20 iyul 2018, Cümə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Dərdimizə məlhəm olan filmlər
Dərdimizə məlhəm olan filmlər
29.03.2018, 15:34

Türk dünyasının tanınmış jurnalisti,  Krım tatarlarının “Yani Dünya” və “Nenekge” jurnalının baş redaktoru  Zera Bekirova Kriıın Ağməcid şəhərindən yazır.


Hərdən fikirləirəm ki, dilimiz, mədəniyyətimiz, tariximiz bir –birinə çox yaxın olan Azərbaycanı və azərbaycanlıları nə zaman tanıdım, nə zaman sevdim görəsən? Lap məktəb çağlarımda... xatirimdən heç çıxmır ki... Bütün Krım tatarları kimi mənim atam və anam da , xalqımız Özbəkistana sürgün olunmuşlardan idilər.  Buralarda yurd qurub yaşadığımız yerlərdə, axıska türkləri- azərbaycanlılar da bizimlə  eyni taleni yaşayan qonşularımız idilər. Bu məhəllələrdə böyüyən biz balaca qızcığazlar bir-birimizin dilində danışmağa nə zaman başladığımızı, əslində heç birimiz xatırlamırdıq. Eləcə körpə uşaqlar ikən bir-birimizlə ünsiyyət quraraq, “lahana şorbası, xingəl, bazlama, bacı, əmi, dayı, xala” kimi sözləri nə vaxt anlamağa başladığımızın da frqində deyildik.  Mən də həmin sözləri o zamandan mənimsəməyə başlamışdım.  Bilmirəm, kimlərdənsə eşitmişdim ki, axıskalılar Azərbaycandan gəliblər. Bunu yalnız mən deyil, hamı belə qəqbul edirdi. Axıskalı türklərin əksəriyyəti bizim yaşadığımız “Savay” pambıqçılıq sovxozunun 7-cic bölüyündə yaşayırdılar, burada həmin məhəlləyə nədənsə, “Bakı” da deyirdilər. Doğrusunu deyim ki, axıska türklərinin Azərbaycandan deyil, Gürcüstandan sürgün olunduqlarını, çox uzun illər sonra bildim.

Bu gün bizim uşaqların hər birinin baş vurduğu internetimiz də yox idi, kommunikasiya belə inkişaf etməmişdi. Hətta məhəlləmizdə kimsənin evində televizor belə yox idi, bizim ən böyük əyləncəmiz və boş vaxtlarında dincəldiyimiz yer kənd klubu idi. Bu kluba da ona görə gedirdik ki, orada  “Avara”,“Cənab 420”, “Sanqam”, Mənim adım kloundur” hind filmləri göstərilirdi. Və təbii ki, hamımızın ən sevmli aktyoru da Rac Kapur idi.  İlini tam xatırlamıram, lakin o günü heç vaxt unutmadım.  Gecə-gündüz pambıq tarlalarında traktor sürən atam, bir axşam evimizə “Aelita” televizorunu gətirdi.  Taleyin qismətinə baxın ki, bu televizor da Bakının radiozavodunda istehsal olunmuşdu! Bu bizi ikiqat sevindirmişi.  Lampalı, qara-ağ rəngli möcüzə evimizin yuxarı başına keçiridli, ən yüksək yerdə, üstündə bəyaz ötrtük, düz 20 il həmin küncdə dayandı, yerini dəyişdirmədik. O televizor ilə ömrümüzə “Arşın mal alan”, “Qaynana”, “Ögey ana” kimi filmlər gəldi, filmdə işlədilən ana dilimizə uyğun sözlər ana-atalarımızın Vətən həsrəti ilə yanan ürəklərinə sanki su çiləyirdi, Vətənin qəlblərində açdığı həsrət yaralarına məlhəm olurdu. Bu seyr etdiklərimizin arasında Üzeyir Hacıbəyovun “Arşın mal alan”ı, sösüz ki, birinci yerdə idi! Həm böyüklər, həm də kiçiklər bu filmləri əzbərdən bilsələr də, təkrar-təkrar baxar, Rəşid Behbudovun səsindən doymazdılar.  Adətən belə filmləri rus və yaxud da özbək dilində nümayiş etdirirdilər., bizlər isə onu azərbaycan dilində seyr-etmək arzusu ilə yaşadıq. Film rus və özbək dilinə tərcümə edilsə də, filimdəki mahnılar azərbaycan dilində səslənər və ruhumuza yayılardı, biz sanki öz milli krım-tatar mahnılarımızı eşidərdik.

     
Beləcə həm hind filmlərindən, həm  “Arşın mal alan” filmi ilə bizə doğmalaşan  baş qəhrəman Rac Kapur və Rəşid Behbudovun tanışlıqları və münasibətləri haqqında əfsanəyə bənzər hekayətlər yaranırdı. Böyük Vətən Müharibəsi başladığına görə, 12 yaşında həm atadan, həm anadan yetim qalan atam bir hərif belə tanımasa da, hər iki qəhrəman haqqında bizə elə maraqlı hekayətlər danışardı ki... Fikirləşirdik ki, kişi görəsən bu  əfsanələri haradan eşidib? “Rac Kapur SSRİ-yə gələndə, “mənim filmlərimdəki mahnılarımı ifa edən o Rəşid Behbudovu göstərin mənə”- deyibmiş,- söhbətlərini atam neçə dəfələrlə danışmışdı və bu söhbətləri təkrarlamaqdan yorulmazdı. “İkisi görüşəndə, Rəşid Behbudov  SSRİ xalq artisti, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Stalin mükafatının laureatı, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatının sahibi”- deyərək özünü təqdim edir. Rac Kapur isə, gülümsəyərək sadəcə “Hindistanın tanınmış milliyoneri”- deyir. Amma Rəşid Behbudovun səsinin incəliyinə, ustalığına  uüksək dəyər verərək, “Məndən yaxşı oxuyursan!”- deyir”- hkayətini  atam  hər dəfə bizə, qonaqlarına, qonşulara  danışanda, biz də onun keçirdiyi qürur hissini paylaşar, bu sevinc biz  uşaqlara da siyarət edər, biz də onun kimi gülümsünərdik.

Uşaqlığımın ən güclü təəssüratlarından biri də daha bir Azərbaycan filmi idi: “Ögey ana”. Bu film çəkilib ekranlara çıxanda, mən hələ doğulmamışdım. Sürgünlüyümüzün ilk illərində bir çox krım-tatar anaları balalarıını ölümdən xilas etmək üçün, özləri yeyib-içməmiş, və buna səbəb də xəstəlikdən  və aclıqdan ölmüşdülər. Və çox krım-tatar balalrı anasız qalıb, ögey ana əlində böyüdülər. Bəzi ögey analar insaflı çıxdılar, o yetim uşaqları bağrına basıb, öz balalrı kimi böyütdülər, ogeyliklərini heç duydurmadılar. Uşaqlar da onları öz anaları bildilər. Buna görə də krım-tatarları içərisində  Dilarə, İsmayıl, Arif, Fatma adları daha çox yayılmağa başladı. İnsanlar evlərində dünyaya gələn uşaqlarına həmin adları verdilər. Çünki “Ögey ana” filmindən nümunə götürüb, onu həyat tərzinə çevirmişdilər. Bu film  bizim xarakterimizə çox yaxın idi.

Bəs “Qaynana” filmi?!  Hər bir millətin xalq yaradıcılığında, mili adət-ənənəsində yer alan,  barəsində  əfsanə, məsəl, lətifələr yaranan qaynana-gəlin münasibtlərini quran rejissor Məcid Şamxalovun əsəri. Və bu münasibətləri  mahir ustalıqla oynayan baş rolun ifaçısı unudulmaz və təkrarolunmaz aktrisa Nəsibə Zeynalova.  Heç bir kimsəni,əsasən də, kasıb, və fağır ailədən olan gəlini Sevdanı bəyənməyən Cənnət xanıma (biz onu “Ögey ana” filmindən tanıyırdıq) heç kim gəlin ola bilmədi.

Krım-tatarlarının bir atalar sözü var: “Dinsizin öhdəsindən imansız gələr”. Bu atalar sözndə deyildiyi kimi, Cənnət xanımın da öhdəsindən, müasir, lakin varlı ailədən olan Afət gəlir. Bu gülməli,  lakin eyni zamanda da ibraətamiz komediya  bir çox gəlin-qaynanalara öz münasibətlərini dəyişdirməyə sözün əsil mənasında kömək oldu, dağılmaqda olan ailələri fəlakətdən qurtardı.

Onu demək istəyirəm ki, mən bu Azərbaycan filmləri ilə böyüdüm, həyat dərslərimi, sədaqət, sevgi, mərhəmət hisslərini o filmlərdən öyrəndim. Və həm də bu filmlər Azərbaycanın ulu mədəniyyətinə, sənətkarlığına ömrüm boyu sevgimi və marağımı artırdı.

 
 Azərbaycana olan böyük sevgilərimlə,

Zera Bekirova “Yani Dunya” qəzetinin baş redaktoru. Krım.

Krım-tatarı dilindən tərcümə etdi: Aida Eyvazlı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
26 gündəlik qəzetə 998 min manat verildi - SİYAHI
20.07.2018, 01:07

26 gündəlik qəzetə 998 min manat verildi - SİYAHI

20.07.2018, 00:55

"Neftçi" Avroliqada mübarizəni dayandırdı - Yenilənib

Tramp Putinlə Vaşinqtonda görüşəcək
20.07.2018, 00:44

Tramp Putinlə Vaşinqtonda görüşəcək

İraqda qarşıdurma: 12 ölü, 571 yaralı
20.07.2018, 00:36

İraqda qarşıdurma: 12 ölü, 571 yaralı

ABŞ hərbi gəmisi belə partladıldı - VİDEO
20.07.2018, 00:22

ABŞ hərbi gəmisi belə partladıldı - VİDEO

İlham Əliyev “Airbus” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb   
20.07.2018, 00:08

İlham Əliyev “Airbus” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb  

Azərbaycan nefti cüzi ucuzlaşıb
19.07.2018, 23:50

Azərbaycan nefti cüzi ucuzlaşıb

“Qəbələ” də Avroliqa ilə vidalaşdı
19.07.2018, 23:37

“Qəbələ” də Avroliqa ilə vidalaşdı

İlham Əliyev Fransada Qarabağ məsələsini müzakirə etdi - FOTOLAR
19.07.2018, 23:13

İlham Əliyev Fransada Qarabağ məsələsini müzakirə etdi - FOTOLAR

“Keşlə”  Avroliqada mübarizəni dayandırdı
19.07.2018, 22:59

“Keşlə” Avroliqada mübarizəni dayandırdı

Dənizdə batan 3 nəfər xilas edilib
19.07.2018, 22:45

Dənizdə batan 3 nəfər xilas edilib

“Total” Azərbaycanda təbii qaz yataqlarının işlənilməsində maraqlıdır
19.07.2018, 22:33

“Total” Azərbaycanda təbii qaz yataqlarının işlənilməsində maraqlıdır

İranda terrorçu dəstə zərərsizləşdirildi
19.07.2018, 22:04

İranda terrorçu dəstə zərərsizləşdirildi

Bakıda Belçikanın müstəqillik günü qeyd edildi
19.07.2018, 21:53

Bakıda Belçikanın müstəqillik günü qeyd edildi

Vəkillər and içdi
19.07.2018, 21:39

Vəkillər and içdi

Meksikada 5,8 bal gücündə zəlzələ oldu
19.07.2018, 21:22

Meksikada 5,8 bal gücündə zəlzələ oldu

Kanadada fövqəladə vəziyyət rejimi tətbiq olundu
19.07.2018, 21:13

Kanadada fövqəladə vəziyyət rejimi tətbiq olundu

ABŞ-da silahlı insident
19.07.2018, 21:03

ABŞ-da silahlı insident

Azərbaycanın təklifləri qəbul edildi
19.07.2018, 20:51

Azərbaycanın təklifləri qəbul edildi

Müəllimliyə imtahan verən namizəd 59 bal topladı
19.07.2018, 20:29

Müəllimliyə imtahan verən namizəd 59 bal topladı

İlham Əliyev “Naval” qrupunun sədri ilə görüşdü
19.07.2018, 20:14

İlham Əliyev “Naval” qrupunun sədri ilə görüşdü

Gürcüstan prezidenti Putinə cavab verib
19.07.2018, 20:03

Gürcüstan prezidenti Putinə cavab verib

Zərərli iş şəraitində işləyənlərin sayı 41 faiz azalıb
19.07.2018, 20:00

Zərərli iş şəraitində işləyənlərin sayı 41 faiz azalıb

Nazpəridən ETİRAF: "Fəlsəfə doktoru deyiləm"
19.07.2018, 19:49

Nazpəridən ETİRAF: "Fəlsəfə doktoru deyiləm"

Sumqayıtda 25 yaşlı qız itkin düşüb
19.07.2018, 19:37

Sumqayıtda 25 yaşlı qız itkin düşüb

Dövlət Miqrasiya Xidməti hesabat verdi
19.07.2018, 19:30

Dövlət Miqrasiya Xidməti hesabat verdi

İlham Əliyev Parisdə Fransa Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun icraçı sədri ilə görüşüb
19.07.2018, 19:15

İlham Əliyev Parisdə Fransa Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun icraçı sədri ilə görüşüb

İlham Əliyev Fransaya getdi
19.07.2018, 19:06

İlham Əliyev Fransaya getdi

İmişlinin baş həkim işdən azad olunub
19.07.2018, 19:00

İmişlinin baş həkim işdən azad olunub

Mövlud Çavuşoğlu Azərbaycana gəlir
19.07.2018, 18:52

Mövlud Çavuşoğlu Azərbaycana gəlir

İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinə 1,3 milyon manat ayrılıb
19.07.2018, 18:34

İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinə 1,3 milyon manat ayrılıb

Bakıda “Heydər Əliyev: Azərbaycançılıq ideologiyası və mənəvi dəyərlər” mövzusunda konfrans keçirilib  
19.07.2018, 18:27

Bakıda “Heydər Əliyev: Azərbaycançılıq ideologiyası və mənəvi dəyərlər” mövzusunda konfrans keçirilib  

Faciəvi şəkildə ölən 23 yaşlı oğlanın meyiti tapıldı
19.07.2018, 18:12

Faciəvi şəkildə ölən 23 yaşlı oğlanın meyiti tapıldı

Azərbaycanda 4 regional su-kanal idarəsi YARADILDI
19.07.2018, 18:07

Azərbaycanda 4 regional su-kanal idarəsi YARADILDI

YUĞ Dövlət Teatrının yeni direktoru kollektivə təqdim edilib
19.07.2018, 18:02

YUĞ Dövlət Teatrının yeni direktoru kollektivə təqdim edilib

ARXİV