19 avqust 2018, Bazar
Ana Səhifə - ÖLKƏ - ABŞ Rusiyanı ÜSTƏLƏYİR – Azərbaycanın da bu məsələdə payı VAR
ABŞ Rusiyanı ÜSTƏLƏYİR – Azərbaycanın da bu məsələdə payı VAR
04.06.2018, 17:40

ABŞ və Rusiya dünya üzərində hegemonluq üçün mübarizə apardığı hər kəsə məlumdur. Bunun üçün onların istifadə etdikləri mühüm təsir vasitələrindən biri də digər ölkələrdə yerləşdirdikləri hərbi bazalardır. Axı öz ərazisində digər ölkənin hərbi bazasının olması həmin ölkənin xarici siyasətinə ciddi şəkildə təsir edir. Buna misal olaraq Ermənistanı göstərmək olar. Bu cür hallara görə də bu üsul bütün hegemoniyaya iddialı ölkələrin əsas alətinə çevrilib. Və vurğulamaq lazımdır ki, bu üsul hələ soyuq müharibə dövründə bütün dünyada tendensiya halını almağa başlayıb.

 

Hələ soyuq müharibə dövründə bu sahədə ciddi rəqabət aparan ABŞ və SSRİ demək olar ki, dünya ölkələrinin əksəriyyətində hərbi bazalar yaratmağa nail olublar. Lakin SSRİ-nin dağılması ilə hər  iki tərəf maliyyə vəsaitlərinə qənaət üçün hərbi bazalarının bir qismini bağlamağa başladılar.

 

İqtisadi vəziyyəti daha bərbad olan Rusiya daha çox hərbi baza bağlamaqla yanaşı həmçinin qalanların daxili heyətini və maliyyə xərclərini də ixtisara salmağa məcbur qaldı.

 

Bundan əlavə ittifaqın dağılması ilə Azərbaycan daxil bir çox ölkələr Rusiyaya aid hərbi bazaları suverenliyə təhlükə sayaraq ərazilərindən çıxarılmasını tələb etdilər. Bununla barışmayan Rusiya radikal addımlara əl atdı. Rusiyaya aid hərbi bazanın 1992-1993-cü illərdə Azərbaycan ərazisindən çıxarılması fonunda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin daha da sərt bir hal alması buna sübutdur.

 

Belə ki, müstəqilliyini elan etməsinin ilk anlarından etibarən ərazisində yerləşən 4-cü ordunun bütün bazaları ilə çıxarılmasına çalışan Azərbaycan 1993-cü ilin mayın 25-də buna tam nail oldu. Lakin bundan sonra Ermənistana pənah aparan rus ordusu ermənilərin özünə inamını və hərbi-texniki yardımını təmin edərək onların daha da aqressivləşməsinə şərait yaratdı. Bu cür problemlərlə bu iddiada olan demək olar ki,  bütün ölkələr qarşılaşıb.

 

Buna Rusiyanın iştirakı ilə (təbii ki rəsmi şəkildə inkar etsə də) yaradılmış münaqişə ocaqları daxildir. Dağlıq Qarabağ, Abxaziya, Dnestryanı Cənubi Osetiya münaqişələri kimi...

 

Bu yanaşma fonunda digər dövlətlərin nəinki Rusiyaya aid hərbi qüvvəni öz ərazilərində istəməməsi, həmçinin buna cavab olaraq ona rəqib dövlətlərin hərbi yardımına müraciət etməsi halları da az olmayıb.

 

Bu üsuldan ən çox istifadə edən Polşa öz ərazisində ABŞ-ın daimi hərbi iştirakı üçün 2 milyard dolları gözdən çıxarmağa hazırdır. Bunun üçün uzun müddətdir danışıqlar aparan rəsmi Varşava buna nail olmağa ümid edir. Bu onu mümkün Rusiya hücumundan qorumağa və digər müttəfiq dövlətləri müharibəyə cəlb etməyə kömək edəcək.

Beləliklə hər iki dövlət xarici hərbi bazalar yaratmaqla digər dövlətləri də alternativ olaraq rəqibə müraciət etmələrinə səbəb olurlar. Bu tendensiyada ABŞ-a müraciətlərin sayı Rusiyaya müraciətlərin sayından qat-qat çox olması diqqət çəkir.

Rusiyanın “İzvestiya” qəzetinin Rusiya Müdafiə Nazirliyinə və Birləşmiş Millətlər Təşkilatınım hesabatlarına istinadən verdiyi məlumata görə bu ölkənin xarici dövlətlərdə 21 hərbi obyekti var. Bu obyektlərə Ermənistan və Tacikistandakı motoatıcı bölmələr, Belarus və Qazaxıstandakı raket sınaqları poliqonu və radiolokasiya bazaları, Qırğızıstan, Suriya və Ermənistan ərazisindəki hava limanları, həmçinin Vyetnam və Suriyadakı dəniz limanları daxildir.

 

Bu siyahı Gürcüstan, Moldova kimi ölkələrdəki münaqişəli ərazilərdə yerləşdirilmiş və qarşı tərəfdən rəsmi olaraq separatçı qüvvələrə yardım kimi sayılan obyektləri də özündə ehtiva edir. Lakin diqqət çəkən məqam Rusiyanın Ukraynadan ilhaq etdiyi Krımdakı obyektlərini bu siyahıda göstərməməsidir. Rusiya tərəfi Krımı öz ərazisi elan etdiyi üçün bu yola əl atdığı aydındır.

 

ABŞ isə öz növbəsində dünya ölkələri sırasında xarici hərbi obyektlərinin sayı və texniki təchizatına görə liderliyini qoruyur.

 

“Newsweek” nəşrinin ABŞ Müdafiə Nazirliyinin bir neçə illik hesabatlarına istinadən verdiyi məlumata görə, bu ölkənin xarici hərbi obyektlərinin sayı 600-900 göstərilib. Qeyd etmək lazımdır ki, ABŞ Müdafiə Nazirliyinin hələ 2009-cu il üçün göstərdiyi hesabatda içərilərində 13-ü “böyük”, 19-u “orta” qiymətləndirilən 716 hərbi obyekt öz əksini tapıb.

Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, bu siyahıda anbarlar kimi bir çox kiçik obyektlər də göstərilib. Məsələn 600-ə yaxın obyekt bu kateqoriyaya aiddir. Nəşrin bildirdiyi kimi bununla yanaşı “kiçik” qiymətləndirilən obyektlər sırasında belə yetərincə böyüklərinə rast gəlmək olur. Bunlara tərkibinə min hərbçi və 20 min silah kompleksi daxil olan Almaniyadakı hərbi baza və 3 min nəfərlik hərbi heyəti ilə Yaponiyada yerləşən Futenma hərbi bazası daxildir.

 

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin bütün siyasi məlumatları özündə ehtiva edən son hesabatına görə, 2010-cu ildə ABŞ-ın hərbi bazalarına ev sahibliyi edən 148 ölkədən 56-sı ən azı 10 aktiv əməkdaşa malikdir. Statistik orta rəqəmlər baxımından Rusiya ABŞ-dan 10 dəfə geri qalır.

ABŞ-ın üstəgəl Türkiyədə İncirlik Hərbi Hava Bazası da var.

 

“ABŞ bütün dünyada görkəmli hərbi gücə malik ola bilər. Ancaq bu,Rusiyanın Dünyanın hər-hansı bir hissəsində həddən artıq təsir göstərə bilməyəcəyi demək  deyil” – ABŞ-ın müdafiə nazirinin Ukrayna, Rusiya və Avrasiya üzrə müavininin keçmiş köməkçisi Evelik Farkas bildirir.

 

Buna misal olaraq Rusiyanın böyük bir qüvvə sərf etmədən sadəcə siyasi qarışıqlıqdan istifadə edərək Ukraynadan Krımı almasını göstərmək olar.

 

Əvəz ZEYNALOV


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
23-qat olimpiya çempionu: "Güclü depressiyaya düşdüm"
19.08.2018, 15:07

23-qat olimpiya çempionu: "Güclü depressiyaya düşdüm"

Hindistanda daşqınlar nəticəsində ölənlərin sayı 357 nəfərə çatıb
19.08.2018, 14:50

Hindistanda daşqınlar nəticəsində ölənlərin sayı 357 nəfərə çatıb

İran turistlərin pasportlarına möhür vurmağı ləğv edir
19.08.2018, 14:39

İran turistlərin pasportlarına möhür vurmağı ləğv edir

Dəmirçi-Lahıc yolunda hərəkət tam olaraq məhdudlaşdırılıb
19.08.2018, 14:22

Dəmirçi-Lahıc yolunda hərəkət tam olaraq məhdudlaşdırılıb

Şimali Koreya icazə verdi: Yoxlayın
19.08.2018, 14:10

Şimali Koreya icazə verdi: Yoxlayın

“Taliban” Əfqanıstanın Faryab əyalətinin bir hissəsini ələ keçirdi
19.08.2018, 13:52

“Taliban” Əfqanıstanın Faryab əyalətinin bir hissəsini ələ keçirdi

ABŞ-da konsertdə konstruksiya aşdı  - 14 yaralı var
19.08.2018, 13:40

ABŞ-da konsertdə konstruksiya aşdı - 14 yaralı var

Azərbaycanın ilk Xalq şairi Mirvarid Dilbazir - Qadınlar arasında
19.08.2018, 13:17

Azərbaycanın ilk Xalq şairi Mirvarid Dilbazir - Qadınlar arasında

Türkiyə sahillərində güclü zəlzələ
19.08.2018, 13:03

Türkiyə sahillərində güclü zəlzələ

Lütfi Zadənin qəbirüstü abidəsi bu tarixdə tam hazır olacaq – “Son işlər gedir”
19.08.2018, 12:42

Lütfi Zadənin qəbirüstü abidəsi bu tarixdə tam hazır olacaq – “Son işlər gedir”

Qazaxa gedərkən itkin düşən qadın tapılıb
19.08.2018, 12:19

Qazaxa gedərkən itkin düşən qadın tapılıb

Siqaret çəkən valideynlər övladlarını bu cür məhv edirlər
19.08.2018, 12:08

Siqaret çəkən valideynlər övladlarını bu cür məhv edirlər

Azərbaycan və Çin üçüncü ölkələrdə birgə müəssisələr yarada bilərlər
19.08.2018, 11:39

Azərbaycan və Çin üçüncü ölkələrdə birgə müəssisələr yarada bilərlər

Azərbaycan nefti 73 dolları ötdü
19.08.2018, 11:25

Azərbaycan nefti 73 dolları ötdü

Elçibəyin oğlu əsəbləşdi: “Atamın adından saxta profil açıb....”
19.08.2018, 11:10

Elçibəyin oğlu əsəbləşdi: “Atamın adından saxta profil açıb....”

Messi tarixi qola imza atdı
19.08.2018, 10:48

Messi tarixi qola imza atdı

Lənkəran sakini sinəsinə dəryaz batması nəticəsində ölüb
19.08.2018, 10:33

Lənkəran sakini sinəsinə dəryaz batması nəticəsində ölüb

İndoneziyada güclü zəlzələ olub
19.08.2018, 10:14

İndoneziyada güclü zəlzələ olub

Ronaldu “Yuventus”da ilk oyununda rəqibin burnunu sındırdı
19.08.2018, 10:00

Ronaldu “Yuventus”da ilk oyununda rəqibin burnunu sındırdı

Məmmədyarov supertunirə qələbə ilə başladı
19.08.2018, 09:49

Məmmədyarov supertunirə qələbə ilə başladı

Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəs rejimini 87 dəfə pozub
19.08.2018, 09:33

Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəs rejimini 87 dəfə pozub

İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19.08.2018, 09:20

İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq

Cəbrayılda görüşənədək...   
19.08.2018, 09:15

Cəbrayılda görüşənədək...  

ABŞ İrana görə İraqı sanksiyalarla təhdid edir
19.08.2018, 00:47

ABŞ İrana görə İraqı sanksiyalarla təhdid edir

Gəncədə xəstəxanada yanğın
19.08.2018, 00:31

Gəncədə xəstəxanada yanğın

Nazir icra başçısı ilə uşaqlar üçün günərzi qayğı mərkəzində
19.08.2018, 00:13

Nazir icra başçısı ilə uşaqlar üçün günərzi qayğı mərkəzində

“Qarabağ”ın oyununu avstriyalı hakimlər idarə edəcək
18.08.2018, 23:57

“Qarabağ”ın oyununu avstriyalı hakimlər idarə edəcək

“Şollerin arxivi” bədii filmi daha bir uğur qazandı   
18.08.2018, 23:47

“Şollerin arxivi” bədii filmi daha bir uğur qazandı  

Bu dairələrdə hərəkət qaydası dəyişdirilir
18.08.2018, 23:43

Bu dairələrdə hərəkət qaydası dəyişdirilir

Fəhlə işləyən gənc faciəli şəkildə öldü
18.08.2018, 23:27

Fəhlə işləyən gənc faciəli şəkildə öldü

Azərbaycan nefti bir qədər də bahalaşdı
18.08.2018, 23:09

Azərbaycan nefti bir qədər də bahalaşdı

Altı ayın içərisində babası və iki əmisini itirən tələbə dənizdə boğuldu
18.08.2018, 22:57

Altı ayın içərisində babası və iki əmisini itirən tələbə dənizdə boğuldu

Qurbanov Rəşad Sadıqovu oyuna buraxmamasından danışdı
18.08.2018, 22:39

Qurbanov Rəşad Sadıqovu oyuna buraxmamasından danışdı

Cəbrayılın işğalının acı gerçəkləri - “Kaş gözlərim kor olaydı…” təqdim olundu
18.08.2018, 22:26

Cəbrayılın işğalının acı gerçəkləri - “Kaş gözlərim kor olaydı…” təqdim olundu

Prezident BMT Baş katibinə başsağlığı verdi
18.08.2018, 22:23

Prezident BMT Baş katibinə başsağlığı verdi

ARXİV