17 avqust 2018, Cümə
Ana Səhifə - DÜNYA - Beynəlxalq kosmik stansiya kainatın soyuq qütbü olacaq
Beynəlxalq kosmik stansiya kainatın soyuq qütbü olacaq
25.05.2018, 21:36

ABŞ-ın Aeronavtika və Kosmik Fəzanın Tədqiqi Agentliyi (NASA) Yerin orbitinə maddə hissəciklərini “mütləq sıfır” dərəcəsinədək dondurmaq ehtimalını öyrənəcək laboratoriya göndərib.

 

Modern.az  xəbər verir ki, kainatın soyuq qütbü rolunu oynayacaq laboratoriyanın çəkisizlik şəraitində uzun müddət qalacağı ehtimal olunur. “Soyuq atom laboratoriyası” (CAL) Virciniya ştatından “Antares” raketi vasitəsilə Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndərilib.

 

Laboratoriyada olan maqnit sistemi və lazer sayəsində Boze-Eynşteyn kondensatı (hissəciklərin Kelvin üzrə milyard hissəsinin temperaturunda olan maddə) əmələ gəlir. Bu, Kelvin üzrə “mütləq sıfır” dərəcəsinə (Selsi üzrə mənfi 273,15 dərəcə) bərabərdir. Hərçənd termodinamika qanunlarına görə, buna nail olmaq mümkün deyil.

 

Alimlər bildirirlər ki, “mütləq sıfır” dərəcəsində hissəciklərin xaotik hərəkəti tamamilə dayanır. Mikroqravitasiya sayəsində hissəciklər bu vəziyyətdə 10 saniyə qala bilər, amma Yerdə bu proses bir saniyədən də az davam edir. Kosmosun uzaq yerlərində minimal temperatur 2,7 Kelvin (Selsi üzrə mənfi 270,45 dərəcə) təşkil edir. NASA bəyan edib ki, orbital eksperiment zamanı kainatda ən soyuq məkan yaradılacaq. Agentliyin bəyanatında deyilir: “Soyuq atom laboratoriyası” bizi imkansız kimi görünən bu məqsədə çatdıra bilər”.

 

Bu eksperiment yer şəraitində də aparılıb. Cenevrədəki Avropa Nüvə Tədqiqatları Şurasında (CERN) Kelvin üzrə 1,9 dərəcəyə qədər (Selsi üzrə mənfi 271,3 dərəcə) dondurulmuş maqnitlər mövcuddur. 2000-ci ildə Helsinki Texnoloji Universitetinin alimləri də maddəni “mütləq sıfır” dərəcəsinə yaxın dondura biliblər. Lakin orbital laboratoriyanın onlardan üstünlüyü çəkisizlik şəraitində işləməsidir. NASA-nın eksperimenti sayəsində qravitasiya və kvant fizikası, hətta sirli qaranlıq maddə haqqında yeni kəşflər də ola bilər.

 

“Mütləq sıfır” dərəcəsi haqqında alimlər ilk dəfə XVII əsrdə fərziyyələr irəli sürüblər. Bu termindən Frensis Bekon və Robert Boylun tədqiqat əsərlərində istifadə olunub. Daha sonralar fiziklər Satyendra Nat Boze və Albert Eynşteyn də bu mövzuda diskussiyalar aparıblar. Alimlər belə qənaətə gəliblər ki, Kelvin şkalası üzrə sıfır dərəcəsinə ancaq nəhəng rezervuarda nail olmaq mümkündür, çünki dondurulan maddədən çıxan istinın yayılması bunu tələb edir. Hətta kosmosda da “mütləq sıfır” dərəcəsinə nail olmaq imkansızdır. Belə ki, kosmik çəkisizlik şəraitində də kiçik hissəciklərin hərəkəti kinetik enerji, bu isə öz növbəsində istilik yaradır. (AZƏRTAC)


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Gəncə hadisələri ilə bağlı daha 2 nəfər həbs olundu
17.08.2018, 16:53

Gəncə hadisələri ilə bağlı daha 2 nəfər həbs olundu

“Qarabağ” dərdinə dözməyən Əvəzov özünü GÜLLƏLƏDİ
17.08.2018, 16:45

“Qarabağ” dərdinə dözməyən Əvəzov özünü GÜLLƏLƏDİ

Rusiya və Tükiyə müdafiə nazirləri Suriyanı müzakirə etdilər
17.08.2018, 16:32

Rusiya və Tükiyə müdafiə nazirləri Suriyanı müzakirə etdilər

Naxçıvan toylarında yeməyə qadağa qoyulmayıb – Ali Məclisin deputatlarından AÇIQLAMA
17.08.2018, 16:18

Naxçıvan toylarında yeməyə qadağa qoyulmayıb – Ali Məclisin deputatlarından AÇIQLAMA

Bayram Səfərov: “Koçaryanın siyasətə qayıtmasına nə edə bilərik?”
17.08.2018, 15:59

Bayram Səfərov: “Koçaryanın siyasətə qayıtmasına nə edə bilərik?”

Bələdiyyə sədri 3 min manat cərimələndi
17.08.2018, 15:46

Bələdiyyə sədri 3 min manat cərimələndi

Azərbaycan Ordusu Qarabağda əməliyyat keçirməyib – RƏSMİ
17.08.2018, 15:10

Azərbaycan Ordusu Qarabağda əməliyyat keçirməyib – RƏSMİ

Nazirdən ƏMR: Polis gücləndirilmiş rejimdə işləyəcək
17.08.2018, 15:05

Nazirdən ƏMR: Polis gücləndirilmiş rejimdə işləyəcək

Tovuzda evdən pul və 15 min manatlıq qızıl oğurlandı
17.08.2018, 15:00

Tovuzda evdən pul və 15 min manatlıq qızıl oğurlandı

“Aqrolizinq” mexanizatorlara sertifikat təqdim edəcək
17.08.2018, 14:51

“Aqrolizinq” mexanizatorlara sertifikat təqdim edəcək

Səudiyyə Ərəbistanı Rusiyadan quş əti idxalını dayandırdı
17.08.2018, 14:40

Səudiyyə Ərəbistanı Rusiyadan quş əti idxalını dayandırdı

Pənah Hüseyn və İsgəndər Həmidov Koçaryanı müdafiə etdi
17.08.2018, 14:30

Pənah Hüseyn və İsgəndər Həmidov Koçaryanı müdafiə etdi

Mehman Hüseynovun məhkəməsinin vaxtı açıqlanıb
17.08.2018, 13:57

Mehman Hüseynovun məhkəməsinin vaxtı açıqlanıb

Meşəni yandıranlara atəş açmağa icazə verildi
17.08.2018, 13:50

Meşəni yandıranlara atəş açmağa icazə verildi

Ötən gün Azərbaycan yollarında 4 nəfər öldü
17.08.2018, 13:39

Ötən gün Azərbaycan yollarında 4 nəfər öldü

“Azərbaycan KTMT-ya qoşula bilməz”
17.08.2018, 13:33

“Azərbaycan KTMT-ya qoşula bilməz”

Almaniyadakı diaspor fəalından Merkelin Bakı səfəri ilə bağlı ÇAĞIRIŞ: 
17.08.2018, 13:26

Almaniyadakı diaspor fəalından Merkelin Bakı səfəri ilə bağlı ÇAĞIRIŞ: "... Ya da sifariş yerinə yetirirsiniz"

“Xəzər”in növbəti sayının onlayn versiyası oxucuların ixtiyarına verildi
17.08.2018, 13:17

“Xəzər”in növbəti sayının onlayn versiyası oxucuların ixtiyarına verildi

Leysan yağacaq, dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ
17.08.2018, 13:14

Leysan yağacaq, dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ

Sabahın hava PROQNOZU
17.08.2018, 13:13

Sabahın hava PROQNOZU

Dünyanın ən kasıb eks-prezidenti təqaüdə çıxdı
17.08.2018, 13:01

Dünyanın ən kasıb eks-prezidenti təqaüdə çıxdı

Ermənilər indi də Laçında xəstəxana tikir
17.08.2018, 12:32

Ermənilər indi də Laçında xəstəxana tikir

Qərbi Kaspi Universiteti II tur üçün qəbul elan edir
17.08.2018, 12:31

Qərbi Kaspi Universiteti II tur üçün qəbul elan edir

Həccin kölgəsindəki MİLYARDLAR...
17.08.2018, 12:21

Həccin kölgəsindəki MİLYARDLAR...

Qazaxıstan Xəzərin statusu ilə bağlı qərar verəcək
17.08.2018, 12:21

Qazaxıstan Xəzərin statusu ilə bağlı qərar verəcək

“Azərişıq” bayram günlərində gücləndirilmiş iş rejimində çalışacaq
17.08.2018, 12:09

“Azərişıq” bayram günlərində gücləndirilmiş iş rejimində çalışacaq

Xaçmazda qadın özünü hərəkətdə olan avtomobildən atıb öldü
17.08.2018, 12:05

Xaçmazda qadın özünü hərəkətdə olan avtomobildən atıb öldü

Azercell-in uşaqların rifahına yönəlik sosial layihələri davam edir
17.08.2018, 12:02

Azercell-in uşaqların rifahına yönəlik sosial layihələri davam edir

Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara: “Bu qədər şərəfsiz, vicdansız hərəkət etmək olmaz”
17.08.2018, 11:58

Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara: “Bu qədər şərəfsiz, vicdansız hərəkət etmək olmaz”

Bayandur Rzayev: “Qurbanlıq heyvan hər cəhətdən qüsursuz olmalıdır”
17.08.2018, 11:58

Bayandur Rzayev: “Qurbanlıq heyvan hər cəhətdən qüsursuz olmalıdır”

İrandan gələn Azərbaycan vətəndaşında narkotik aşkarlandı
17.08.2018, 11:42

İrandan gələn Azərbaycan vətəndaşında narkotik aşkarlandı

Bakıda 6 marşrut xətti müsabiqəyə çıxarıldı
17.08.2018, 11:38

Bakıda 6 marşrut xətti müsabiqəyə çıxarıldı

Musson yağışları 167 nəfərin ölümünə səbəb oldu
17.08.2018, 11:33

Musson yağışları 167 nəfərin ölümünə səbəb oldu

Qasırğaya görə 53 min insan təxliyyə edildi
17.08.2018, 11:19

Qasırğaya görə 53 min insan təxliyyə edildi

Həyat yoldaşı xəstə olduğu üçün boşandı, indi uşağına görə narahatdır
17.08.2018, 11:15

Həyat yoldaşı xəstə olduğu üçün boşandı, indi uşağına görə narahatdır

ARXİV