21 avqust 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Orucluqda 1 günün söhbətini EDƏNLƏR: Mübahisə nədən qaynaqlanır?
Orucluqda 1 günün söhbətini EDƏNLƏR: Mübahisə nədən qaynaqlanır?
17.05.2018, 15:07

Ramazan ayı İslam tarixində müqəddəs aydır və bütün müsəlmanlar bu ayı sevir. O çox zaman "ayların şahı" adlandırılır.

 

Bu, İslam dünyasının müqəddəs kitabı Quranın Ramazan ayında nazil edilməsi ilə bağlıdır. Həmçinin bu barədə və bu ayda oruc tutulması ilə bağlı müqəddəs kitabda ayə də verilib.

 

Müqəddəs Ramazan ayının başlanması ilə bağlı müsəlman dünyasında fikir ayrılığının mövcudluğu bir çox möminləri narahat etməkdə davam edir. Burada maraqlı məqamlardan biri də bu gözəl ayın başlaması ilə yanaşı həmçinin onun bitməsi ilə də bağlıdır.

 

Hər bir cəmiyyət kimi İslam cəmiyyətinin fərdləri də bütün sahələrdə həmrəyliyin olmasını lazım bilir. Müqəddəs Ramazan ayında müsəlmanların birliyi ən gözəl əməllərdən sayılır. Ümumiyyətlə İslam aləmində müsəlmanların birliyi ciddi şəkildə alqışlanır. Ramazan ayında isə buna xüsusi diqqət yetirilir. İnsanlar bir-birini iftara dəvət edir, birgə dini ayinləri icra etməyə və hətta fikir mübadiləsində belə həmrəyliyə üstünlük verirlər. Axı həmrəylik istənilən cəmiyyət içərisində nifaq salmaq istəyən bütün qüvvələrə lazımi cavab verməyə imkan verir. 

Bəs bu fikir ayrılığının səbəbi nədir? Burada əsas məsələ təqvim və onun hesablanması ilə bağlı olsa da, mühafizəkar fikirlərin də öz yeri var. Təqvim məsələsi əsas rolu oynasa da, ikinci məsələ də coğrafi aspektdə böyük rola malikdir.

Əvvəlcə fikir ayrılığı ilə bağlı danışaq. Məsələ burasındadır ki, bu gözəl ayın başlanması müxtəlif ölkələrdə müxtəlif zamanlarda baş tutur. Misal üçün qeyd edək ki, Türkiyə may ayının 16-da Ramazan ayının başlamasını elan etsə də, Azərbaycan bu tarixin mayın 17-dən başladığını bildirib. Ən maraqlı məqamlardan biri isə bu ay İraq kimi ölkələrdə daha gec, yəni 18-də də başlayır.

 

Burada fikir ayrılığının əsas səbəbi hədisə müxtəlif dini liderlər tərəfindən müxtəlif cür açılış verilməsi ilə bağlıdır. Məsələ burasındadır ki, müqəddəs kitabda Ramazan ayında oruc tutulması və onun xeyirləri ilə bağlı ayələr olsa da həmin ayın necə hesablanması və ya oruca dəqiq nə zaman başlanması ilə bağlı məlumat verilməyib.

“İnsanlara doğru yolu göstərən, bu yolu açıq dəlilləri ilə aydınlaşdıran və (haqqı batildən) ayıran (Quran) Ramazan ayında nazil edilib. Aya (Ramazan ayına) yetişən şəxslər (bu ayı) oruc tutsunlar”(“Bəqərə”, 185).

Bu cür halların aydınlaşdırılması üçün din alimləri hədislərə müraciət edirlər. Başlanğıcla bağlı hədisdə isə yəni, Əbu Hüreyrə (r.a.) Allah Rəsulunun (s.ə.s.) belə buyurduğunu nəql edib:

 

“Hilalı görəndə oruca başlayın, növbəti hilalı görəndə isə bayram edin”.

 

O dövrdə ayın bədrlənməsini yəni hilalı yalnız gözlə müşahidə etmək mümkün idi. Çünki, həmin an cəmiyyət indiki texnoloji üstünlüklərə sahib deyildi. Bu dövrə kimi ayın hərəkəti ilə bağlı bir çox dəqiq hesablamalar və digər cədvəllər olsa da, ərəb cəmiyyəti həmin cədvəllərdən istifadə etmək imkanına malik olmayıb. Belə ki, həmin dövr ərəb cəmiyyəti necə deyərlər, hələ İslamla özünə mədəniyyət qazanmağa başlamışdı.

 

Qayıdaq hesablama məsələsinə. Rəvayətə görə, əgər hilalı gözlə görmək mümkün deyilsə, yəni müşahidə mümkün olmadıqda əvvəlki Şaban ayını 30 günlə tamamlayıb oruca başlamaq məsləhət görülür. Həmçinin burada ayın tamamlanması, yəni orucluğun bitməsi və bayramın qeyd edilməsi ilə də bağlı da eyni yanaşma təqdim olunur. Yəni hilal müşahidə edilə bilməsə yenə də başlanılmış tarixdən ayı 30 günlə tamamlayıb bayram edilməsi tövsiyə edilir.

 

“Nazmüd-dürer”də ki hədisdə isə “hər kəs oruca başlayanda siz də başlayın, hər kəs bayram edincə siz də bayram edin”- deyə ifadə olunur.

Burada həmçinin vurğulamaq lazımdır ki, möminlər çox zaman mühafizəkarlıq göstərərək verilən təqvimlərə uymayaraq hilalı gözlə görməyi üstün tuturlar. Bu cür yanaşma əsasən Yaxın Şərqdə müşahidə olunur. Məsələn Səudiyyə Ərəbistanında təqvimə uyğun, İran və İraq kimi ölkələrdə isə müşahidəyə və qeyd edilən hədislərə uyğun fətva verilir.

 

İslam aləmində ikinci yanaşmaya üstünlük verilməsi İslam təqviminin Ayın Yer kürəsi ətrafında hərəkəti ilə bağlı olmasıdır. Misal üçün miladi təqvim Yerin öz oxu ətrafında və Günəşin ətrafında dövrəsi ilə bağlıdır. Burada təzad doğuran məsələ yenə də Ayla bağlıdır. Belə ki, ayın Yer kürəsi ətrafında mürəkkəb hərəkət mexanizmi var.

 

Amma orta hesabla söyləsək Ay Yer kürəsi ətrafında bir tam dövriyyəni 29,5 günə tamamlayır. İnsanların Ayın hilalını yəni Günəşlə üz-üzə dayanaraq tam işıqlanmasını müşahidə etməsi 29 gün yarıma başa gəlir. Burada gün deyərkən Yerin öz oxu ətrafında fırlanması nəzərdə tutulur.

 

Daha dəqiq söyləsək Ay bir dövriyyəsini tam 30 günə vurmur. Buna görə də İslam təqvimində ayların bəzisi 29, bəziləri 30 gün hesablanır. Hesablamanın bu cür mürəkkəbliyi Ayın dövriyyəsi zamanı ona Günəş başda olmaqla müxtəlif göy cisimlərinin təsir etməsi ilə bağlıdır.

 

Bütün bunları nəzərə alaraq Ramazan ayının başlaması ilə bağlı fikir ayrılığının yuxarıda göstərdiyimiz səbəblərdən qaynaqlandığını deyə bilərik. Bu problemin yaxın zamanlarda həll olunması mümkün görünmür.

 

Əvəz ZEYNALOV 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Qazax sakini intihara cəhd etdi
21.08.2018, 20:01

Qazax sakini intihara cəhd etdi

Bakı Fond Birjasının dövriyyəsi 2,4 dəfə artıb
21.08.2018, 19:51

Bakı Fond Birjasının dövriyyəsi 2,4 dəfə artıb

Mərkəzi Bank dolların məzənnəsi barədə
21.08.2018, 19:41

Mərkəzi Bank dolların məzənnəsi barədə

İsveçdə qırıcı təyyarə quşlarla toqquşduqdan sonra qəzaya uğrayıb
21.08.2018, 19:33

İsveçdə qırıcı təyyarə quşlarla toqquşduqdan sonra qəzaya uğrayıb

Gəncədə mikroavtobusla yük avtomobili toqquşub - xəsarət alanlar var
21.08.2018, 19:24

Gəncədə mikroavtobusla yük avtomobili toqquşub - xəsarət alanlar var

Naxçıvan Dövlət Nəqliyyat Xidmətinə rəis təyin edilib
21.08.2018, 19:14

Naxçıvan Dövlət Nəqliyyat Xidmətinə rəis təyin edilib

İrana gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı artıb - 31 faiz
21.08.2018, 19:04

İrana gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı artıb - 31 faiz

Almaniyadakı soydaşlarımız Angela Merkelə müraciət etdi - Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı
21.08.2018, 18:54

Almaniyadakı soydaşlarımız Angela Merkelə müraciət etdi - Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı

Problem yaradan qanunsuz miqrantlar ölkələrinə geri göndəriləcək - Xüsusi seçimlərdən sonra
21.08.2018, 18:40

Problem yaradan qanunsuz miqrantlar ölkələrinə geri göndəriləcək - Xüsusi seçimlərdən sonra

Bakı 2019-cu ildə gimnastika üzrə iki Avropa çempionatına ev sahibliyi edəcək
21.08.2018, 18:30

Bakı 2019-cu ildə gimnastika üzrə iki Avropa çempionatına ev sahibliyi edəcək

İlin 7 ayı ərzində Azərbaycana gələn turistlərin sayı açıqlanıb
21.08.2018, 18:20

İlin 7 ayı ərzində Azərbaycana gələn turistlərin sayı açıqlanıb

Məhərrəm ayının başlama vaxtı açıqlandı
21.08.2018, 18:10

Məhərrəm ayının başlama vaxtı açıqlandı

Nəticələr AÇIQLANDI - 25 nəfər İlahiyyat İnstitutuna qəbul oldu
21.08.2018, 17:56

Nəticələr AÇIQLANDI - 25 nəfər İlahiyyat İnstitutuna qəbul oldu

Prezident Qusarda yol tikintisinə 4,1 milyon manat ayırıb
21.08.2018, 17:50

Prezident Qusarda yol tikintisinə 4,1 milyon manat ayırıb

Lavrov sanksiyalardan danışdı
21.08.2018, 17:40

Lavrov sanksiyalardan danışdı

Komitə sədri: “Gənclərlə bağlı qanunvericilikdə ciddi dəyişiklikləri vacib sayırıq” – MÜSAHİBƏ
21.08.2018, 17:35

Komitə sədri: “Gənclərlə bağlı qanunvericilikdə ciddi dəyişiklikləri vacib sayırıq” – MÜSAHİBƏ

Nazir rektorla görüşdü
21.08.2018, 17:24

Nazir rektorla görüşdü

Azercell beynəlxalq qurumların diqqətində   
21.08.2018, 17:21

Azercell beynəlxalq qurumların diqqətində  

Ali məktəblərə qəbul olan abituriyentlərin qeydiyyatı şənbə və bazar günləri də aparılacaq
21.08.2018, 17:17

Ali məktəblərə qəbul olan abituriyentlərin qeydiyyatı şənbə və bazar günləri də aparılacaq

Alimlər TƏŞVİŞDƏ – Nəhəng buz təbəqəsi ƏRİYİR
21.08.2018, 17:12

Alimlər TƏŞVİŞDƏ – Nəhəng buz təbəqəsi ƏRİYİR

Döyüş təyyarəsi quşla toqquşdu
21.08.2018, 17:09

Döyüş təyyarəsi quşla toqquşdu

Hindistanda 1 milyon insan təxliyə olundu
21.08.2018, 17:07

Hindistanda 1 milyon insan təxliyə olundu

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
21.08.2018, 17:02

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ

Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialı işçi axtarır
21.08.2018, 16:38

Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialı işçi axtarır

Kömür hazırlayan şəxs 300 manat CƏRİMƏLƏNDİ
21.08.2018, 16:33

Kömür hazırlayan şəxs 300 manat CƏRİMƏLƏNDİ

Yarmarkalar bu gündən fəaliyyətə başlayır
21.08.2018, 16:24

Yarmarkalar bu gündən fəaliyyətə başlayır

Roma Papası kilsədə seksual zorakılığa məruz qalanlarla görüşəcək   
21.08.2018, 16:23

Roma Papası kilsədə seksual zorakılığa məruz qalanlarla görüşəcək  

Sözün sayəsində dünyanı dolaşdım
21.08.2018, 16:18

Sözün sayəsində dünyanı dolaşdım

Texniki baxışdan keçməyən 122 sürücü cərimələndi
21.08.2018, 16:00

Texniki baxışdan keçməyən 122 sürücü cərimələndi

S-400-lər Türkiyəyə vaxtında çatdırılacaq
21.08.2018, 15:43

S-400-lər Türkiyəyə vaxtında çatdırılacaq

Bakıda və Sumqayıtda qətl törədən 5 nəfər saxlanıldı
21.08.2018, 15:39

Bakıda və Sumqayıtda qətl törədən 5 nəfər saxlanıldı

Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə qəbulun nəticələri açıqlandı
21.08.2018, 15:38

Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə qəbulun nəticələri açıqlandı

Kanadanın baş naziri yenə seçkilərə qatılacaq
21.08.2018, 15:16

Kanadanın baş naziri yenə seçkilərə qatılacaq

Bakıya gətirilən 70-dən çox qurbanlıq qoyun tələf oldu -FOTOLAR
21.08.2018, 15:16

Bakıya gətirilən 70-dən çox qurbanlıq qoyun tələf oldu -FOTOLAR

ABŞ-ın Türkiyədəki səfirliyini atəşə tutanların fotosu yayıldı
21.08.2018, 15:02

ABŞ-ın Türkiyədəki səfirliyini atəşə tutanların fotosu yayıldı

ARXİV