23 yanvar 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Repressiyada keçən ömür və ya Əli Rza Abdullayevin acı taleyi
Repressiyada keçən ömür və ya Əli Rza Abdullayevin acı taleyi +
16.05.2018, 13:01

Ötən əsrin qanlı repressiya maşını, qırmızı terror milyonlarla insanın həyatını qırdı, ailələri dağıtdı, evlərin ocağını söndürdü.                                                                                                                            
Bu qanlı-qadalı repressiya Azərbaycan xalqının həyatından da yan keçmədi. Neçə-neçə ziyalı, dövlət və ictimai xadim, elm və mədəniyyət adamları, ədiblər və s. ya cismən məhv edildi, ya da ki, uzaq Sibirə, Qazaxıstan çöllərinə sürgün olundu. Çoxu bu sürgündə işgəncələrdən, soyuq və aclıqdan, istismardan həyatlarını itirdilər. Bu barədə çox deyilib, çox yazılıb, filmlər çəkilib. Azərbaycanın dəyərli ziyalıları, böyük şairləri Hüseyn Cavid, Əhməd Cavad, Mikayıl Müşfiq və digərləri bu qanlı repressiyanın qurbanı olmuşlar. Repressiyaya məruz qalmış belə simalardan biri də gənc şair, “Vətən uğrunda” jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi vəzifəsində çalışmış Əli Rza Cəfər oğlu Abdullayevdir. O, 26 yaşında ikən qurama iş əsasında həbs edilmişdir.                                                    
Ə. Abdullayev barəsində bir müddət öncə “Xatirələrdə əbədiləşən şair” adlı bir məqalə yazmışdım. O məqalədən sonra mən Ə. Abdullayevin bu acı taleyi ilə yaxından maraqlandım. Nəhayət, onun haqqında vaxtilə açılmış cinayət işindən bəzi məlumatları əldə edə bildim. Onları nəzərdən keçirdim. Hörmətli oxucularım üçün maraq kəsb etdiyini nəzərə alıb, bəzi sənədləri Azərbaycan dilinə çevirib sizə təqdim etməyi qərara aldım. Buyurun, bu nakam taleli gənc şair Əli Rza Abdullayevin həyatını cəhənnəmə döndərən məlumatları sizə təqdim edirəm.                                             

İş №3667       
Hökm №2717                                   

1942-ci ilin noyabrın 20-də Bakı şəhərində Azərbaycan SSR üzrə XDİK- nın Ordusunun Hərbi Tiribunalı III dərəcəli hərbi hüquqşünas Abdullayevin sədrliyi və üzvlər III dərəcəli hərbi hüquqşünas Saturov və kiçik Serjant Polstyan, II dərəcəli texniki intendant Jurbinin katibliyi ilə tərəflərin iştirakı olmadan qapalı keçirilən məhkəmə iclasında 1916-cı il təvəllüdlü, Bakı şəhərində anadan olmuş, azərbaycanlı, SSRİ vətəndaşı, kəndli mənşəli, subay, ali təhsilli, bitərəf, əvvəllər məhkum olunmamış Abdullayev Əli Rza Cəfər oğluna qarşı Az. SSR Cinayət Məcəlləsinin 72-ci maddəsinin II bəndi ilə təqsirli bilinməsinə dair işə baxaraq, İlkin və məhkəmə istintaqı materiallarınI araşdıraraq Sovet Sosialist Respublikalar İttifaqı adından                                                                                                                                
Müəyyən etdi:   
                                                                   
Böyük Vətən Müharibəsinin başlandlğı ilk günlərdən həbs olunduğu günə kimi, yəni 1942-ci ilin aprel ayına qədər Abdullayev əksinqlabçı Zülfüqar Abdullayevlə daimi əlaqədə olaraq, sistematik şəkildə əks-təşviqat işləri apararaq- alman, faşizminin, Hitlerin bandit siyasətini, kapitalist ölkələrindəki zəhmətkeşlərin həyatını vəsf edib, SSRİ –dəki iqtisadi həyata, sovet mətbuatına və s. qara yaxıb.                                                                         

Deyilənlərə əsasən, Hərbi Tiribunal Ə. Abdullayevi Az. SSR CM-nin 72-ci maddəsinin II bəndində nəzərdə tutulan cinayətdə təqsirli bilərək və Az. SSR CPM-nın 316-317-ci maddələrini rəhbər tutaraq                                                                                                          
Hökm etdi:   
                                                                       
Abdullayev Əli Rza Cəfər oğlu Az. SSR CM-nın 72-ci maddəsinə və 64-cü maddəsinin sanksiyalarına əsasən, şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla cəzasını İslah-əmək koloniyasında keçirməklə 10 il azadlıqdan, 5 il müddətinə isə hüquqlarından məhrum edilmə, cəzasına məhkum edilsin.                                                             
Cəza müddəti 1942-ci il aprel ayının 2-dən hesablanır. Hökmdən kassasiya şikayəti üzrə protest verilə bilməz.                                                                                                                      

Sədrlik edən: Abdullayev                                                    
Üzvlər: Saturov                                                                                  
Polstyan

 

Qərardad-74


Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası Qəhrəmanovanın sədrliyi və üzvlər Atakişiyev və Əhmədovun, prokuror Yusifovun iştirakı ilə Qəhrəmanovanın məruzəsilə 1966-cı il, sentyabrın 12-də keçirilən Məhkəmə İclasında Azərbaycan SSR prokurorunun müavininin protesti üzrə işə baxaraq 1916-cı il təvəllüdlü, Bakı şəhərində anadan olmuş, azərbaycanlı, bitərəf, subay, ali təhsilli, əvəllər məhkum olunmamış, həbs olunanadək “Vətən uğrunda“ jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi vəzifəsində çalışmış Abdullayev Əli Rza Cəfər oğlunun Azərbaycan SSR CM-nın 72-ci maddəsinin 2-ci hissəsi ilə təqsirli bilinərək, şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla, cəzasını İslah-Əmək düşərgəsində çəkməklə 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası üzrə Azərbaycan SSR XDİK Ordusu Hərbi Tribunalının 20.12.1942 il taxirli hökmünə baxaraq müəyyən etmişdir:             
Azərbaycan SSR prokurorunun müavini Hərbi Tribunalın hökmünü əsassız olduğunu iddia edərək özünün protestində həmin hökmün ləğv olunması və Abdullayevin əməllərində cinayət tərkibinin olmaması üzündən işə xitam verilməsi məsələsini qaldırmışdır.                                                                                                                 

Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası iş materiallarını yoxlayaraq, protesti müdafiə edən prokuroru və məruzəçini dinləyərək aşağıdakılara əsasən protestin təmin olunmasını məqsədəuyğun sayır.              
                                                                                                        
Ə. Abdullayev 1941-1942-ci illərdə əksinqilabçı Zülfüqar Abdullayevlə sistematik olaraq,əksinqilabçı təşviqat işi apararaq, faşist Almaniyasının Hərbi gücünü, kapitalist ölkələrindəki zəhmətkeşlərin həyatını vəsf etmiş, SSRİ -dəki həyatı və sovet mətbuatını ləkələmişdir.     
                                                                                                 
Abdullayev 20.11.1942-ci il tarixində Məhkəmə İclasında suallara cavab verərkən demişdir: “ “Vətən uğrunda” jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi işləyən zaman 1942-ci ilin mart ayının 16-da işlər müdiri Sərkisova mənə bir məktub gətirdi. Mən məktubu açdım və oxumağa başladım. Məktubda antisovet xarakteri gördüyümdən onu Melik-Yeganovaya göstərdim və nə etməyi onunla məsləhətləşdim. Gecə XDİK orqanı əməkdaşları məktubu məndən alıb apardılar. Sonra Ə. Abdullayev göstərmişdir ki, o, Zülfüqar Abdullayevi Vətən  müharibəsində Sovet Ordusu sıralarında birgə iş zamanından tanıyıram. Onunla heç bir əksinqilabi təşviqat aparmamışam”.                               

1942-ci il noyabrın 20-si tarixli Məhkəmə İclasında şahid Melik-Yeganova Əli Rza Abdullayevin ifadələrini təsdiq edərək göstərmişdir ki, həqiqətən, 1942-ci ilin mart ayında Ə. Abdullayev antisovet təbliğatlı məktub almış və məsləhətləşmişdir ki, məktubla nə etməli və haraya xəbər verməli.                                               

İstintaq və məhkəmə Ə. Abdullayevin əməllərində digər cinayət tərkibli hərəkətləri müəyyən etməmişdir.                       

Beləliklə, iş materialları ilə Ə. Abdullayevə qarşı irəli sürülmüş ittiham sübuta yetirilməmişdir. Ə. Abdullayev əsassız olaraq məhkum edilmişdir.                                                                                             

Yuxarıdakılara əsasən, Azərbaycan SSR CPM-nin 409-411-ci maddələrini rəhbər tutaraq, Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası                                                                                                                                                         
Qərara aldı:                                                                           

Protest təmin edilsin Azərbaycan SSR üzrə XDİK Ordusunun Hərbi Tribunalının Abdullayev Əli Rza Cəfər oğlu barəsindəki 1942-ci il 20 noyabr tarixli hökmü ləğv edilsin və onun əməllərində cinayət tərkibli olmadığından işə xitam verilsin.                                                         

Sədrlik edən: Qəhramanova                                     
Məhkəmə üzvləri: Atakişiyev                                                                 
 Əhmədov

Bəli, minlərlə, on minlərlə repressiyaya məruz qalmış, məşəqqətli, əzab-əziyyətli həyat yolu keçmiş həmvətənlərimizdən birinin acı taleyindən söz açdım. Gənc şair öz arzu və istəklərinə nail ola bilmədi. Özü də bilmədən planlaşdırılmış məkrli bir oyuna salındı. Amma o da 5 il öncə repressiya olunaraq qətlə yetirilmiş qohumu gənc və istedadlı şair XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli klassiki Mikayıl Müşfiq kimi mətin oldu, ona qarşı iddia edilən əksinqlabi təbliğatlı ittihamı qətiyyətlə rədd etdi. Amma repressiya maşını öz işini görmüşdü. Gənc 26 yaşlı Əli Rza Abdullayev məcburi şəkildə repressiya həyatını yaşamağa məhkum olunmuşdu.                                        

Sonralar 1966-cı il, Sentyabrın 12-də bəraət alan Ə. Abdullayevin irsi demək olar ki, öyrənilməmişdir. Tanınmış söz ustadı, şair Ağasəfa müəllimin onun haqqındakı yazılarını 1-2 televiziya verilişini çıxmaq şərtilə onun yaradıcılığına müraciət olunmamışdır.                                                                                                        

İnanıram ki, gənc alimlər, tədqiqatçılar Əli Rza Abdullayevin yaradıcılığına müraciət edəcək, dissertasiya işi müdafiə edəcəklər. Şerlərindən ibarət kitabın işıq üzü görməsi isə şairin ruhuna ehtiram, həm də gənc nəslin-oxucularının ümumiyyətlə, ictimaiyyətin onu yaxından tanımasına sirayət edərdi.      
                                                 
Burada şair Əli Rza Abdullayevin ruhuna dualar etməklə, yazıya hələlik nöqtə qoyuram.

 

Qafar Əsgərzadə
Əməkdar jurnalist,                            
Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru,                                
“Tərəqqi”  medalçısı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Gəncədə “Elektrobus”lar istehsal oluna bilər
23.01.2019, 11:00

Gəncədə “Elektrobus”lar istehsal oluna bilər

Sabirabadda 3 otaqlı ev yandı
23.01.2019, 10:44

Sabirabadda 3 otaqlı ev yandı

Polis Akademiyasına kursant qəbulu üçün müsabiqə elan edildi - ŞƏRTLƏR
23.01.2019, 10:35

Polis Akademiyasına kursant qəbulu üçün müsabiqə elan edildi - ŞƏRTLƏR

Füzulidə şəhid ailələrinə qayğı hansı səviyyədədir...
23.01.2019, 10:34

Füzulidə şəhid ailələrinə qayğı hansı səviyyədədir...

Ölüm yorulmuş şair ruhuna verilən hədiyyədi...
23.01.2019, 10:33

Ölüm yorulmuş şair ruhuna verilən hədiyyədi...

Neft kəmərindəki partlayışda ölənlərin sayı 100-ə çatır
23.01.2019, 10:32

Neft kəmərindəki partlayışda ölənlərin sayı 100-ə çatır

Ümumdünya Turizm Təşkilatının növbəti sessiyası Bakıda keçiriləcək
23.01.2019, 10:28

Ümumdünya Turizm Təşkilatının növbəti sessiyası Bakıda keçiriləcək

Əliyevlə Paşinyan arasındakı qeyri-rəsmi görüşün VİDEOSU   
23.01.2019, 10:15

Əliyevlə Paşinyan arasındakı qeyri-rəsmi görüşün VİDEOSU  

Məleykə Abbaszadə: “Magistraturaya qəbul imtahanı bu il də iki mərhələdə keçiriləcək”
23.01.2019, 10:01

Məleykə Abbaszadə: “Magistraturaya qəbul imtahanı bu il də iki mərhələdə keçiriləcək”

Bakıda xarici diplomatın arvadı qəzaya düşdü
23.01.2019, 09:38

Bakıda xarici diplomatın arvadı qəzaya düşdü

Ermənistan atəşkəsi 29 dəfə pozdu    
23.01.2019, 09:35

Ermənistan atəşkəsi 29 dəfə pozdu  

Damı uçan məktəbdə tədris bərpa olunub? - AÇIQLAMA  
23.01.2019, 09:19

Damı uçan məktəbdə tədris bərpa olunub? - AÇIQLAMA  

Saxta əlilliyə görə verilən pullar həm vəzifəli şəxslərdən, həm də vətəndaşdan tutulacaq
23.01.2019, 09:03

Saxta əlilliyə görə verilən pullar həm vəzifəli şəxslərdən, həm də vətəndaşdan tutulacaq

Milli Məclisin İntizam komissiyasının tərkibi yenidən formalaşdırılır - SİYAHI
23.01.2019, 08:54

Milli Məclisin İntizam komissiyasının tərkibi yenidən formalaşdırılır - SİYAHI

Bakıda ata 3 gündür oğlunu axtarır
23.01.2019, 08:51

Bakıda ata 3 gündür oğlunu axtarır

Kerç boğazında yanan gəmidə 4 Türkiyə vətəndaşı ölüb
23.01.2019, 08:48

Kerç boğazında yanan gəmidə 4 Türkiyə vətəndaşı ölüb

Azərbaycan mətbəxinin ABŞ-dakı fədaisi...   
23.01.2019, 08:29

Azərbaycan mətbəxinin ABŞ-dakı fədaisi...  

Manatın məzənnəsi dəyişdi?
23.01.2019, 08:16

Manatın məzənnəsi dəyişdi?

AŞPA Mehman Hüseynovun işi üzrə qətnamə qəbulundan imtina edib
23.01.2019, 00:57

AŞPA Mehman Hüseynovun işi üzrə qətnamə qəbulundan imtina edib

Dumanlı hava Biləsuvar və Cəlilabadda hərəkəti çətinləşdirdi
23.01.2019, 00:46

Dumanlı hava Biləsuvar və Cəlilabadda hərəkəti çətinləşdirdi

“Volvo” 200 mindən çox avtomobili geri çağırdı
23.01.2019, 00:33

“Volvo” 200 mindən çox avtomobili geri çağırdı

ABŞ-da müsəlmanlara hücum planlaşdıran qruplaşma üzvləri həbs edildi - VİDEO
23.01.2019, 00:17

ABŞ-da müsəlmanlara hücum planlaşdıran qruplaşma üzvləri həbs edildi - VİDEO

Dehlidən Bakıya birbaşa uçuşlar olacaq
23.01.2019, 00:01

Dehlidən Bakıya birbaşa uçuşlar olacaq

“WhatsApp” çökdü
22.01.2019, 23:46

“WhatsApp” çökdü

Ukraynada prezidentliyə namizədlərin sayı 13-ə çatdı
22.01.2019, 23:29

Ukraynada prezidentliyə namizədlərin sayı 13-ə çatdı

Qanunsuz ov edən ərəblər cərimələndi
22.01.2019, 23:11

Qanunsuz ov edən ərəblər cərimələndi

Azərbaycan nefti bahalaşdı
22.01.2019, 22:56

Azərbaycan nefti bahalaşdı

İlham Əliyev Paşinyanla Qarabağı müzakirə etdi
22.01.2019, 22:43

İlham Əliyev Paşinyanla Qarabağı müzakirə etdi

Prezident “Microsoft” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşdü - YENİLƏNİB, FOTO
22.01.2019, 22:40

Prezident “Microsoft” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşdü - YENİLƏNİB, FOTO

Paşinyan Davosda İlham Əliyevlə görüşmək istəyir
22.01.2019, 22:18

Paşinyan Davosda İlham Əliyevlə görüşmək istəyir

İlham Əliyev: “Əsas məqsədimiz Azərbaycanı potensial risklərdən qorumaqdır”
22.01.2019, 22:14

İlham Əliyev: “Əsas məqsədimiz Azərbaycanı potensial risklərdən qorumaqdır”

Vaqif Şadlinskinin 79 yaşına   
22.01.2019, 22:12

Vaqif Şadlinskinin 79 yaşına  

Bərdədə məktəb binası yandı - FOTO
22.01.2019, 21:47

Bərdədə məktəb binası yandı - FOTO

Prezident sarayının yaxınlığındakı bank qarət olundu
22.01.2019, 21:34

Prezident sarayının yaxınlığındakı bank qarət olundu

Baş katib azərbaycanlı məcburi köçkünlərdən danışdı
22.01.2019, 21:19

Baş katib azərbaycanlı məcburi köçkünlərdən danışdı

Şərq Tərəfdaşlığına dair siyasi bəyannamə qəbulu istənilir
22.01.2019, 21:08

Şərq Tərəfdaşlığına dair siyasi bəyannamə qəbulu istənilir

Ermənilərin Qazaxa atdığı iki mərmi zərərsizləşdirildi
22.01.2019, 20:41

Ermənilərin Qazaxa atdığı iki mərmi zərərsizləşdirildi

ATƏT PA Mehman Hüseynovla bağlı son addımları alqışlayır
22.01.2019, 20:27

ATƏT PA Mehman Hüseynovla bağlı son addımları alqışlayır

Prezident “Total” şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü
22.01.2019, 20:16

Prezident “Total” şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü

Mədət Quliyevin sosial şəbəkələrdə heç bir səhifəsi yoxdur - DTX-dan AÇIQLAMA
22.01.2019, 20:03

Mədət Quliyevin sosial şəbəkələrdə heç bir səhifəsi yoxdur - DTX-dan AÇIQLAMA

Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
22.01.2019, 19:43

Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq

Prezident Vahid Ələkbərovla görüşdü
22.01.2019, 19:37

Prezident Vahid Ələkbərovla görüşdü

“Azərbaycan KTMT-yə üzv olmağı planlaşdırmır”
22.01.2019, 19:25

“Azərbaycan KTMT-yə üzv olmağı planlaşdırmır”

“Bakcell”dən 6 bölgənin sakinlərinə 5 GB PULSUZ İnternet!
22.01.2019, 19:03

“Bakcell”dən 6 bölgənin sakinlərinə 5 GB PULSUZ İnternet!

Bir ildə Bakıda 241 cinayətkar qrup ifşa edilib
22.01.2019, 18:57

Bir ildə Bakıda 241 cinayətkar qrup ifşa edilib

UNEC pedaqoji heyətin potensialının artırılması üzərində daim çalışır
22.01.2019, 18:52

UNEC pedaqoji heyətin potensialının artırılması üzərində daim çalışır

İki səfir Əbülfəs Qarayevin qəbulunda
22.01.2019, 18:49

İki səfir Əbülfəs Qarayevin qəbulunda

Ayyət Əhməd Elçin Mirzəbəylinin şeirini fransız dilinə tərcümə etdi 
22.01.2019, 18:36

Ayyət Əhməd Elçin Mirzəbəylinin şeirini fransız dilinə tərcümə etdi 

Zakir Həsənov yeni istifadəyə verilən obyektlərlə tanış oldu
22.01.2019, 18:32

Zakir Həsənov yeni istifadəyə verilən obyektlərlə tanış oldu

Mehman Hüseynov Əli Abdalovla barışdı - VİDEO
22.01.2019, 18:17

Mehman Hüseynov Əli Abdalovla barışdı - VİDEO

ARXİV