24 sentyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - DÜNYA - Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi
Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi
21.06.2018, 13:03

Qarşıdan gələn bazar günü türkiyəli seçicilər seçki məntəqələrinə üz tutacaqlar. İyunun 24-də həm Türkiyə parlamenti, həm də Türkiyə prezidenti seçkiləri keçiriləcək. 2002-ci ildən iqtidarda olan Rəcəb Tayyip Ərdoğan və AKP üçün yeni seçkilər ən çətin sınaq olacaq.

 

Belə ki, iqtisadiyyatdakı problemlər və s. səbəblərdən seçkilərin nəticəsini əminliklə proqnozlaşdırmaq çətinləşib.

Rəy sorğuları Ərdoğanın və onun partiyasının rəqibləri qarşısında cüzi üstünlüyünü göstərir. Amma bu fərqin seçkilərə qədər hər an dəyişə biləcəyi də realdır.

 

Unutmayaq ki, 2017-ci ildə Türkiyənin prezident respublikasına çevrilməsi üçün keçirilən referendumda Ərdoğan çox cüzi fərqlə seçicilərdən “hə” cavabı almışdı. Həmin referendum səslərin saxtalaşdırılması, inzibati müdaxilə və s. kimi ölkə seçkilərinə xas olmayan ittihamlarla zəngin idi.

 

24 iyun seçkilərinin əsas intriqası Ərdoğanın elə 1-ci turda qələbə qazanıb-qazanmaması və Ədalət və İnkişaf Partiyasının Türkiyə Böyük Millət Məclisində çoxluğu saxlaya bilməsi ilə bağlıdır. Əgər prezidentliyə namizədlərdən heç biri 50% səs toplaya bilməsə, ikinci tur seçkiləri iyulun 8-nə planlaşdırılıb.

 

Əksər Türkiyə və Qərb ekspertləri Türkiyədəki prezident və parlament seçmkilərinin əsas 5 ssenarisini tərtib edib. Bu mümklün ssenarilərinə hər biri ölkə üçün çox taleyüklü olacaq.

 

Birinci ssenari – Ərdoğan ilk turda inamlı qələbə qazanır, AKP isə parlamentdəki mütləq çoxluğu əlində saxlayır. Aprel ayında növbədənkənar seçkilər elan edən zaman Ərdoğan ölkə müxalifətini çətin duruma salmaq arzusunda idi və hadisələrin məhz birinci ssenari əsasında inkişaf edəcəyinə ümid edirdi. Lakin reallıq ondadır ki, Türkiyə iqtisadiyyatı ləngiyir və müxalifət liderləri elektoratlarını yavaş-yavaş genişləndirirlər.

 

Eksepertlər əsas ehtimal kimi ikinci ssenarini önə sürüblər. Bu ssenariyə görə, Ərdoğan gözlənildiyi kimi, rəqiblərindən çox səs toplasa da, 50%-lik baryeri aşa bilmir və seçkilər ikinci tura qalır. Bu turda isə onun əsas rəqibi seçki kampaniyasını uğurla həyata keçirən Muharrem İnce prezidentlik kürsüsü uğrunda əsas rəqib olur. İkinci turda da qələbə şansı opponentrindən çox olan Ərdoğan istənilən halda, arzuolunmaz sürprizlərlə üzləşə bilər. Onlar arasında parlament seçkilərində deputat kürsülərinin azalması ola bilər.

 

Üçüncü ssenarini Ərdoğanın “Pirr qələbəsi” də adlandırmaq olar. Ərdoğan prezident olur, amma Böyük Millət Məclisində AKP çoxluğu itirir. Bu halda, Türkiyəni uzun illər davam edəcək qeyri-stabil siyasi situasiya gözləyir. Bu ssenari problemlərdən əziyyət çəkən ölkə iqtisadiyyatı üçün də yaxşı heç nə vəd etmir. Bu zaman artıq yeni seçkilərin keçirilməsi də vaxt məsələsi olacaq.

 

CHP-nin digər 4 müxalifət partiyası ilə təşkil etdiyi müxalifət blokuna daxil olmayan HDP-nin də seçkilərdə oynayacağı rol vacibdir. Partiyanın namizədi Selahettin Demirtaş həbsxanada olmasına baxmayaraq, seçki təbliğatını aparmaqda davam edir.

 

2015-ci ilin iyulunda AKP parlamentdə çoxluğu itirmişdi. Həmin vaxt Ərdoğan yeni seçkilər təyin etməklə problemi aradan qaldırmışdı.

 

Dördüncü ssenari Muharrem İncenin seçkilərin ikinci turunda qələbəsi və müxalifətin parlamentdə zəfər qazanması ilə nəticələnir. Bu etimalın doğrulması real görünməsə də, sürpriz nəticələrdən heç kim sığortalanmayıb. Dördüncü ssenarinin gerçəkləşməsi Ərdoğan epoxasının sonu deməkdir. İncənin qələbəsi ölkədaxili qüvvələr nisbətinin dəyişməsinə və son illər pisləşən xətlə gedən Türkiyə-Qərb münasibətlərində yeni üfüqlərin yaranmasına səbəb olacaq.

 

Beşinci ssenari isə kompromis xarakteri daşıyır və prezident seçkilərində müxalifətin, parlament seçkilərində isə iqtidarın qələbəsini nəzərdə tutur. Amma bu ssenari yuxarıdakı ssenarilərdən fərqli olaraq, Türkiyəni tam xaos və anarxiya vəziyyətinə sala bilər və arzulanan deyil.

 

Rəcəb Tayyip Ərdoğan iqtidarı ölkə həyatının demokratikləşməsi və iqtisadi inkişaf sütununun üzərində dayanır. Cəmiyyətin demokratikləşməsi məsələsi ilə bağlı Qərblə Ankara arasında ciddi fikir ayrılıqları var. Avropa Ərdoğanın ölkəni get-gedə daha sərt əllə idarə etdiyini düşünür. Qərb hesab edir ki, müxalifətə qarşı təzyiqlər və sərbəst toplaşma azadlığı sıxışdırılır.

 

Hazırki prezident və parlament çoxluğunu ayaqda saxlayan ikinci faktor – iqtisadi inkişaf da sual doğurur. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Ərdoğan hakimiyyəti önəmli infrastrukur layihələrini uğurla həyata keçirir. Belə ki, oktyabr ayında İstanbulda ildə 90 milyon sərnişinə xidmət göstərəcək 3-cü aeroportun açılışı olacaq.

 

Paralel olaraq, Mərmərə və Qara dənizi Bosfor boğazı ilə birləşdirən yeni kanalın çəkiliş də yekunlaşmaq üzrədir.

Amma medalın digər tərəfində reallaşmamış vədlər də var. Belə ki, gənclər arasında işsizlik hələ də yüksək səviyyədədir. Türk lirəsi artıq neçə aydır ki, dollar və avroya qarşı ucuzlaşır. Son 5 ildə lirə dollara qarşı 60%, avroya qarşı isə 50% dəyər itirib.

 

Ölkə vətəndaşları pul ehtiyatlarını avro və dollarda saxlamağa üstünlük verir. İqtidarın çağırışları da bu amili dəyişə bilməyib.

 

Türkiyə iqtisadiyyatına investisiyalar da azalaraq 2009-cu ilin səviyyəsinə düşüb. Ölkədən pul çıxarışları artıb. Təkcə 2017-ci ildə Türkiyəni 6 min milyonçu tərk edib. Bu göstəriciyə görə, Türkiyə Hindistan və Çindən sonra üçüncü pilləyə çatıb.

 

Bütün müsbət və mənfi faktorların cəmi Türikiyədə qarşıdan gələn prezident və parlament seçkilərininin nəticələrini qeyri-müəyyən edir.    


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Yaşlı qadını döyüb boyunbağısını oğurlayanlar saxlanılıb - FOTO 
24.09.2018, 13:38

Yaşlı qadını döyüb boyunbağısını oğurlayanlar saxlanılıb - FOTO 

Bakının gölməçəli yollarında xarab olan maşınlar - Sürücülər dəymiş ziyanı kimdən tələb etsinlər?
24.09.2018, 13:37

Bakının gölməçəli yollarında xarab olan maşınlar - Sürücülər dəymiş ziyanı kimdən tələb etsinlər?

Millimiz dünya çempionatında dördüncü yeri tutub
24.09.2018, 13:30

Millimiz dünya çempionatında dördüncü yeri tutub

“KTMT-ya qoşulmaq olmaz” - Deputat
24.09.2018, 13:27

“KTMT-ya qoşulmaq olmaz” - Deputat

Qoyun oğruları saxlanılıb
24.09.2018, 13:24

Qoyun oğruları saxlanılıb

Türkiyənin azərbaycanlı deputatı Etimad İsmayılovun ölümündən DANIŞDI    
24.09.2018, 13:21

Türkiyənin azərbaycanlı deputatı Etimad İsmayılovun ölümündən DANIŞDI  

Hava şəraiti ilə bağlı yeni XƏBƏRDARLIQ
24.09.2018, 13:16

Hava şəraiti ilə bağlı yeni XƏBƏRDARLIQ

Kimlər fərdi təhsil ala bilər? - VİDEO
24.09.2018, 13:08

Kimlər fərdi təhsil ala bilər? - VİDEO

Sabah ölkə ərazisində gözlənilən hava PROQNOZU 
24.09.2018, 13:05

Sabah ölkə ərazisində gözlənilən hava PROQNOZU 

Azərbaycanda tütün məlumatlarından istifadəyə görə cərimənin məbləği bəlli olub - EKSKLÜZİV
24.09.2018, 13:02

Azərbaycanda tütün məlumatlarından istifadəyə görə cərimənin məbləği bəlli olub - EKSKLÜZİV

Naqif Həmzəyev baş konsulla görüşdü - FOTO
24.09.2018, 12:53

Naqif Həmzəyev baş konsulla görüşdü - FOTO

Ərdoğandan BMT ilə bağlı islahat TƏKLİFİ
24.09.2018, 12:44

Ərdoğandan BMT ilə bağlı islahat TƏKLİFİ

Polis məşhur oteldəki qətllə bağlı məlumat YAYDI
24.09.2018, 12:38

Polis məşhur oteldəki qətllə bağlı məlumat YAYDI

Avropa Birliyi hərbi gücünü 4 dəfə artıracaq
24.09.2018, 12:30

Avropa Birliyi hərbi gücünü 4 dəfə artıracaq

“İrşad Electronics”in rəhbərinin ölüm səbəbi bilindi - İNTİHAR
24.09.2018, 12:24

“İrşad Electronics”in rəhbərinin ölüm səbəbi bilindi - İNTİHAR

İpoteka kağızları elektronlaşdırılır
24.09.2018, 12:22

İpoteka kağızları elektronlaşdırılır

Lotereya oyunlarının Tiraj komissiyasında üzvlər azaldılır
24.09.2018, 12:17

Lotereya oyunlarının Tiraj komissiyasında üzvlər azaldılır

Deputat bankları dollar krediti olanlara güzəşt etməyə ÇAĞIRDI
24.09.2018, 12:16

Deputat bankları dollar krediti olanlara güzəşt etməyə ÇAĞIRDI

Gədəbəy sakininin evindən marixuana çıxdı  - Foto
24.09.2018, 12:12

Gədəbəy sakininin evindən marixuana çıxdı  - Foto

Gömrükdə əməliyyat: Avtomobildəki gizli yerdən 10 telefon tapıldı - FOTO
24.09.2018, 12:03

Gömrükdə əməliyyat: Avtomobildəki gizli yerdən 10 telefon tapıldı - FOTO

Pekin yenə Vaşinqtondan narazıdır
24.09.2018, 12:01

Pekin yenə Vaşinqtondan narazıdır

Etimad İsmayılovu qətlə yetirən Gözəl Dəmirov barəsində qərar verildi
24.09.2018, 11:59

Etimad İsmayılovu qətlə yetirən Gözəl Dəmirov barəsində qərar verildi

Pravoslav xristianları arasında PARÇALANMA - Moskva bu dəfə “dini zərbə” aldı
24.09.2018, 11:58

Pravoslav xristianları arasında PARÇALANMA - Moskva bu dəfə “dini zərbə” aldı

“Ozmo” və “Tutku” məktəb bufetlərindən niyə yığışdırılmır?
24.09.2018, 11:57

“Ozmo” və “Tutku” məktəb bufetlərindən niyə yığışdırılmır?

DTX və polis Astarada əməliyyat keçirdi
24.09.2018, 11:53

DTX və polis Astarada əməliyyat keçirdi

“Azərsu” Bakı Meriyasının ittihamlarına CAVAB VERDİ   
24.09.2018, 11:52

“Azərsu” Bakı Meriyasının ittihamlarına CAVAB VERDİ  

Əli Məslimlinin təklifini Ziyad Səmədzadə də dəstəklədi
24.09.2018, 11:46

Əli Məslimlinin təklifini Ziyad Səmədzadə də dəstəklədi

“Niyə Bakıda bircə valyutadəyişmə məntəqəsi də yoxdur?” - Deputat cavab TƏLƏB ETDİ   
24.09.2018, 11:42

“Niyə Bakıda bircə valyutadəyişmə məntəqəsi də yoxdur?” - Deputat cavab TƏLƏB ETDİ  

Fədayə Laçın məhkəmədə mahnı oxudu
24.09.2018, 11:41

Fədayə Laçın məhkəmədə mahnı oxudu

Azərbaycanda lotereyalarla bağlı qanun dəyişdirilir   
24.09.2018, 11:31

Azərbaycanda lotereyalarla bağlı qanun dəyişdirilir  

Gələn ilin dövlət büdcəsi Hökumətə təqdim olundu     
24.09.2018, 11:28

Gələn ilin dövlət büdcəsi Hökumətə təqdim olundu    

Vəsilə Vahidqızı: “Biz beynəlxalq uğur hekayələrini ekrana gətirmək istəyirik” - MÜSAHİBƏ   
24.09.2018, 11:25

Vəsilə Vahidqızı: “Biz beynəlxalq uğur hekayələrini ekrana gətirmək istəyirik” - MÜSAHİBƏ  

Bulvarda kişi meyiti tapıldı - FOTO
24.09.2018, 11:24

Bulvarda kişi meyiti tapıldı - FOTO

Deputatdan maraqlı addım - Tələbələrə dərsi Fəxri Xiyabanda keçdi - FOTO
24.09.2018, 11:24

Deputatdan maraqlı addım - Tələbələrə dərsi Fəxri Xiyabanda keçdi - FOTO

"Aqrolizinq" rəhbərliyi Şəkidə vətəndaşlarla görüşüb
24.09.2018, 11:19

"Aqrolizinq" rəhbərliyi Şəkidə vətəndaşlarla görüşüb

ARXİV