16 noyabr 2018, Cümə
Ana Səhifə - DÜNYA - Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi
Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi
21.06.2018, 13:03

Qarşıdan gələn bazar günü türkiyəli seçicilər seçki məntəqələrinə üz tutacaqlar. İyunun 24-də həm Türkiyə parlamenti, həm də Türkiyə prezidenti seçkiləri keçiriləcək. 2002-ci ildən iqtidarda olan Rəcəb Tayyip Ərdoğan və AKP üçün yeni seçkilər ən çətin sınaq olacaq.

 

Belə ki, iqtisadiyyatdakı problemlər və s. səbəblərdən seçkilərin nəticəsini əminliklə proqnozlaşdırmaq çətinləşib.

Rəy sorğuları Ərdoğanın və onun partiyasının rəqibləri qarşısında cüzi üstünlüyünü göstərir. Amma bu fərqin seçkilərə qədər hər an dəyişə biləcəyi də realdır.

 

Unutmayaq ki, 2017-ci ildə Türkiyənin prezident respublikasına çevrilməsi üçün keçirilən referendumda Ərdoğan çox cüzi fərqlə seçicilərdən “hə” cavabı almışdı. Həmin referendum səslərin saxtalaşdırılması, inzibati müdaxilə və s. kimi ölkə seçkilərinə xas olmayan ittihamlarla zəngin idi.

 

24 iyun seçkilərinin əsas intriqası Ərdoğanın elə 1-ci turda qələbə qazanıb-qazanmaması və Ədalət və İnkişaf Partiyasının Türkiyə Böyük Millət Məclisində çoxluğu saxlaya bilməsi ilə bağlıdır. Əgər prezidentliyə namizədlərdən heç biri 50% səs toplaya bilməsə, ikinci tur seçkiləri iyulun 8-nə planlaşdırılıb.

 

Əksər Türkiyə və Qərb ekspertləri Türkiyədəki prezident və parlament seçmkilərinin əsas 5 ssenarisini tərtib edib. Bu mümklün ssenarilərinə hər biri ölkə üçün çox taleyüklü olacaq.

 

Birinci ssenari – Ərdoğan ilk turda inamlı qələbə qazanır, AKP isə parlamentdəki mütləq çoxluğu əlində saxlayır. Aprel ayında növbədənkənar seçkilər elan edən zaman Ərdoğan ölkə müxalifətini çətin duruma salmaq arzusunda idi və hadisələrin məhz birinci ssenari əsasında inkişaf edəcəyinə ümid edirdi. Lakin reallıq ondadır ki, Türkiyə iqtisadiyyatı ləngiyir və müxalifət liderləri elektoratlarını yavaş-yavaş genişləndirirlər.

 

Eksepertlər əsas ehtimal kimi ikinci ssenarini önə sürüblər. Bu ssenariyə görə, Ərdoğan gözlənildiyi kimi, rəqiblərindən çox səs toplasa da, 50%-lik baryeri aşa bilmir və seçkilər ikinci tura qalır. Bu turda isə onun əsas rəqibi seçki kampaniyasını uğurla həyata keçirən Muharrem İnce prezidentlik kürsüsü uğrunda əsas rəqib olur. İkinci turda da qələbə şansı opponentrindən çox olan Ərdoğan istənilən halda, arzuolunmaz sürprizlərlə üzləşə bilər. Onlar arasında parlament seçkilərində deputat kürsülərinin azalması ola bilər.

 

Üçüncü ssenarini Ərdoğanın “Pirr qələbəsi” də adlandırmaq olar. Ərdoğan prezident olur, amma Böyük Millət Məclisində AKP çoxluğu itirir. Bu halda, Türkiyəni uzun illər davam edəcək qeyri-stabil siyasi situasiya gözləyir. Bu ssenari problemlərdən əziyyət çəkən ölkə iqtisadiyyatı üçün də yaxşı heç nə vəd etmir. Bu zaman artıq yeni seçkilərin keçirilməsi də vaxt məsələsi olacaq.

 

CHP-nin digər 4 müxalifət partiyası ilə təşkil etdiyi müxalifət blokuna daxil olmayan HDP-nin də seçkilərdə oynayacağı rol vacibdir. Partiyanın namizədi Selahettin Demirtaş həbsxanada olmasına baxmayaraq, seçki təbliğatını aparmaqda davam edir.

 

2015-ci ilin iyulunda AKP parlamentdə çoxluğu itirmişdi. Həmin vaxt Ərdoğan yeni seçkilər təyin etməklə problemi aradan qaldırmışdı.

 

Dördüncü ssenari Muharrem İncenin seçkilərin ikinci turunda qələbəsi və müxalifətin parlamentdə zəfər qazanması ilə nəticələnir. Bu etimalın doğrulması real görünməsə də, sürpriz nəticələrdən heç kim sığortalanmayıb. Dördüncü ssenarinin gerçəkləşməsi Ərdoğan epoxasının sonu deməkdir. İncənin qələbəsi ölkədaxili qüvvələr nisbətinin dəyişməsinə və son illər pisləşən xətlə gedən Türkiyə-Qərb münasibətlərində yeni üfüqlərin yaranmasına səbəb olacaq.

 

Beşinci ssenari isə kompromis xarakteri daşıyır və prezident seçkilərində müxalifətin, parlament seçkilərində isə iqtidarın qələbəsini nəzərdə tutur. Amma bu ssenari yuxarıdakı ssenarilərdən fərqli olaraq, Türkiyəni tam xaos və anarxiya vəziyyətinə sala bilər və arzulanan deyil.

 

Rəcəb Tayyip Ərdoğan iqtidarı ölkə həyatının demokratikləşməsi və iqtisadi inkişaf sütununun üzərində dayanır. Cəmiyyətin demokratikləşməsi məsələsi ilə bağlı Qərblə Ankara arasında ciddi fikir ayrılıqları var. Avropa Ərdoğanın ölkəni get-gedə daha sərt əllə idarə etdiyini düşünür. Qərb hesab edir ki, müxalifətə qarşı təzyiqlər və sərbəst toplaşma azadlığı sıxışdırılır.

 

Hazırki prezident və parlament çoxluğunu ayaqda saxlayan ikinci faktor – iqtisadi inkişaf da sual doğurur. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Ərdoğan hakimiyyəti önəmli infrastrukur layihələrini uğurla həyata keçirir. Belə ki, oktyabr ayında İstanbulda ildə 90 milyon sərnişinə xidmət göstərəcək 3-cü aeroportun açılışı olacaq.

 

Paralel olaraq, Mərmərə və Qara dənizi Bosfor boğazı ilə birləşdirən yeni kanalın çəkiliş də yekunlaşmaq üzrədir.

Amma medalın digər tərəfində reallaşmamış vədlər də var. Belə ki, gənclər arasında işsizlik hələ də yüksək səviyyədədir. Türk lirəsi artıq neçə aydır ki, dollar və avroya qarşı ucuzlaşır. Son 5 ildə lirə dollara qarşı 60%, avroya qarşı isə 50% dəyər itirib.

 

Ölkə vətəndaşları pul ehtiyatlarını avro və dollarda saxlamağa üstünlük verir. İqtidarın çağırışları da bu amili dəyişə bilməyib.

 

Türkiyə iqtisadiyyatına investisiyalar da azalaraq 2009-cu ilin səviyyəsinə düşüb. Ölkədən pul çıxarışları artıb. Təkcə 2017-ci ildə Türkiyəni 6 min milyonçu tərk edib. Bu göstəriciyə görə, Türkiyə Hindistan və Çindən sonra üçüncü pilləyə çatıb.

 

Bütün müsbət və mənfi faktorların cəmi Türikiyədə qarşıdan gələn prezident və parlament seçkilərininin nəticələrini qeyri-müəyyən edir.    


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
7 BMT sülhməramlısı öldürüldü
16.11.2018, 00:46

7 BMT sülhməramlısı öldürüldü

Nazir Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklərin detallarını açıqlayıb
16.11.2018, 00:28

Nazir Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklərin detallarını açıqlayıb

Səfir Meksika şəhəri ilə Bərdənin qardaşlaşmasını təklif edir
16.11.2018, 00:09

Səfir Meksika şəhəri ilə Bərdənin qardaşlaşmasını təklif edir

Öldürülən Rusiya səfirinin istintaqı tamamlandı
15.11.2018, 23:56

Öldürülən Rusiya səfirinin istintaqı tamamlandı

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
15.11.2018, 23:38

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Sabahdan avtomobillərdə pərdə və jalüzlər qadağan olunacaq
15.11.2018, 23:24

Sabahdan avtomobillərdə pərdə və jalüzlər qadağan olunacaq

“Nağdsız ödəniş edənlərə vergi güzəştləri nəzərdə tutulur”- Mikayıl Cabbarov
15.11.2018, 23:10

“Nağdsız ödəniş edənlərə vergi güzəştləri nəzərdə tutulur”- Mikayıl Cabbarov

Maştağada qəbirqazan “iş başında” öldü
15.11.2018, 22:58

Maştağada qəbirqazan “iş başında” öldü

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş
15.11.2018, 22:41

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş

Azərbaycan komandası məğlub oldu
15.11.2018, 22:27

Azərbaycan komandası məğlub oldu

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib
15.11.2018, 22:16

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb
15.11.2018, 22:07

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı
15.11.2018, 21:54

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır
15.11.2018, 21:42

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi
15.11.2018, 21:30

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib
15.11.2018, 21:16

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi
15.11.2018, 21:03

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı
15.11.2018, 20:48

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı

Baş nazir istefaya göndərilir
15.11.2018, 20:37

Baş nazir istefaya göndərilir

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı
15.11.2018, 20:28

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib
15.11.2018, 20:15

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO
15.11.2018, 20:03

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir
15.11.2018, 19:39

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO
15.11.2018, 19:35

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
15.11.2018, 19:02

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək
15.11.2018, 18:54

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib
15.11.2018, 18:38

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO
15.11.2018, 18:24

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb
15.11.2018, 18:19

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi
15.11.2018, 17:49

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək
15.11.2018, 17:44

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi
15.11.2018, 17:34

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib
15.11.2018, 17:28

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
15.11.2018, 17:27

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək
15.11.2018, 17:27

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı
15.11.2018, 17:24

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı
15.11.2018, 17:21

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
15.11.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu
15.11.2018, 17:04

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR
15.11.2018, 16:52

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?
15.11.2018, 16:34

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı
15.11.2018, 16:26

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR   
15.11.2018, 16:25

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR  

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ
15.11.2018, 16:02

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO
15.11.2018, 15:59

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb
15.11.2018, 15:50

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb

Bakıda sərnişin avtobusu yandı
15.11.2018, 15:50

Bakıda sərnişin avtobusu yandı

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi
15.11.2018, 15:39

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”
15.11.2018, 15:38

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi
15.11.2018, 15:22

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi

ARXİV