17 oktyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Qədr gecəsinin hansı gecə olduğu məlum deyil
Qədr gecəsinin hansı gecə olduğu məlum deyil
13.06.2018, 08:43

Atif İSLAMZADƏ
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru        
e-mail: [email protected]       

             

Qədr gecəsi haqqında çox yazılıb. Ancaq nə qədər yazılsa belə, yenə qədr gecəsinin keyfiyyəti topluma aydın ola bilmir. Bəs islamda qədr gecəsinin yeri necədir? Bunun üçün öncə qədr gecəsi haqqında ciddi bilgi ilə zəngin olan mübarək kitabımız Qurani-Kərimə müraciət etmək lazımdır. Kitaba görə Qurani-Kərim Ramazan ayında göydən enib və eyni ayda tamamlanıb. Bu barədə Qurani-Kərimin “Bəqərə” (İnək) surəsinin 185-ci ayətində oxuyuruq:                                                                      

                                                                  زِلَ  أُن الَّذِيَ رَمَضَانَ شَهْرُ

                                                              ( O ki, ( Quran) Ramadan ayında endirildi).

Təbiidir ki, biz ayətdən kontekstə uyğun bir hissəni və onun tərcüməsini göstərdik.

Z.Bünyadov, V.Məmmədəliyev ayətin bu qismini bu şəkildə tərcümə etmişlər:  “İnsanlara doğru yolu göstərən, bu yolu açıq dəlilləri ilə aydınlaşdıran və (haqqı batildən) ayıran (Quran) ramazan ayında nazil edilmişdir”.

  Əlbəttə tərcümə burada geniş izahlarla verilsə də, tərcüməçilik qaydalarına uyğun olaraq, fikri daha yaxşı çatdırmaq baxımından yolveriləndir.

  
Qədr gecəsi də elə Ramazan ayında göydən enib və Qurani-Kərimin ilk ayəsinin Qədr gecəsində nazil olması barədə bilgi vardır. Gördüyümüz kimi “Qədr” surəsində deyilir ki, “İnna ənzəlnəhu fi ləylətil-Kədr” (Onu Qədr gecəsində nazil etdik). Surə tam olaraq belədir.

 

Qədr (kədr) surəsinin ərəbcə oxunuşunu təsadüfi olaraq təqdim etmirik. Burada məqsədimiz budur ki, sözü əslinə uyğun diqqətə çatdıraq ki, mənaya uyğun olsun. Öncə onu da bildirək ki, Qədr gecəsi kimi deyil, Kədr gecəsi kimi oxunuşu düzgündür. Çünki ərəbcədə qaf “q” səsini yox, “k” səsi ilə oxunur. Bu eyni zamanda bizə onu göstərir ki, Qurani-Kərimi görmədən onu düzgün oxumaq olmur və bu da müəyyən təhriflərə səbəb olur. Surənin oxunuşu belədir:


1. İnna ənzəlnahu fi ləylətil kədr.
2. Və ma ədrakə ma ləylətul kədr.
3. Ləylətul-kədri xəyrun min əlfişəhr.

4. Tənəzzəlul məlaikətu vər-ruhu fiha biizni rəbbihim min-kulli əmr. 5. Səlamun hiyəhətta mətləil fəcr.


Rəhman və Rəhim Allahın ismiylə.

Biz onu Qədr gecəsində nazil etdik.

Qədr gecəsinin nə olduğunu necə idrak edə bilərsən?

Qədr gecəsi min aydan xeyirlidir.

Mələklər və Ruh o gecə Rəbbinin izniylə hər əmri yerinə yetirmək üçün enərlər.

Dan yeri sökülənə qədər səlamətlik olar.

  
Məlumdur ki, Qədr gecəsinin müəyyən günlərə düşməsi barədə bilgilər mövcuddur. Ancaq bizim şəxsi qənaətimizə görə Qədr gecəsini bilmək mümkün deyil. Çünki Uca Allah bu mübarək güni Ramazan ayı içində gizləmişdir. Bu kiçik surədə çox ciddi məqamlar vardır ki, bir çox məsələni şübhə altına ala bilər.


Birinci deyilir ki, “Qədr gecəsi” min aydan xeyirlidir. Əgər burada min ay müddəti konkret zamanı ifadə edirsə, başqa bir rəmz deyilsə, o zaman on iki ay ilə götürüldükdə 80-ildən ( konkret 83 il) yuxarıdır. Bu da bir insanın qoca ömrünü ifadə edir. Təsəvvür edin ki, bir gün Qədr gecəsində oruc tutan adam 80 il yaşantısını xeyirli etmiş olur. Bu günün İnsanı bundan artıq yaşamaq imkanında da deyil. Əgər on yeddi yaşından cəmi bircə gün həmin gündə oruc tutsa, yaxud namaz qılsa o artıq 100 yaşına qədər qurtulmuş olur. Təbiidir ki, riyakarlar və münafiqlər bu fürsətdən o saat isifadə edərlər. Ancaq Uca Allah ibadəti ibadət içində gizlədiyi üçün bundan istifadə etmək mümkün deyil. Bu gizlilik ərkanı yalnız Qədr gecəsi ilə bağlı deyil. İslamda müəyyən ibadətlər vardır ki, bir-biri içində gizlidir. Uca Allah ibadəti tam etməyi və bu yüksək məqama zəhmətlə yetişməyi münasib bilir. Misal üçün, Əsmail-Hüsna (Uca Allahın Gözəl İsimləri)  içində Uca Allahın çox əzəmətli adlarından biri olan İsmi-Əzəm ( Əzəmətli AD) gizlidir. Aydındır ki, Uca Allahın “Əsmail-Hüsna”sı Qurani-Kərimdən alınmışdırş Bu baxımdan böyük ehtimalla ba ad da bu İsimlər içində gizldir. Həzrəti peyğəmbərimizin müəyyən hədislərində çox heyrətamiz bilgiər vardır. Bunlardan biri belədir ki, “Sevgili peyğamberimiz hadisi-şerifleıinde Hz. Ayşe validemize şöyle buyurdu: - Ya Ayşe! Biliyormusun? Allah, bana kendisiyle dua edildiği zaman, duamn kabul edile bileceği bir isim ögretti (O İsmi-Azamdır).


Hz. Ayşe Validemiz: - Annam, babam sene feda olsun Ya Resulallah, onu bana ögretiımisin? - dedi.

Resulü-Ekrem: - Onu sana söylemek olmaz, ya Ayşe! buyurdu” (Yusif Tavaslı. Müslüman ailenin tam dua kitabı. İstanbul, 1981, s 487)

 
Bu mənbədə göstərilən başqa bir hədisi-şərifdə Həzrəti peyğəmbər İsmi-Əzəm haqqında açıqlama verir: “Sevgili Peyqamberimiz İsmi-Azam hakkında şöyle buyuruyor” Cenabı Hakkın Ismi-Azamı (en büyük İsmi) o mübarek İsimdir ki, onunla (o İsmi-Azamla) dua edilince dua Cenabı Hakk tarafindan kabul edilir. O İsmi-Azam ile Cenabı Haktan bir dilek dilenince (bir şey istenince) Cenabı Hakk hemen verir” ( s 488).


Göründüyü kimi bu Uca Adın gizli olduğu, bu yolda xüsusi əziyyət çəkib, məqam qazanmayan şəxslərə bildirilməyəcəyi aydın olur. O, hətta Həzrəti peyğəmbərimizin (SƏS) çox sevdiyi xanımı olsa belə.

   
Böyük ədəbi abidəmiz “Kitabi-Dədə Qorqud”da bu İsmin xüsusi qüvvəsi öz səciyyəsini tapıb: “Dəli Qarçar qılıcın əlinə aldı. Yuqarısından öygə ilə həmlə qıldı. Dəli bəg dilədi ki, Dədəyi dəpərə çala. Dədə Qorqut ayıtdı: “Çalırsan əlün qurısun!” - dedi. Həqq təalanın əmrilə Dəli Qarçarın əli yuqarıda asılu qaldı. Zira Dədə Qorqut vilayət issi idi, diləgi qəbul oldı” (Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı, 1988  s56).

  
Göründüyü kimi Allahu-Təalanın İsmi-Əzəmini hər kəs bilməsə də, 99 adını oxumaqla onun içində bu Möhtəşəm Adı da oxuyuruq. Elə bu qayda ilə bir ay oruc tutanlar Qədr gecəsində də oruc tutub, böyük savab qazanıb, 80-ildən yuxarı ömürlərini xeyirli edə bilirlər. Hələ təsəvvür edin ki, hər il oruc tutanlar neçə min il gələcəyin savabını və xeyrini qazanmış olurlar. Bu baxımdan biz, Qədr gecəsinin hansı gecə olduğunun bəlli olmasını mümkün hesab etmirik. Bu elə bu gecənin məram və məqsədinin quruluşu baxımdan da bəlli bir gün kimi məlum olması açıq-aydın görünür ki, imkansızdır.

  
Biz diqqəti başqa bir istiqamətə də yönəltmək istəyirik. Uca Allah surənin son ayətində bildirir ki, “Səlamun hiyəhətta mətləil fəcr ( O gecə sübhə qələr səlamətlik olar). Əgər biz, Qədr gecəsinin konkret bir gün kimi qəbul etsək, o gecə hər hansısa bir salamatlıq olmazsa, o zaman ayət doğru yerini almış olmaz. Beləliklə qeyd etdiyimiz səbəblərdən biz, Qədr gecəsinin bəlli olmadığını, ancaq Ramazan ayının içindəki günlərdən biri olduğunu və Ramazan orucu tutanların o gecədən xeyir qazandığını qəbul edirik.


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bakı yollarında yeni yağış barmaqlıqları quraşdırılır
17.10.2018, 17:45

Bakı yollarında yeni yağış barmaqlıqları quraşdırılır

Kuşner, Dost və Xədicə Azərbaycanın “qara siyahı”sına salınacaq
17.10.2018, 17:34

Kuşner, Dost və Xədicə Azərbaycanın “qara siyahı”sına salınacaq

Eldar Quliyev beynəlxalq tədbirdə çıxış etdi
17.10.2018, 17:27

Eldar Quliyev beynəlxalq tədbirdə çıxış etdi

Jurnalistlər mükafatlandırıldı - Qaliblərdən biri Modern.az-dır - SİYAHI
17.10.2018, 17:27

Jurnalistlər mükafatlandırıldı - Qaliblərdən biri Modern.az-dır - SİYAHI

Ermənilər Kəlbəcərdə qəsəbə salır - Azərbaycan bunu beynəlxalq hüquq pozuntusu adlandırdı  
17.10.2018, 17:26

Ermənilər Kəlbəcərdə qəsəbə salır - Azərbaycan bunu beynəlxalq hüquq pozuntusu adlandırdı  

Binəqədidə Müstəqillik günü qeyd olundu
17.10.2018, 17:19

Binəqədidə Müstəqillik günü qeyd olundu

Rəsmi Bakıdan Rusiyaya ETİRAZ
17.10.2018, 17:16

Rəsmi Bakıdan Rusiyaya ETİRAZ

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
17.10.2018, 17:11

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

Jurnalistin ölümündə şübhəli bilinən ərəb konsul qovuldu     
17.10.2018, 17:07

Jurnalistin ölümündə şübhəli bilinən ərəb konsul qovuldu  

Bakının mərkəzində yolun çökmə səbəbi AÇIQLANDI - Ziyanı tikinti şirkəti ödəyəcək
17.10.2018, 17:02

Bakının mərkəzində yolun çökmə səbəbi AÇIQLANDI - Ziyanı tikinti şirkəti ödəyəcək

Xaricə gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 14 faiz artdı
17.10.2018, 16:40

Xaricə gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 14 faiz artdı

18 oktyabr qeyri-iş günü olsun! - Müstəqillik günü ilə bağlı TƏKLİF VERİLDİ   
17.10.2018, 16:30

18 oktyabr qeyri-iş günü olsun! - Müstəqillik günü ilə bağlı TƏKLİF VERİLDİ  

Tələbə kütləvi qırğın TÖRƏTDİ: 18 ölü, 50 yaralı
17.10.2018, 16:25

Tələbə kütləvi qırğın TÖRƏTDİ: 18 ölü, 50 yaralı

Bakının mərkəzində yol çökdü - FOTOLAR
17.10.2018, 16:11

Bakının mərkəzində yol çökdü - FOTOLAR

Maşın təmiri sexləri müştəriləri aldadır, vergidən yayınır - PROBLEM  
17.10.2018, 16:06

Maşın təmiri sexləri müştəriləri aldadır, vergidən yayınır - PROBLEM  

Vahid büdcə təsnifatdakı dəyişiklik gələn ildən tətbiq olunacaq  
17.10.2018, 16:00

Vahid büdcə təsnifatdakı dəyişiklik gələn ildən tətbiq olunacaq  

UNEC sorğunun qalibi oldu
17.10.2018, 15:58

UNEC sorğunun qalibi oldu

Bu il 45 minə yaxın şəxs işlə təmin olunub
17.10.2018, 15:42

Bu il 45 minə yaxın şəxs işlə təmin olunub

Əbülfəs Qarayev şikayətləri dinlədi
17.10.2018, 15:37

Əbülfəs Qarayev şikayətləri dinlədi

Milli qəhrəmanla bağlı “Yüksəlişin sirri” filmi təqdim olundu
17.10.2018, 15:28

Milli qəhrəmanla bağlı “Yüksəlişin sirri” filmi təqdim olundu

Buzovnada evə basqın - 82 yaşlı qadını döyüb qarət etdilər
17.10.2018, 14:56

Buzovnada evə basqın - 82 yaşlı qadını döyüb qarət etdilər

Saakaşvili iş adamının qətlini sifariş verməkdə İTTİHAM OLUNDU
17.10.2018, 14:44

Saakaşvili iş adamının qətlini sifariş verməkdə İTTİHAM OLUNDU

Üç ildə Azərbaycanda 5 min uzunqulaq yoxa çıxıb  
17.10.2018, 14:29

Üç ildə Azərbaycanda 5 min uzunqulaq yoxa çıxıb  

Krımda partlayış: 10 nəfər öldü
17.10.2018, 14:28

Krımda partlayış: 10 nəfər öldü

Həsənquliyevin Qarabağla bağlı qanun layihəsində nələr var...
17.10.2018, 14:09

Həsənquliyevin Qarabağla bağlı qanun layihəsində nələr var...

Ermənistan polisi Azərbaycanla sərhəddə xidmətdən boyun qaçırır
17.10.2018, 13:54

Ermənistan polisi Azərbaycanla sərhəddə xidmətdən boyun qaçırır

Azərbaycan raketləri döyüş vəziyyətinə gətirildi - VİDEO
17.10.2018, 13:45

Azərbaycan raketləri döyüş vəziyyətinə gətirildi - VİDEO

Jurnalisti əvvəl döyüblər, sonra dərmanla yatırdıb mişarla doğrayıblar - TƏFƏRRÜAT
17.10.2018, 13:42

Jurnalisti əvvəl döyüblər, sonra dərmanla yatırdıb mişarla doğrayıblar - TƏFƏRRÜAT

Rektor beynəlxalq elmi jurnalın redaksiya heyətinin üzvü seçildi
17.10.2018, 13:40

Rektor beynəlxalq elmi jurnalın redaksiya heyətinin üzvü seçildi

27900 şüşə saxta aksizli içki aşkarlandı
17.10.2018, 13:33

27900 şüşə saxta aksizli içki aşkarlandı

Yeni il ərəfəsində əfv olmayacaq
17.10.2018, 13:21

Yeni il ərəfəsində əfv olmayacaq

DİN yeni şəxsiyyət vəsiqələri ilə bağlı tədbir görməyə çağırdı  
17.10.2018, 13:02

DİN yeni şəxsiyyət vəsiqələri ilə bağlı tədbir görməyə çağırdı  

Əczaçını hədələyib 2000 manat oğurlayan saxlanıldı
17.10.2018, 12:55

Əczaçını hədələyib 2000 manat oğurlayan saxlanıldı

Əli Əhmədov nümayəndə heyətini Çinə apardı   
17.10.2018, 12:49

Əli Əhmədov nümayəndə heyətini Çinə apardı  

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ   
17.10.2018, 12:39

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ  

Elmin İnkişafı Fondu “Aqrar tədqiqatlar” müsabiqəsi elan etdi
17.10.2018, 12:35

Elmin İnkişafı Fondu “Aqrar tədqiqatlar” müsabiqəsi elan etdi

Nazirlik:  Bayıldakı sürüşmədə bir ev dağılıb
17.10.2018, 12:27

Nazirlik:  Bayıldakı sürüşmədə bir ev dağılıb

Əli Hüseynli: “8 mindən çox məhkum humanistləşdirmə sərəncamının təsir dairəsinə düşüb” - ÖZƏL   
17.10.2018, 12:24

Əli Hüseynli: “8 mindən çox məhkum humanistləşdirmə sərəncamının təsir dairəsinə düşüb” - ÖZƏL  

Pompeo itən jurnalistlə bağlı Türkiyəyə gəldi
17.10.2018, 12:09

Pompeo itən jurnalistlə bağlı Türkiyəyə gəldi

“Nar” abunəçilərinə pulsuz danışıq dəqiqələr hədiyyə etdi
17.10.2018, 11:59

“Nar” abunəçilərinə pulsuz danışıq dəqiqələr hədiyyə etdi

Bu gün yağış, külək davam edəcək
17.10.2018, 11:57

Bu gün yağış, külək davam edəcək

Lənkəranda soyğunçuluq edən saxlanıldı
17.10.2018, 11:55

Lənkəranda soyğunçuluq edən saxlanıldı

Çingiz Qənizadə: “Erməniləri sevən Leyla Yunus kimilər narahatdır”   
17.10.2018, 11:53

Çingiz Qənizadə: “Erməniləri sevən Leyla Yunus kimilər narahatdır”  

Bakıda ağır qəza: avtobus sürücüsü və vəzifəli şəxs həbs edildi - FOTOLAR
17.10.2018, 11:52

Bakıda ağır qəza: avtobus sürücüsü və vəzifəli şəxs həbs edildi - FOTOLAR

Paşinyan baş nazir postuna namizəd olmayacaq
17.10.2018, 11:50

Paşinyan baş nazir postuna namizəd olmayacaq

Arıçı Səbuhi Nəbiyev: “Nəslimiz arı saxlamağa 150 il əvvəl başlayıb”
17.10.2018, 11:44

Arıçı Səbuhi Nəbiyev: “Nəslimiz arı saxlamağa 150 il əvvəl başlayıb”

ABŞ-ın keçmiş səfiri Gündüz Tahirlinin mağazasından şəkil paylaşdı - FOTO
17.10.2018, 11:36

ABŞ-ın keçmiş səfiri Gündüz Tahirlinin mağazasından şəkil paylaşdı - FOTO

Bibiheybətdə də torpaq sürüşdü, divar uçdu - FOTOLAR
17.10.2018, 11:30

Bibiheybətdə də torpaq sürüşdü, divar uçdu - FOTOLAR

Faktiki hava şəraiti açıqlandı
17.10.2018, 11:29

Faktiki hava şəraiti açıqlandı

Rəşad Vahabzadə: “Ekoloji kənd təsərrüfatının qayəsi keyfiyyətli məhsullar istehsal etməkdir”
17.10.2018, 11:27

Rəşad Vahabzadə: “Ekoloji kənd təsərrüfatının qayəsi keyfiyyətli məhsullar istehsal etməkdir”

ARXİV