17 dekabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - İQTİSADİYYAT - Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən XƏBƏRDARLIQ: “Mətbəximiz risklidir”
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən XƏBƏRDARLIQ: “Mətbəximiz risklidir”
13.04.2018, 11:15

Beynəlxalq araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, ev şəraiti istər şəxsi gigiyena, istərsə də ətraf mühitin gigiyenasından asılı olaraq, qida mənşəli zəhərlənmələrin meydana gəldiyi ən riskli yerlərdən biridir. Qida təhlükəsizliyi və ya patogen (xəstəlik törədən) mikroorqanizmlərin meydana gətirdiyi qida mənşəli xəstəliklərin yayılması ilə bağlı məqalələr, statistik informasiyalar qidanın sadəcə bizi qidalandırmaqdan başqa, eyni zamanda, təhlükəli emal nəticəsində sağlamlığımıza qarşı təhdid ola biləcəyini də xatırladır.

 

Amerika Birləşmiş Ştatlarında 1998-2008-ci illər arası qida mənşəli xəstəliklərlə bağlı araşdırma nəticəsində məlum olub ki, 9-15% qidadan zəhərlənmə hadisəsi ev şəraitində baş verir. Respublikamızda isə qida zəhərlənməsi hallarından zərərçəkənlərin sayı verilən rəsmi statistikaya görə, ötən ilin ilk 9 ayında 477 nəfər, 2016-cı ilin ilk 9 ayı üçün 773 nəfər, 2015-ci ilin ilk 9 ayı üçün isə 746 nəfər olub.

 

Zəhərlənmələrə səbəb isə ev şəraitində konservləşdirilmiş məhsullar, məişət şəraitində hazırlanmış kulinariya məhsulları, kremli tortlar, müxtəlif salatlar və digər məhsullar olub.

 

Qida Təhlükəsizliyi Agnetliyinin (QTA) mətbuat xidmətindən Modern.az-a verilən məlumata görə, bəzi hallarda qida zəhərlənməsi faktları mübahisəli olur, dəqiqləşdirmək mümkün olmur və buna görə qida zəhərlənməsi kimi qeydiyyata alınmır.

 

“Qeyd olunanlara əsasən deyə bilərik ki, həqiqətən də, mətbəximiz qida təhlükəsizliyi baxımından önəmli risk daşıyır. Bunun isə bir neçə izahı var. Birincisi, gündəlik qəbul etdiyimiz qidanın əhəmiyyətli dərəcədə böyük hissəsi ev şəraitində hazırlanır. İkincisi, istehlakçılar ev şəraitində qida hazırlayarkən qida təhlükəsizliyi tələblərini yada salmırlar, yaxud da bu barədə hər hansı bir məlumata sahib deyillər. Üçüncüsü, istehlakçılar özlərinin və ailə üzvlərinin qida mənşəli xəstəliyə səbəb olma ehtimalını gözardı edirlər ki, bu, yolverilməzdir”-deyə qurum xəbərdarlıq edib.

 

Bildirilib ki, istehlakçılar qida hazırlayarkən qida təhlükəsizliyi ilə bağlı aşağıdakı 4 əsas qida təhlükəsizliyi tələbini nəzərə almalıdır:

 

1.Təmizləmə - Bu tələbin əsas məqsədi mikroorqanizmlərin qidadan, ya da çirklənmiş səthdən hazır yeməyə keçməsinin qarşısını almaqdır. Mətbəxdə ən çox çarpaz çirklənmə vasitələri olan soyuducu dəstəyi, çaydan tutacaqları, kran qolları, çanaq, mətbəx bezləri və süngərlər yemək hazırlığı zamanı dəfələrlə təmas halındadırlar. Bu yerdə əllər mətbəxdə patogenlərin yayılması üçün birinci vasitədir. Əllərin tez-tez yuyulması çarpaz çirklənmənin qarşısını almaq üçün vacibdir. Çiy ət məhsulları ilə təmasda olan mətbəx avadanlıqları təmizləndikdən sonra hazır qidalar, meyvə-tərəvəzlər və digər yeyilməyə hazır qidalar üçün

istifadə olunmalıdır. Xüsusilə doğrama lövhələri önəmli çarpaz çirklənmə vasitələridir. Faktdır ki, Böyük Britaniyada qida mənşəli xəstəliklərin 14%-i yetərsiz təmizlənmiş kəsmə lövhələri və bıçaqlarına bağlıdır. Ümumilikdə götürdükdə mətbəximizdə ən çox çarpaz çirklənmə vasitələrində rast gəlinən patogen mikroorqanizmlər aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir.

 

Yer

Campylobacter

Salmonella

E. coli

S. aureus

Mətbəx bezləri və süngərlər

Kran qolları, çanaq

 

Soyuducu dəstəyi

 

Zibil vedrəsi

 

Doğrama lövhələri

 

Mətbəx stolu

 

Döşəmə

 

 

 

 

2. Çeşidləmə - Bu tələb də Təmizləmə tələbi kimi çarpaz çirklənmənin qarşısının alınması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır və qida zəhərlənmələrinin ən çox yayılmış mənbələrindəndir. Çarpaz çirklənmə, əsasən, bakteriyaların bir məhsuldan, səthdən, avadanlıqdan qidaya keçməsi nəticəsində, xüsusilə çiy qida məhsulları və hazır məhsullar arasında baş verir. Bu məqsədlə çiy ət, quş əti, dəniz məhsulları, salatlar, bişmiş ət və s. hazır yeməklərdən uzaq tutulmalıdır. Soyuducuda saxlama zamanı çiy məhsullar hazır qida məhsullarından ayrı və aşağıda saxlanılmalıdır.

 

3. Soyutma - Bu tələbə əsasən, istehlakçılar qida məhsullarının saxlanılması və hazırlanması zamanı təhlükəli temperatur aralığına diqqət yetirməlidirlər. Təhlükəli temperatur aralığı 50C-600C-dir və bu temperatur bakteriyaların inkişafı üçün münbit şərait yaradır. Xüsusilə tez xarab olan məhsullar təhlükəli tempratur aralığında saxlanılmamalıdır. Soyuducunun temperaturu 50C-nin altında saxlanılmalıdır və buna ev şəraitində nəzarət edilməlidir. Bu temperatur şəraitində patogen mikroorqanizmlərin inkişafı zəifləyir. Ancaq mətbəx avadanlığına münasibətdə Çeşidləmə və Təmizləmə meyarlarının da nəzərə alınması vacibdir.

İrlandiyada aparılan araşdırmada müəyyən edilmişdir ki, evlərdə soyuducuların yarısından çoxunda bu patogenlərdən ən az biri mövcuddur: S. aureus, Salmonella enterica, E. coli, Listeria monocytogenes və Yersinia enterocolitica. Tez xarab olan məshulların donunu açarkən, məsələn, dondurulmuş ət, balıq, toyuq məhsulları, bu prosesin otaq temperaturunda aparılması məsləhət görülmür. Belə ki, bu zaman qida təhlükəli temperatur aralığında olur (50C-600C) və bu da qida zəhərlənməsinə səbəb olan bakteriyaların inkişafı üçün münbit şərait yaradır. Bu tip məhsulların donunun soyuducu şəraitində açılması tövsiyə olunur.

 

4. Bişirmə - Bişirmə aydınlaşdırılmağa ehtiyac duyulan tələblərdəndir. Belə ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarında aparılan araşdırmaya əsasən müəyyən olunmuşdur ki, istehlakçıların 63%-i ət və quş əti kimi yüksək riskli məhsullar üçün zərərli patogenləri məhv edəcək yetərli temperatur dərəcəsini təmin edə bilmirlər. Ən böyük qida zəhərlənməsi riski az bişirilmiş qidalardan qaynaqlanır. Əksər istehlakçılar rəngin əsas bişmə göstəricisi olmadığını bilmirlər və bişməni, əsasən, yeməyin rənginə görə qiymətləndirirlər.

 

Bu isə öz növbəsində risklidir, misal üçün, tədqiqat nəticələrinə əsasən, istehlakçıların rənginə və xarici görünüşünə görə bişmiş olaraq dəyərləndirilən toyuq əti parçalarının 70%-i tövsiyə edilən bişirilmə temperaturuna çatdırılmadığı və nəticədə tərkibindəki mikrobların hələ də canlı olduğu müəyyənləşdirilmişdir.

 

“Yekun olaraq, qida mənşəli zəhərlənmələrdə ev şəraitində hazırlanmış qida məhsullarının payının azaldılması üçün istehlakçıların məişət şəraitində riayət etməli olduğu qida təhlükəsizliyi tələblərini bilməsi və tətbiq etməsi gərəkdir. Bütün bu qeyd olunanları nəzərə almadan tarladan süfrəyə qida təhlükəsizliyinin təmini mümkün deyil”.


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Prezident şəhid vərəslərinə verilən birdəfəlik ödəmədən DANIŞDI 
17.12.2018, 14:48

Prezident şəhid vərəslərinə verilən birdəfəlik ödəmədən DANIŞDI 

76 dövlət əmlakı hərraca çıxarılır
17.12.2018, 14:43

76 dövlət əmlakı hərraca çıxarılır

Milli komandaya əcnəbi baş məşqçi gətirilir
17.12.2018, 14:37

Milli komandaya əcnəbi baş məşqçi gətirilir

Saxta 100 manatla benzin doldurmaq istəyən şəxs tutuldu
17.12.2018, 14:31

Saxta 100 manatla benzin doldurmaq istəyən şəxs tutuldu

Şəhid qızının türk millət vəkilinə cavabı - FOTO   
17.12.2018, 14:29

Şəhid qızının türk millət vəkilinə cavabı - FOTO  

Azərbaycan və İran gömrükçüləri görüşdü
17.12.2018, 14:05

Azərbaycan və İran gömrükçüləri görüşdü

“Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı məsələ diqqət mərkəzindədir”
17.12.2018, 14:00

“Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı məsələ diqqət mərkəzindədir”

“Rusiya Ukrayna ilə müharibə etməyə hazırlaşmır” – Lavrov
17.12.2018, 13:57

“Rusiya Ukrayna ilə müharibə etməyə hazırlaşmır” – Lavrov

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”
17.12.2018, 13:43

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib
17.12.2018, 13:29

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR   
17.12.2018, 13:27

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR  

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ
17.12.2018, 13:21

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ

“Nar” tələbələr üçün yeni iş imkanları təklif edir
17.12.2018, 13:20

“Nar” tələbələr üçün yeni iş imkanları təklif edir

Rus şairinin Kremlə atdığı “bomba” və... Sumqayıtın yolları
17.12.2018, 13:16

Rus şairinin Kremlə atdığı “bomba” və... Sumqayıtın yolları

Sabahın hava proqnozu - Yağış, qar... - XƏBƏRDARLIQ   
17.12.2018, 13:03

Sabahın hava proqnozu - Yağış, qar... - XƏBƏRDARLIQ  

İcra başçısının birinci müavini səs-küylü məhkəmədə ifadə verdi
17.12.2018, 12:55

İcra başçısının birinci müavini səs-küylü məhkəmədə ifadə verdi

Rufiz Qonaqov Şimali Kiprin Bakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb
17.12.2018, 12:53

Rufiz Qonaqov Şimali Kiprin Bakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb

Qarabağ söhbəti - Deputat: “Vəzirov mənə dedi ki, sən cinayətkarsan, qan tökmüsən” - LAYİHƏ
17.12.2018, 12:35

Qarabağ söhbəti - Deputat: “Vəzirov mənə dedi ki, sən cinayətkarsan, qan tökmüsən” - LAYİHƏ

Bakıya AVRO-6 standartlı yeni avtobuslar gətirildi
17.12.2018, 12:32

Bakıya AVRO-6 standartlı yeni avtobuslar gətirildi

UNEC-dən iqtisad elminin tədrisinə daha bir töhfə
17.12.2018, 12:28

UNEC-dən iqtisad elminin tədrisinə daha bir töhfə

Vətəndaşların şərəf və ləyaqəti ilə bağlı yeni qanun hazırlanır
17.12.2018, 12:19

Vətəndaşların şərəf və ləyaqəti ilə bağlı yeni qanun hazırlanır

Qarabağda erməni əsgər yaralandı
17.12.2018, 12:11

Qarabağda erməni əsgər yaralandı

“Büdcəmizdə neftin qiymətinin 60 dollar götürülməsi riskdir” - EKSPERT   
17.12.2018, 11:51

Büdcəmizdə neftin qiymətinin 60 dollar götürülməsi riskdir” - EKSPERT  

Təbiətə 8900 manat ziyan vuran şəxs cəzalandırıldı
17.12.2018, 11:45

Təbiətə 8900 manat ziyan vuran şəxs cəzalandırıldı

Yanvardan maşın bazarında bahalaşma sürətlənəcək - SƏBƏB
17.12.2018, 11:45

Yanvardan maşın bazarında bahalaşma sürətlənəcək - SƏBƏB

Bakıda orta məktəbin qarşısında 43 yaşlı kişi ürəyindən bıçaqlandı
17.12.2018, 11:40

Bakıda orta məktəbin qarşısında 43 yaşlı kişi ürəyindən bıçaqlandı

İnam Kərimov İmişlidə vətəndaşlarla görüşəcək
17.12.2018, 11:34

İnam Kərimov İmişlidə vətəndaşlarla görüşəcək

Dini Komitənin sədri həyəcan təbili çaldı 
17.12.2018, 11:33

Dini Komitənin sədri həyəcan təbili çaldı 

Azərbaycanda dini icmaların sayı...
17.12.2018, 11:30

Azərbaycanda dini icmaların sayı...

Prezident hərbçilərə yeni mənzillərin verilmə mərasimində 
17.12.2018, 11:21

Prezident hərbçilərə yeni mənzillərin verilmə mərasimində 

Azərbaycan Beynəlxalq Forumda təmsil olundu -  FOTOLAR
17.12.2018, 11:17

Azərbaycan Beynəlxalq Forumda təmsil olundu -  FOTOLAR

“Sədərək”də 14 minə yaxın partlayıcı vasitə müsadirə olundu
17.12.2018, 11:13

“Sədərək”də 14 minə yaxın partlayıcı vasitə müsadirə olundu

Zakir Həsənov “Açıq qapı günü” keçirməyi əmr etdi   
17.12.2018, 11:12

Zakir Həsənov “Açıq qapı günü” keçirməyi əmr etdi  

Aptekdən 6300 manatdan çox pul oğurlayan tutuldu
17.12.2018, 11:05

Aptekdən 6300 manatdan çox pul oğurlayan tutuldu

BP-nin vitse prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində olub
17.12.2018, 10:45

BP-nin vitse prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində olub

Agentlik küçə və prospektlərdə maarifləndirmə xarakterli lövhələr vurdu - FOTO
17.12.2018, 10:23

Agentlik küçə və prospektlərdə maarifləndirmə xarakterli lövhələr vurdu - FOTO

Şura 2018-ci ildə də mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələri maliyyələşdirib
17.12.2018, 10:11

Şura 2018-ci ildə də mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələri maliyyələşdirib

“Azərbaycanda xəstəliklər iki əsas səbəbə görə sürətlə artır” - Tanınmış loğman həyəcan təbili çaldı   
17.12.2018, 10:03

“Azərbaycanda xəstəliklər iki əsas səbəbə görə sürətlə artır” - Tanınmış loğman həyəcan təbili çaldı  

Bağlanan 10 bankın daşınar və daşınmaz əmlakı satılıb - SİYAHI   
17.12.2018, 09:42

Bağlanan 10 bankın daşınar və daşınmaz əmlakı satılıb - SİYAHI  

“Əlli beş”ə ürək sözüm
17.12.2018, 09:13

“Əlli beş”ə ürək sözüm

DYP-dən yararsız avtomobillərlə yük daşıyanlara XƏBƏRDARLIQ   
17.12.2018, 09:02

DYP-dən yararsız avtomobillərlə yük daşıyanlara XƏBƏRDARLIQ  

“İmzasına hörmət edən jurnalist…” - Mirşahinlə Ehsan Zahidovun qrup yoldaşı DANIŞDI - FOTOLAR
17.12.2018, 08:51

“İmzasına hörmət edən jurnalist…” - Mirşahinlə Ehsan Zahidovun qrup yoldaşı DANIŞDI - FOTOLAR

2018-ci ilin “Kainat gözəli” seçildi - FOTO   
17.12.2018, 08:38

2018-ci ilin “Kainat gözəli” seçildi - FOTO  

Manat yeni həftəyə bu məzənnə ilə başladı
17.12.2018, 08:17

Manat yeni həftəyə bu məzənnə ilə başladı

ABŞ-da alimlik dərəcəsi alan ilk azərbaycanlı xanım
17.12.2018, 08:12

ABŞ-da alimlik dərəcəsi alan ilk azərbaycanlı xanım

Qayınata ehtiyatsızlıqdan kürəkənini vurdu
17.12.2018, 01:00

Qayınata ehtiyatsızlıqdan kürəkənini vurdu

Aparıcını “Maşın” şoudan uzaqlaşdırdılar
17.12.2018, 00:35

Aparıcını “Maşın” şoudan uzaqlaşdırdılar

Bir sutkada 998 qaçqın ailəsi Suriyaya qayıtdı
17.12.2018, 00:17

Bir sutkada 998 qaçqın ailəsi Suriyaya qayıtdı

Azərbaycanlılar iki yeniyetmənin ölümünə görə ayağa qalxdı   
17.12.2018, 00:03

Azərbaycanlılar iki yeniyetmənin ölümünə görə ayağa qalxdı  

Cənubi Qafqazın ilk qadın prezidentinin andiçməsindən maraqlı anlar - VİDEO
16.12.2018, 23:45

Cənubi Qafqazın ilk qadın prezidentinin andiçməsindən maraqlı anlar - VİDEO

ARXİV