20 fevral 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - REPORTAJ - Günay, Nuray, Nihal... - Azərbaycanda cinsini dəyişənlər rəsmən ad-soyadlarını da dəyişiblər - ARAŞDIRMA
Günay, Nuray, Nihal... - Azərbaycanda cinsini dəyişənlər rəsmən ad-soyadlarını da dəyişiblər - ARAŞDIRMA
09.10.2018, 10:49

Küçədə, nəqliyyatda rastlaşdığımız o tipləri mütləq fərqli mimikalarla seyr edirik. Fərqli seyrçiliyin içində həm qəzəb, həm etiraz, həm də acımaq var.


Onların özləri isə cinsiyyətlərini dəyişdiklərinə görə məmnun görünürlər. Lakin cəmiyyətin münasibətindən dolayı onlar həm də dərin  psixoloji bataqlığın içindədirlər.

 

Azərbaycanda cinsini dəyişən insanların sayı az deyil. Bununla bağlı rəsmi statistika olmasa da, bu əməliyyatlarda iştirak etmiş cərrahların açıqlamaları belə deməyə əsas verir ki, ölkədə cinsini dəyişənlər az deyil.

 

Digər bir məsələ isə cinsiyyəti dəyişəndən sonra həmin şəxslərin ad-soyadının dəyişdirilməsi prosedurudur.

 

Əvvəli oğlan olan Nihalın hekayəsi

 

Cinsiyyətini dəyişənlərdən biri də Nihal Əliyevadır. Nihal Əliyeva Modern.az saytına açıqlamasında deyib ki, cinsini dəyişdirmək üçün əməliyyatı Türkiyədə etdirib.

 

Onun sözlərinə görə, Azərbaycana qayıdıb ad-soyadımı dəyişməklə bağlı müraciət etdikdə, birbaşa cavab verməyiblər.

 


“Amma ən yaxın dostlarım olan Günay, Nuray  cinsiyyətlərini dəyişəndən sonra çox rahat şəkildə ad-soyadlarını da dəyişiblər. Bilirsiniz, Türkiyədə xəstəxananın bizə verdiyi kağız var. O kağız bunun üçündür ki, şəxs rəsmi şəkildə psixoloqlardan keçərək, cinsdəyişdirmə əməliyyatında olub.  Biz həmin kağızı Azərbaycana gətirib öncə notariusa təqdim edirik. Notarius da Azərbaycan dilində sənədin keçərli olduğunu təsdiq edir. Sonra həmin sənədi götürüb  aid olduğun  bölgəyə üz tutursan. Hamının ata-anasının nikah bağladığı rəsmi yer var. Cinsiyyətini dəyişən şəxslər doğum haqqında şəhadətnaməni dəyişmək üçün həmin idarəyə baş vurur”- Nihal Əliyeva bildirir.  

 

Onun sözlərinə görə, cinsiyyətini dəyişən şəxsin ilk işi doğum haqqında şəhadətnaməni yeniləmək olur.

 

“Bu zaman yeni doğum şəhadətnaməsi verilir. Belə deyək də, hər şey sıfırdan başlayır. Tanıdığım o qədər azərbaycanlı rəfiqələrim var ki, mənimlə eyni yoldadır. Onlar da rəsmi qaydada doğum haqqında şəhadətnamədən tutmuş, şəxsiyyət vəsiqəsinə qədər dəyişdirib”- Nihal deyib.

 

Nazirlik qadağanın olmadığını deyir

 

Məsələ ilə bağlı Ədliyyə Nazirliyindən də mövqe aldıq. Nazirlikdən bildirilib ki, qanunvericilikdə cinsiyyətin dəyişdirilməsi ilə bağlı nə qadağanedici, nə də tənzimləyici norma var:

“Sadəcə təcrübədə kimsə cinsini dəyişəndən sonra gedib şəxsiyyət vəsiqəsini dəyişdirir. Bununla bağlı biz hər hansı bilgiyə sahib deyilik. Çünki şəxsiyyətin dəyişdirilməsinə biraşa Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Baş Pasport və Qeydiyyat İdarəsi baxır”-deyə nazirlikdən bildirilib.

Lakin mövzu ilə bağlı DİN-dən açıqlama almaq istəsək də, suallarımız cavablandırılmadı.

 

Həkimlər bir-birini təkzib edir?

 

Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, androloq Rauf Rzayev qeyd edib ki, pasiyentləri arasında cinsiyyətini dəyişmək istəyənlər olur. Həkim bunun səbəblərindən də söz açıb:

 

“Təbii bunun müxtəlif səbəbləri var. Psixoloji faktorlar da var. Eyni zamanda hormonol dəyişikliklərin gətirdiyi cinsiyyətindən imtina da ola bilər. Hətta, ailə tərbiyəsinin də burada rolu var. Ola bilsin ki, hansısa şəxs uşaq vaxtı hər hansı cinsi təcvüzə məruz qalıb. O da sonda cinsiyyətini dəyişməsinə gətirib çıxarır.

Azərbayanda cinsiyyətini dəyişmə halları olur. Amma bu çox azdır. Kütləvi deyil. Cinsiyyətini dəyişməyə meyllilik psixoloji durumla bağlıdır”.

 

Azərbaycan Plastik Cərrahlar Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq Plastik Cərrahiyyə Assossiasiyasının həqiqi üzvü, cərrah-həkim Vaqif Qələndərli isə saytımıza deyib ki, ölkədə cinsiyyətini dəyişməklə bağlı əməliyyatlar aparılmır.

 

“Ancaq anomaliyalı qüsurlu doğulan adamlarda əməliyyat aparıla bilər. Məsələn, dünyaya cinsiyyətsiz gələn uşaqlar olur. Bu zaman onların cinsiyyətini müəyyənləşdirmək çətin olur. Ona görə də dünyaya gələn şəxsin genetik xüsusiyyəti müəyyənləşəndən sonra əməliyyat həyata keçirilir.

Amma Azərbaycanda cinsiyyəti dəyişmə əməliyyatı aparılmır. Həmçinin, qadağa  da yoxdur. Sadəcə, bizim mentalitetimizə uyğun deyil. Ümid edirəm ki, bundan sonra da olmaz.  Bu psixoloji problemlə bağlı bir şeydir. Əməliyyat prosesi heç də asan deyil. Ölüm riski yüksəkdir.

 

Lakin həkimə müraciət edən bütün xəstələr də əməliyyat edilmir. Əvvəlcə müraciət edən şəxsin sağlamlıq vəziyyəti yoxlanılır. Ümumi analizlər alındıqdan sonra, müraciət edən qadın və ya kişinin həm psixiatr müayinəsinin, həm də psixoloq müayinəsinin cavabları alınır. Hər iki həkim şəxsin ruhi-əqli vəziyyətinin, psixoloji durumunun tamamilə yerində olduğuna dair arayış verməlidir.

 

Amma biz bu cür xəstələrə transseksualizm diaqnozu qoyuruq. Bəzən də elə olur ki, cinsini dəyişmək üçün müraciət edən şəxslərə qarşıdakı prosesləri danışırıq. Çox vaxt onlarla söhbət etdikdən, əməliyyatın ağırlığını bildikdən sonra istəklərindən vaz keçirlər”.


Vaqif Qələndərli qeyd edir ki, Azərbaycanda cinsiyyətini dəyişmək istəyən kişilərin sayı, qadınların sayından daha çoxdur.

 

“Qadınlar bəzən bu vəziyyəti etiraf etməyə çəkinirlər. Ümumilikdə keçən il belə müraciətlərin sayı çox olub”.

 

Dünya “cinsi”nə qısa baxış

 

Amerika Plastik Cərrahlar Birliyinin hesabatında göstərilib ki, ABŞ-da 2016-cı ildə cinsini dəyişənlərin sayı bir əvvəlki ilə nisbətən 20 faiz artıb. 

Dünya ölkələrinin üçdə-birində gender dəyişikliyinin pasportda qeyd olunmasına icazə verilir.

Dünyanın 4 ölkəsində - Argentina, Norveç, İrlandiya, Danimarkada bu, tam leqaldır. Burada heç bir məhdudiyyət nəzərdə tutulmur. Həmin ölkələrdə hər hansı bir dəyişiklik etmək sadəcə fərdin tələbinə əsaslanır.

 

İran hökumətinin apardığı rəy sorğusuna əsasən, bu ölkədə hər il 300-400 nəfər cinsini dəyişmək üçün əməliyyat olunur...


Aqşin KƏRİMOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycanda “Creative Business Cup”-ın layihə qəbuluna başlanılır
20.02.2019, 17:07

Azərbaycanda “Creative Business Cup”-ın layihə qəbuluna başlanılır

Göyçay Xəstəxanasında ölən qadınla bağlı iclas - həkim işdən çıxarıldı
20.02.2019, 17:03

Göyçay Xəstəxanasında ölən qadınla bağlı iclas - həkim işdən çıxarıldı

Rezidenturaya sənəd qəbulu davam edir
20.02.2019, 16:58

Rezidenturaya sənəd qəbulu davam edir

Elşad İskəndərovun Türkiyəyə girişinə qadağa qoyulub? - XİN-dən RƏSMİ AÇIQLAMA
20.02.2019, 16:55

Elşad İskəndərovun Türkiyəyə girişinə qadağa qoyulub? - XİN-dən RƏSMİ AÇIQLAMA

“Qaçqınkom” Zabratda evi yanan köçkünlərə ev verəcək
20.02.2019, 16:45

“Qaçqınkom” Zabratda evi yanan köçkünlərə ev verəcək

Ağaclar necə budanmalıdır? 
20.02.2019, 16:35

Ağaclar necə budanmalıdır? 

Ermənistan sakini özünü yandırmaq istədi
20.02.2019, 16:31

Ermənistan sakini özünü yandırmaq istədi

Məlahət İbrahimqızı: “Parlamentin binasına yaxınlaşmaq belə əlçatmaz idi”
20.02.2019, 16:26

Məlahət İbrahimqızı: “Parlamentin binasına yaxınlaşmaq belə əlçatmaz idi”

Aqrar jurnalistika ilə bağlı layihə başlandı
20.02.2019, 16:19

Aqrar jurnalistika ilə bağlı layihə başlandı

Artur Rasizadə DANIŞDI: “Nəticələrimlə oynayıram”
20.02.2019, 16:15

Artur Rasizadə DANIŞDI: “Nəticələrimlə oynayıram

Universitetdə karyera sərgisi təşkil olunub - FOTO
20.02.2019, 16:00

Universitetdə karyera sərgisi təşkil olunub - FOTO

UNEC tələbələrinin məqaləsi SCOPUS-da
20.02.2019, 15:54

UNEC tələbələrinin məqaləsi SCOPUS-da

“Nar” 45-dən çox bölgəni 4G şəbəkəsi ilə təmin edib
20.02.2019, 15:46

“Nar” 45-dən çox bölgəni 4G şəbəkəsi ilə təmin edib

Vəfat etmiş şəxsə niyə protokol yazıldı? - AÇIQLAMA   
20.02.2019, 15:40

Vəfat etmiş şəxsə niyə protokol yazıldı? - AÇIQLAMA  

Xocalı soyqırımının qurbanları bir çox ölkələrdə yad ediləcək
20.02.2019, 15:39

Xocalı soyqırımının qurbanları bir çox ölkələrdə yad ediləcək

Ermənilərin Gürcüstanda yeni “dəsti-xətti”
20.02.2019, 15:35

Ermənilərin Gürcüstanda yeni “dəsti-xətti”

Ermənistan Cavaxetiya separatçılarının liderini axtarışa verdi
20.02.2019, 15:33

Ermənistan Cavaxetiya separatçılarının liderini axtarışa verdi

ABŞ-a yarışa bu şagirdlər gedəcək​​​​​​​
20.02.2019, 15:32

ABŞ-a yarışa bu şagirdlər gedəcək​​​​​​​

Zamanın ilk ölçüsü, Ay təqvimi və aybaşı
20.02.2019, 15:12

Zamanın ilk ölçüsü, Ay təqvimi və aybaşı

Hərbi attaşelər Azərbaycan silahları ilə tanış oldular
20.02.2019, 15:10

Hərbi attaşelər Azərbaycan silahları ilə tanış oldular

“Tədricən məqsədimizə çatmışıq” - İlham Əliyev
20.02.2019, 14:39

“Tədricən məqsədimizə çatmışıq” - İlham Əliyev

Türkiyədə bir neçə terror aktının qarşısı alındı
20.02.2019, 14:28

Türkiyədə bir neçə terror aktının qarşısı alındı

ADU tələbələri Cocuq Mərcanlıda təcrübədə
20.02.2019, 14:23

ADU tələbələri Cocuq Mərcanlıda təcrübədə

Prezident: “Bu, Azərbaycanın inkişafı baxımından da dönüş nöqtəsi oldu”
20.02.2019, 14:22

Prezident: “Bu, Azərbaycanın inkişafı baxımından da dönüş nöqtəsi oldu”

5 dövlət orqanında 88 yer vakantdır
20.02.2019, 14:20

5 dövlət orqanında 88 yer vakantdır

İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrına 2 milyon ayrıldı
20.02.2019, 14:12

İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrına 2 milyon ayrıldı

İlham Əliyev amerikalı müşavirlə görüşdü - YENİLƏNİB
20.02.2019, 14:01

İlham Əliyev amerikalı müşavirlə görüşdü - YENİLƏNİB

Şəki və Oğuz sakinlərindən ov tüfəngləri götürülüb
20.02.2019, 13:57

Şəki və Oğuz sakinlərindən ov tüfəngləri götürülüb

Bakı-İstanbul reysi ilə uçan təyyarə Ankaraya məcburi eniş etdi
20.02.2019, 13:51

Bakı-İstanbul reysi ilə uçan təyyarə Ankaraya məcburi eniş etdi

Ombudsmanın parlamentə hesabat günü açıqlandı   
20.02.2019, 13:32

Ombudsmanın parlamentə hesabat günü açıqlandı  

İlham Əliyev Avropa İnvestisiya Bankının vitse-prezidenti ilə görüşüb
20.02.2019, 13:10

İlham Əliyev Avropa İnvestisiya Bankının vitse-prezidenti ilə görüşüb

Bakıda nənə və nəvəsi dəm qazından boğulub öldü
20.02.2019, 13:04

Bakıda nənə və nəvəsi dəm qazından boğulub öldü

Milli Kəşfiyyat Xidmətinin direktoru istefaya göndərilə bilər
20.02.2019, 13:04

Milli Kəşfiyyat Xidmətinin direktoru istefaya göndərilə bilər

Sabahın hava PROQNOZU - Külək güclənəcək  
20.02.2019, 12:44

Sabahın hava PROQNOZU - Külək güclənəcək  

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi: Bizdə belə katiblik olmayıb   
20.02.2019, 12:41

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi: Bizdə belə katiblik olmayıb  

İqtisadçı problemli kreditlərin həlli üçün TƏKLİFLƏR verdi   
20.02.2019, 12:37

İqtisadçı problemli kreditlərin həlli üçün TƏKLİFLƏR verdi  

Prezident nazirlərin toplantısında - YENİLƏNİB
20.02.2019, 12:28

Prezident nazirlərin toplantısında - YENİLƏNİB

Qızını erməniyə ərə vermiş Ağadadaş Kərimov azərbaycanlılarla çeçenlərin görüşündən belə qovuldu - VİDEO
20.02.2019, 12:21

Qızını erməniyə ərə vermiş Ağadadaş Kərimov azərbaycanlılarla çeçenlərin görüşündən belə qovuldu - VİDEO

Hərbi Hava Qüvvələri təlimlərə başladı - FOTOLAR
20.02.2019, 12:08

Hərbi Hava Qüvvələri təlimlərə başladı - FOTOLAR

Prezident Avropa Komissiyasının komissarı ilə görüşdü
20.02.2019, 11:58

Prezident Avropa Komissiyasının komissarı ilə görüşdü

Bakıya 300 yeni avtobus nə vaxt gətiriləcək?
20.02.2019, 11:53

Bakıya 300 yeni avtobus nə vaxt gətiriləcək?

Yəhudi diasporu Xocalı qurbanlarını yad edəcək
20.02.2019, 11:46

Yəhudi diasporu Xocalı qurbanlarını yad edəcək

Lerikdə heyvanlar peyvəndləndi
20.02.2019, 11:45

Lerikdə heyvanlar peyvəndləndi

“Xocalı üçün paylaş” Beynəlxalq Sosial Media Kampaniyası başlayır
20.02.2019, 11:40

“Xocalı üçün paylaş” Beynəlxalq Sosial Media Kampaniyası başlayır

IADC-nin prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində
20.02.2019, 11:20

IADC-nin prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində

Agentlik bu ərazilərə də KAMERA quraşdıracaq
20.02.2019, 11:16

Agentlik bu ərazilərə də KAMERA quraşdıracaq

DİM gürcü dilini bilən işçi axtarır   
20.02.2019, 11:16

DİM gürcü dilini bilən işçi axtarır  

Həmsədrlər Yerevana getdilər
20.02.2019, 11:16

Həmsədrlər Yerevana getdilər

Bu yollarda buzlaşma var - SİYAHI
20.02.2019, 11:15

Bu yollarda buzlaşma var - SİYAHI

Fironlar ölkəsinə səyahət - FOTOLAR
20.02.2019, 11:12

Fironlar ölkəsinə səyahət - FOTOLAR

ARXİV