21 oktyabr 2018, Bazar
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Repressiyada keçən ömür və ya Əli Rza Abdullayevin acı taleyi
Repressiyada keçən ömür və ya Əli Rza Abdullayevin acı taleyi +
16.05.2018, 13:01

Ötən əsrin qanlı repressiya maşını, qırmızı terror milyonlarla insanın həyatını qırdı, ailələri dağıtdı, evlərin ocağını söndürdü.                                                                                                                            
Bu qanlı-qadalı repressiya Azərbaycan xalqının həyatından da yan keçmədi. Neçə-neçə ziyalı, dövlət və ictimai xadim, elm və mədəniyyət adamları, ədiblər və s. ya cismən məhv edildi, ya da ki, uzaq Sibirə, Qazaxıstan çöllərinə sürgün olundu. Çoxu bu sürgündə işgəncələrdən, soyuq və aclıqdan, istismardan həyatlarını itirdilər. Bu barədə çox deyilib, çox yazılıb, filmlər çəkilib. Azərbaycanın dəyərli ziyalıları, böyük şairləri Hüseyn Cavid, Əhməd Cavad, Mikayıl Müşfiq və digərləri bu qanlı repressiyanın qurbanı olmuşlar. Repressiyaya məruz qalmış belə simalardan biri də gənc şair, “Vətən uğrunda” jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi vəzifəsində çalışmış Əli Rza Cəfər oğlu Abdullayevdir. O, 26 yaşında ikən qurama iş əsasında həbs edilmişdir.                                                    
Ə. Abdullayev barəsində bir müddət öncə “Xatirələrdə əbədiləşən şair” adlı bir məqalə yazmışdım. O məqalədən sonra mən Ə. Abdullayevin bu acı taleyi ilə yaxından maraqlandım. Nəhayət, onun haqqında vaxtilə açılmış cinayət işindən bəzi məlumatları əldə edə bildim. Onları nəzərdən keçirdim. Hörmətli oxucularım üçün maraq kəsb etdiyini nəzərə alıb, bəzi sənədləri Azərbaycan dilinə çevirib sizə təqdim etməyi qərara aldım. Buyurun, bu nakam taleli gənc şair Əli Rza Abdullayevin həyatını cəhənnəmə döndərən məlumatları sizə təqdim edirəm.                                             

İş №3667       
Hökm №2717                                   

1942-ci ilin noyabrın 20-də Bakı şəhərində Azərbaycan SSR üzrə XDİK- nın Ordusunun Hərbi Tiribunalı III dərəcəli hərbi hüquqşünas Abdullayevin sədrliyi və üzvlər III dərəcəli hərbi hüquqşünas Saturov və kiçik Serjant Polstyan, II dərəcəli texniki intendant Jurbinin katibliyi ilə tərəflərin iştirakı olmadan qapalı keçirilən məhkəmə iclasında 1916-cı il təvəllüdlü, Bakı şəhərində anadan olmuş, azərbaycanlı, SSRİ vətəndaşı, kəndli mənşəli, subay, ali təhsilli, bitərəf, əvvəllər məhkum olunmamış Abdullayev Əli Rza Cəfər oğluna qarşı Az. SSR Cinayət Məcəlləsinin 72-ci maddəsinin II bəndi ilə təqsirli bilinməsinə dair işə baxaraq, İlkin və məhkəmə istintaqı materiallarınI araşdıraraq Sovet Sosialist Respublikalar İttifaqı adından                                                                                                                                
Müəyyən etdi:   
                                                                   
Böyük Vətən Müharibəsinin başlandlğı ilk günlərdən həbs olunduğu günə kimi, yəni 1942-ci ilin aprel ayına qədər Abdullayev əksinqlabçı Zülfüqar Abdullayevlə daimi əlaqədə olaraq, sistematik şəkildə əks-təşviqat işləri apararaq- alman, faşizminin, Hitlerin bandit siyasətini, kapitalist ölkələrindəki zəhmətkeşlərin həyatını vəsf edib, SSRİ –dəki iqtisadi həyata, sovet mətbuatına və s. qara yaxıb.                                                                         

Deyilənlərə əsasən, Hərbi Tiribunal Ə. Abdullayevi Az. SSR CM-nin 72-ci maddəsinin II bəndində nəzərdə tutulan cinayətdə təqsirli bilərək və Az. SSR CPM-nın 316-317-ci maddələrini rəhbər tutaraq                                                                                                          
Hökm etdi:   
                                                                       
Abdullayev Əli Rza Cəfər oğlu Az. SSR CM-nın 72-ci maddəsinə və 64-cü maddəsinin sanksiyalarına əsasən, şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla cəzasını İslah-əmək koloniyasında keçirməklə 10 il azadlıqdan, 5 il müddətinə isə hüquqlarından məhrum edilmə, cəzasına məhkum edilsin.                                                             
Cəza müddəti 1942-ci il aprel ayının 2-dən hesablanır. Hökmdən kassasiya şikayəti üzrə protest verilə bilməz.                                                                                                                      

Sədrlik edən: Abdullayev                                                    
Üzvlər: Saturov                                                                                  
Polstyan

 

Qərardad-74


Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası Qəhrəmanovanın sədrliyi və üzvlər Atakişiyev və Əhmədovun, prokuror Yusifovun iştirakı ilə Qəhrəmanovanın məruzəsilə 1966-cı il, sentyabrın 12-də keçirilən Məhkəmə İclasında Azərbaycan SSR prokurorunun müavininin protesti üzrə işə baxaraq 1916-cı il təvəllüdlü, Bakı şəhərində anadan olmuş, azərbaycanlı, bitərəf, subay, ali təhsilli, əvəllər məhkum olunmamış, həbs olunanadək “Vətən uğrunda“ jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi vəzifəsində çalışmış Abdullayev Əli Rza Cəfər oğlunun Azərbaycan SSR CM-nın 72-ci maddəsinin 2-ci hissəsi ilə təqsirli bilinərək, şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla, cəzasını İslah-Əmək düşərgəsində çəkməklə 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası üzrə Azərbaycan SSR XDİK Ordusu Hərbi Tribunalının 20.12.1942 il taxirli hökmünə baxaraq müəyyən etmişdir:             
Azərbaycan SSR prokurorunun müavini Hərbi Tribunalın hökmünü əsassız olduğunu iddia edərək özünün protestində həmin hökmün ləğv olunması və Abdullayevin əməllərində cinayət tərkibinin olmaması üzündən işə xitam verilməsi məsələsini qaldırmışdır.                                                                                                                 

Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası iş materiallarını yoxlayaraq, protesti müdafiə edən prokuroru və məruzəçini dinləyərək aşağıdakılara əsasən protestin təmin olunmasını məqsədəuyğun sayır.              
                                                                                                        
Ə. Abdullayev 1941-1942-ci illərdə əksinqilabçı Zülfüqar Abdullayevlə sistematik olaraq,əksinqilabçı təşviqat işi apararaq, faşist Almaniyasının Hərbi gücünü, kapitalist ölkələrindəki zəhmətkeşlərin həyatını vəsf etmiş, SSRİ -dəki həyatı və sovet mətbuatını ləkələmişdir.     
                                                                                                 
Abdullayev 20.11.1942-ci il tarixində Məhkəmə İclasında suallara cavab verərkən demişdir: “ “Vətən uğrunda” jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi işləyən zaman 1942-ci ilin mart ayının 16-da işlər müdiri Sərkisova mənə bir məktub gətirdi. Mən məktubu açdım və oxumağa başladım. Məktubda antisovet xarakteri gördüyümdən onu Melik-Yeganovaya göstərdim və nə etməyi onunla məsləhətləşdim. Gecə XDİK orqanı əməkdaşları məktubu məndən alıb apardılar. Sonra Ə. Abdullayev göstərmişdir ki, o, Zülfüqar Abdullayevi Vətən  müharibəsində Sovet Ordusu sıralarında birgə iş zamanından tanıyıram. Onunla heç bir əksinqilabi təşviqat aparmamışam”.                               

1942-ci il noyabrın 20-si tarixli Məhkəmə İclasında şahid Melik-Yeganova Əli Rza Abdullayevin ifadələrini təsdiq edərək göstərmişdir ki, həqiqətən, 1942-ci ilin mart ayında Ə. Abdullayev antisovet təbliğatlı məktub almış və məsləhətləşmişdir ki, məktubla nə etməli və haraya xəbər verməli.                                               

İstintaq və məhkəmə Ə. Abdullayevin əməllərində digər cinayət tərkibli hərəkətləri müəyyən etməmişdir.                       

Beləliklə, iş materialları ilə Ə. Abdullayevə qarşı irəli sürülmüş ittiham sübuta yetirilməmişdir. Ə. Abdullayev əsassız olaraq məhkum edilmişdir.                                                                                             

Yuxarıdakılara əsasən, Azərbaycan SSR CPM-nin 409-411-ci maddələrini rəhbər tutaraq, Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası                                                                                                                                                         
Qərara aldı:                                                                           

Protest təmin edilsin Azərbaycan SSR üzrə XDİK Ordusunun Hərbi Tribunalının Abdullayev Əli Rza Cəfər oğlu barəsindəki 1942-ci il 20 noyabr tarixli hökmü ləğv edilsin və onun əməllərində cinayət tərkibli olmadığından işə xitam verilsin.                                                         

Sədrlik edən: Qəhramanova                                     
Məhkəmə üzvləri: Atakişiyev                                                                 
 Əhmədov

Bəli, minlərlə, on minlərlə repressiyaya məruz qalmış, məşəqqətli, əzab-əziyyətli həyat yolu keçmiş həmvətənlərimizdən birinin acı taleyindən söz açdım. Gənc şair öz arzu və istəklərinə nail ola bilmədi. Özü də bilmədən planlaşdırılmış məkrli bir oyuna salındı. Amma o da 5 il öncə repressiya olunaraq qətlə yetirilmiş qohumu gənc və istedadlı şair XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli klassiki Mikayıl Müşfiq kimi mətin oldu, ona qarşı iddia edilən əksinqlabi təbliğatlı ittihamı qətiyyətlə rədd etdi. Amma repressiya maşını öz işini görmüşdü. Gənc 26 yaşlı Əli Rza Abdullayev məcburi şəkildə repressiya həyatını yaşamağa məhkum olunmuşdu.                                        

Sonralar 1966-cı il, Sentyabrın 12-də bəraət alan Ə. Abdullayevin irsi demək olar ki, öyrənilməmişdir. Tanınmış söz ustadı, şair Ağasəfa müəllimin onun haqqındakı yazılarını 1-2 televiziya verilişini çıxmaq şərtilə onun yaradıcılığına müraciət olunmamışdır.                                                                                                        

İnanıram ki, gənc alimlər, tədqiqatçılar Əli Rza Abdullayevin yaradıcılığına müraciət edəcək, dissertasiya işi müdafiə edəcəklər. Şerlərindən ibarət kitabın işıq üzü görməsi isə şairin ruhuna ehtiram, həm də gənc nəslin-oxucularının ümumiyyətlə, ictimaiyyətin onu yaxından tanımasına sirayət edərdi.      
                                                 
Burada şair Əli Rza Abdullayevin ruhuna dualar etməklə, yazıya hələlik nöqtə qoyuram.

 

Qafar Əsgərzadə
Əməkdar jurnalist,                            
Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru,                                
“Tərəqqi”  medalçısı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Messi ağır zədə aldı - FOTO
21.10.2018, 00:23

Messi ağır zədə aldı - FOTO

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü
21.10.2018, 00:16

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü

“Liverpul”dan növbəti qələbə
21.10.2018, 00:01

“Liverpul”dan növbəti qələbə

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video
20.10.2018, 23:43

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video

Hərbi helikopter qəzaya uğradı
20.10.2018, 23:24

Hərbi helikopter qəzaya uğradı

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir
20.10.2018, 23:09

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb
20.10.2018, 22:53

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi
20.10.2018, 22:29

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov
20.10.2018, 22:08

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı
20.10.2018, 21:54

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər
20.10.2018, 21:38

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.
20.10.2018, 21:19

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi
20.10.2018, 21:07

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi

Səbinə Əzimova Avropa birinciliyində gümüş medal qazandı
20.10.2018, 20:50

Səbinə Əzimova Avropa birinciliyində gümüş medal qazandı

Lenovo yeni modelini təqdim etdi
20.10.2018, 20:34

Lenovo yeni modelini təqdim etdi

Olimpiada qalibləri Şamaxı Safari Parkında - FOTOLAR
20.10.2018, 20:19

Olimpiada qalibləri Şamaxı Safari Parkında - FOTOLAR

“Neftçi”nin “Qəbələ”yə məğlub olduğu oyunda  qarşıdurma
20.10.2018, 20:01

“Neftçi”nin “Qəbələ”yə məğlub olduğu oyunda  qarşıdurma

Seçki günü partlayış: 15 ölü, 115 yaralı
20.10.2018, 17:50

Seçki günü partlayış: 15 ölü, 115 yaralı

Göygöldə 24 yaşlı qız gecə saatlarında itkin düşdü
20.10.2018, 17:37

Göygöldə 24 yaşlı qız gecə saatlarında itkin düşdü

Bərdədə 600 kq at əti aşkar olunub
20.10.2018, 17:24

Bərdədə 600 kq at əti aşkar olunub

Merkuri planetinə kosmik missiya göndərilib
20.10.2018, 17:17

Merkuri planetinə kosmik missiya göndərilib

"Azərenerji"də yeni təyinatlar olub
20.10.2018, 17:03

"Azərenerji"də yeni təyinatlar olub

Əli Həsənov: Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır
20.10.2018, 16:55

Əli Həsənov: Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır

Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - FOTOLAR
20.10.2018, 16:38

Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - FOTOLAR

Naxçıvanda bal festivalı keçirilir – FOTOREPORTAJ
20.10.2018, 16:23

Naxçıvanda bal festivalı keçirilir – FOTOREPORTAJ

Kayseridə Xocalı abidəsi açılıb
20.10.2018, 16:00

Kayseridə Xocalı abidəsi açılıb

ABŞ aviasiyası səhvən 2 kəndi məhv etdi: 62 ölü, 100 yaralı
20.10.2018, 15:51

ABŞ aviasiyası səhvən 2 kəndi məhv etdi: 62 ölü, 100 yaralı

Dəniz nəqliyyatı işçilərinə “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdib
20.10.2018, 15:38

Dəniz nəqliyyatı işçilərinə “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdib

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək
20.10.2018, 15:18

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib
20.10.2018, 15:14

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI -“ Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”
20.10.2018, 15:07

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI - Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb
20.10.2018, 15:01

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib
20.10.2018, 14:48

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib

İranda nazir istefa verdi
20.10.2018, 14:36

İranda nazir istefa verdi

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb
20.10.2018, 14:20

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ
20.10.2018, 14:18

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi
20.10.2018, 14:12

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb
20.10.2018, 13:49

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
20.10.2018, 13:40

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”

Kişilərin sipəri  
20.10.2018, 13:32

Kişilərin sipəri  

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq
20.10.2018, 13:23

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq

Baş Prokurorluq həbs olunmuş MTN generalları ilə bağlı məlumat YAYDI
20.10.2018, 13:16

Baş Prokurorluq həbs olunmuş MTN generalları ilə bağlı məlumat YAYDI

Gürcü namizəd azərbaycanlılara müraciət etdi: “Prezident seçilsəm, azərbaycanlı vətəndaşlarımız üçün...”
20.10.2018, 12:52

Gürcü namizəd azərbaycanlılara müraciət etdi: “Prezident seçilsəm, azərbaycanlı vətəndaşlarımız üçün...”

Azərbaycanda 9 min adda siqaret müsadirə olundu
20.10.2018, 12:47

Azərbaycanda 9 min adda siqaret müsadirə olundu

Sabah hava necə keçəcək? - PROQNOZ
20.10.2018, 12:39

Sabah hava necə keçəcək? - PROQNOZ

Qayda pozan avtobus sürücüləri niyə cərimələnmir? - Yol Polisindən AÇIQLAMA  
20.10.2018, 12:23

Qayda pozan avtobus sürücüləri niyə cərimələnmir? - Yol Polisindən AÇIQLAMA  

Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü
20.10.2018, 12:07

Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü

Axtarışda olan şəxs Rusiyada saxlanılaraq Azərbaycana ekstradisiya olunub
20.10.2018, 11:50

Axtarışda olan şəxs Rusiyada saxlanılaraq Azərbaycana ekstradisiya olunub

Hadi Rəcəbli dilənçilərdən DANIŞDI: “...əməklə məşğul olmağa yönləndirmək lazımdır”
20.10.2018, 11:36

Hadi Rəcəbli dilənçilərdən DANIŞDI: “...əməklə məşğul olmağa yönləndirmək lazımdır”

Zəhərlənərək ölən iranlı dənizçilərin cəsədləri hələ Bakıdadır
20.10.2018, 11:33

Zəhərlənərək ölən iranlı dənizçilərin cəsədləri hələ Bakıdadır

ARXİV