20 sentyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən XƏBƏRDARLIQ: “Mətbəximiz risklidir”
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən XƏBƏRDARLIQ: “Mətbəximiz risklidir”
13.04.2018, 11:15

Beynəlxalq araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, ev şəraiti istər şəxsi gigiyena, istərsə də ətraf mühitin gigiyenasından asılı olaraq, qida mənşəli zəhərlənmələrin meydana gəldiyi ən riskli yerlərdən biridir. Qida təhlükəsizliyi və ya patogen (xəstəlik törədən) mikroorqanizmlərin meydana gətirdiyi qida mənşəli xəstəliklərin yayılması ilə bağlı məqalələr, statistik informasiyalar qidanın sadəcə bizi qidalandırmaqdan başqa, eyni zamanda, təhlükəli emal nəticəsində sağlamlığımıza qarşı təhdid ola biləcəyini də xatırladır.

 

Amerika Birləşmiş Ştatlarında 1998-2008-ci illər arası qida mənşəli xəstəliklərlə bağlı araşdırma nəticəsində məlum olub ki, 9-15% qidadan zəhərlənmə hadisəsi ev şəraitində baş verir. Respublikamızda isə qida zəhərlənməsi hallarından zərərçəkənlərin sayı verilən rəsmi statistikaya görə, ötən ilin ilk 9 ayında 477 nəfər, 2016-cı ilin ilk 9 ayı üçün 773 nəfər, 2015-ci ilin ilk 9 ayı üçün isə 746 nəfər olub.

 

Zəhərlənmələrə səbəb isə ev şəraitində konservləşdirilmiş məhsullar, məişət şəraitində hazırlanmış kulinariya məhsulları, kremli tortlar, müxtəlif salatlar və digər məhsullar olub.

 

Qida Təhlükəsizliyi Agnetliyinin (QTA) mətbuat xidmətindən Modern.az-a verilən məlumata görə, bəzi hallarda qida zəhərlənməsi faktları mübahisəli olur, dəqiqləşdirmək mümkün olmur və buna görə qida zəhərlənməsi kimi qeydiyyata alınmır.

 

“Qeyd olunanlara əsasən deyə bilərik ki, həqiqətən də, mətbəximiz qida təhlükəsizliyi baxımından önəmli risk daşıyır. Bunun isə bir neçə izahı var. Birincisi, gündəlik qəbul etdiyimiz qidanın əhəmiyyətli dərəcədə böyük hissəsi ev şəraitində hazırlanır. İkincisi, istehlakçılar ev şəraitində qida hazırlayarkən qida təhlükəsizliyi tələblərini yada salmırlar, yaxud da bu barədə hər hansı bir məlumata sahib deyillər. Üçüncüsü, istehlakçılar özlərinin və ailə üzvlərinin qida mənşəli xəstəliyə səbəb olma ehtimalını gözardı edirlər ki, bu, yolverilməzdir”-deyə qurum xəbərdarlıq edib.

 

Bildirilib ki, istehlakçılar qida hazırlayarkən qida təhlükəsizliyi ilə bağlı aşağıdakı 4 əsas qida təhlükəsizliyi tələbini nəzərə almalıdır:

 

1.Təmizləmə - Bu tələbin əsas məqsədi mikroorqanizmlərin qidadan, ya da çirklənmiş səthdən hazır yeməyə keçməsinin qarşısını almaqdır. Mətbəxdə ən çox çarpaz çirklənmə vasitələri olan soyuducu dəstəyi, çaydan tutacaqları, kran qolları, çanaq, mətbəx bezləri və süngərlər yemək hazırlığı zamanı dəfələrlə təmas halındadırlar. Bu yerdə əllər mətbəxdə patogenlərin yayılması üçün birinci vasitədir. Əllərin tez-tez yuyulması çarpaz çirklənmənin qarşısını almaq üçün vacibdir. Çiy ət məhsulları ilə təmasda olan mətbəx avadanlıqları təmizləndikdən sonra hazır qidalar, meyvə-tərəvəzlər və digər yeyilməyə hazır qidalar üçün

istifadə olunmalıdır. Xüsusilə doğrama lövhələri önəmli çarpaz çirklənmə vasitələridir. Faktdır ki, Böyük Britaniyada qida mənşəli xəstəliklərin 14%-i yetərsiz təmizlənmiş kəsmə lövhələri və bıçaqlarına bağlıdır. Ümumilikdə götürdükdə mətbəximizdə ən çox çarpaz çirklənmə vasitələrində rast gəlinən patogen mikroorqanizmlər aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir.

 

Yer

Campylobacter

Salmonella

E. coli

S. aureus

Mətbəx bezləri və süngərlər

Kran qolları, çanaq

 

Soyuducu dəstəyi

 

Zibil vedrəsi

 

Doğrama lövhələri

 

Mətbəx stolu

 

Döşəmə

 

 

 

 

2. Çeşidləmə - Bu tələb də Təmizləmə tələbi kimi çarpaz çirklənmənin qarşısının alınması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır və qida zəhərlənmələrinin ən çox yayılmış mənbələrindəndir. Çarpaz çirklənmə, əsasən, bakteriyaların bir məhsuldan, səthdən, avadanlıqdan qidaya keçməsi nəticəsində, xüsusilə çiy qida məhsulları və hazır məhsullar arasında baş verir. Bu məqsədlə çiy ət, quş əti, dəniz məhsulları, salatlar, bişmiş ət və s. hazır yeməklərdən uzaq tutulmalıdır. Soyuducuda saxlama zamanı çiy məhsullar hazır qida məhsullarından ayrı və aşağıda saxlanılmalıdır.

 

3. Soyutma - Bu tələbə əsasən, istehlakçılar qida məhsullarının saxlanılması və hazırlanması zamanı təhlükəli temperatur aralığına diqqət yetirməlidirlər. Təhlükəli temperatur aralığı 50C-600C-dir və bu temperatur bakteriyaların inkişafı üçün münbit şərait yaradır. Xüsusilə tez xarab olan məhsullar təhlükəli tempratur aralığında saxlanılmamalıdır. Soyuducunun temperaturu 50C-nin altında saxlanılmalıdır və buna ev şəraitində nəzarət edilməlidir. Bu temperatur şəraitində patogen mikroorqanizmlərin inkişafı zəifləyir. Ancaq mətbəx avadanlığına münasibətdə Çeşidləmə və Təmizləmə meyarlarının da nəzərə alınması vacibdir.

İrlandiyada aparılan araşdırmada müəyyən edilmişdir ki, evlərdə soyuducuların yarısından çoxunda bu patogenlərdən ən az biri mövcuddur: S. aureus, Salmonella enterica, E. coli, Listeria monocytogenes və Yersinia enterocolitica. Tez xarab olan məshulların donunu açarkən, məsələn, dondurulmuş ət, balıq, toyuq məhsulları, bu prosesin otaq temperaturunda aparılması məsləhət görülmür. Belə ki, bu zaman qida təhlükəli temperatur aralığında olur (50C-600C) və bu da qida zəhərlənməsinə səbəb olan bakteriyaların inkişafı üçün münbit şərait yaradır. Bu tip məhsulların donunun soyuducu şəraitində açılması tövsiyə olunur.

 

4. Bişirmə - Bişirmə aydınlaşdırılmağa ehtiyac duyulan tələblərdəndir. Belə ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarında aparılan araşdırmaya əsasən müəyyən olunmuşdur ki, istehlakçıların 63%-i ət və quş əti kimi yüksək riskli məhsullar üçün zərərli patogenləri məhv edəcək yetərli temperatur dərəcəsini təmin edə bilmirlər. Ən böyük qida zəhərlənməsi riski az bişirilmiş qidalardan qaynaqlanır. Əksər istehlakçılar rəngin əsas bişmə göstəricisi olmadığını bilmirlər və bişməni, əsasən, yeməyin rənginə görə qiymətləndirirlər.

 

Bu isə öz növbəsində risklidir, misal üçün, tədqiqat nəticələrinə əsasən, istehlakçıların rənginə və xarici görünüşünə görə bişmiş olaraq dəyərləndirilən toyuq əti parçalarının 70%-i tövsiyə edilən bişirilmə temperaturuna çatdırılmadığı və nəticədə tərkibindəki mikrobların hələ də canlı olduğu müəyyənləşdirilmişdir.

 

“Yekun olaraq, qida mənşəli zəhərlənmələrdə ev şəraitində hazırlanmış qida məhsullarının payının azaldılması üçün istehlakçıların məişət şəraitində riayət etməli olduğu qida təhlükəsizliyi tələblərini bilməsi və tətbiq etməsi gərəkdir. Bütün bu qeyd olunanları nəzərə almadan tarladan süfrəyə qida təhlükəsizliyinin təmini mümkün deyil”.


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycan Prezidenti NATO nümayəndə heyətini qəbul edib 
20.09.2018, 17:25

Azərbaycan Prezidenti NATO nümayəndə heyətini qəbul edib 

İlham Əliyev bir sıra ölkələrin parlament rəhbərlərini qəbul edib - FOTO
20.09.2018, 17:24

İlham Əliyev bir sıra ölkələrin parlament rəhbərlərini qəbul edib - FOTO

UEFA Ronalduya qarşı iş açdı
20.09.2018, 17:15

UEFA Ronalduya qarşı iş açdı

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
20.09.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Aşura günü 2403 litr qan toplandı
20.09.2018, 17:09

Aşura günü 2403 litr qan toplandı

Akif Əlizadə medalla təltif olundu
20.09.2018, 16:59

Akif Əlizadə medalla təltif olundu

Aşura: Hansı müsəlman ölkəsi necə qeyd edir?
20.09.2018, 16:45

Aşura: Hansı müsəlman ölkəsi necə qeyd edir?

Qadının evindən pul və məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu
20.09.2018, 16:26

Qadının evindən pul və məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu

Zakir Həsənov təlimləri izlədi - FOTO
20.09.2018, 16:12

Zakir Həsənov təlimləri izlədi - FOTO

AQTA maarifləndirir - Agentlikdən uşaq qidaları ilə bağlı tövsiyə - Yeni RUBRİKA    
20.09.2018, 15:57

AQTA maarifləndirir - Agentlikdən uşaq qidaları ilə bağlı tövsiyə - Yeni RUBRİKA  

Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi   
20.09.2018, 15:43

Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi  

Azərbaycandan Ermənistana qaçanlar Yerevanda aksiya keçirdilər
20.09.2018, 15:34

Azərbaycandan Ermənistana qaçanlar Yerevanda aksiya keçirdilər

Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq
20.09.2018, 15:30

Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq

Ər-arvad qonşuları tərəfindən döyüldü
20.09.2018, 15:23

Ər-arvad qonşuları tərəfindən döyüldü

Tramp Paşinyanla görüşməyəcək
20.09.2018, 15:23

Tramp Paşinyanla görüşməyəcək

Rəsmi Bakı Paşinyanın Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı həmsədrlərə ÇAĞIRIŞ ETDİ
20.09.2018, 15:14

Rəsmi Bakı Paşinyanın Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı həmsədrlərə ÇAĞIRIŞ ETDİ

Şimali və Cənubi Koreya sülh müqaviləsi imzalaya bilər
20.09.2018, 15:12

Şimali və Cənubi Koreya sülh müqaviləsi imzalaya bilər

Deputatdan Meriyaya ciddi İTTİHAM - Parkinqlərdə yığılan qanunsuz pullar kimlərin cibinə AXIR?..   
20.09.2018, 14:55

Deputatdan Meriyaya ciddi İTTİHAM - Parkinqlərdə yığılan qanunsuz pullar kimlərin cibinə AXIR?..  

Hadi Rəcəbli litvalı deputatla nələrdən danışdı?
20.09.2018, 14:50

Hadi Rəcəbli litvalı deputatla nələrdən danışdı?

“İki sahil”dən Neftçilər Gününə həsr olunmuş  xüsusi  BURAXILIŞ
20.09.2018, 14:48

“İki sahil”dən Neftçilər Gününə həsr olunmuş  xüsusi  BURAXILIŞ

Polşalı mütəxəssis azərbaycanlı tələbələrə seminar keçdi
20.09.2018, 14:44

Polşalı mütəxəssis azərbaycanlı tələbələrə seminar keçdi

Türkiyədə qətlə yetirilən AZƏRBAYCANLILAR
20.09.2018, 14:41

Türkiyədə qətlə yetirilən AZƏRBAYCANLILAR

İraq səfiri BDU-da olub
20.09.2018, 14:35

İraq səfiri BDU-da olub

Qubada modul tipli məktəb yandı
20.09.2018, 14:32

Qubada modul tipli məktəb yandı

Qatar velosipedə çırpıldı: 4 uşaq ölüb
20.09.2018, 14:29

Qatar velosipedə çırpıldı: 4 uşaq ölüb

Prezident Ramil Usubovu mükafatlandırdı - FOTO
20.09.2018, 14:27

Prezident Ramil Usubovu mükafatlandırdı - FOTO

Azərbaycanlı gənc Rusiyada deputat oldu   
20.09.2018, 14:24

Azərbaycanlı gənc Rusiyada deputat oldu  

BDU-nun rəsmisi beynəlxalq tədbirdə erməni nümayəndəni susdurdu
20.09.2018, 14:22

BDU-nun rəsmisi beynəlxalq tədbirdə erməni nümayəndəni susdurdu

Putinin hərbi blokundan Ermənistan rəhbərliyinə cavab
20.09.2018, 14:14

Putinin hərbi blokundan Ermənistan rəhbərliyinə cavab

Etimad İsmayılovu öldürən Gözəl Dəmirovun Sabirabadda qohumu qalmayıb
20.09.2018, 14:02

Etimad İsmayılovu öldürən Gözəl Dəmirovun Sabirabadda qohumu qalmayıb

AMEA-da daha bir vəzifəyə təyinat oldu
20.09.2018, 13:54

AMEA-da daha bir vəzifəyə təyinat oldu

Azərbaycana gətirilən 50 ton kartofda virus aşkarlandı
20.09.2018, 13:42

Azərbaycana gətirilən 50 ton kartofda virus aşkarlandı

“Vikipediya”da Milli qəhrəmanlarımızla bağlı YENİLİK   
20.09.2018, 13:22

“Vikipediya”da Milli qəhrəmanlarımızla bağlı YENİLİK  

İlham Əliyev “Fatimeyi Zəhra” məscidini öz hesabına tikdirəcək
20.09.2018, 13:20

İlham Əliyev “Fatimeyi Zəhra” məscidini öz hesabına tikdirəcək

Gömrük Komitəsinin 3500 əməkdaşı attestasiyadan keçiriləcək
20.09.2018, 13:07

Gömrük Komitəsinin 3500 əməkdaşı attestasiyadan keçiriləcək

ARXİV