19 sentyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - DÜNYA - Dünyanın QİÇS problemi, 50 milyona yaxın ölüm - Dəhşətli MƏNZƏRƏ
Dünyanın QİÇS problemi, 50 milyona yaxın ölüm - Dəhşətli MƏNZƏRƏ
12.09.2018, 12:22

İraqlı bloger Əli Əthabın Azərbaycanda 8 minə yaxın ərəbin qazanılmış immun çatışmamazlığı sindromuna (QİÇS) yoluxması haqda iddiası gündəmdə bir partlayış effekti yaradıb.

 

Hazırda Azərbaycana ərəb turistlərin kütləvi axın etməsi və bu fonda belə bir iddia təbii ki, diqqətdən kənarda qala bilməzdi.

 

Modern.az bütün bunları nəzərə alaraq, dünyadakı QİÇS-lə bağlı statistik məlumatları araşdırıb.

 

Əvvəlcə regional göstəricilərə nəzər salsaq, burada QİÇS-dən ən çox əziyyət çəkən ölkələrin əsasən Şərqi və Cənubi Afrika ölkələri olduğunu görərik. Həmin ölkələrdə bu xəstəliklə yaşayan insan sayı 19,6 milyon nəfər təşkil edir. Ən aşağı göstərici isə Azərbaycanın, Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionudur. Bu regionlardakı ölkələrdə ümumi olaraq QİÇS-lə yaşayan insanların sayı cəmi 220 min nəfər təşkil edir.

 

Amma unutmaq lazım deyil ki, QİÇS xəstəliyi hələ də hər il dünyada milyonlarla insanın həyatına son qoyur. Elə onu nəzərə almaq kifayət edir ki, xəstəliyin qeydə alındığı tarixdən 77,3 milyon insan QİÇS-ə yoluxub. Onlardan 35,4 milyonu (qeyri-rəsmi rəqəmlərə görə isə 49,9 milyona qədər) QİÇS üzündən həyatını itirib. Xəstəlik adından da göründüyü kimi, immun sistemini məhv edərək, insanların ən adi xəstəliklərdən belə ölməsinə səbəb olur.

 

Keçən ilin iyun ayına qeydə alınmış QİÇS-lə yaşayan insanların sayı 36,9 milyon insan təşkil edir. Qeyri-rəsmi rəqəmlər isə təxminən 31,1-43,9 milyon arası hesab edilir. 2017-ci ildə bu xəstəliyə yeni yoluxanların sayı 1,8 milyon təşkil edir.

Keçən ilin rəsmi rəqəmlərini əsas götürsək, hazırda 36,9 milyon (qeyri-rəsmi rəqəmlərə görə 44 milyona qədər) insanın bu xəstəliklə yaşadığını söyləmək olar. Bunlardan 1,8 milyonunun 15 yaşa qədər uşaqlar olması isə mənzərənin necə dəhşətli olmasını göstərir.

QİÇS-lə yaşayan insanların rəsmi rəqəmlərə görə 21,7 milyon nəfəri antiretrovirus terapiyası görür. Qeyd etmək lazımdır ki, müalicəyə cəlb olunanların sayı 2016-cı illə müqayisədə 2,3 milyon nəfər çoxdur.

 

Statistikaya görə, bu xəstəlikdən müalicə sahəsində də müəyyən irəliləyişlər əldə olunub. 2017-ci ilin göstəricilərinə görə, dünya üzrə bu xəstəliyə yoluxmuş 15 yaşdan aşağı insanların 52 faizi, bu yaş kateqoriyasından yuxarı insanların isə 59 faizinin müalicəyə giriş imkanları olub. QİÇS-lə yaşayan hamilə qadınların isə 80 faizi xəstəliyin bətnində olan körpəyə yoluxmaması üçün müalicə almaq imkanına sahib olub.

Xəstəliklə mübarizədə əldə olunan nailiyyətlər ölüm göstəricilərini də aşağı salıb. Belə ki, bu xəstəliyin ən pik ölümə səbəb olduğu 2004-cü illə müqayisədə (1,9 milyon nəfər) ölüm halları 51 faiz aşağı düşüb. Beləliklə, 2017-ci ildə QİÇS-lə əlaqəli xəstəliklər səbəbi ilə rəsmi rəqəmlərə görə, 940 min insan həyatını itirib.

 

Bütün bu uğurlara baxmayaraq, bəzi dəhşətli rəqəmlər mənzərənin hələ də qorxulu olduğunu göstərir. Belə ki, hər həftə 7 min nəfər 15-24 yaşlarındakı əks cinsin nümayəndəsi bu xəstəliyə yoluxur. Afrika ölkələrində isə bu yaş həddi 15-19 təşkil edir. 15-24 yaş qrupuna daxil bu xəstəliyə yoluxmuş qadınlarla müqayisədə kişilərin QİÇS-lə xəstəliklə yaşama şansı iki dəfə aşağıdır.

 

QİÇS səbəbindən digər xəstəliklərlə ölüm hallarında vərəm özünü daha çox göstərir. Belə ki, QİÇS-ə yoluxmuş insanların üçdə biri sırf vərəmdən dünyasını dəyişir. Buna görə də ekspertlər QİÇS-lə yaşayan insanlara vərəmə qarşı daim müayinələrdən keçməyi məsləhət görürlər. Bu cür tədbirlər QİÇS-lə yaşayan insanlar üçün vərəmdən ölüm hallarını 40 faizədək aşağı sala bilir.

 

Təbii ki, xəstəliyin miqyasını və müalicə xərclərini nəzərə alsaq, bu zaman mübarizə üçün nəhəng maliyyə yardımının gərəkdiyini qeyd etmək lazımdır. Həmçinin, unutmaq lazım deyil ki, aşağı və orta gəlirli ölkələrdə insanların bu xəstəlikdən müalicə almaq imkanları xeyli məhduddur. Bu səbəbdən 2017-ci ildə aşağı və orta gəlirli ölkələrdə QİÇS-lə mübarizə üçün 21,3 milyard dollar vəsait xərclənib. Bu məbləğin 56 faizi əsasən daxili mənbələrdən əldə olunub. Ekspertlərin hesablamalarına görə, bu xəstəliklə mübarizə üçün 2020-ci ildə 26 milyard dollardan çox vəsait lazım olacaq.

 

Qeyd edək ki, QİÇS-ə yoluxma yolları arasında cinsi yolla, iynə və bu kimi vasitələrlə yoluxma üstünlük təşkil edir. Narkotik vasitə istifadəçiləri arasında da bu xəstəliyə yoluxma halları çoxluq təşkil edir.


Əvəz ZEYNALOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Polşada Bakıya həsr olunan sərgi təşkil olunub
19.09.2018, 00:56

Polşada Bakıya həsr olunan sərgi təşkil olunub

Türkiyə 10 terrorçunu zərərsizləşdirdi
19.09.2018, 00:42

Türkiyə 10 terrorçunu zərərsizləşdirdi

Elmar Məmmədyarov Dünya İqtisadi Forumun prezidenti ilə görüşdü
19.09.2018, 00:28

Elmar Məmmədyarov Dünya İqtisadi Forumun prezidenti ilə görüşdü

"Barselona"dan böyük hesablı qələbə
19.09.2018, 00:11

"Barselona"dan böyük hesablı qələbə

Avtobus qəzasında 11 nəfər öldü
18.09.2018, 23:56

Avtobus qəzasında 11 nəfər öldü

Azərbaycan yığması böyük hesabla uduzdu: 7:0
18.09.2018, 23:42

Azərbaycan yığması böyük hesabla uduzdu: 7:0

Dünyadakı süni intellekt şirkətlərinin sayını açıqlanıb
18.09.2018, 23:33

Dünyadakı süni intellekt şirkətlərinin sayını açıqlanıb

Prezidentin adına saxta hesab açanlar məhkəmə önündə
18.09.2018, 23:19

Prezidentin adına saxta hesab açanlar məhkəmə önündə

İçərisində 157 cəsəd olan yük maşını aşkarlandı
18.09.2018, 23:00

İçərisində 157 cəsəd olan yük maşını aşkarlandı

Paşinyanın Qarabağa qəfil səfərinin səbəbi
18.09.2018, 22:44

Paşinyanın Qarabağa qəfil səfərinin səbəbi

Əhalinin banklarda 8 milyarda yaxın pulu var
18.09.2018, 22:28

Əhalinin banklarda 8 milyarda yaxın pulu var

Serbiyada Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı
18.09.2018, 22:12

Serbiyada Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı

Daşkəsən sakini qohumunun başını kəsdi
18.09.2018, 21:59

Daşkəsən sakini qohumunun başını kəsdi

Bərdədə kollec tələbəsi bıçaqlandı
18.09.2018, 21:41

Bərdədə kollec tələbəsi bıçaqlandı

7 yaşlı Rüfətə KÖMƏK LAZIMDIR   
18.09.2018, 21:37

7 yaşlı Rüfətə KÖMƏK LAZIMDIR  

Azərbaycanda zəlzələ olub
18.09.2018, 21:28

Azərbaycanda zəlzələ olub

İlham Əliyev: “Bu il ən azı 600 kəndin yolunun əsaslı təmiri nəzərdə tutulub”
18.09.2018, 21:16

İlham Əliyev: “Bu il ən azı 600 kəndin yolunun əsaslı təmiri nəzərdə tutulub”

İçməli sudan 27 min insan zəhərlədi
18.09.2018, 20:59

İçməli sudan 27 min insan zəhərlədi

“Ermənistan ordusu bizimlə rəqabət apara bilməz”
18.09.2018, 20:44

“Ermənistan ordusu bizimlə rəqabət apara bilməz”

Həyat yoldaşı ilə 4 qızını öldürən kişi və oğlu ömürlük həbs cəzası aldı
18.09.2018, 20:27

Həyat yoldaşı ilə 4 qızını öldürən kişi və oğlu ömürlük həbs cəzası aldı

Kürdəmir sakini qonşusunu güllələdi - VİDEO
18.09.2018, 20:16

Kürdəmir sakini qonşusunu güllələdi - VİDEO

Daha bir kəndə  qaz verildi
18.09.2018, 20:02

Daha bir kəndə  qaz verildi

Bakının bu hissəsində nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti məhdudlaşdırıldı
18.09.2018, 20:00

Bakının bu hissəsində nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti məhdudlaşdırıldı

Daha bir ölkə narkotik istifadəsini leqallaşdırdı
18.09.2018, 19:55

Daha bir ölkə narkotik istifadəsini leqallaşdırdı

“Binə”yə gedən yolda qəza oldu - Tıxac yarandı
18.09.2018, 19:50

“Binə”yə gedən yolda qəza oldu - Tıxac yarandı

Yerli icra hakimiyyəti orqanları yalnız bu halda tikintiyə icazə verəcəklər - Fərman
18.09.2018, 19:42

Yerli icra hakimiyyəti orqanları yalnız bu halda tikintiyə icazə verəcəklər - Fərman

"Nəvəm dedi ki, Heydər Əliyev çox cəsarətli və bacarıqlı əskərdir" - Fikrət Qoca
18.09.2018, 19:34

"Nəvəm dedi ki, Heydər Əliyev çox cəsarətli və bacarıqlı əskərdir" - Fikrət Qoca

Regional mədəniyyət idarələrinin obyektlərində təmir işləri görüləcək
18.09.2018, 19:24

Regional mədəniyyət idarələrinin obyektlərində təmir işləri görüləcək

Qatarla 1,7 milyondan çox sərnişin daşınıb
18.09.2018, 19:17

Qatarla 1,7 milyondan çox sərnişin daşınıb

Təyyarəmizin vurulmasını cavabsız qoymayacağıq” - Müdafiə naziri
18.09.2018, 18:50

Təyyarəmizin vurulmasını cavabsız qoymayacağıq” - Müdafiə naziri

Müdafiə naziri yüksək dağ zirvələrində yerləşən bölmələrin döyüş hazırlığını yoxladı - FOTO
18.09.2018, 18:43

Müdafiə naziri yüksək dağ zirvələrində yerləşən bölmələrin döyüş hazırlığını yoxladı - FOTO

Biləsuvarda 48 mənzilli yaşayış binası tikiləcək - SƏRƏNCAM
18.09.2018, 18:34

Biləsuvarda 48 mənzilli yaşayış binası tikiləcək - SƏRƏNCAM

DTX Ağsuda əməliyyat keçirdi   
18.09.2018, 18:19

DTX Ağsuda əməliyyat keçirdi  

Prezident İcra Hakimiyyətinə pul ayırdı
18.09.2018, 18:01

Prezident İcra Hakimiyyətinə pul ayırdı

Daxili İşlər Nazirliyi həkim axtarır
18.09.2018, 17:53

Daxili İşlər Nazirliyi həkim axtarır

ARXİV