konkret cavabı var: Nə Zərdabi, nə də  Mirzə Cəlil kimdənsə pul-para almadı. Özlərini kimdənsə asılı hala çevirmədilər. Nə Zeynalabdin Tağıyev, nə Musa Nağıyev, nə Murtuza Muxtarovdan asılı deyildi ki, onların da maraqlarını diktə etsin.

 

 

Belə bir fikir var ki, həyat yoldaşı Həmidə xanım - Qarabağ xanlarının nəvəsi olub - onun çətin vaxtlarında jurnalı maliyyələşdirib. Qətiyyən belə olmayıb. Mirzə Cəlil məktublarında deyir ki, “Həmidə, səndən bu qədər pul götürmüşdüm, indi sənə bu qədər borc qaytarıram”. Hətta öz imkanlı həyat yoldaşından da götürdüyü pulu qaytarırdı. Ona görə qaytarırdı ki, Həmidə xanımdan asılı hala düşməsin. Çünki maddi cəhətdən asılı hala düşsə idi, gərək Həmidə xanımın jurnaldan umacaqlarına da yer ayıra idi. Yəni xan nəslindən olan xanım idi. Deyərdi ki, Qarabağ xanlarından yazma... Mirzə Cəlil Həmidə xanımın pullarını qaytarmasaydı, gərək bunlara əməl edəydi. Bu da jurnalın öz hədəflərindən sapmasına səbəb olardı. Ondan aldığı pulu qəpiyinə qədər qaytarıb. “MollaNəsrəddin” xalqın abunə pulları ilə çıxdığı üçün yalnız xalqdan asılı idi, yalnız xalqın mənafeyinə xidmət edirdi.

 

Məsələnin bütün kökü də elə bundadır. “Molla Nəsrəddin” yeganə jurnaldı ki, bizim üçün mədəni mərkəz olan Tiflis, Təbriz və Bakı kimi şəhərlərdə çıxıb. İnqilabdan qabaq çıxan yeganə nəşrdir ki, onun sovet dövründə də çap olunmasına icazə verildi.  Bir neçə nəsil jurnalistlərin böyük müəllimi olan professor Abbas Zamanov deyirdi ki, əgər jurnalistin xəmirində “Əkinçi” ilə “Molla Nəsrəddin”in mayası olması onun çörəyi küt gedər”.

 

Rəsulzadə Mirzə Cəlil haqqında

 

“Heç kim bizim müasir ədəbiyyatın birinci dövrünün ədəbiyyatçılarının etdiyi kimi, yaşadığı əsrin orta əsrlərdən qalma qaydalarını belə güclü və aşkarlıqla tənqid etməmişdi. Bu tənqid təsvir etdiyimiz mərhələnin sonunda satirik “Molla Nəsrəddin” jurnalının və onun istedadlı redaktoru Cəlil Məmmədquluzadənin simasında özünün yüksək zirvəsinə çatır. Məmmədquluzadənin böyük səs-küyə səbəb olan “Ölülər” pyesi (doğrudur, ikinci dövrə aid olan yazılar) bizim tənqidi ədəbiyyatın ən məşhurudur və müəllif burada özünəməxsus kəskinliklə orta əsr nadanlığının, özündən arxayınlığının, quruluğunun bütün saxta mahiyyətini açıb göstərir, geridə qalmış ruhaniliyin şarlatanlığına və şeyxlərin müxtəlif yalanlarına, xalqın geridə qalmağından öz məqsədləri üçün istifadə etməsinə gülür”.

 

 

Ölüm günü

 

1932-ci ilin qışı onun üçün elə əvvəlcədən yaxşı gəlmir: çöldə külək, qar-qiyamət, evdə isə nə odun, nə ocaq var. Bir tərəfdən də insanların soyuqluğu... insanların üzüdönüklüyü ona yaman yer edir.

 

Və bir soyuq yanvar günü öz həmişəki gəzintisindən o, nədənsə tez qayıdır. “Üç-dörd yerdə qəbiristanlığa ölü aparan gördüm. Millət yaman qırılır”,- bu sözləri Həmidə xanıma deyir və öz otağına çəkilir. Xırdaca otağında o gecə səhərəcən işıq yanır.

 

 

Ertəsi gün çay-çörəkdən sonra Mirzə Cəlil bu dəfə xüsusi şövq və həvəslə çəkmələrini mazlamağa başlayır. Amma onlarla şəhərə çıxmaq Mirzə Cəlilə bir daha nəsib olmur. Bir –iki saatdan sonra halı xarablaşır. Və elə həmin gün o, işığı-nuru sönmüş əzab dolu gözləri ilə bir ölümün, bir də tənhalığın soyuq gözlərinə baxa-baxa öz əbədi həyatına çəkilir...

 

Yanvarın 6-da, saat 13:00-da Cəlil Məmmədquluzadənin cənazəsi köhnə mollanəsrəddinçilərdən Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Ömər Faiq Nemanzadə, Məmmədəli Sidqi, Əli Nəzmi və Salman Mümtazın çiynində “Kommunist” küçəsi ilə üzüyuxarı qəbiristanlığıa aparılır…


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycanla sərhəddə xüsusi əməliyyat - 11 İŞİD-çi öldürüldü
27.04.2018, 00:07

Azərbaycanla sərhəddə xüsusi əməliyyat - 11 İŞİD-çi öldürüldü

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ
27.04.2018, 00:03

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ

Tarixi görüş sabah baş tutacaq   
26.04.2018, 23:58

Tarixi görüş sabah baş tutacaq  

Bakıda bağçada insident: Uşaq döyülüb, yoxsa yıxılıb  
26.04.2018, 23:53

Bakıda bağçada insident: Uşaq döyülüb, yoxsa yıxılıb  

 Ahıllar üçün alternativ “Facebook” yaradıldı
26.04.2018, 23:51

 Ahıllar üçün alternativ “Facebook” yaradıldı

Belqrad Universitetində Azərbaycan Dili və Mədəniyyəti Mərkəzi açılıb
26.04.2018, 23:48

Belqrad Universitetində Azərbaycan Dili və Mədəniyyəti Mərkəzi açılıb

Maarifçilik ideyalarına görə güllələnən Cümhuriyyət  alimi və əlifba “inqilabçısı” - ARAŞDIRMA
26.04.2018, 23:26

Maarifçilik ideyalarına görə güllələnən Cümhuriyyət  alimi və əlifba “inqilabçısı” - ARAŞDIRMA

Olimpiada “çempionları” və  600 bal toplayanları  yetişdirən, rekorda imza atan  ucqar kənd müəllimi - LAYİHƏ
26.04.2018, 23:07

Olimpiada “çempionları” və  600 bal toplayanları  yetişdirən, rekorda imza atan  ucqar kənd müəllimi - LAYİHƏ

Sabunçuda yaşayış binasında yanğın - 15 nəfər təxliyə edildi
26.04.2018, 22:35

Sabunçuda yaşayış binasında yanğın - 15 nəfər təxliyə edildi

"Beşiktaş" yarım qalan oyuna çıxmaqdan İMTİNA ETDİ
26.04.2018, 22:29

"Beşiktaş" yarım qalan oyuna çıxmaqdan İMTİNA ETDİ

Çernobıl əlillərinin təqaüdü 181,5  manata çatdırıldı
26.04.2018, 21:51

Çernobıl əlillərinin təqaüdü 181,5  manata çatdırıldı

“Mən seçilməsəm, heç kim seçilməyəcək” - PAŞİNYAN
26.04.2018, 21:40

“Mən seçilməsəm, heç kim seçilməyəcək” - PAŞİNYAN

 ABŞ-ın dövlət katibi oldu - Pompeo
26.04.2018, 21:37

 ABŞ-ın dövlət katibi oldu - Pompeo

Dünyanın ən təhlükəli saytlarından biri bağlandı
26.04.2018, 21:27

Dünyanın ən təhlükəli saytlarından biri bağlandı

Putin Karapetyanla Ermənistandakı vəziyyəti müzakirə etdi
26.04.2018, 21:20

Putin Karapetyanla Ermənistandakı vəziyyəti müzakirə etdi

Güləşçimiz erməni rəqiblərini məğlub edib çempion oldu
26.04.2018, 21:12

Güləşçimiz erməni rəqiblərini məğlub edib çempion oldu

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında “Oxu günü” keçirilib 
26.04.2018, 21:06

Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında “Oxu günü” keçirilib 

SOCAR-la BP arasında yeni  saziş imzalandı
26.04.2018, 20:56

SOCAR-la BP arasında yeni  saziş imzalandı

Metroda sərnişinlər üçün YENİLİK - Yemək satılacaq
26.04.2018, 20:38

Metroda sərnişinlər üçün YENİLİK - Yemək satılacaq

İlham Əliyev Böyük Britaniya Baş naziri ilə  görüşdü
26.04.2018, 20:38

İlham Əliyev Böyük Britaniya Baş naziri ilə  görüşdü

Rusiya XİN:
26.04.2018, 18:55

Rusiya XİN: "Ümid edirik ki, danışıqlar bəpra olunacaq"

İnam Kərimov nazirliyin tabeliyində olan müəssisələrlə tanış olub-FOTO
26.04.2018, 18:46

İnam Kərimov nazirliyin tabeliyində olan müəssisələrlə tanış olub-FOTO

Sabah Bakının 2 rayonunda qaz olmayacaq
26.04.2018, 18:40

Sabah Bakının 2 rayonunda qaz olmayacaq

“Qaçqınkom”un sədri Dünya Bankının nümayəndələrini qəbul edib
26.04.2018, 18:34

“Qaçqınkom”un sədri Dünya Bankının nümayəndələrini qəbul edib

Ölü dənizdə 10 nəfər itkin düşdü
26.04.2018, 18:29

Ölü dənizdə 10 nəfər itkin düşdü

DİN-də geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib
26.04.2018, 18:17

DİN-də geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib

Azercell-in Barama İnnovasiya və Sahibkarlıq Mərkəzinə ekskursiya
26.04.2018, 18:08

Azercell-in Barama İnnovasiya və Sahibkarlıq Mərkəzinə ekskursiya

Mətbuat Şurası Zakir Fəxrinin 70 illiyinə toplandı   
26.04.2018, 17:56

Mətbuat Şurası Zakir Fəxrinin 70 illiyinə toplandı  

Böyük Britaniya səfirliyi Formula 1 ərəfəsində Bakıda tədbirlər keçirəcək
26.04.2018, 17:48

Böyük Britaniya səfirliyi Formula 1 ərəfəsində Bakıda tədbirlər keçirəcək

Hüseyn Abdullayevin həbsi barədə rəsmi məlumat yayıldı - Əlavə ittiham irəli sürüldü  
26.04.2018, 17:46

Hüseyn Abdullayevin həbsi barədə rəsmi məlumat yayıldı - Əlavə ittiham irəli sürüldü  

Tramp Rusiyadan DANIŞDI: “Putindən də soruşa bilərsiniz”
26.04.2018, 17:43

Tramp Rusiyadan DANIŞDI: “Putindən də soruşa bilərsiniz”

Akademiyada doktorantura və dissertanturaya qəbul planı müzakirə olundu   
26.04.2018, 17:40

Akademiyada doktorantura və dissertanturaya qəbul planı müzakirə olundu  

Azərbaycan, İran və Rusiyanın energetika nazirləri protokol imzaladılar
26.04.2018, 17:34

Azərbaycan, İran və Rusiyanın energetika nazirləri protokol imzaladılar

Ədliyyə Nazirliyi daha 20 QHT-ni rəsmi qeydiyyata aldı   
26.04.2018, 17:19

Ədliyyə Nazirliyi daha 20 QHT-ni rəsmi qeydiyyata aldı  

Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
26.04.2018, 17:18

Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(4.95%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(3.96%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(1.98%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(70.2%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(4.95%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(13.8%)