19 fevral 2019, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - DÜNYA - Dünyanın QİÇS problemi, 50 milyona yaxın ölüm - Dəhşətli MƏNZƏRƏ
Dünyanın QİÇS problemi, 50 milyona yaxın ölüm - Dəhşətli MƏNZƏRƏ
12.09.2018, 12:22

İraqlı bloger Əli Əthabın Azərbaycanda 8 minə yaxın ərəbin qazanılmış immun çatışmamazlığı sindromuna (QİÇS) yoluxması haqda iddiası gündəmdə bir partlayış effekti yaradıb.

 

Hazırda Azərbaycana ərəb turistlərin kütləvi axın etməsi və bu fonda belə bir iddia təbii ki, diqqətdən kənarda qala bilməzdi.

 

Modern.az bütün bunları nəzərə alaraq, dünyadakı QİÇS-lə bağlı statistik məlumatları araşdırıb.

 

Əvvəlcə regional göstəricilərə nəzər salsaq, burada QİÇS-dən ən çox əziyyət çəkən ölkələrin əsasən Şərqi və Cənubi Afrika ölkələri olduğunu görərik. Həmin ölkələrdə bu xəstəliklə yaşayan insan sayı 19,6 milyon nəfər təşkil edir. Ən aşağı göstərici isə Azərbaycanın, Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionudur. Bu regionlardakı ölkələrdə ümumi olaraq QİÇS-lə yaşayan insanların sayı cəmi 220 min nəfər təşkil edir.

 

Amma unutmaq lazım deyil ki, QİÇS xəstəliyi hələ də hər il dünyada milyonlarla insanın həyatına son qoyur. Elə onu nəzərə almaq kifayət edir ki, xəstəliyin qeydə alındığı tarixdən 77,3 milyon insan QİÇS-ə yoluxub. Onlardan 35,4 milyonu (qeyri-rəsmi rəqəmlərə görə isə 49,9 milyona qədər) QİÇS üzündən həyatını itirib. Xəstəlik adından da göründüyü kimi, immun sistemini məhv edərək, insanların ən adi xəstəliklərdən belə ölməsinə səbəb olur.

 

Keçən ilin iyun ayına qeydə alınmış QİÇS-lə yaşayan insanların sayı 36,9 milyon insan təşkil edir. Qeyri-rəsmi rəqəmlər isə təxminən 31,1-43,9 milyon arası hesab edilir. 2017-ci ildə bu xəstəliyə yeni yoluxanların sayı 1,8 milyon təşkil edir.

Keçən ilin rəsmi rəqəmlərini əsas götürsək, hazırda 36,9 milyon (qeyri-rəsmi rəqəmlərə görə 44 milyona qədər) insanın bu xəstəliklə yaşadığını söyləmək olar. Bunlardan 1,8 milyonunun 15 yaşa qədər uşaqlar olması isə mənzərənin necə dəhşətli olmasını göstərir.

QİÇS-lə yaşayan insanların rəsmi rəqəmlərə görə 21,7 milyon nəfəri antiretrovirus terapiyası görür. Qeyd etmək lazımdır ki, müalicəyə cəlb olunanların sayı 2016-cı illə müqayisədə 2,3 milyon nəfər çoxdur.

 

Statistikaya görə, bu xəstəlikdən müalicə sahəsində də müəyyən irəliləyişlər əldə olunub. 2017-ci ilin göstəricilərinə görə, dünya üzrə bu xəstəliyə yoluxmuş 15 yaşdan aşağı insanların 52 faizi, bu yaş kateqoriyasından yuxarı insanların isə 59 faizinin müalicəyə giriş imkanları olub. QİÇS-lə yaşayan hamilə qadınların isə 80 faizi xəstəliyin bətnində olan körpəyə yoluxmaması üçün müalicə almaq imkanına sahib olub.

Xəstəliklə mübarizədə əldə olunan nailiyyətlər ölüm göstəricilərini də aşağı salıb. Belə ki, bu xəstəliyin ən pik ölümə səbəb olduğu 2004-cü illə müqayisədə (1,9 milyon nəfər) ölüm halları 51 faiz aşağı düşüb. Beləliklə, 2017-ci ildə QİÇS-lə əlaqəli xəstəliklər səbəbi ilə rəsmi rəqəmlərə görə, 940 min insan həyatını itirib.

 

Bütün bu uğurlara baxmayaraq, bəzi dəhşətli rəqəmlər mənzərənin hələ də qorxulu olduğunu göstərir. Belə ki, hər həftə 7 min nəfər 15-24 yaşlarındakı əks cinsin nümayəndəsi bu xəstəliyə yoluxur. Afrika ölkələrində isə bu yaş həddi 15-19 təşkil edir. 15-24 yaş qrupuna daxil bu xəstəliyə yoluxmuş qadınlarla müqayisədə kişilərin QİÇS-lə xəstəliklə yaşama şansı iki dəfə aşağıdır.

 

QİÇS səbəbindən digər xəstəliklərlə ölüm hallarında vərəm özünü daha çox göstərir. Belə ki, QİÇS-ə yoluxmuş insanların üçdə biri sırf vərəmdən dünyasını dəyişir. Buna görə də ekspertlər QİÇS-lə yaşayan insanlara vərəmə qarşı daim müayinələrdən keçməyi məsləhət görürlər. Bu cür tədbirlər QİÇS-lə yaşayan insanlar üçün vərəmdən ölüm hallarını 40 faizədək aşağı sala bilir.

 

Təbii ki, xəstəliyin miqyasını və müalicə xərclərini nəzərə alsaq, bu zaman mübarizə üçün nəhəng maliyyə yardımının gərəkdiyini qeyd etmək lazımdır. Həmçinin, unutmaq lazım deyil ki, aşağı və orta gəlirli ölkələrdə insanların bu xəstəlikdən müalicə almaq imkanları xeyli məhduddur. Bu səbəbdən 2017-ci ildə aşağı və orta gəlirli ölkələrdə QİÇS-lə mübarizə üçün 21,3 milyard dollar vəsait xərclənib. Bu məbləğin 56 faizi əsasən daxili mənbələrdən əldə olunub. Ekspertlərin hesablamalarına görə, bu xəstəliklə mübarizə üçün 2020-ci ildə 26 milyard dollardan çox vəsait lazım olacaq.

 

Qeyd edək ki, QİÇS-ə yoluxma yolları arasında cinsi yolla, iynə və bu kimi vasitələrlə yoluxma üstünlük təşkil edir. Narkotik vasitə istifadəçiləri arasında da bu xəstəliyə yoluxma halları çoxluq təşkil edir.


Əvəz ZEYNALOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Deputat hüquq müdafiəçilərinin Ramil Usubova müraciətini dəstəklədi
19.02.2019, 15:03

Deputat hüquq müdafiəçilərinin Ramil Usubova müraciətini dəstəklədi

Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular
19.02.2019, 15:00

Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular

“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi
19.02.2019, 14:51

“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi

Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”
19.02.2019, 14:47

Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”

“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI
19.02.2019, 14:42

“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI

İlham Əliyev keçmiş səfiri yeni vəzifəyə təyin etdi
19.02.2019, 14:42

İlham Əliyev keçmiş səfiri yeni vəzifəyə təyin etdi

Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı
19.02.2019, 14:37

Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı

Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI
19.02.2019, 14:35

Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI

Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı
19.02.2019, 14:32

Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı

Yaddaş düşüncələri... - VİDEO
19.02.2019, 14:32

Yaddaş düşüncələri... - VİDEO

Azərbaycanda yeni medal təsis edildi
19.02.2019, 14:18

Azərbaycanda yeni medal təsis edildi

Spiker deputata etiraz etdi: “Zəhmət çəkib hazırlaşsınlar”
19.02.2019, 14:09

Spiker deputata etiraz etdi: “Zəhmət çəkib hazırlaşsınlar”

“Qırıcı təyyarələr almaq istəyi lüzumsuz pul xərcidir” - Ekspert Yerevanı BİABIR ETDİ
19.02.2019, 14:08

“Qırıcı təyyarələr almaq istəyi lüzumsuz pul xərcidir” - Ekspert Yerevanı BİABIR ETDİ

Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi   
19.02.2019, 14:05

Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi  

“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə
19.02.2019, 14:04

“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə

Əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-in həcmi açıqlandı
19.02.2019, 13:42

Əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-in həcmi açıqlandı

Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK
19.02.2019, 13:40

Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK

Milli Məclis Azərbaycandakı gənc ailələrin yaşını MÜƏYYƏNLƏŞDİRDİ
19.02.2019, 13:36

Milli Məclis Azərbaycandakı gənc ailələrin yaşını MÜƏYYƏNLƏŞDİRDİ

Balakəndə heyvanlar peyvəndləndi
19.02.2019, 13:33

Balakəndə heyvanlar peyvəndləndi

Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər
19.02.2019, 13:29

Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər

Bakıda silahlı şəxs saxlanıldı
19.02.2019, 13:28

Bakıda silahlı şəxs saxlanıldı

İlham Əliyev Türkiyə parlamentinin azərbaycanlı deputatını qəbul etdi - YENİLƏNİB
19.02.2019, 13:26

İlham Əliyev Türkiyə parlamentinin azərbaycanlı deputatını qəbul etdi - YENİLƏNİB

Baş epidemioloq qripin artdığını təsdiqlədi: “Əyninizi qalın geyinin!”
19.02.2019, 13:19

Baş epidemioloq qripin artdığını təsdiqlədi: “Əyninizi qalın geyinin!”

“Kim söyüş söyürsə, həmin söyüşlər, onların özlərinə və ailələrinə aiddir” - Deputat
19.02.2019, 13:15

“Kim söyüş söyürsə, həmin söyüşlər, onların özlərinə və ailələrinə aiddir” - Deputat

“Bankların faiz dərəcələri aşağı salınmalıdır”
19.02.2019, 13:12

“Bankların faiz dərəcələri aşağı salınmalıdır”

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı   
19.02.2019, 13:11

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı  

Minimum pensiya artımı təsdiqləndi - 160 manat  
19.02.2019, 13:08

Minimum pensiya artımı təsdiqləndi - 160 manat  

Çoxmənzilli binaların istismarına icazə verilməsi sadələşdirildi - FƏRMAN
19.02.2019, 13:05

Çoxmənzilli binaların istismarına icazə verilməsi sadələşdirildi - FƏRMAN

“Bəziləri islahatları öz adlarına çıxırlar” - Siyavuş Novruzov onları İTTİHAM ETDİ  
19.02.2019, 12:54

“Bəziləri islahatları öz adlarına çıxırlar” - Siyavuş Novruzov onları İTTİHAM ETDİ  

Çikaqoda yaşayan azərbaycanlı cütlük...   
19.02.2019, 12:53

Çikaqoda yaşayan azərbaycanlı cütlük...  

Sarksiyanın qardaşı oğurladığı 18,5 milyon dolları geri verdi
19.02.2019, 12:53

Sarksiyanın qardaşı oğurladığı 18,5 milyon dolları geri verdi

“Rəqabət Məcəlləsi təcili qəbul olunmalıdır” - Deputatdan ÇAĞIRIŞ   
19.02.2019, 12:46

“Rəqabət Məcəlləsi təcili qəbul olunmalıdır” - Deputatdan ÇAĞIRIŞ  

Milli Məclis iki komitənin səlahiyyətlərini dəyişdi  
19.02.2019, 12:40

Milli Məclis iki komitənin səlahiyyətlərini dəyişdi  

Dövlət gerbi və himninin istifadə qaydaları TƏSDİQLƏNDİ   
19.02.2019, 12:37

Dövlət gerbi və himninin istifadə qaydaları TƏSDİQLƏNDİ  

Əmanətlərin sığortalanma müddəti daha 1 il artırıldı
19.02.2019, 12:24

Əmanətlərin sığortalanma müddəti daha 1 il artırıldı

Unutmağa haqqım yox … – tələbəsi Kamal Abdulladan yazır
19.02.2019, 12:18

Unutmağa haqqım yox … – tələbəsi Kamal Abdulladan yazır

Üç deputat yeni komitəyə qəbul olundu  
19.02.2019, 12:06

Üç deputat yeni komitəyə qəbul olundu  

Canavarlar kəndlərə hücum etdi - İşçi Qrupu yaradıldı
19.02.2019, 12:01

Canavarlar kəndlərə hücum etdi - İşçi Qrupu yaradıldı

Gözəllik salonuna 15 min manat ziyan vuran şəxs tutuldu   
19.02.2019, 11:58

Gözəllik salonuna 15 min manat ziyan vuran şəxs tutuldu  

İlham Əliyev Avropa Komissiyasının nümayəndə heyətini qəbul etdi
19.02.2019, 11:42

İlham Əliyev Avropa Komissiyasının nümayəndə heyətini qəbul etdi

Qarın hündürlüyü 12 sm-ya çatıb - FAKTİKİ HAVA
19.02.2019, 11:38

Qarın hündürlüyü 12 sm-ya çatıb - FAKTİKİ HAVA

Ermənistanın sabiq baş naziri siyasətə qayıdır
19.02.2019, 11:37

Ermənistanın sabiq baş naziri siyasətə qayıdır

Sosial müavinətlər və təqaüdlər də artırılacaq - Nazir anons verdi
19.02.2019, 11:23

Sosial müavinətlər və təqaüdlər də artırılacaq - Nazir anons verdi

Toy karvanı dəhşətli qəzaya düşdü: 13 ölü, 18 yaralı
19.02.2019, 11:23

Toy karvanı dəhşətli qəzaya düşdü: 13 ölü, 18 yaralı

“Pensiya artımı 140 min əlilə şamil ediləcək” - Nazir
19.02.2019, 11:19

“Pensiya artımı 140 min əlilə şamil ediləcək” - Nazir

Eldar Əzizov töhmət verdiyi baş direktoru işdən çıxardı
19.02.2019, 11:14

Eldar Əzizov töhmət verdiyi baş direktoru işdən çıxardı

Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların problemlərinin həlli ASANLAŞIR
19.02.2019, 11:07

Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların problemlərinin həlli ASANLAŞIR

Yollardakı son VƏZİYYƏT - 5-10 sm qar
19.02.2019, 11:06

Yollardakı son VƏZİYYƏT - 5-10 sm qar

Tramp Venesuela hərbçilərinə çağırış etdi
19.02.2019, 10:40

Tramp Venesuela hərbçilərinə çağırış etdi

Bakı Ali Neft Məktəbində sammit keçirildi
19.02.2019, 10:37

Bakı Ali Neft Məktəbində sammit keçirildi

ARXİV