16 noyabr 2018, Cümə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Rəşad Vahabzadə: “Ekoloji kənd təsərrüfatının qayəsi keyfiyyətli məhsullar istehsal etməkdir”
Rəşad Vahabzadə: “Ekoloji kənd təsərrüfatının qayəsi keyfiyyətli məhsullar istehsal etməkdir”
17.10.2018, 11:27

Rəşad Vahabzadə: "Ekoloji kənd təsərrüfatının qayəsi keyfiyyətli məhsullar istehsal etməkdir"

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Abseron Aqrokimya laboratoriyasının müdiri Rəşad Vahabzadə müsahibə verib. Modern.az müsahibəni təqdim edir. 
 

- Rəşad müəllim, ekoloji kənd təsərrüfatının mahiyyəti nədir?

 

- Ekoloji kənd təsərrüfatı modeli XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində Avropada  başlayıb. Əsas məqsədi, istehsalda ekoloji təhlükəsiz ərzaq məhsulu prinsipini əsas tutaraq həm iqdisadi, həm də sosial baxımdan tarazlaşdırlmış davamlı təsərrüfatcılıq missiyasını yerinə yetirməkdir. Bu məqsədə nail olmaq ücün torpaqların münbitliyinin yüksəldilməsi və qorunması ardıcıl şəkildə həyata kecirilərək kənd təsərrüfatının bütün sferalarında keyfiyyət göstəriciləri daim yaxşılaşdırılmalıdır. Ekoloji təsərrüfatcılıq kənd təsərrüfatında alternativ bir sistem kimi növbəli əkin sisteminin tətbiqi yolu ilə torpaq münbitliyinin yüksəldilməsinə, bitkilərin xəstəliklərinə və zərərvericilərinə qarşı mübarizədə qeyri–kimyəvi üsulların tətbiqinə və məhsul artımı ücün tətbiq olunan gübrələrin, herbisidlərin, boy stimulyatorların və digər qarışıqların azaldılması prinsiplərinə əsaslanır. Avropa ölkələrində bu termin sinonim olaraq üzvi, bioloji, ekoloji kimi işlədilir. Ekologiya məhfumunun insanların təfəkküründə daha cox yer almasını nəzərə alaraq ekoloji kənd təsərrüfatı termininə daha cox üstülük verilir.

 

- Ekoloji kənd təsərrüfatının əsas prinsipləri və kənd təsərrüfatı sistemləri barədə məlumat verərdiniz...

 

- Adi kənd təsərrüfatında əsas məqsəd, bitkidən maksimum məhsul əldə etməkdir. Bu, cox sadə təsəvvürə əsaslanır: bitkinin məhsuldarlığı gübrələmə nəticəsində coxalır, ancaq zərərverici, xəstəlik və alaqların mənfi təsiri nəticəsində isə azalır, buna görə də onlara qarşı mübarizə tədbirləri də aparılmalıdır. Ekoloji kənd təsərrüfatı təsərrüfatcılığın kompleks formasıdır və özlüyündə yüksək keyfiyyətli məhsullar istehsal etmək, torpaq münbitliyini, suyun təmizliyini və zəngin biomüxtəlifliyi qoruyub saxlamaqdır. Ekoloji təsərrüfatcılıgın əsas məqsədi ekoloji prinsip və proseslərdən sistemli şəkildə istifadəni təmin etməkdir. Ekoloji kənd təsərrüfatı davamlı olmağı tələb edir və buna görə davamlılıq prinsipi cox əhəmiyyətli bir faktordur. Kənd təsərrüfatı baxımından davamlılıq insanların ehtiyaclarını ödəmək ücün kənd təsərrüfatı resurslarından düzgün istifadə edilməsi, ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyatların qorunması deməkdir.

Ekoloji kənd təsərrüfatında davamlılıq həm də ekoloji, iqdisadi və sosial aspektləri özündə cəmləşdirən təbiət qanunlarına əsaslanmalıdır. Bu üc tələbat ödənildikdə, kənd təsərrüfatı sistemi davamlı adlandırıla bilər. Bütün bunlara əsasən belə qənəatə gəlmək olar ki, ekoloji təsərrüfatcılıq davamlı inkşafın əsas modellərindən biridir. Davamlı inkşaf öz təbii əsaslarını dagıtmayan və cəmiyyətin aramsız tərəqqisini təmin edən sabit sosial–iqdisadi inkşafdır. Davamlı inkşafa nail olmaq ücün dayanıqlı təsərrüfatların yaranması  lazımdır. Dayanıqlı təsərrüfat sabit inkşaf edən həyat qabiliyyətli müəssisədir.

Cox səmərəli təsərrüfatdır və onun səmərəliyini təmin etmək ücün aşagıdakı prinsiplərə riayət olunmalıdır:

  • bioloji qanunauyğunlar düzgün nəzərə alınmalı, təbii imkanlara qayğı ilə yanaşmalı;
  • təsərrüfat maksimum dərəcədə müstəqil olmalı;
  • bazara iri həcmli məhsul cıxara bilməsi ücün təsərrüfat maddi və texniki imkanlarını birlışdirirək kooperasiyaya meyil göstərməli və formalaşdırmalıdır.

Beynalxalq təcrüfədə ekofermerlərə dayanıqlığı təmin etmək ücün təsərrüfat daxili, sosial və təbiət amillərini düzgün qiymətləndirməyi məsləhət görürlər. Davamlı inkşaf və aqro ekosistemlərin qorunması və  inkşafı ücün  təsərüfat  ümumi və praktiki prinsibləri daim diqqətdə saxlamalıdır.

Dünya təcrübəsində elə təsərrüfat sistemləri mövcuddur ki, ekoloji kənd  təsərrüfatı standartlarının yalnız müəyyən tələblərinə cavab verirlər və bu sistemlərin ciddi standartları olmasa da, özlərinə məxsus səciyyəvi xüsusiyyətləri mövcuddur.

Biodinamik kənd təsərrüfatı:

 

  • biodinamik kənd təsərrüfatının xüsusi növü olub, bütün prinsip və standartlara riayət edir. Biodinamik kənd təsərrüfatının əsas prinsipləri kosmik təsir, həyat qabiliyyəti, biodinamik preparatlar və təsərüfat sistemindən ibarətdir. Kənd təsərrüfatı sistemləri aşagıda qeyd olunan kimi sistemləşib:

davamlı kənd təsərrüfat sıstemi;

ənənəvi kənd təsərrüfatı sistemi;

inteqrir kənd təsərrüfatı sistemi;

nəzarətsiz kənd təsərrüfatı sistemi;

adi kənd təsərrüfatı sistemi.

 

- Ekoloji kənd təsərrüfatının formalaşdırılması ücün hansı tədbirlər aparılmalıdır?

 

- Ekoloji kənd təsərrüfatının istehsalının inkşafı ücün aşagıda adları göstərilən amillərdən istifadə etmək daha məqsədə uygundur. Birincisi, kooperasiya və birliklərin yaradılmasıdır. Bu, fermerlərin proqnazlaşdırmaya uygun olaraq məhsul istehsal etməsinə, maliyyə resusrlarının idarə olunmasına, bazarda dayaniqlı inkşafına və keyfiyyətli təhlükəsiz məhsul istehsalına zəmin yaradacaq. İkincisi, təsərrüfat istehsalının siyasi tanınması və eyniləşdirilmiş istehsalat standartlarının formalaşdırılmasıdır. Bu formatda ekoloji kənd təssərrüfatı istehsalatın inkşafını təmin etmək ücün məhsulların sertifikatlaşdırlması mütləq şərtdir. Beynalxalq standartların tətbiq olunması ixracın stimullaşdırılmasında böyük rol oynacaqdır. Üçüncüsü, fermer təsərrüfatlarına maliyyə yardımının ayrılmasıdır. Koopesiyaların yaranmasında maliyyə təşviqinin aparılması fermerlərə böyük dəstək olacaq. Sahibkarlıq subyektlərinə kreditlərin acilması ilə onlar öz malyyə resuslarını asanlıqla formalaşdırma imkanı əldə etmiş olurlar. Dördüncüsü, fermerlər ittifaqları ilə əməkdaşlıq münasibətlərinin qurulması lazımdır. Bu məsələ ona görə vacibdir ki, ittifaq fermerləri təmsil edir və ekoloji kənd təsərrüfatına keçid ücün namizədlərin potensial mənbəyini təşkil edir. Ekoloji və qeyri-ekoloji kənd təsərrüfatı üzrə xidmətlər arasında əlaqələr qurulur. Nəhayət, beşincisi, münasib bazarların inkşafıdır. Etibarlı statistik məlumatlar əsasında bazarların inkşaf dinamikasının təmin olunması məqsədilə marketinq strategiyaları hazırlanmalıdır. Respublika daxili və xarici bazarların araşdırılması, müştəri bazasının işlənməsi, bazar tələblərinə uygun məhsulun istehsalı sahələrinin aşkar olunması vacib şərtlərdən biridir.

 

- Ekoloji təsərrüfacılıqda torpaq istifadəciliyinin idarə olunmasında nələrə diqqət yetirmək lazımdır?

 

- Bitkinin normal inkşafı və məhsul istehsalı ücün əhəmiyyət kəsb edən amillərin əksəriyyəti torpaqla baglıdır. Mühit amillərinin optimallaşdırılması ilə əlaqədar olaraq kompleks aqrotexniki proseslərin aparılması vacibdir. Məhsuldarlığın yüksəldilməsi ilə əlaqədar müxtəlif üsüllar var . Bu üsülları mahiyyət baxımından fiziki, aqrokimyəvi, biokimyəvi, meliorativ və bioloji növlərinə bölmək olar.

 

- Torqaq mülkiyətcilərinə əkin ilə əlaqədar nələrə diqqət etmələrini tövsiyə edərdiniz?

 

- İlk növbədə fermerlərə  torpaq, su, bitki analizlərinin  həyata kecirilməsini daim diqqətdə saxlamalarını tövsiyyə edirəm. Əkindən qabaq torpağın ümumi analizinin aparılması, kartoqramların hazırlanmasını həyata keçirmələri vacibdir. Bu fermerlərə torpağın yararlılıq əmsalının vahid informasiya bazasının formalaşdırılmasına zəmin yaradacaq. Vaxtında aparılmış müayinə sonda keyfiyyətli təhlükəsiz bol məhsul əldə etmək deməkdir.


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
7 BMT sülhməramlısı öldürüldü
16.11.2018, 00:46

7 BMT sülhməramlısı öldürüldü

Nazir Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklərin detallarını açıqlayıb
16.11.2018, 00:28

Nazir Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklərin detallarını açıqlayıb

Səfir Meksika şəhəri ilə Bərdənin qardaşlaşmasını təklif edir
16.11.2018, 00:09

Səfir Meksika şəhəri ilə Bərdənin qardaşlaşmasını təklif edir

Öldürülən Rusiya səfirinin istintaqı tamamlandı
15.11.2018, 23:56

Öldürülən Rusiya səfirinin istintaqı tamamlandı

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
15.11.2018, 23:38

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Sabahdan avtomobillərdə pərdə və jalüzlər qadağan olunacaq
15.11.2018, 23:24

Sabahdan avtomobillərdə pərdə və jalüzlər qadağan olunacaq

“Nağdsız ödəniş edənlərə vergi güzəştləri nəzərdə tutulur”- Mikayıl Cabbarov
15.11.2018, 23:10

“Nağdsız ödəniş edənlərə vergi güzəştləri nəzərdə tutulur”- Mikayıl Cabbarov

Maştağada qəbirqazan “iş başında” öldü
15.11.2018, 22:58

Maştağada qəbirqazan “iş başında” öldü

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş
15.11.2018, 22:41

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş

Azərbaycan komandası məğlub oldu
15.11.2018, 22:27

Azərbaycan komandası məğlub oldu

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib
15.11.2018, 22:16

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb
15.11.2018, 22:07

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı
15.11.2018, 21:54

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır
15.11.2018, 21:42

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi
15.11.2018, 21:30

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib
15.11.2018, 21:16

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi
15.11.2018, 21:03

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı
15.11.2018, 20:48

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı

Baş nazir istefaya göndərilir
15.11.2018, 20:37

Baş nazir istefaya göndərilir

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı
15.11.2018, 20:28

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib
15.11.2018, 20:15

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO
15.11.2018, 20:03

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir
15.11.2018, 19:39

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO
15.11.2018, 19:35

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
15.11.2018, 19:02

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək
15.11.2018, 18:54

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib
15.11.2018, 18:38

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO
15.11.2018, 18:24

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb
15.11.2018, 18:19

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi
15.11.2018, 17:49

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək
15.11.2018, 17:44

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi
15.11.2018, 17:34

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib
15.11.2018, 17:28

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
15.11.2018, 17:27

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək
15.11.2018, 17:27

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı
15.11.2018, 17:24

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı
15.11.2018, 17:21

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
15.11.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu
15.11.2018, 17:04

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR
15.11.2018, 16:52

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?
15.11.2018, 16:34

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı
15.11.2018, 16:26

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR   
15.11.2018, 16:25

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR  

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ
15.11.2018, 16:02

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO
15.11.2018, 15:59

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb
15.11.2018, 15:50

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb

Bakıda sərnişin avtobusu yandı
15.11.2018, 15:50

Bakıda sərnişin avtobusu yandı

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi
15.11.2018, 15:39

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”
15.11.2018, 15:38

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi
15.11.2018, 15:22

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi

ARXİV