16 yanvar 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - “İnsan bədəni müqəddəs kitablarda yazıldığı kimi mükəmməl deyil” – Antibiotik XƏBƏRDARLIĞI
“İnsan bədəni müqəddəs kitablarda yazıldığı kimi mükəmməl deyil” – Antibiotik XƏBƏRDARLIĞI
06.01.2018, 16:23

Antibiotiklər fayda verdiyi kimi, bir sıra ciddi sağlıq probleminə də səbəb ola bilir. Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı bu xəstəliklərdən sadəcə bəziləridir.

 

Antibiotik bakteriyanın səbəb olduğu infeksiyaların müalicəsində istifadə olunan və və yalnız həkimin məsləhəti ilə qəbul edildiyində fayda verən dərman qrupudur.

 

Əks təqdirdə müalicədə fayda verməməklə bərabər bir sıra ciddi problemlərə də yol aça bilər.

 

Həkimlər antibiotikin mütləq həkimin tövsiyəsi ilə istifadəsini məsləhət görürlər. Antibiotiklər xəstələrin özbaşına qəbul edəcəyi,qızdırma salıcı, ağrıkəsici dərman qrupuna aid deyil. Təkcə qızdırma vücudda olan bir infeksiyanın xəbərçisi ola bilər, amma hər infeksiya da bakteriyadan qaynaqlanmaya bilər.

 

Antibiotiklə bağlı ən böyük problemlərdən biri həmin bakteriyanın antibiotikə davamlı hala gəlməsidir. Bir antibiotikin bəlli bir bakteriyanı öldürmə və çoxalmasını dayandırma özəlliyinin yox olması, o bakteriyanın antibiotikə davamlı olduğu anlamına gəlir. Bu da xəstəliyin daha uzun müddət davam etməsinə, hətta ölümcül olmasına yol aça bilər. Davamlı bakteriyanın səbəb olduğu infeksiyalar daha bahalı və yan təsirləri daha çox olan antibiotiklərin istifadəsini gərəkdirir.

 

Məsələ ilə bağlı Modern.az-a danışan həkim Rəşad Sultan bildirib ki,  insanlar soyuqladıqları halda da həkim məsləhəti olmadan antibiotiklərdən istifadə edirlər:

 

“İltihab bədənimizin zədələyici faktorlara qarşı bir müdafiə və sonrasında sağalma mexanizmidir. Amma iş orasındadır ki, bədənimiz müqəddəs kitablarda yazıldığı qədər də mükəmməl deyil. Hər bir belə müdafiə reaksiyası təhrif olunub zədələyici faktor aradan qalxdıqdan sonra belə davam edə və uzunmüddətli xəstəliyə çevrilə bilər. Buna görə də biz həkimlər təkcə həmin faktora qarşı yox, iltihabın özünə qarşı da mübarizə aparırıq.
Çox vaxt iltihabı törədən zədələyici faktor mikrob olduğuna görə ona qarşı mikrob əleyhinə dərmanlardan istifadə edirik ki, bunların da ümumi adı antibiotiklərdir. Amma hər iltihab da mikrob tərəfindən törədilmədiyinə görə heç də həmişə antibiotik istifadə etməli deyilik.

 

Xalq arasında belə bir söz var – soyuqlama və ya soyuqdəymə. Bu elmi dildəki “iltihab”  sözünə uyğun gəlir. Əslində elmi dildəki hər hansı bir terminin xalq arasında bir analoqunun olması çox yaxşı haldır. Belə ki hər hansı xəstəliyi xəstəyə və yaxınlarına izah etməyə çox yardımçı olur. Amma əgər soyuqlama sözünü iltihab əvəzinə işlədiriksə, yerində işlətmək daha yaxşı olar. Yəni oldu-olmadı xəstəyə “səndə soyuqlama var”demək olmaz. Bundan da betəri, hər belə xəstəyə antibiotik yazıb, evə göndərmək düzgün deyil”.

 

Beləliklə, bir neçə məqamda səhv edə bilərik:

 

1. İltihab yox ikən soyuqlama diaqnozu qoymaqda
2. İltihab mikrob tərəfindən törədilməmişkən antibiotiklə müalicə etməkdə
3. Antibiotiki yanlış seçməklə və istifadə qaydalarına riayət etməməklə.

 

“Soyuqlama mövzusunun sonunda – sözün kökündə soyuq dayansa da, iltihablar soyuqla əlaqədar olmur. Hətta tam tərsi, bir çox iltihabi xəstəliklərdə soyuqla müalicədən istifadə edirik”-həkim bildirib.

 

Rəşad Sultan antibiotikin ziyanları barədə danışarkən qeyd edib ki, həkim olaraq ilkin məqsədləri öncə zərər verməməkdir:

 

“Nəinki hər hansı bir əməliyyat edərkən, hətta bir həb belə təyin edərkən ancaq və ancaq xəstənin ehtiyacı olan, ona faydalı olduğu elm tərəfindən sübut olunmuş müalicə tətbiq etmək lazımdır.

 

Çünki hər müdaxilənin və müalicənin bir riski, bir zərəri vardır. Ancaq faydası zərərindən artıq olan müalicə xəstə üçün yerinə düşür. Əvvəlcə onu qeyd edim ki, antibiotik deyib, vahiməyə düşmək lazım deyil. Hər dərman qrupunda ola bilən zərərlər, eyni zamanda öz qrupuna xas olan problemlər törədə bilir. Amma yerində müalicə  əlbəttə ki, bizim həmişə dadımıza çatır. Ümumi olaraq qeyd edək ki, qlobal baxımdan ən böyük problem yersiz istifadə nəticəsində antibiotikə dirəniş göstərən mikrob növlərinin artması və yeni xəstəliklərin artıq köhnə dərmanlarla müalicəsinin problem təşkil etməsidir”.

 

Həkim deyir ki, insanların bu dərman qruplarından necə gəldi istifadə etməmələri üçün dərmanlar yalnız reseptlə verilməlidir:

 

“Xalq arasında sanitar maarifi aparılmalıdır və mediada işıqlandırılmalıdır.
Həkimlər bu məsələdə təşviq edilməlidir. Bir çox hallarda xəstəliyin mikrob tərəfindən törədildiyi tibbi müayinə üsulları ilə sübut edilmədən antibiotik yazılmasına qadağa qoyulmalıdır.

 

Antibiotiklərlə müalicədə pilləli sistem olmalıdır, dar spektrlilərdən geniş təsir spektrinə malik dərmanlara addım-addım keçilməlidir. Dərhal geniş spektrli antibiotiklərə əl atmaq məhdudlaşdırılmalıdır”.

 

Müsahibimiz həkimlərin niyə tez-tez antibiotik yazmağa yönəldiyinin səbəblərini də açıqlayıb:

 

“Ən ideal variant – törədicinin aşkar edilməsidir. Bunun üçün müvafiq müayinə metodları var. Buna spesifik müalicə deyilir. Bəzi hallarda biz analiz nəticəsini gözləmədən təcili müalicəyə başlayırıq – bu isə empirik müalicə adlanır. Bütün hallarda elmə, sübuta əsaslanan tibbin qayda qanunlarına əməl etsək, xəstələri lazımsız müalicədən, bəşəriyyəti isə rezistent mikroblardan qorumuş olarıq. Yəni həmişə olduğu kimi, yenə də elm və elmin praktikaya tətbiqinə gəlib çıxırıq.

 

Bir səbəb işi şansa buraxmamaqdır. Məsələn, tipik, klassik bir hadisə danışım. Bu uşaq həkimlərinin ən çox rastlaşdığı bir vəziyyətdir. Uşaq qrip olub, qızdırması 39 dərəcədir. Savadlı bir pediatr müayinə edir, yuxarı tənəffüs yollarının virus xəstəliyi diaqnozu qoyur. Törədici virus olduğuna görə, virusa dərman təsir etmədiyinə görə antibiotik yazmır. Amma temperaturun yüksək olmasından qorxuya düşən valideyn həkimə təzyiq edir, ya da özbaşına uşağa antibiotik içirdir. Yaxud həkim situasiyanı qaranti altına almaq üçün hər ehtimala qarşı antibiotik təyin edir. “Hər ehtimala qarşı” sübutuna əsaslanmaq tibbin ən çox nifrət etdiyi deyimdir. Müasir tibbdə bütün müalicə və müayinələr protokollaşdırılıb. Hər ehtimala qarşı hansısa müayinə və ya müalicə ediləcəksə, o da elmdə qeyd olunub. Əgər bir həkim diaqnoz qoya bilmirsə, qoyduğu diaqnoza güvənmirsə, o həkimə nə ehtiyac var ki, xəstə özü aptekdən bütün dərmanları alıb, hər ehtimala qarşı hamısını birdən qəbul edə bilər.

 

Bir digər faktor ən böyük problem – qlobal problem olan antibiotiklərə rezistent mikrob nəsillərinin artmasıdır. İş burasındadır ki, bu, bəşəri problemdir. Fərdi məsələ ortaya çıxanda, yəni kiminsə uşağı, kiminsə pasiyenti 39 dərəcə ilə yananda heç kim bəşəriyyəti düşünmür. Hələ bizim kimi fərdiyyətçi cəmiyyətlər heç düşünmür. Ona görə də bəşəri problemlər bəşəri strukturlar tərəfindən tənzim olunmalıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından tutmuş dövlətlərin müvafiq rəsmi orqanlarına qədər bu məsələlərə nəzarət etməlidirlər.

 

Tibb tələbələri arasında belə bir lətifə var. İmtahana hazırlaşan bir tələbə üzünü həkimlərə və xəstələrə tutub deyir: “Yalvarıram, boş yerə antibiotik istifadə etməyin, rezistent mikroblar artır, yeni antibiotiklər icad etməyə məcbur olurlar, biz də adını əzbərləyə bilmirik, imtahanda yaddan çıxır”.

 

Nyu-Yorkdakı  “Xərçənglə mübarizə”  Mərkəzində araşdırmaçılar tərəfindən aparılan 2 tədqiqat 857 xəstəni əhatə edir. Bu ümümilikdə qan və qan iliyi xərçəngi ilə baş etməyə yönələn bir müalicə üsuludur. Bu vəziyyətlərdə infeksiyaları önləmək və ya müalicə etmək üçün antibiotiklər verilir. Ancaq tədqiqatçılar antibiotik tiplərinə bağlı olaraq insan vücudunun fərqli reaksiya göstərdiyini təsbit ediblər.

 

Ən işlək 122 antibiotik test edilib. Özəlliklə “Piperasilin və Tazobaktam” “İmipenem və Silastatin”  kombinasiyasının həyati təhlükə yarada biləcəyi aşkarlanıb. İnsanların bağırsaq mikrorqanizmlərində ortaya çıxan bu antibiotiklərin vücudun immunitet sisteminə zərər verdiyi ortaya çıxıb. Araşdırmaçılar siçanlar üzərində eyni testləri edəndə də bənzər nəticələr əldə ediblər.

 

Almaniyada “Molekulyar Tibb Mərkəzi”də bir komandanın  apardığı ikinci araşdırma siçanlar üzərində aparılıb. Araşdırmaçılar antibiotik verdikləri siçanların beyin hüceyrələrinin inkişafında ləngimə olduğunu təsbit ediblər. Siçanlara antibiotik verilməsi dayandıqdan sonra beyinləri normal olaraq işləməyə başlayıb.

 


Nəzrin RÜSTƏMOVA
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Britaniyanın Avropa İttifaqında qalmaq şansı hələ var”
16.01.2018, 18:57

“Britaniyanın Avropa İttifaqında qalmaq şansı hələ var”

“Qarabağ” dünyanın ən yaxşı 100 komandası sırasında yer alıb
16.01.2018, 18:45

“Qarabağ” dünyanın ən yaxşı 100 komandası sırasında yer alıb

Avstriyada yeni hökumətə qarşı 20 minlik aksiya keçirildi
16.01.2018, 18:32

Avstriyada yeni hökumətə qarşı 20 minlik aksiya keçirildi

Bu ölkədə 5,9 bal gücündə zəlzələ baş verdi
16.01.2018, 18:26

Bu ölkədə 5,9 bal gücündə zəlzələ baş verdi

Azərbaycan diasporunun üzvünü oğurlayan şəxslər tutulub
16.01.2018, 18:20

Azərbaycan diasporunun üzvünü oğurlayan şəxslər tutulub

Prokurorluq orqanlarına işə qəbul üçün test keçiriləcək
16.01.2018, 18:09

Prokurorluq orqanlarına işə qəbul üçün test keçiriləcək

Komaya düşən deputatın müalicəsi üçün xaricdən həkimlər çağırıldı   
16.01.2018, 17:41

Komaya düşən deputatın müalicəsi üçün xaricdən həkimlər çağırıldı  

Banklarla bağlı Ekspert Qrupu yaradılır
16.01.2018, 17:25

Banklarla bağlı Ekspert Qrupu yaradılır

“Whatsapp”dan daha bir YENİLİK
16.01.2018, 17:16

“Whatsapp”dan daha bir YENİLİK

Köçkünlər yolu bağladılar - “Dövlətqaçqınkom” izahat verdi - FOTO   
16.01.2018, 17:13

Köçkünlər yolu bağladılar - “Dövlətqaçqınkom” izahat verdi - FOTO  

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
16.01.2018, 17:12

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

İlham Əliyev:
16.01.2018, 17:10

İlham Əliyev: "Türkiyə və Azərbaycan 2018-ci ildə də böyük layihələr həyata keçirəcək" - YENİLƏNİB

İstintaq Saakaşvilidən səs nümunələri götürüdü
16.01.2018, 17:04

İstintaq Saakaşvilidən səs nümunələri götürüdü

Xalq artisti reanimasiyaya yerləşdirildi
16.01.2018, 16:59

Xalq artisti reanimasiyaya yerləşdirildi

Məzunlara BDU və Vürçburq Universitetinin diplomları verildi
16.01.2018, 16:59

Məzunlara BDU və Vürçburq Universitetinin diplomları verildi

“Bu dəfə komediya olmayacaq” - Fatma Mahmudova
16.01.2018, 16:57

“Bu dəfə komediya olmayacaq” - Fatma Mahmudova

Məmmədyarov fransız tələbələri Azərbaycana təhsilə çağırdı
16.01.2018, 16:48

Məmmədyarov fransız tələbələri Azərbaycana təhsilə çağırdı

Gənc alimlərin “Mənim ilk qrantım” müsabiqəsinin nəticələri açıqlandı
16.01.2018, 16:48

Gənc alimlərin “Mənim ilk qrantım” müsabiqəsinin nəticələri açıqlandı

İsa Qəmbərin qardaşı onu Almaniyada müalicə etdirmək İSTƏYİR
16.01.2018, 16:22

İsa Qəmbərin qardaşı onu Almaniyada müalicə etdirmək İSTƏYİR

Azərbaycanda qanunsuz dini təbliğat aparan 142 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub
16.01.2018, 16:09

Azərbaycanda qanunsuz dini təbliğat aparan 142 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub

Ərdoğan və baş qərargah rəisi NATO-nu “topa tutdu”
16.01.2018, 16:03

Ərdoğan və baş qərargah rəisi NATO-nu “topa tutdu”

 İsa Qəmbər Elçibəydən sonra yeganə müxalifət lideridir - Sərdar Cəlaloğludan ŞOK iddia 
16.01.2018, 16:02

İsa Qəmbər Elçibəydən sonra yeganə müxalifət lideridir - Sərdar Cəlaloğludan ŞOK iddia 

Kiyevdə polislə etirazçılar arasında toqquşma olub
16.01.2018, 15:59

Kiyevdə polislə etirazçılar arasında toqquşma olub

Milli-mənəvi dəyərlərə zərbə vuranlar - Baş redaktorlar onları QINADILAR
16.01.2018, 15:55

Milli-mənəvi dəyərlərə zərbə vuranlar - Baş redaktorlar onları QINADILAR

Türkiyədə atışma: 2 ölü, 3 yaralı
16.01.2018, 15:38

Türkiyədə atışma: 2 ölü, 3 yaralı

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi beynəlxalq avtoidman sərgisində təmsil olunub
16.01.2018, 15:37

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi beynəlxalq avtoidman sərgisində təmsil olunub

Saakaşvili yenə ifadə verdi
16.01.2018, 15:18

Saakaşvili yenə ifadə verdi

İtkin alpinistləri tapmaq üçün Türkiyədən mütəxəssislər gəldi
16.01.2018, 15:17

İtkin alpinistləri tapmaq üçün Türkiyədən mütəxəssislər gəldi

“Cümhuriyyət ili”ndə Amnistiya aktının təşəbbüskarı KİM OLACAQ...   
16.01.2018, 15:05

“Cümhuriyyət ili”ndə Amnistiya aktının təşəbbüskarı KİM OLACAQ...  

“Orfoqrafiya sözlüyü hər bir azərbaycanlının evində olmalıdır”
16.01.2018, 15:02

“Orfoqrafiya sözlüyü hər bir azərbaycanlının evində olmalıdır”

DİM 10-cu siniflər üçün imtahan keçirdi
16.01.2018, 15:00

DİM 10-cu siniflər üçün imtahan keçirdi

Qulu Məhərrəmli Dilçilik İnstitutunun qərarına qarşı ÇIXDI
16.01.2018, 14:23

Qulu Məhərrəmli Dilçilik İnstitutunun qərarına qarşı ÇIXDI

Xalq artisti Çingiz Sadıxovla vida mərasimi keçirilib - FOTOLAR
16.01.2018, 14:12

Xalq artisti Çingiz Sadıxovla vida mərasimi keçirilib - FOTOLAR

Əsəd ordusu İdlibə hücuma keçdi - Moskva Ankara ilə razılaşmanı pozdu
16.01.2018, 14:11

Əsəd ordusu İdlibə hücuma keçdi - Moskva Ankara ilə razılaşmanı pozdu

Manatın hərracda qiyməti müəyyənləşdi
16.01.2018, 14:00

Manatın hərracda qiyməti müəyyənləşdi

ARXİV
SORĞU
Aylıq məvacibinizi ən çox nəyə xərcləyirsiniz?
- Ərzağa(54.7%)
- Geyimə(3.84%)
- Müalicəyə(5.98%)
- Kommunal xidmət haqlarına(12.3%)
- Təhsilə(2.13%)
- İstirahətə(1.28%)
- Kitaba(0.85%)
- Rüşvətə(4.70%)
- Əyləncəyə(0.42%)
- Digər şeylərə(13.6%)