10 dekabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - “İnsan bədəni müqəddəs kitablarda yazıldığı kimi mükəmməl deyil” – Antibiotik XƏBƏRDARLIĞI
“İnsan bədəni müqəddəs kitablarda yazıldığı kimi mükəmməl deyil” – Antibiotik XƏBƏRDARLIĞI
06.01.2018, 16:23

Antibiotiklər fayda verdiyi kimi, bir sıra ciddi sağlıq probleminə də səbəb ola bilir. Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı bu xəstəliklərdən sadəcə bəziləridir.

 

Antibiotik bakteriyanın səbəb olduğu infeksiyaların müalicəsində istifadə olunan və və yalnız həkimin məsləhəti ilə qəbul edildiyində fayda verən dərman qrupudur.

 

Əks təqdirdə müalicədə fayda verməməklə bərabər bir sıra ciddi problemlərə də yol aça bilər.

 

Həkimlər antibiotikin mütləq həkimin tövsiyəsi ilə istifadəsini məsləhət görürlər. Antibiotiklər xəstələrin özbaşına qəbul edəcəyi,qızdırma salıcı, ağrıkəsici dərman qrupuna aid deyil. Təkcə qızdırma vücudda olan bir infeksiyanın xəbərçisi ola bilər, amma hər infeksiya da bakteriyadan qaynaqlanmaya bilər.

 

Antibiotiklə bağlı ən böyük problemlərdən biri həmin bakteriyanın antibiotikə davamlı hala gəlməsidir. Bir antibiotikin bəlli bir bakteriyanı öldürmə və çoxalmasını dayandırma özəlliyinin yox olması, o bakteriyanın antibiotikə davamlı olduğu anlamına gəlir. Bu da xəstəliyin daha uzun müddət davam etməsinə, hətta ölümcül olmasına yol aça bilər. Davamlı bakteriyanın səbəb olduğu infeksiyalar daha bahalı və yan təsirləri daha çox olan antibiotiklərin istifadəsini gərəkdirir.

 

Məsələ ilə bağlı Modern.az-a danışan həkim Rəşad Sultan bildirib ki,  insanlar soyuqladıqları halda da həkim məsləhəti olmadan antibiotiklərdən istifadə edirlər:

 

“İltihab bədənimizin zədələyici faktorlara qarşı bir müdafiə və sonrasında sağalma mexanizmidir. Amma iş orasındadır ki, bədənimiz müqəddəs kitablarda yazıldığı qədər də mükəmməl deyil. Hər bir belə müdafiə reaksiyası təhrif olunub zədələyici faktor aradan qalxdıqdan sonra belə davam edə və uzunmüddətli xəstəliyə çevrilə bilər. Buna görə də biz həkimlər təkcə həmin faktora qarşı yox, iltihabın özünə qarşı da mübarizə aparırıq.
Çox vaxt iltihabı törədən zədələyici faktor mikrob olduğuna görə ona qarşı mikrob əleyhinə dərmanlardan istifadə edirik ki, bunların da ümumi adı antibiotiklərdir. Amma hər iltihab da mikrob tərəfindən törədilmədiyinə görə heç də həmişə antibiotik istifadə etməli deyilik.

 

Xalq arasında belə bir söz var – soyuqlama və ya soyuqdəymə. Bu elmi dildəki “iltihab”  sözünə uyğun gəlir. Əslində elmi dildəki hər hansı bir terminin xalq arasında bir analoqunun olması çox yaxşı haldır. Belə ki hər hansı xəstəliyi xəstəyə və yaxınlarına izah etməyə çox yardımçı olur. Amma əgər soyuqlama sözünü iltihab əvəzinə işlədiriksə, yerində işlətmək daha yaxşı olar. Yəni oldu-olmadı xəstəyə “səndə soyuqlama var”demək olmaz. Bundan da betəri, hər belə xəstəyə antibiotik yazıb, evə göndərmək düzgün deyil”.

 

Beləliklə, bir neçə məqamda səhv edə bilərik:

 

1. İltihab yox ikən soyuqlama diaqnozu qoymaqda
2. İltihab mikrob tərəfindən törədilməmişkən antibiotiklə müalicə etməkdə
3. Antibiotiki yanlış seçməklə və istifadə qaydalarına riayət etməməklə.

 

“Soyuqlama mövzusunun sonunda – sözün kökündə soyuq dayansa da, iltihablar soyuqla əlaqədar olmur. Hətta tam tərsi, bir çox iltihabi xəstəliklərdə soyuqla müalicədən istifadə edirik”-həkim bildirib.

 

Rəşad Sultan antibiotikin ziyanları barədə danışarkən qeyd edib ki, həkim olaraq ilkin məqsədləri öncə zərər verməməkdir:

 

“Nəinki hər hansı bir əməliyyat edərkən, hətta bir həb belə təyin edərkən ancaq və ancaq xəstənin ehtiyacı olan, ona faydalı olduğu elm tərəfindən sübut olunmuş müalicə tətbiq etmək lazımdır.

 

Çünki hər müdaxilənin və müalicənin bir riski, bir zərəri vardır. Ancaq faydası zərərindən artıq olan müalicə xəstə üçün yerinə düşür. Əvvəlcə onu qeyd edim ki, antibiotik deyib, vahiməyə düşmək lazım deyil. Hər dərman qrupunda ola bilən zərərlər, eyni zamanda öz qrupuna xas olan problemlər törədə bilir. Amma yerində müalicə  əlbəttə ki, bizim həmişə dadımıza çatır. Ümumi olaraq qeyd edək ki, qlobal baxımdan ən böyük problem yersiz istifadə nəticəsində antibiotikə dirəniş göstərən mikrob növlərinin artması və yeni xəstəliklərin artıq köhnə dərmanlarla müalicəsinin problem təşkil etməsidir”.

 

Həkim deyir ki, insanların bu dərman qruplarından necə gəldi istifadə etməmələri üçün dərmanlar yalnız reseptlə verilməlidir:

 

“Xalq arasında sanitar maarifi aparılmalıdır və mediada işıqlandırılmalıdır.
Həkimlər bu məsələdə təşviq edilməlidir. Bir çox hallarda xəstəliyin mikrob tərəfindən törədildiyi tibbi müayinə üsulları ilə sübut edilmədən antibiotik yazılmasına qadağa qoyulmalıdır.

 

Antibiotiklərlə müalicədə pilləli sistem olmalıdır, dar spektrlilərdən geniş təsir spektrinə malik dərmanlara addım-addım keçilməlidir. Dərhal geniş spektrli antibiotiklərə əl atmaq məhdudlaşdırılmalıdır”.

 

Müsahibimiz həkimlərin niyə tez-tez antibiotik yazmağa yönəldiyinin səbəblərini də açıqlayıb:

 

“Ən ideal variant – törədicinin aşkar edilməsidir. Bunun üçün müvafiq müayinə metodları var. Buna spesifik müalicə deyilir. Bəzi hallarda biz analiz nəticəsini gözləmədən təcili müalicəyə başlayırıq – bu isə empirik müalicə adlanır. Bütün hallarda elmə, sübuta əsaslanan tibbin qayda qanunlarına əməl etsək, xəstələri lazımsız müalicədən, bəşəriyyəti isə rezistent mikroblardan qorumuş olarıq. Yəni həmişə olduğu kimi, yenə də elm və elmin praktikaya tətbiqinə gəlib çıxırıq.

 

Bir səbəb işi şansa buraxmamaqdır. Məsələn, tipik, klassik bir hadisə danışım. Bu uşaq həkimlərinin ən çox rastlaşdığı bir vəziyyətdir. Uşaq qrip olub, qızdırması 39 dərəcədir. Savadlı bir pediatr müayinə edir, yuxarı tənəffüs yollarının virus xəstəliyi diaqnozu qoyur. Törədici virus olduğuna görə, virusa dərman təsir etmədiyinə görə antibiotik yazmır. Amma temperaturun yüksək olmasından qorxuya düşən valideyn həkimə təzyiq edir, ya da özbaşına uşağa antibiotik içirdir. Yaxud həkim situasiyanı qaranti altına almaq üçün hər ehtimala qarşı antibiotik təyin edir. “Hər ehtimala qarşı” sübutuna əsaslanmaq tibbin ən çox nifrət etdiyi deyimdir. Müasir tibbdə bütün müalicə və müayinələr protokollaşdırılıb. Hər ehtimala qarşı hansısa müayinə və ya müalicə ediləcəksə, o da elmdə qeyd olunub. Əgər bir həkim diaqnoz qoya bilmirsə, qoyduğu diaqnoza güvənmirsə, o həkimə nə ehtiyac var ki, xəstə özü aptekdən bütün dərmanları alıb, hər ehtimala qarşı hamısını birdən qəbul edə bilər.

 

Bir digər faktor ən böyük problem – qlobal problem olan antibiotiklərə rezistent mikrob nəsillərinin artmasıdır. İş burasındadır ki, bu, bəşəri problemdir. Fərdi məsələ ortaya çıxanda, yəni kiminsə uşağı, kiminsə pasiyenti 39 dərəcə ilə yananda heç kim bəşəriyyəti düşünmür. Hələ bizim kimi fərdiyyətçi cəmiyyətlər heç düşünmür. Ona görə də bəşəri problemlər bəşəri strukturlar tərəfindən tənzim olunmalıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından tutmuş dövlətlərin müvafiq rəsmi orqanlarına qədər bu məsələlərə nəzarət etməlidirlər.

 

Tibb tələbələri arasında belə bir lətifə var. İmtahana hazırlaşan bir tələbə üzünü həkimlərə və xəstələrə tutub deyir: “Yalvarıram, boş yerə antibiotik istifadə etməyin, rezistent mikroblar artır, yeni antibiotiklər icad etməyə məcbur olurlar, biz də adını əzbərləyə bilmirik, imtahanda yaddan çıxır”.

 

Nyu-Yorkdakı  “Xərçənglə mübarizə”  Mərkəzində araşdırmaçılar tərəfindən aparılan 2 tədqiqat 857 xəstəni əhatə edir. Bu ümümilikdə qan və qan iliyi xərçəngi ilə baş etməyə yönələn bir müalicə üsuludur. Bu vəziyyətlərdə infeksiyaları önləmək və ya müalicə etmək üçün antibiotiklər verilir. Ancaq tədqiqatçılar antibiotik tiplərinə bağlı olaraq insan vücudunun fərqli reaksiya göstərdiyini təsbit ediblər.

 

Ən işlək 122 antibiotik test edilib. Özəlliklə “Piperasilin və Tazobaktam” “İmipenem və Silastatin”  kombinasiyasının həyati təhlükə yarada biləcəyi aşkarlanıb. İnsanların bağırsaq mikrorqanizmlərində ortaya çıxan bu antibiotiklərin vücudun immunitet sisteminə zərər verdiyi ortaya çıxıb. Araşdırmaçılar siçanlar üzərində eyni testləri edəndə də bənzər nəticələr əldə ediblər.

 

Almaniyada “Molekulyar Tibb Mərkəzi”də bir komandanın  apardığı ikinci araşdırma siçanlar üzərində aparılıb. Araşdırmaçılar antibiotik verdikləri siçanların beyin hüceyrələrinin inkişafında ləngimə olduğunu təsbit ediblər. Siçanlara antibiotik verilməsi dayandıqdan sonra beyinləri normal olaraq işləməyə başlayıb.

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Aygün Kazımova Türkiyədə “Altın Kelebek” mükafatı aldı - FOTO
10.12.2018, 00:26

Aygün Kazımova Türkiyədə Altın Kelebek” mükafatı aldı - FOTO

Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələri AÇIQLANDI  
09.12.2018, 23:51

Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələri AÇIQLANDI  

Koçaryan tərəfdarları mitinqlərə çağırış etdilər   
09.12.2018, 23:15

Koçaryan tərəfdarları mitinqlərə çağırış etdilər  

Paşinyana biçilən “Buratino ömrü” və ya sillənin qulaq batıran səsi   
09.12.2018, 22:53

Paşinyana biçilən “Buratino ömrü” və ya sillənin qulaq batıran səsi  

Azərbaycan Çempionatında 1-ci dövrə yekunlaşdı - Turnir CƏDVƏLİ   
09.12.2018, 22:04

Azərbaycan Çempionatında 1-ci dövrə yekunlaşdı - Turnir CƏDVƏLİ  

Firudin Cəlilovla Etibar Əliyev arasında QALMAQAL: “3 gün vaxt verirəm!”   
09.12.2018, 21:45

Firudin Cəlilovla Etibar Əliyev arasında QALMAQAL: “3 gün vaxt verirəm!”  

Ermənistanda növbədənkənar seçkilər başa çatıb - YENİLƏNİB
09.12.2018, 21:22

Ermənistanda növbədənkənar seçkilər başa çatıb - YENİLƏNİB

Sarkisyan səsvermədə problemlə üzləşdi   
09.12.2018, 21:07

Sarkisyan səsvermədə problemlə üzləşdi  

Məşhur müğənni xəstəxanaya düşdü   
09.12.2018, 20:50

Məşhur müğənni xəstəxanaya düşdü  

“Qarabağ” “Zirə”ni darmadağın etdi   
09.12.2018, 20:43

“Qarabağ” “Zirə”ni darmadağın etdi  

Rəsmi Parisdən Trampa XƏBƏRDARLIQ: “Fransanın daxili işlərinə burnunu soxma!”   
09.12.2018, 20:38

Rəsmi Parisdən Trampa XƏBƏRDARLIQ: “Fransanın daxili işlərinə burnunu soxma!”  

Prezident Makron aksiyaçılarla görüşə razılıq verdi
09.12.2018, 20:10

Prezident Makron aksiyaçılarla görüşə razılıq verdi

“Bu, Ermənistan tarixində ən biabırçı seçkilərdir”   
09.12.2018, 19:54

“Bu, Ermənistan tarixində ən biabırçı seçkilərdir”  

Otel sahibini otağında güllələdilər - FOTO
09.12.2018, 18:01

Otel sahibini otağında güllələdilər - FOTO

Makron etirazçılardan üzr istədi
09.12.2018, 17:47

Makron etirazçılardan üzr istədi

Parisdəki “Azərbaycan evi”nin rəhbəri: “Azərbaycanlılar üçün hər hansı təhlükə yoxdur”
09.12.2018, 17:33

Parisdəki “Azərbaycan evi”nin rəhbəri: “Azərbaycanlılar üçün hər hansı təhlükə yoxdur”

Liftdə qalanlar xilas edildi
09.12.2018, 17:21

Liftdə qalanlar xilas edildi

DYP Mingəçevirdə reyd keçirib: 70 sürücü cərimələnib
09.12.2018, 17:08

DYP Mingəçevirdə reyd keçirib: 70 sürücü cərimələnib

Fələstin parlamenti buraxılır?
09.12.2018, 16:52

Fələstin parlamenti buraxılır?

Özbəkistan OPEC-də müşahidəçi statusu alıb
09.12.2018, 16:30

Özbəkistan OPEC-də müşahidəçi statusu alıb

Messi 15 milyon dollara təyyarə aldı - FOTO
09.12.2018, 16:09

Messi 15 milyon dollara təyyarə aldı - FOTO

Azərbaycanda yeni duz yataqları açılacaq
09.12.2018, 15:50

Azərbaycanda yeni duz yataqları açılacaq

Ermənistanda seçki məntəqəsində qanunsuzluq aşkarlandı - səsvermə dayandırıldı   
09.12.2018, 15:30

Ermənistanda seçki məntəqəsində qanunsuzluq aşkarlandı - səsvermə dayandırıldı  

Asfalt yollar, hündür binalar... - Daha “quşlar, quşlar ay, quşlar” oxuya bilmirik
09.12.2018, 15:07

Asfalt yollar, hündür binalar... - Daha “quşlar, quşlar ay, quşlar” oxuya bilmirik

Polis camaat qarşısında Qurana and içdi - Rüşvət ALMAYACAQ...
09.12.2018, 14:42

Polis camaat qarşısında Qurana and içdi - Rüşvət ALMAYACAQ...

Gələn il evlənmək istəyənlərin işi lap çətin olacaq… - FOTO
09.12.2018, 14:26

Gələn il evlənmək istəyənlərin işi lap çətin olacaq… - FOTO

Həftənin ilk iş günü üçün hava proqnozu AÇIQLANDI 
09.12.2018, 14:14

Həftənin ilk iş günü üçün hava proqnozu AÇIQLANDI 

“Moskva” univermağında yanğın olub - FOTO
09.12.2018, 13:59

“Moskva” univermağında yanğın olub - FOTO

Elçin Əlibəylinin apardığı veriliş bağlandı
09.12.2018, 13:47

Elçin Əlibəylinin apardığı veriliş bağlandı

09.12.2018, 13:17

"Lotu Quli"nin azadlığa çıxdığı anın görüntüləri yayıldı - VİDEO

Ermənistanda seçici səs verə bilmədi - SƏBƏBİ gülməli...
09.12.2018, 12:50

Ermənistanda seçici səs verə bilmədi - SƏBƏBİ gülməli...

Hindistanda faciə: 11 ölü, 4 yaralı
09.12.2018, 12:37

Hindistanda faciə: 11 ölü, 4 yaralı

Bakıda ağır qəza: qadın öldü, 2 yaralı var
09.12.2018, 12:00

Bakıda ağır qəza: qadın öldü, 2 yaralı var

Silahlı aksiyaçılar həbs edildi - sayları AÇIQLANDI
09.12.2018, 11:41

Silahlı aksiyaçılar həbs edildi - sayları AÇIQLANDI

Cəlilabadda yol qəzası baş verdi - yaralılar var
09.12.2018, 11:25

Cəlilabadda yol qəzası baş verdi - yaralılar var

Bələdiyyə hazırlayan təhsil ocağına ehtiyac varmı?    
09.12.2018, 11:00

Bələdiyyə hazırlayan təhsil ocağına ehtiyac varmı?   

Hacıbəylinin varisləri Azərbaycanın tarixi ilə tanış olublar - FOTO
09.12.2018, 10:35

Hacıbəylinin varisləri Azərbaycanın tarixi ilə tanış olublar - FOTO

Gəncədə ağır yol qəzası baş verib
09.12.2018, 10:15

Gəncədə ağır yol qəzası baş verib

Çaylarda suyun səviyyəsi dəyişib
09.12.2018, 10:00

Çaylarda suyun səviyyəsi dəyişib

Çiskinli yağış yağacaq - Bu günün HAVASI
09.12.2018, 09:45

Çiskinli yağış yağacaq - Bu günün HAVASI

Azərbaycanda piylənmə diaqnozu qoyulan uşaqların sayı AÇIQLANDI
09.12.2018, 09:35

Azərbaycanda piylənmə diaqnozu qoyulan uşaqların sayı AÇIQLANDI

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan atəş açıb
09.12.2018, 09:12

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan atəş açıb

Ermənistanda erkən parlament seçkiləri keçirilir
09.12.2018, 09:00

Ermənistanda erkən parlament seçkiləri keçirilir

“Mançester Siti” Premyer Liqada ilk məğlubiyyətini aldı
09.12.2018, 01:59

Mançester SitiPremyer Liqada ilk məğlubiyyətini aldı

İtlərin mitinqi   
09.12.2018, 01:39

İtlərin mitinqi  

Erməni əlində olan əsir və girov azərbaycanlılar - Yeni STATİSTİKA -  29 uşaq, 98 qadın, 604 hərbçi  
09.12.2018, 00:58

Erməni əlində olan əsir və girov azərbaycanlılar - Yeni STATİSTİKA -  29 uşaq, 98 qadın, 604 hərbçi  

Ərdoğan: “Bizim polisimizə lağ edənlərin polisi indi görün nələr edir” - VİDEO
09.12.2018, 00:17

Ərdoğan: “Bizim polisimizə lağ edənlərin polisi indi görün nələr edir” - VİDEO

Nadir Adilovun yeni kitabının imza günü keçirilib - FOTOLAR
09.12.2018, 00:09

Nadir Adilovun yeni kitabının imza günü keçirilib - FOTOLAR

“Qalatasaray” doğma meydanda xal itirdi
08.12.2018, 23:30

“Qalatasaray” doğma meydanda xal itirdi

1385 etirazçı saxlanıldı, 118 nəfər yaralandı - Fransa ÇALXALANIR
08.12.2018, 23:11

1385 etirazçı saxlanıldı, 118 nəfər yaralandı - Fransa ÇALXALANIR

ARXİV