24 aprel 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Cümhuriyyət nazirinin müəmmalı ölümü: ”Erməni onu arxandan güllələdi”
Cümhuriyyət nazirinin müəmmalı ölümü: ”Erməni onu arxandan güllələdi”
12.01.2018, 00:15

Modern.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illiyi və 2018-ci ilin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyəti”ili elan olunması səbəbi ilə bu istiqamətdə silsilə yazılarına davam edir.

 

Bu dəfə Cümhuriyyət hökumətində iki nazir vəzifəsini yerinə yetirən Behbud ağa Cavanşir haqqında danışacağıq:

Behbud ağa Cavanşir 1886-cı ildə Tərtər nahiyyəsinin Azad Qaraqoyunlu kəndində anadan olub. Orta təhsilini Tiflis real məktəbində alıb, sonra dünyada ilk ali-texniki məktəb olan Frayberq Dağ-mədən Akademiyasını (Almaniya) bitirib. O, bu Akademiyanın ilk azərbaycanlı məzunu idi. Behbudağa Cavanşir Almaniyada təhsilini başa vurduqdan sonra İngiltərəyə gedərək təkmilləşdirmə kurslarında oxuyur, alman, ingilis, fransız, rus və gürcü dillərini mükəmməl öyrənir. 1916-cı ildə Azərbaycana qayıdan Behbudağa Bakının bir sıra neft müəssisələrində baş mühəndis vəzifələrində çalışır. B. Cavanşir Ə.Ağayevin 1905-ci ildə gizli şəkildə yaratdığı, qarşısma milli ideyalann həyata keçirilməsi kimi ali bir məqsəd qoymuş “Difai” partiyasının Mərkəzi Komitəsinə daxil olub. O, həmçinin “Nicat” cəmiyyətinin və “Rus texniki cəmiyyəti”nin Bakı şöbəsinin üzvü seçilib. Texniki cəmiyyətin elmi əsərlərində Behbudağa Cavanşirin xeyli elmi və elmi-kütləvi səpkili məqaləsi çap olunub.

 

Bioqrafiyasında ən şanlı səhifə isə təbii ki, Xoyski hökumətində nazir təyin edilməsidir. Xoyski Behdud ağaya o qədər inanırdı ki, ona o zaman üçün ən çətin vəzifəni- özündən sonra daxili işlər naziri postunu- təklif edir. Behbud ağa bu təklifi qəbul edir və etimadı doğruldur.

 

Xoyski ilə Behbud ağanın ikilikdə xalq daxili məsələlərlə, ictimai asayişlə bağlı etdiyi çox vacib müraciət var. O müraciəti təqdim edirik:

17 noyabr 1919-cu il Nazirlər Şurasının sədri F.X.Xoyski və daxili işlər naziri B.Cavanşir Bakı şəhər əhalisinə müraciəti:

“Azərbaycan hökuməti ilə müttəfiq qoşunların nümayəndəsi Ənzəlidə olan general Tomsonla əldə edilmiş razılığa əsasən, noyabnn 17-də səhər Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinə general Tomsonun başçılığı altında müttəfiq qoşunlarının dəstəsi daxil olacaqdır. Bu dəstənin gəlişi Azərbaycanın müstəqilliyinə və ərazi toxunulmazlığına xələl gətirəcək düşmənçilik aktı deyil. Bütün dövlət və ictimai təşkilatlar əvvəlki kimi normal fəaliyyət göstərəcək. Hökumət tərəfindən qayda-qanun gözlənilməsi üçün bütün müvafiq tədbirlər görülmüşdür. Hökumət bütün vətəndaşları sakitliyi və qayda-qanunu gözləməyə, müttəfiq qoşunlarının dəstəsini dostcasına qarşılamağa çağırır”.

 

 

Behbud ağa üç istiqamətdə- həm daxili işlər naziri kimi, həm sənaye və ticarət nazirinin müavini kimi, həm də parlament üzvü kimi dövlət üçün əlindən gələni əsirgəməyib. Bəzi iqtisadi-ticari əhəmiyyətli sazişlərə şəxsən özü imza atıb. Bəzən də, diplomat kimi xüsusi əhəmiyyətli sənədlərə qol çəkib.

 

Amma onu Azərbaycan tarixinə həkk edən başqa bir fakt isə müəmmalı ölümüdür.

 

Araşdırmaçı Lətif Şüküroğlunun arxivdən əldə etdiyi materialda yazılır: 

“Azərbaycan üçün hələ çox işlər görməyə potensial imkanı olan bu yüksək intellekt sahibinin həyatını yarıda qıran o məşhum hadisə isə belə baş verdi: 1920-ci ilin sonlannda Almaniyaya getməli olan Behbudağa Cavanşir yolüstü İstanbulda dayanır və qısa bir müddət o vaxtlar Malta adasında sürgündə olan həmyerlisi Əhməd bəy Ağayevin evində yaşayır. Bir gecə evdən çıxıb küçə ilə gedərkən öldürülür. Ə.Ağayevin oğlu Səməd Ağaoğlunun “Babamın arkadaşları” (İstanbul, 1957) kitabında göstərildiyinə görə bu hadisə 1921-ci ilin yanvar ayının axırında və ya fevralın əvvəlində baş verib”.

 

Lakin işin əsas məğzi bu deyil. Maraqlısı budur ki, Behbud ağanın ölümü  barəsində əlavə iki versiya da var: Birincisi, deyilənə görə o, ADR dağıldıqdan sonra Nərimanovun rəhbərliyi altında çalışır. N.Nərimanov tərəfindən avadanlıq alınması üçün xaricə göndərilib və İstanbulda ermənilər tərəfindən qətlə yetirilib.

 

İkinci versiya isə belədir: Behbudağa Cavanşir N.Nərimanovun tapşırığı ilə 1920-ci ilin sonlarında Almaniyaya müasir neft avadanlığı alınması üçün göndərildiyi bu ezamiyyətdən geri qayıtdıqdan sonra 1918-ci ilin mart soyqırmında fəal iştirak edən daşnak Misaq Toplaqyan tərəfindən güllə ilə arxadan vurularaq öldürülür.

 

Maraqlıdır ki, cəmi 35 il yaşayan Behbud bəy Cavanşir ölümü hələ də dəqiqləşdirilməyən yeganə Cümhuriyyət naziri olaraq qalır.

 

E. Nihad

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
 Metropoliten rəsmisi üzr istədi   
24.04.2018, 21:50

 Metropoliten rəsmisi üzr istədi  

Azərbaycan “Avro-5” standartlı benizin ixrac edəcək
24.04.2018, 21:44

Azərbaycan “Avro-5” standartlı benizin ixrac edəcək

İran şahı Rza Pəhləvinin mumiyası tapılıb
24.04.2018, 21:32

İran şahı Rza Pəhləvinin mumiyası tapılıb

Azərbaycanlı turistlər  ən çox bu ölkələrə səfər edirlər -STATİSTİKA
24.04.2018, 21:17

Azərbaycanlı turistlər  ən çox bu ölkələrə səfər edirlər -STATİSTİKA

AMEA alimləri Avropada elmi tədqiqat apara biləcəklər
24.04.2018, 21:06

AMEA alimləri Avropada elmi tədqiqat apara biləcəklər

AŞPA Türkiyəni növbədənkənar prezident seçkilərini təxirə salmağa çağırıb
24.04.2018, 20:13

AŞPA Türkiyəni növbədənkənar prezident seçkilərini təxirə salmağa çağırıb

Azərbaycanın əməkdar artisti vəfat etdi
24.04.2018, 20:10

Azərbaycanın əməkdar artisti vəfat etdi

Jirinovski Moskvadan Yerevana metro xətti çəkməyi təklif etdi
24.04.2018, 18:51

Jirinovski Moskvadan Yerevana metro xətti çəkməyi təklif etdi

Hüseyn Cavid prospektində nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır
24.04.2018, 18:46

Hüseyn Cavid prospektində nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır

İrandan Azərbaycana narkotik keçirən qadın həbsdə ölüb
24.04.2018, 18:32

İrandan Azərbaycana narkotik keçirən qadın həbsdə ölüb

Şəmkirdə toya gedənlər qəzaya düşdü: 2 ölü, 3 yaralı
24.04.2018, 18:24

Şəmkirdə toya gedənlər qəzaya düşdü: 2 ölü, 3 yaralı

"Instagram" işləmir - Problem yaranıb
24.04.2018, 18:15

"Instagram" işləmir - Problem yaranıb

Makedoniyalı siyasətçi: “Fuad Muradov bacarıqlı insandır”    
24.04.2018, 18:00

Makedoniyalı siyasətçi: “Fuad Muradov bacarıqlı insandır”  

Elçibəyin 80 illik yubileyi üçün Heydər Əliyev Sarayı istənilir
24.04.2018, 17:56

Elçibəyin 80 illik yubileyi üçün Heydər Əliyev Sarayı istənilir

Xocalıda hər iki valideynini itirən gənclər Rövşən Rzayevin təyinatına seviniblər
24.04.2018, 17:53

Xocalıda hər iki valideynini itirən gənclər Rövşən Rzayevin təyinatına seviniblər

Qiymətli kağızları bazarında vəziyyət dəyişdi – 2.7 dəfə artdı
24.04.2018, 17:48

Qiymətli kağızları bazarında vəziyyət dəyişdi – 2.7 dəfə artdı

Naxçıvanda gömrükçülər 108 kq heroin saxladı
24.04.2018, 17:43

Naxçıvanda gömrükçülər 108 kq heroin saxladı

Nikol Paşinyan: “Baş nazir olmağa hazıram”
24.04.2018, 17:41

Nikol Paşinyan: “Baş nazir olmağa hazıram”

Prezident İlham Əliyev Türkiyəyə gedib
24.04.2018, 17:37

Prezident İlham Əliyev Türkiyəyə gedib

Ermənistanda yeni baş nazirin seçiləcəyi tarix AÇIQLANDI
24.04.2018, 17:28

Ermənistanda yeni baş nazirin seçiləcəyi tarix AÇIQLANDI

Nəsimi sakinləri prezidentdən kömək istədilər - MÜRACİƏT+FOTOLAR
24.04.2018, 17:22

Nəsimi sakinləri prezidentdən kömək istədilər - MÜRACİƏT+FOTOLAR

Ramiz Mehdiyev daha bir eks-məmuru
24.04.2018, 17:16

Ramiz Mehdiyev daha bir eks-məmuru "vurdu": “...rüşvətxorluğa son qoyulmalıdır”

Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
24.04.2018, 17:13

Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

BMT-nin baş katibi İlham Əliyevi təbrik etdi
24.04.2018, 16:57

BMT-nin baş katibi İlham Əliyevi təbrik etdi

Rövşən Rzayev “Dövlətqaçqınkom”un kollektivinə təqdim olundu - FOTO   
24.04.2018, 16:51

Rövşən Rzayev “Dövlətqaçqınkom”un kollektivinə təqdim olundu - FOTO  

Serj Sarkisyan yetim qaldı – Anası da öldü
24.04.2018, 16:51

Serj Sarkisyan yetim qaldı – Anası da öldü

Bakı Metropoliteninin vəzifəli şəxsi rayonluları aşağıladı - FOTOLAR
24.04.2018, 16:39

Bakı Metropoliteninin vəzifəli şəxsi rayonluları aşağıladı - FOTOLAR

Fransadan Novruz Məmmədova təbrik gəldi   
24.04.2018, 16:29

Fransadan Novruz Məmmədova təbrik gəldi  

1 milyonun ölkədən çıxarılmasının qarşısı alındı 
24.04.2018, 16:24

1 milyonun ölkədən çıxarılmasının qarşısı alındı 

Üç deputat Azərbaycanın beynəlxalq nümayəndə heyətlərinin tərkibindən çıxarılacaq - ADLAR   
24.04.2018, 16:23

Üç deputat Azərbaycanın beynəlxalq nümayəndə heyətlərinin tərkibindən çıxarılacaq - ADLAR  

AzTU tələbələrinin Rusiyaya ezamiyyəti başa çatıb
24.04.2018, 16:21

AzTU tələbələrinin Rusiyaya ezamiyyəti başa çatıb

Nazim İbrahimov qızının toyunu niyə təxirə saldı...
24.04.2018, 16:15

Nazim İbrahimov qızının toyunu niyə təxirə saldı...

Ərdoğan ermənilərə başsağlığı verdi
24.04.2018, 16:09

Ərdoğan ermənilərə başsağlığı verdi

Fuad Muradov Dövlət Komitəsinin kollektivinə təqdim olundu - FOTO
24.04.2018, 16:00

Fuad Muradov Dövlət Komitəsinin kollektivinə təqdim olundu - FOTO

Yeni nazir Muxtar Babayev tanınmış bəstəkarın oğluymuş - VİDEO
24.04.2018, 15:38

Yeni nazir Muxtar Babayev tanınmış bəstəkarın oğluymuş - VİDEO

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(6.32%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(3.79%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(2.53%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(73.4%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(3.79%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(10.1%)