17 dekabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Dərdimizə məlhəm olan filmlər
Dərdimizə məlhəm olan filmlər
29.03.2018, 15:34

Türk dünyasının tanınmış jurnalisti,  Krım tatarlarının “Yani Dünya” və “Nenekge” jurnalının baş redaktoru  Zera Bekirova Kriıın Ağməcid şəhərindən yazır.


Hərdən fikirləirəm ki, dilimiz, mədəniyyətimiz, tariximiz bir –birinə çox yaxın olan Azərbaycanı və azərbaycanlıları nə zaman tanıdım, nə zaman sevdim görəsən? Lap məktəb çağlarımda... xatirimdən heç çıxmır ki... Bütün Krım tatarları kimi mənim atam və anam da , xalqımız Özbəkistana sürgün olunmuşlardan idilər.  Buralarda yurd qurub yaşadığımız yerlərdə, axıska türkləri- azərbaycanlılar da bizimlə  eyni taleni yaşayan qonşularımız idilər. Bu məhəllələrdə böyüyən biz balaca qızcığazlar bir-birimizin dilində danışmağa nə zaman başladığımızı, əslində heç birimiz xatırlamırdıq. Eləcə körpə uşaqlar ikən bir-birimizlə ünsiyyət quraraq, “lahana şorbası, xingəl, bazlama, bacı, əmi, dayı, xala” kimi sözləri nə vaxt anlamağa başladığımızın da frqində deyildik.  Mən də həmin sözləri o zamandan mənimsəməyə başlamışdım.  Bilmirəm, kimlərdənsə eşitmişdim ki, axıskalılar Azərbaycandan gəliblər. Bunu yalnız mən deyil, hamı belə qəqbul edirdi. Axıskalı türklərin əksəriyyəti bizim yaşadığımız “Savay” pambıqçılıq sovxozunun 7-cic bölüyündə yaşayırdılar, burada həmin məhəlləyə nədənsə, “Bakı” da deyirdilər. Doğrusunu deyim ki, axıska türklərinin Azərbaycandan deyil, Gürcüstandan sürgün olunduqlarını, çox uzun illər sonra bildim.

Bu gün bizim uşaqların hər birinin baş vurduğu internetimiz də yox idi, kommunikasiya belə inkişaf etməmişdi. Hətta məhəlləmizdə kimsənin evində televizor belə yox idi, bizim ən böyük əyləncəmiz və boş vaxtlarında dincəldiyimiz yer kənd klubu idi. Bu kluba da ona görə gedirdik ki, orada  “Avara”,“Cənab 420”, “Sanqam”, Mənim adım kloundur” hind filmləri göstərilirdi. Və təbii ki, hamımızın ən sevmli aktyoru da Rac Kapur idi.  İlini tam xatırlamıram, lakin o günü heç vaxt unutmadım.  Gecə-gündüz pambıq tarlalarında traktor sürən atam, bir axşam evimizə “Aelita” televizorunu gətirdi.  Taleyin qismətinə baxın ki, bu televizor da Bakının radiozavodunda istehsal olunmuşdu! Bu bizi ikiqat sevindirmişi.  Lampalı, qara-ağ rəngli möcüzə evimizin yuxarı başına keçiridli, ən yüksək yerdə, üstündə bəyaz ötrtük, düz 20 il həmin küncdə dayandı, yerini dəyişdirmədik. O televizor ilə ömrümüzə “Arşın mal alan”, “Qaynana”, “Ögey ana” kimi filmlər gəldi, filmdə işlədilən ana dilimizə uyğun sözlər ana-atalarımızın Vətən həsrəti ilə yanan ürəklərinə sanki su çiləyirdi, Vətənin qəlblərində açdığı həsrət yaralarına məlhəm olurdu. Bu seyr etdiklərimizin arasında Üzeyir Hacıbəyovun “Arşın mal alan”ı, sösüz ki, birinci yerdə idi! Həm böyüklər, həm də kiçiklər bu filmləri əzbərdən bilsələr də, təkrar-təkrar baxar, Rəşid Behbudovun səsindən doymazdılar.  Adətən belə filmləri rus və yaxud da özbək dilində nümayiş etdirirdilər., bizlər isə onu azərbaycan dilində seyr-etmək arzusu ilə yaşadıq. Film rus və özbək dilinə tərcümə edilsə də, filimdəki mahnılar azərbaycan dilində səslənər və ruhumuza yayılardı, biz sanki öz milli krım-tatar mahnılarımızı eşidərdik.

     
Beləcə həm hind filmlərindən, həm  “Arşın mal alan” filmi ilə bizə doğmalaşan  baş qəhrəman Rac Kapur və Rəşid Behbudovun tanışlıqları və münasibətləri haqqında əfsanəyə bənzər hekayətlər yaranırdı. Böyük Vətən Müharibəsi başladığına görə, 12 yaşında həm atadan, həm anadan yetim qalan atam bir hərif belə tanımasa da, hər iki qəhrəman haqqında bizə elə maraqlı hekayətlər danışardı ki... Fikirləşirdik ki, kişi görəsən bu  əfsanələri haradan eşidib? “Rac Kapur SSRİ-yə gələndə, “mənim filmlərimdəki mahnılarımı ifa edən o Rəşid Behbudovu göstərin mənə”- deyibmiş,- söhbətlərini atam neçə dəfələrlə danışmışdı və bu söhbətləri təkrarlamaqdan yorulmazdı. “İkisi görüşəndə, Rəşid Behbudov  SSRİ xalq artisti, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Stalin mükafatının laureatı, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatının sahibi”- deyərək özünü təqdim edir. Rac Kapur isə, gülümsəyərək sadəcə “Hindistanın tanınmış milliyoneri”- deyir. Amma Rəşid Behbudovun səsinin incəliyinə, ustalığına  uüksək dəyər verərək, “Məndən yaxşı oxuyursan!”- deyir”- hkayətini  atam  hər dəfə bizə, qonaqlarına, qonşulara  danışanda, biz də onun keçirdiyi qürur hissini paylaşar, bu sevinc biz  uşaqlara da siyarət edər, biz də onun kimi gülümsünərdik.

Uşaqlığımın ən güclü təəssüratlarından biri də daha bir Azərbaycan filmi idi: “Ögey ana”. Bu film çəkilib ekranlara çıxanda, mən hələ doğulmamışdım. Sürgünlüyümüzün ilk illərində bir çox krım-tatar anaları balalarıını ölümdən xilas etmək üçün, özləri yeyib-içməmiş, və buna səbəb də xəstəlikdən  və aclıqdan ölmüşdülər. Və çox krım-tatar balalrı anasız qalıb, ögey ana əlində böyüdülər. Bəzi ögey analar insaflı çıxdılar, o yetim uşaqları bağrına basıb, öz balalrı kimi böyütdülər, ogeyliklərini heç duydurmadılar. Uşaqlar da onları öz anaları bildilər. Buna görə də krım-tatarları içərisində  Dilarə, İsmayıl, Arif, Fatma adları daha çox yayılmağa başladı. İnsanlar evlərində dünyaya gələn uşaqlarına həmin adları verdilər. Çünki “Ögey ana” filmindən nümunə götürüb, onu həyat tərzinə çevirmişdilər. Bu film  bizim xarakterimizə çox yaxın idi.

Bəs “Qaynana” filmi?!  Hər bir millətin xalq yaradıcılığında, mili adət-ənənəsində yer alan,  barəsində  əfsanə, məsəl, lətifələr yaranan qaynana-gəlin münasibtlərini quran rejissor Məcid Şamxalovun əsəri. Və bu münasibətləri  mahir ustalıqla oynayan baş rolun ifaçısı unudulmaz və təkrarolunmaz aktrisa Nəsibə Zeynalova.  Heç bir kimsəni,əsasən də, kasıb, və fağır ailədən olan gəlini Sevdanı bəyənməyən Cənnət xanıma (biz onu “Ögey ana” filmindən tanıyırdıq) heç kim gəlin ola bilmədi.

Krım-tatarlarının bir atalar sözü var: “Dinsizin öhdəsindən imansız gələr”. Bu atalar sözndə deyildiyi kimi, Cənnət xanımın da öhdəsindən, müasir, lakin varlı ailədən olan Afət gəlir. Bu gülməli,  lakin eyni zamanda da ibraətamiz komediya  bir çox gəlin-qaynanalara öz münasibətlərini dəyişdirməyə sözün əsil mənasında kömək oldu, dağılmaqda olan ailələri fəlakətdən qurtardı.

Onu demək istəyirəm ki, mən bu Azərbaycan filmləri ilə böyüdüm, həyat dərslərimi, sədaqət, sevgi, mərhəmət hisslərini o filmlərdən öyrəndim. Və həm də bu filmlər Azərbaycanın ulu mədəniyyətinə, sənətkarlığına ömrüm boyu sevgimi və marağımı artırdı.

 
 Azərbaycana olan böyük sevgilərimlə,

Zera Bekirova “Yani Dunya” qəzetinin baş redaktoru. Krım.

Krım-tatarı dilindən tərcümə etdi: Aida Eyvazlı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”
17.12.2018, 13:43

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib
17.12.2018, 13:29

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR   
17.12.2018, 13:27

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR  

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ
17.12.2018, 13:21

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ

“Nar” tələbələr üçün yeni iş imkanları təklif edir
17.12.2018, 13:20

“Nar” tələbələr üçün yeni iş imkanları təklif edir

Rus şairinin Kremlə atdığı “bomba” və... Sumqayıtın yolları
17.12.2018, 13:16

Rus şairinin Kremlə atdığı “bomba” və... Sumqayıtın yolları

Sabahın hava proqnozu - Yağış, qar... - XƏBƏRDARLIQ   
17.12.2018, 13:03

Sabahın hava proqnozu - Yağış, qar... - XƏBƏRDARLIQ  

İcra başçısının birinci müavini səs-küylü məhkəmədə ifadə verdi
17.12.2018, 12:55

İcra başçısının birinci müavini səs-küylü məhkəmədə ifadə verdi

Rufiz Qonaqov Şimali Kiprin Bakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb
17.12.2018, 12:53

Rufiz Qonaqov Şimali Kiprin Bakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb

Qarabağ söhbəti - Deputat: “Vəzirov mənə dedi ki, sən cinayətkarsan, qan tökmüsən” - LAYİHƏ
17.12.2018, 12:35

Qarabağ söhbəti - Deputat: “Vəzirov mənə dedi ki, sən cinayətkarsan, qan tökmüsən” - LAYİHƏ

Bakıya AVRO-6 standartlı yeni avtobuslar gətirildi
17.12.2018, 12:32

Bakıya AVRO-6 standartlı yeni avtobuslar gətirildi

UNEC-dən iqtisad elminin tədrisinə daha bir töhfə
17.12.2018, 12:28

UNEC-dən iqtisad elminin tədrisinə daha bir töhfə

Vətəndaşların şərəf və ləyaqəti ilə bağlı yeni qanun hazırlanır
17.12.2018, 12:19

Vətəndaşların şərəf və ləyaqəti ilə bağlı yeni qanun hazırlanır

Qarabağda erməni əsgər yaralandı
17.12.2018, 12:11

Qarabağda erməni əsgər yaralandı

“Büdcəmizdə neftin qiymətinin 60 dollar götürülməsi riskdir” - EKSPERT   
17.12.2018, 11:51

Büdcəmizdə neftin qiymətinin 60 dollar götürülməsi riskdir” - EKSPERT  

Təbiətə 8900 manat ziyan vuran şəxs cəzalandırıldı
17.12.2018, 11:45

Təbiətə 8900 manat ziyan vuran şəxs cəzalandırıldı

Yanvardan maşın bazarında bahalaşma sürətlənəcək - SƏBƏB
17.12.2018, 11:45

Yanvardan maşın bazarında bahalaşma sürətlənəcək - SƏBƏB

Bakıda orta məktəbin qarşısında 43 yaşlı kişi ürəyindən bıçaqlandı
17.12.2018, 11:40

Bakıda orta məktəbin qarşısında 43 yaşlı kişi ürəyindən bıçaqlandı

İnam Kərimov İmişlidə vətəndaşlarla görüşəcək
17.12.2018, 11:34

İnam Kərimov İmişlidə vətəndaşlarla görüşəcək

Dini Komitənin sədri həyəcan təbili çaldı 
17.12.2018, 11:33

Dini Komitənin sədri həyəcan təbili çaldı 

Azərbaycanda dini icmaların sayı...
17.12.2018, 11:30

Azərbaycanda dini icmaların sayı...

Prezident hərbçilərə yeni mənzillərin verilmə mərasimində 
17.12.2018, 11:21

Prezident hərbçilərə yeni mənzillərin verilmə mərasimində 

Azərbaycan Beynəlxalq Forumda təmsil olundu -  FOTOLAR
17.12.2018, 11:17

Azərbaycan Beynəlxalq Forumda təmsil olundu -  FOTOLAR

“Sədərək”də 14 minə yaxın partlayıcı vasitə müsadirə olundu
17.12.2018, 11:13

“Sədərək”də 14 minə yaxın partlayıcı vasitə müsadirə olundu

Zakir Həsənov “Açıq qapı günü” keçirməyi əmr etdi   
17.12.2018, 11:12

Zakir Həsənov “Açıq qapı günü” keçirməyi əmr etdi  

Aptekdən 6300 manatdan çox pul oğurlayan tutuldu
17.12.2018, 11:05

Aptekdən 6300 manatdan çox pul oğurlayan tutuldu

BP-nin vitse prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində olub
17.12.2018, 10:45

BP-nin vitse prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində olub

Agentlik küçə və prospektlərdə maarifləndirmə xarakterli lövhələr vurdu - FOTO
17.12.2018, 10:23

Agentlik küçə və prospektlərdə maarifləndirmə xarakterli lövhələr vurdu - FOTO

Şura 2018-ci ildə də mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələri maliyyələşdirib
17.12.2018, 10:11

Şura 2018-ci ildə də mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələri maliyyələşdirib

“Azərbaycanda xəstəliklər iki əsas səbəbə görə sürətlə artır” - Tanınmış loğman həyəcan təbili çaldı   
17.12.2018, 10:03

“Azərbaycanda xəstəliklər iki əsas səbəbə görə sürətlə artır” - Tanınmış loğman həyəcan təbili çaldı  

Bağlanan 10 bankın daşınar və daşınmaz əmlakı satılıb - SİYAHI   
17.12.2018, 09:42

Bağlanan 10 bankın daşınar və daşınmaz əmlakı satılıb - SİYAHI  

“Əlli beş”ə ürək sözüm
17.12.2018, 09:13

“Əlli beş”ə ürək sözüm

DYP-dən yararsız avtomobillərlə yük daşıyanlara XƏBƏRDARLIQ   
17.12.2018, 09:02

DYP-dən yararsız avtomobillərlə yük daşıyanlara XƏBƏRDARLIQ  

“İmzasına hörmət edən jurnalist…” - Mirşahinlə Ehsan Zahidovun qrup yoldaşı DANIŞDI - FOTOLAR
17.12.2018, 08:51

“İmzasına hörmət edən jurnalist…” - Mirşahinlə Ehsan Zahidovun qrup yoldaşı DANIŞDI - FOTOLAR

2018-ci ilin “Kainat gözəli” seçildi - FOTO   
17.12.2018, 08:38

2018-ci ilin “Kainat gözəli” seçildi - FOTO  

Manat yeni həftəyə bu məzənnə ilə başladı
17.12.2018, 08:17

Manat yeni həftəyə bu məzənnə ilə başladı

ABŞ-da alimlik dərəcəsi alan ilk azərbaycanlı xanım
17.12.2018, 08:12

ABŞ-da alimlik dərəcəsi alan ilk azərbaycanlı xanım

Qayınata ehtiyatsızlıqdan kürəkənini vurdu
17.12.2018, 01:00

Qayınata ehtiyatsızlıqdan kürəkənini vurdu

Aparıcını “Maşın” şoudan uzaqlaşdırdılar
17.12.2018, 00:35

Aparıcını “Maşın” şoudan uzaqlaşdırdılar

Bir sutkada 998 qaçqın ailəsi Suriyaya qayıtdı
17.12.2018, 00:17

Bir sutkada 998 qaçqın ailəsi Suriyaya qayıtdı

Azərbaycanlılar iki yeniyetmənin ölümünə görə ayağa qalxdı   
17.12.2018, 00:03

Azərbaycanlılar iki yeniyetmənin ölümünə görə ayağa qalxdı  

Cənubi Qafqazın ilk qadın prezidentinin andiçməsindən maraqlı anlar - VİDEO
16.12.2018, 23:45

Cənubi Qafqazın ilk qadın prezidentinin andiçməsindən maraqlı anlar - VİDEO

Daşqınlar Türkiyənin iki vilayətini cənginə aldı
16.12.2018, 23:28

Daşqınlar Türkiyənin iki vilayətini cənginə aldı

Oqtay Əsədov Türkiyənin vitse-prezidenti ilə müzakirə apardı
16.12.2018, 23:12

Oqtay Əsədov Türkiyənin vitse-prezidenti ilə müzakirə apardı

“Qalatasaray”ın mağazasına hücum
16.12.2018, 22:49

“Qalatasaray”ın mağazasına hücum

Ağcabədidə minik maşını traktora çırpıldı: 1 ölü
16.12.2018, 22:36

Ağcabədidə minik maşını traktora çırpıldı: 1 ölü

ABŞ kilsə zəngini 100 ildən sonra Filippinə qaytardı
16.12.2018, 22:22

ABŞ kilsə zəngini 100 ildən sonra Filippinə qaytardı

Maral  ovlayan brakonyerlərlə bağlı təhqiqat başladı
16.12.2018, 22:04

Maral  ovlayan brakonyerlərlə bağlı təhqiqat başladı

ABŞ koalisiyası Suriyanı bombaladı
16.12.2018, 21:54

ABŞ koalisiyası Suriyanı bombaladı

“Qarabağ”dan minimal hesablı qələbə
16.12.2018, 21:37

“Qarabağ”dan minimal hesablı qələbə

ARXİV