15 oktyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Cümhuriyyət nazirinin müəmmalı ölümü: ”Erməni onu arxandan güllələdi”
Cümhuriyyət nazirinin müəmmalı ölümü: ”Erməni onu arxandan güllələdi”
12.01.2018, 00:15

Modern.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illiyi və 2018-ci ilin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyəti”ili elan olunması səbəbi ilə bu istiqamətdə silsilə yazılarına davam edir.

 

Bu dəfə Cümhuriyyət hökumətində iki nazir vəzifəsini yerinə yetirən Behbud ağa Cavanşir haqqında danışacağıq:

Behbud ağa Cavanşir 1886-cı ildə Tərtər nahiyyəsinin Azad Qaraqoyunlu kəndində anadan olub. Orta təhsilini Tiflis real məktəbində alıb, sonra dünyada ilk ali-texniki məktəb olan Frayberq Dağ-mədən Akademiyasını (Almaniya) bitirib. O, bu Akademiyanın ilk azərbaycanlı məzunu idi. Behbudağa Cavanşir Almaniyada təhsilini başa vurduqdan sonra İngiltərəyə gedərək təkmilləşdirmə kurslarında oxuyur, alman, ingilis, fransız, rus və gürcü dillərini mükəmməl öyrənir. 1916-cı ildə Azərbaycana qayıdan Behbudağa Bakının bir sıra neft müəssisələrində baş mühəndis vəzifələrində çalışır. B. Cavanşir Ə.Ağayevin 1905-ci ildə gizli şəkildə yaratdığı, qarşısma milli ideyalann həyata keçirilməsi kimi ali bir məqsəd qoymuş “Difai” partiyasının Mərkəzi Komitəsinə daxil olub. O, həmçinin “Nicat” cəmiyyətinin və “Rus texniki cəmiyyəti”nin Bakı şöbəsinin üzvü seçilib. Texniki cəmiyyətin elmi əsərlərində Behbudağa Cavanşirin xeyli elmi və elmi-kütləvi səpkili məqaləsi çap olunub.

 

Bioqrafiyasında ən şanlı səhifə isə təbii ki, Xoyski hökumətində nazir təyin edilməsidir. Xoyski Behdud ağaya o qədər inanırdı ki, ona o zaman üçün ən çətin vəzifəni- özündən sonra daxili işlər naziri postunu- təklif edir. Behbud ağa bu təklifi qəbul edir və etimadı doğruldur.

 

Xoyski ilə Behbud ağanın ikilikdə xalq daxili məsələlərlə, ictimai asayişlə bağlı etdiyi çox vacib müraciət var. O müraciəti təqdim edirik:

17 noyabr 1919-cu il Nazirlər Şurasının sədri F.X.Xoyski və daxili işlər naziri B.Cavanşir Bakı şəhər əhalisinə müraciəti:

“Azərbaycan hökuməti ilə müttəfiq qoşunların nümayəndəsi Ənzəlidə olan general Tomsonla əldə edilmiş razılığa əsasən, noyabnn 17-də səhər Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinə general Tomsonun başçılığı altında müttəfiq qoşunlarının dəstəsi daxil olacaqdır. Bu dəstənin gəlişi Azərbaycanın müstəqilliyinə və ərazi toxunulmazlığına xələl gətirəcək düşmənçilik aktı deyil. Bütün dövlət və ictimai təşkilatlar əvvəlki kimi normal fəaliyyət göstərəcək. Hökumət tərəfindən qayda-qanun gözlənilməsi üçün bütün müvafiq tədbirlər görülmüşdür. Hökumət bütün vətəndaşları sakitliyi və qayda-qanunu gözləməyə, müttəfiq qoşunlarının dəstəsini dostcasına qarşılamağa çağırır”.

 

 

Behbud ağa üç istiqamətdə- həm daxili işlər naziri kimi, həm sənaye və ticarət nazirinin müavini kimi, həm də parlament üzvü kimi dövlət üçün əlindən gələni əsirgəməyib. Bəzi iqtisadi-ticari əhəmiyyətli sazişlərə şəxsən özü imza atıb. Bəzən də, diplomat kimi xüsusi əhəmiyyətli sənədlərə qol çəkib.

 

Amma onu Azərbaycan tarixinə həkk edən başqa bir fakt isə müəmmalı ölümüdür.

 

Araşdırmaçı Lətif Şüküroğlunun arxivdən əldə etdiyi materialda yazılır: 

“Azərbaycan üçün hələ çox işlər görməyə potensial imkanı olan bu yüksək intellekt sahibinin həyatını yarıda qıran o məşhum hadisə isə belə baş verdi: 1920-ci ilin sonlannda Almaniyaya getməli olan Behbudağa Cavanşir yolüstü İstanbulda dayanır və qısa bir müddət o vaxtlar Malta adasında sürgündə olan həmyerlisi Əhməd bəy Ağayevin evində yaşayır. Bir gecə evdən çıxıb küçə ilə gedərkən öldürülür. Ə.Ağayevin oğlu Səməd Ağaoğlunun “Babamın arkadaşları” (İstanbul, 1957) kitabında göstərildiyinə görə bu hadisə 1921-ci ilin yanvar ayının axırında və ya fevralın əvvəlində baş verib”.

 

Lakin işin əsas məğzi bu deyil. Maraqlısı budur ki, Behbud ağanın ölümü  barəsində əlavə iki versiya da var: Birincisi, deyilənə görə o, ADR dağıldıqdan sonra Nərimanovun rəhbərliyi altında çalışır. N.Nərimanov tərəfindən avadanlıq alınması üçün xaricə göndərilib və İstanbulda ermənilər tərəfindən qətlə yetirilib.

 

İkinci versiya isə belədir: Behbudağa Cavanşir N.Nərimanovun tapşırığı ilə 1920-ci ilin sonlarında Almaniyaya müasir neft avadanlığı alınması üçün göndərildiyi bu ezamiyyətdən geri qayıtdıqdan sonra 1918-ci ilin mart soyqırmında fəal iştirak edən daşnak Misaq Toplaqyan tərəfindən güllə ilə arxadan vurularaq öldürülür.

 

Maraqlıdır ki, cəmi 35 il yaşayan Behbud bəy Cavanşir ölümü hələ də dəqiqləşdirilməyən yeganə Cümhuriyyət naziri olaraq qalır.

 

E. Nihad

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
UNEC stendi mükafata layiq görüldü - FOTO
15.10.2018, 12:12

UNEC stendi mükafata layiq görüldü - FOTO

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin həkimi və daha 5 nəfər həbs olundu - SİYAHI   
15.10.2018, 12:06

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin həkimi və daha 5 nəfər həbs olundu - SİYAHI  

Nazirlikdən şəhid vərəsələrinə verilən ödəmələrlə bağlı AÇIQLAMA: “85 faizi bilir”
15.10.2018, 12:01

Nazirlikdən şəhid vərəsələrinə verilən ödəmələrlə bağlı AÇIQLAMA: “85 faizi bilir”

Milli Məclis sabah 17 məsələyə görə TOPLANIR
15.10.2018, 11:54

Milli Məclis sabah 17 məsələyə görə TOPLANIR

Prezident və xanımı İstisu və Sağlamlıq Mərkəzinin açılışında - FOTOLAR
15.10.2018, 11:52

Prezident və xanımı İstisu və Sağlamlıq Mərkəzinin açılışında - FOTOLAR

Fazil Məmmədov reanimasiyaya düşüb - xanımı onu tək buraxmır   
15.10.2018, 11:51

Fazil Məmmədov reanimasiyaya düşüb - xanımı onu tək buraxmır  

İtaliya Avropa İttifaqını çökdürə bilər
15.10.2018, 11:42

İtaliya Avropa İttifaqını çökdürə bilər

Nazirlikdən şəhid ailələrinin narazılığına REAKSİYA
15.10.2018, 11:37

Nazirlikdən şəhid ailələrinin narazılığına REAKSİYA

Sürüşmə ərazisindəki villaların sakinləri köçüblər - Evləri gözətçilər qoruyur
15.10.2018, 11:31

Sürüşmə ərazisindəki villaların sakinləri köçüblər - Evləri gözətçilər qoruyur

Prezident və birinci xanım Lənkəranda
15.10.2018, 11:27

Prezident və birinci xanım Lənkəranda

Bu yolda təmir gedir!
15.10.2018, 11:26

Bu yolda təmir gedir!

Novruz Məmmədov vahid büdcə təsnifatını təsdiqlədi
15.10.2018, 11:20

Novruz Məmmədov vahid büdcə təsnifatını təsdiqlədi

Vəzifə tutmaq istəyənlərin nəzərinə!
15.10.2018, 11:13

Vəzifə tutmaq istəyənlərin nəzərinə!

Mirəlioğlu müavinlərini işdən qovub? - AÇIQLAMA
15.10.2018, 11:11

Mirəlioğlu müavinlərini işdən qovub? - AÇIQLAMA

Beynəlxalq Bankın aktivləri 8.3 milyard manatdan çoxdur
15.10.2018, 11:02

Beynəlxalq Bankın aktivləri 8.3 milyard manatdan çoxdur

Buraxılış imtahanlarına görə valideynlərlə görüşlər keçirilir
15.10.2018, 10:59

Buraxılış imtahanlarına görə valideynlərlə görüşlər keçirilir

Bakıda akkumulyator oğruları tutuldu - FOTO
15.10.2018, 10:53

Bakıda akkumulyator oğruları tutuldu - FOTO

Kapital Bank beynəlxalq tədbirdə iştirak edib
15.10.2018, 10:46

Kapital Bank beynəlxalq tədbirdə iştirak edib

Naqif Həmzəyev seçicilərilə görüşüb - FOTO
15.10.2018, 10:40

Naqif Həmzəyev seçicilərilə görüşüb - FOTO

“İlk sevgi insana qismət olmur” - Deputat Vahid Əhmədov “Mənim kəndim” rubrikasında - FOTOLAR   
15.10.2018, 10:34

“İlk sevgi insana qismət olmur” - Deputat Vahid Əhmədov “Mənim kəndim” rubrikasında - FOTOLAR  

“Qırmızı kitab”a düşmüş quşu ovlayan saxlanıldı
15.10.2018, 10:27

“Qırmızı kitab”a düşmüş quşu ovlayan saxlanıldı

Borclu olan 17 nəfər saxlanılıb
15.10.2018, 10:20

Borclu olan 17 nəfər saxlanılıb

Bakı Ali Neft Məktəbi  Meksika Neft İnstitutu ilə əməkdaşlığı genişləndirir
15.10.2018, 10:13

Bakı Ali Neft Məktəbi  Meksika Neft İnstitutu ilə əməkdaşlığı genişləndirir

Gömrükdə 240 ədəd mobil telefon ələ keçirildi - FOTO
15.10.2018, 10:06

Gömrükdə 240 ədəd mobil telefon ələ keçirildi - FOTO

ATƏT sərhəddə monitorinq keçirəcək
15.10.2018, 09:59

ATƏT sərhəddə monitorinq keçirəcək

Badamdardakı evlərin hasarlarına gipsdən mayaklar qoyulub - NAZİRLİK
15.10.2018, 09:55

Badamdardakı evlərin hasarlarına gipsdən mayaklar qoyulub - NAZİRLİK

Tramp Putini qətl və zəhərləmə göstərişləri verməkdə təqsirli bildi 
15.10.2018, 09:44

Tramp Putini qətl və zəhərləmə göstərişləri verməkdə təqsirli bildi 

“Heç nəyə ehtiyacım yoxdur” - Xərçəngdən əziyyət çəkən aktrisa   
15.10.2018, 09:42

“Heç nəyə ehtiyacım yoxdur” - Xərçəngdən əziyyət çəkən aktrisa  

Novruz Məmmədov Muxtar Babayevin səlahiyyətini artırdı - QƏRAR
15.10.2018, 09:40

Novruz Məmmədov Muxtar Babayevin səlahiyyətini artırdı - QƏRAR

Nazirliyin kollegiyasının yeni tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI
15.10.2018, 09:34

Nazirliyin kollegiyasının yeni tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI

Bakının mərkəzində CANLI TƏHLÜKƏ    
15.10.2018, 09:26

Bakının mərkəzində CANLI TƏHLÜKƏ   

Ermənistan atəşkəsi 28 dəfə pozdu   
15.10.2018, 09:21

Ermənistan atəşkəsi 28 dəfə pozdu  

Nazim Hikmətin oğlu ÖLDÜ
15.10.2018, 09:03

Nazim Hikmətin oğlu ÖLDÜ

Ərdoğan itkin jurnalistlə bağlı krala zəng etdi
15.10.2018, 08:42

Ərdoğan itkin jurnalistlə bağlı krala zəng etdi

Yenidoğulmuşun şikayəti
15.10.2018, 08:28

Yenidoğulmuşun şikayəti

Bu gün Millətlər Liqasında IV tur davam edəcək - TƏQVİM   
15.10.2018, 08:13

Bu gün Millətlər Liqasında IV tur davam edəcək - TƏQVİM  

Millətlər Liqasında 7 oyun keçirildi - NƏTİCƏLƏR
15.10.2018, 08:10

Millətlər Liqasında 7 oyun keçirildi - NƏTİCƏLƏR

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi
15.10.2018, 08:01

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi

Azərbaycanın yeniyetmə güləşçisi Olimpiya çempionu olub
15.10.2018, 01:16

Azərbaycanın yeniyetmə güləşçisi Olimpiya çempionu olub

Türkiyədəki qəzada ölən miqrantların sayı 22-yə çatdı
15.10.2018, 00:21

Türkiyədəki qəzada ölən miqrantların sayı 22-yə çatdı

Badamdardakı sürüşmə zonasında uçqun olub
15.10.2018, 00:02

Badamdardakı sürüşmə zonasında uçqun olub

Əməkdar jurnalist Yusif Kərimov dünyasını dəyişdi   
14.10.2018, 23:43

Əməkdar jurnalist Yusif Kərimov dünyasını dəyişdi  

“Futbolçularımız 90 dəqiqə mübarizə aparmağa öyrəşiblər” – Qurban Qurbanov
14.10.2018, 23:41

“Futbolçularımız 90 dəqiqə mübarizə aparmağa öyrəşiblər” – Qurban Qurbanov

Azərbaycan diasporunun sədri vəfat etdi
14.10.2018, 23:25

Azərbaycan diasporunun sədri vəfat etdi

“Azərbaycan fantastik komandadır” – Baş məşqçi
14.10.2018, 23:17

“Azərbaycan fantastik komandadır” – Baş məşqçi

ABŞ-da silahlı insident: 4 ölü
14.10.2018, 23:00

ABŞ-da silahlı insident: 4 ölü

“Qoşunlar Azərbaycanın işğal olunan ərazilərindən çıxarılmalıdır” - Elmar Məmmədyarov
14.10.2018, 22:37

“Qoşunlar Azərbaycanın işğal olunan ərazilərindən çıxarılmalıdır” - Elmar Məmmədyarov

Türkiyə Rusiyaya məğlub oldu
14.10.2018, 22:14

Türkiyə Rusiyaya məğlub oldu

Azərbaycan Malta ilə bacarmadı - VİDEO
14.10.2018, 22:00

Azərbaycan Malta ilə bacarmadı - VİDEO

İranda terror qruplaşması zərərsizləşdirilib
14.10.2018, 21:49

İranda terror qruplaşması zərərsizləşdirilib

ARXİV