20 sentyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Dərdimizə məlhəm olan filmlər
Dərdimizə məlhəm olan filmlər
29.03.2018, 15:34

Türk dünyasının tanınmış jurnalisti,  Krım tatarlarının “Yani Dünya” və “Nenekge” jurnalının baş redaktoru  Zera Bekirova Kriıın Ağməcid şəhərindən yazır.


Hərdən fikirləirəm ki, dilimiz, mədəniyyətimiz, tariximiz bir –birinə çox yaxın olan Azərbaycanı və azərbaycanlıları nə zaman tanıdım, nə zaman sevdim görəsən? Lap məktəb çağlarımda... xatirimdən heç çıxmır ki... Bütün Krım tatarları kimi mənim atam və anam da , xalqımız Özbəkistana sürgün olunmuşlardan idilər.  Buralarda yurd qurub yaşadığımız yerlərdə, axıska türkləri- azərbaycanlılar da bizimlə  eyni taleni yaşayan qonşularımız idilər. Bu məhəllələrdə böyüyən biz balaca qızcığazlar bir-birimizin dilində danışmağa nə zaman başladığımızı, əslində heç birimiz xatırlamırdıq. Eləcə körpə uşaqlar ikən bir-birimizlə ünsiyyət quraraq, “lahana şorbası, xingəl, bazlama, bacı, əmi, dayı, xala” kimi sözləri nə vaxt anlamağa başladığımızın da frqində deyildik.  Mən də həmin sözləri o zamandan mənimsəməyə başlamışdım.  Bilmirəm, kimlərdənsə eşitmişdim ki, axıskalılar Azərbaycandan gəliblər. Bunu yalnız mən deyil, hamı belə qəqbul edirdi. Axıskalı türklərin əksəriyyəti bizim yaşadığımız “Savay” pambıqçılıq sovxozunun 7-cic bölüyündə yaşayırdılar, burada həmin məhəlləyə nədənsə, “Bakı” da deyirdilər. Doğrusunu deyim ki, axıska türklərinin Azərbaycandan deyil, Gürcüstandan sürgün olunduqlarını, çox uzun illər sonra bildim.

Bu gün bizim uşaqların hər birinin baş vurduğu internetimiz də yox idi, kommunikasiya belə inkişaf etməmişdi. Hətta məhəlləmizdə kimsənin evində televizor belə yox idi, bizim ən böyük əyləncəmiz və boş vaxtlarında dincəldiyimiz yer kənd klubu idi. Bu kluba da ona görə gedirdik ki, orada  “Avara”,“Cənab 420”, “Sanqam”, Mənim adım kloundur” hind filmləri göstərilirdi. Və təbii ki, hamımızın ən sevmli aktyoru da Rac Kapur idi.  İlini tam xatırlamıram, lakin o günü heç vaxt unutmadım.  Gecə-gündüz pambıq tarlalarında traktor sürən atam, bir axşam evimizə “Aelita” televizorunu gətirdi.  Taleyin qismətinə baxın ki, bu televizor da Bakının radiozavodunda istehsal olunmuşdu! Bu bizi ikiqat sevindirmişi.  Lampalı, qara-ağ rəngli möcüzə evimizin yuxarı başına keçiridli, ən yüksək yerdə, üstündə bəyaz ötrtük, düz 20 il həmin küncdə dayandı, yerini dəyişdirmədik. O televizor ilə ömrümüzə “Arşın mal alan”, “Qaynana”, “Ögey ana” kimi filmlər gəldi, filmdə işlədilən ana dilimizə uyğun sözlər ana-atalarımızın Vətən həsrəti ilə yanan ürəklərinə sanki su çiləyirdi, Vətənin qəlblərində açdığı həsrət yaralarına məlhəm olurdu. Bu seyr etdiklərimizin arasında Üzeyir Hacıbəyovun “Arşın mal alan”ı, sösüz ki, birinci yerdə idi! Həm böyüklər, həm də kiçiklər bu filmləri əzbərdən bilsələr də, təkrar-təkrar baxar, Rəşid Behbudovun səsindən doymazdılar.  Adətən belə filmləri rus və yaxud da özbək dilində nümayiş etdirirdilər., bizlər isə onu azərbaycan dilində seyr-etmək arzusu ilə yaşadıq. Film rus və özbək dilinə tərcümə edilsə də, filimdəki mahnılar azərbaycan dilində səslənər və ruhumuza yayılardı, biz sanki öz milli krım-tatar mahnılarımızı eşidərdik.

     
Beləcə həm hind filmlərindən, həm  “Arşın mal alan” filmi ilə bizə doğmalaşan  baş qəhrəman Rac Kapur və Rəşid Behbudovun tanışlıqları və münasibətləri haqqında əfsanəyə bənzər hekayətlər yaranırdı. Böyük Vətən Müharibəsi başladığına görə, 12 yaşında həm atadan, həm anadan yetim qalan atam bir hərif belə tanımasa da, hər iki qəhrəman haqqında bizə elə maraqlı hekayətlər danışardı ki... Fikirləşirdik ki, kişi görəsən bu  əfsanələri haradan eşidib? “Rac Kapur SSRİ-yə gələndə, “mənim filmlərimdəki mahnılarımı ifa edən o Rəşid Behbudovu göstərin mənə”- deyibmiş,- söhbətlərini atam neçə dəfələrlə danışmışdı və bu söhbətləri təkrarlamaqdan yorulmazdı. “İkisi görüşəndə, Rəşid Behbudov  SSRİ xalq artisti, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Stalin mükafatının laureatı, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatının sahibi”- deyərək özünü təqdim edir. Rac Kapur isə, gülümsəyərək sadəcə “Hindistanın tanınmış milliyoneri”- deyir. Amma Rəşid Behbudovun səsinin incəliyinə, ustalığına  uüksək dəyər verərək, “Məndən yaxşı oxuyursan!”- deyir”- hkayətini  atam  hər dəfə bizə, qonaqlarına, qonşulara  danışanda, biz də onun keçirdiyi qürur hissini paylaşar, bu sevinc biz  uşaqlara da siyarət edər, biz də onun kimi gülümsünərdik.

Uşaqlığımın ən güclü təəssüratlarından biri də daha bir Azərbaycan filmi idi: “Ögey ana”. Bu film çəkilib ekranlara çıxanda, mən hələ doğulmamışdım. Sürgünlüyümüzün ilk illərində bir çox krım-tatar anaları balalarıını ölümdən xilas etmək üçün, özləri yeyib-içməmiş, və buna səbəb də xəstəlikdən  və aclıqdan ölmüşdülər. Və çox krım-tatar balalrı anasız qalıb, ögey ana əlində böyüdülər. Bəzi ögey analar insaflı çıxdılar, o yetim uşaqları bağrına basıb, öz balalrı kimi böyütdülər, ogeyliklərini heç duydurmadılar. Uşaqlar da onları öz anaları bildilər. Buna görə də krım-tatarları içərisində  Dilarə, İsmayıl, Arif, Fatma adları daha çox yayılmağa başladı. İnsanlar evlərində dünyaya gələn uşaqlarına həmin adları verdilər. Çünki “Ögey ana” filmindən nümunə götürüb, onu həyat tərzinə çevirmişdilər. Bu film  bizim xarakterimizə çox yaxın idi.

Bəs “Qaynana” filmi?!  Hər bir millətin xalq yaradıcılığında, mili adət-ənənəsində yer alan,  barəsində  əfsanə, məsəl, lətifələr yaranan qaynana-gəlin münasibtlərini quran rejissor Məcid Şamxalovun əsəri. Və bu münasibətləri  mahir ustalıqla oynayan baş rolun ifaçısı unudulmaz və təkrarolunmaz aktrisa Nəsibə Zeynalova.  Heç bir kimsəni,əsasən də, kasıb, və fağır ailədən olan gəlini Sevdanı bəyənməyən Cənnət xanıma (biz onu “Ögey ana” filmindən tanıyırdıq) heç kim gəlin ola bilmədi.

Krım-tatarlarının bir atalar sözü var: “Dinsizin öhdəsindən imansız gələr”. Bu atalar sözndə deyildiyi kimi, Cənnət xanımın da öhdəsindən, müasir, lakin varlı ailədən olan Afət gəlir. Bu gülməli,  lakin eyni zamanda da ibraətamiz komediya  bir çox gəlin-qaynanalara öz münasibətlərini dəyişdirməyə sözün əsil mənasında kömək oldu, dağılmaqda olan ailələri fəlakətdən qurtardı.

Onu demək istəyirəm ki, mən bu Azərbaycan filmləri ilə böyüdüm, həyat dərslərimi, sədaqət, sevgi, mərhəmət hisslərini o filmlərdən öyrəndim. Və həm də bu filmlər Azərbaycanın ulu mədəniyyətinə, sənətkarlığına ömrüm boyu sevgimi və marağımı artırdı.

 
 Azərbaycana olan böyük sevgilərimlə,

Zera Bekirova “Yani Dunya” qəzetinin baş redaktoru. Krım.

Krım-tatarı dilindən tərcümə etdi: Aida Eyvazlı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Qadının evindən pul və məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu
20.09.2018, 16:26

Qadının evindən pul və məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu

Zakir Həsənov təlimləri izlədi - FOTO
20.09.2018, 16:12

Zakir Həsənov təlimləri izlədi - FOTO

AQTA maarifləndirir - Agentlikdən uşaq qidaları ilə bağlı tövsiyə - Yeni RUBRİKA    
20.09.2018, 15:57

AQTA maarifləndirir - Agentlikdən uşaq qidaları ilə bağlı tövsiyə - Yeni RUBRİKA  

Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi   
20.09.2018, 15:43

Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi  

Azərbaycandan Ermənistana qaçanlar Yerevanda aksiya keçirdilər
20.09.2018, 15:34

Azərbaycandan Ermənistana qaçanlar Yerevanda aksiya keçirdilər

Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq
20.09.2018, 15:30

Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq

Ər-arvad qonşuları tərəfindən döyüldü
20.09.2018, 15:23

Ər-arvad qonşuları tərəfindən döyüldü

Tramp Paşinyanla görüşməyəcək
20.09.2018, 15:23

Tramp Paşinyanla görüşməyəcək

Rəsmi Bakı Paşinyanın Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı həmsədrlərə ÇAĞIRIŞ ETDİ
20.09.2018, 15:14

Rəsmi Bakı Paşinyanın Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı həmsədrlərə ÇAĞIRIŞ ETDİ

Şimali və Cənubi Koreya sülh müqaviləsi imzalaya bilər
20.09.2018, 15:12

Şimali və Cənubi Koreya sülh müqaviləsi imzalaya bilər

Deputatdan Meriyaya ciddi İTTİHAM - Parkinqlərdə yığılan qanunsuz pullar kimlərin cibinə AXIR?..   
20.09.2018, 14:55

Deputatdan Meriyaya ciddi İTTİHAM - Parkinqlərdə yığılan qanunsuz pullar kimlərin cibinə AXIR?..  

Hadi Rəcəbli litvalı deputatla nələrdən danışdı?
20.09.2018, 14:50

Hadi Rəcəbli litvalı deputatla nələrdən danışdı?

“İki sahil”dən Neftçilər Gününə həsr olunmuş  xüsusi  BURAXILIŞ
20.09.2018, 14:48

“İki sahil”dən Neftçilər Gününə həsr olunmuş  xüsusi  BURAXILIŞ

Polşalı mütəxəssis azərbaycanlı tələbələrə seminar keçdi
20.09.2018, 14:44

Polşalı mütəxəssis azərbaycanlı tələbələrə seminar keçdi

Türkiyədə qətlə yetirilən AZƏRBAYCANLILAR
20.09.2018, 14:41

Türkiyədə qətlə yetirilən AZƏRBAYCANLILAR

İraq səfiri BDU-da olub
20.09.2018, 14:35

İraq səfiri BDU-da olub

Qubada modul tipli məktəb yandı
20.09.2018, 14:32

Qubada modul tipli məktəb yandı

Qatar velosipedə çırpıldı: 4 uşaq ölüb
20.09.2018, 14:29

Qatar velosipedə çırpıldı: 4 uşaq ölüb

Prezident Ramil Usubovu mükafatlandırdı - FOTO
20.09.2018, 14:27

Prezident Ramil Usubovu mükafatlandırdı - FOTO

Azərbaycanlı gənc Rusiyada deputat oldu   
20.09.2018, 14:24

Azərbaycanlı gənc Rusiyada deputat oldu  

BDU-nun rəsmisi beynəlxalq tədbirdə erməni nümayəndəni susdurdu
20.09.2018, 14:22

BDU-nun rəsmisi beynəlxalq tədbirdə erməni nümayəndəni susdurdu

Putinin hərbi blokundan Ermənistan rəhbərliyinə cavab
20.09.2018, 14:14

Putinin hərbi blokundan Ermənistan rəhbərliyinə cavab

Etimad İsmayılovu öldürən Gözəl Dəmirovun Sabirabadda qohumu qalmayıb
20.09.2018, 14:02

Etimad İsmayılovu öldürən Gözəl Dəmirovun Sabirabadda qohumu qalmayıb

AMEA-da daha bir vəzifəyə təyinat oldu
20.09.2018, 13:54

AMEA-da daha bir vəzifəyə təyinat oldu

Azərbaycana gətirilən 50 ton kartofda virus aşkarlandı
20.09.2018, 13:42

Azərbaycana gətirilən 50 ton kartofda virus aşkarlandı

“Vikipediya”da Milli qəhrəmanlarımızla bağlı YENİLİK   
20.09.2018, 13:22

“Vikipediya”da Milli qəhrəmanlarımızla bağlı YENİLİK  

İlham Əliyev “Fatimeyi Zəhra” məscidini öz hesabına tikdirəcək
20.09.2018, 13:20

İlham Əliyev “Fatimeyi Zəhra” məscidini öz hesabına tikdirəcək

Gömrük Komitəsinin 3500 əməkdaşı attestasiyadan keçiriləcək
20.09.2018, 13:07

Gömrük Komitəsinin 3500 əməkdaşı attestasiyadan keçiriləcək

DTX arxivi açdı - Bu SƏNƏDLƏRİN məxfiliyi götürüldü
20.09.2018, 12:54

DTX arxivi açdı - Bu SƏNƏDLƏRİN məxfiliyi götürüldü

UNEC yeni tədris ilinə yüksək göstəricilərlə start verib
20.09.2018, 12:54

UNEC yeni tədris ilinə yüksək göstəricilərlə start verib

“Qaçqınkom”un sədr müavini ATƏT-in illik görüşündə iştirak etdi
20.09.2018, 12:54

“Qaçqınkom”un sədr müavini ATƏT-in illik görüşündə iştirak etdi

Sabahın havası – Bakıda 27 dərəcə isti olacaq
20.09.2018, 12:53

Sabahın havası – Bakıda 27 dərəcə isti olacaq

ABŞ Gülənlə bağlı hesabat dərc edib
20.09.2018, 12:52

ABŞ Gülənlə bağlı hesabat dərc edib

Polis qanunsuz ov edəni cərimələdi
20.09.2018, 12:49

Polis qanunsuz ov edəni cərimələdi

Şeyx və Komitə sədri qan verdi - FOTO
20.09.2018, 12:48

Şeyx və Komitə sədri qan verdi - FOTO

ARXİV