20 mart 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Böyük azərbaycanlılar - Əvəzsiz Müslüm
Böyük azərbaycanlılar - Əvəzsiz Müslüm
24.10.2018, 11:29

Xatirə Sadiq


Bu kateqoriyaya daxil olan şəxsiyyətlərin bənzəri yoxdur. Müslüm Maqomayevin böyüklüyü ondadır ki, müəllimlik etmədən məktəb yaradıb. Bu gün dünyada, o cümlədən Azərbaycanda bir çox bariton və tenor onun üslubunda oxumağı xoşlayır, repertuarına tez-tez müraciət edir. Amma, yəqin, bir çoxları razılaşar ki, onların heç birində Müslümün səsindəki cazibə, məlahət, zəhm və yumşaqlıq yoxdur! Onun səsi dilimizdəki bütün gözəl sözlərə (ecazkar, füsünkar, əsrarəngiz, əzəmətli...) layiqdir.

Opera və estrada müğənnisi, müsiqiçi, bəstəkar, rəssam, heykəltəraş, aktyor, aparıcı, araşdırmaçı yazar... Bu sadalanan peşələrın hamısına Müslüm Maqomayev mükəmməl yiyələnmişdi. Əsl istedadlı şəxs kimi, Müslüm həmişə sadəlik və təvazökarlıq mücəssəməsi olub. Özü demişkən, çox utancaq idi. Yaxşı rəqs edə bilmirdi, maneraları bəzən, yumşaq desək, qıvraq görünmürdü. Amma səhnə mədəniyyəti o qədər yüksək idi ki, həm sənətkar kimi, həm də insan kimi çox böyük mənəvi zənginliyə malik olması dərhal nəzərə çarpırdı.

Sovetlər dönəmində yaşayan xalqların, respublikaların siyasi quruluş baxımından taleyi acınacaqlı idi. İşğala məruz qalmış Azərbaycan xalqı da bu mənada istisna deyildi. Amma müsiqi sarıdan bəxtimiz həqiqətən gətirmişdi. Dahi Üzeyir bəyin təməlimi qoyduğu bəstəkarlıq məktəbinin və konservatoriyanın yetışdirdiyi görkəmli bəstəkarların və müsiqiçilərin sayəsində çox gözəl əsərləri və səsləri dinləmək xöşbəxtliyinə malik olmuşduq. Onlardan biri də klassik Azərbaycan bəstəkarı Müslüm Maqomayev (baba) idi. Üzeyir bəyin yaxın silahdaşı olan bəstəkar Müslüm Maqomayev “Şah İsmayıl”, “Nərgiz” kimi möhtəşəm operaların, yüzlərlə xalq mahnısı və rəqsinin simfonik versiyalarının müəllifi idi.

Vaxtsız ölümündən sonra onun ocağında istedadlı adaş nəvənin yetişməsi bu nəsil üçün, yəqin ki, ikiqat xoşbəxtlik idi. Hərçənd, Müslüm babası kimi opera əsərləri yaratmadı, amma fantastik və əsrarəngiz səsi, mahnı janrında bəstələdiyi əsərləri və şöhrətinin iri miqyası ilə babasını xeyli arxada qoydu. Səsinin zənginliyi ona həm opera, həm də estrada səhnələrində çıxış etmək imkanı verdi. Üstəlik, üzünü görmədiyi babasının “Şah İsmayıl” operasında əsas partiyanı ifa etməklə sənətdə övladlıq borcunu yerinə yetirdi.

19 yaşında ikən Dünya Gənclərinin və Tələbələrin Helsinkidəki Festivalında oxuduğu əzəmətli “Buhenvald harayı” ilə hər kəsi həyəcanlandıran və heyran edən Müslüm bir anda özü də məşhurlaşdı, ölkəsi Azərbaycanı da dünyaya bir daha tanıtdı. Bir il sonra Azərbaycanın Moskvada keçirilən mədəniyyət və incəsənət günlərindəki möhtəşəm ifası ilə isə gənc və çəlimsiz Müslüm doğma xalqının necə böyük istedadlı, zəngin zövqlü və yüksək qabiliyyətli peşəkar musiqiçilər yetişdirdiyini bir daha nümayiş etdi.

Müslümün yaşadığı dönəmdə istər opera, istərsə də estrada səhnəsində rəqabət çox güclü idi. Zamanın standart çərçivələrinə sığmayan Müslüm estrada səhnəsini seçməklə milyonların sevimlisinə çevrildi. Onun ən böyük cəhətlərindən biri də özünəməxsusluğu, fərqli tərzi idi. O, Frenk Sinatraya şöhrət gətirmiş “My way”ə (“Yolum”) Müslüm avazı və əzəməti bəxş etdi. “Fiqaro” operasında Fiqaronun ariyasını, “Bella çao” partizan mahnısını italiyalılardan, “Вдоль по Питерской” rus xalq mahnısını ruslardan da gözəl, möhtəşəm, bənzərsiz oxudu.

Onun Azərbaycan əsərlərinə də münasibəti bu cür idi. Uzun illər dahi Üzeyir bəyin “Sənsiz” və “Sevgili canan” romansları Bülbülün, Tofiq Quliyevin “Zibeydə” mahnısı” isə Rəşid Behbudovun üslübünda oxunurdu. Müslüm bu əsərlərə də başqa nəfəs və avaz gətirdi. Onun “Sənsiz”i də, “Sevgili canan”ı da, “Zibeydə”si də bənzərsizdir! Müslüm tərzindədir. Tamamilə ayrı aləmdir! Əsl sənətkar yanaşması da elə budur.

Əsrarəngiz səsi onu haralara aparmadı ki?! İtaliyanın məşhur “La Skala”sından tutmuş Fransanın “Olimpiya” konsert salonuna, Helsinki festivalından “Sopot” müsabiqəsinə... Amerika, Kanada, Fransa, Polşa, Bolqarıstan, İran kimi ölkələrin tamaşaçıları Müslümün səsinə heyran qalırdılar.

Və nə yaxşı ki, Azərbaycan Televiziyasının “Qızıl Fondu”nda Müslüm Maqomayevin unikal kadrları var. AzTV onun bütün həyatını əks etdirən bir neçə filmi ərsəyə gətirməklə, verdiyi konsertləri lentə köçürməklə xalqımıza böyük müsiqi xəzinəsi bəxş edib. Azərbaycan Radiosunun isə Müslüm Maqomayevlə tamamilə ayrı bağlılığı var. Axı Müslümün babası Azərbaycan Radiosunun musiqi siyasətinə rəhbərlik edən şəxs olub və onun bəstələdiyi “Radio marşı” bu gün də efirdən səslənməkdədir.

Müslüm Maqomayev bəşəri insan idi. O, SSRİ kimi hüdudsuz, qapalı və qaranlıq bir ölkənin çərçivəsinə sığmırdı. Parisin “Olimpiya” salonunda uğurlu konsertlərindən sonra ona Fransada qalmaq təklif olunmuşdu. Hətta Müslüm bu təkliflə əlaqədar ona ayrılmış mənzilə də getmişdi. Lakin bu addımının onu boya-başa çatdırmış doğma əmisinin başına hansı dəhşətli oyunlar açacağını düşünəndə, həmin fikirdən vaz keçmişdi və o, SSRİ-yə geri qayıtmışdı. Bu, Müslüm Maqomayevin necə vicdan sahibi olmasından xəbər verirdi.

Müslüm bütöv şəxsiyyət idi. Əlləri Azərbaycan xalqının qanına batan M.Qorbaçovun dönəmində keçmişin təftişinə başlanılmışdı. Sənətkarların bir çoxu SSRİ-nin və Azərbaycanın keçmiş rəhbərlərinin arxasınca danışırdı. Amma heç bir media nümayəndəsi bu mövzuda Müslümdən hər hansı açıqlama ala bilmədi...

Müslüm vətənpərlikdən bəsit danışmazdı. Bəstələdiyi “Azərbaycan” mahnısını təkrarsız ifa etməklə doğma vətəninə olan böyük məhəbbətini göstərdi. Təsadüfi deyil ki, bu əsər müasir ölkəmizin müsiqili rəmzinə, vizit vərəqəsinə çevrilib.

Maraqlıdır ki, milliyyətçilikdən kənar olan Müslüm Maqomayev erməni məkrilə hələ Dağlıq Qarabağ problemi başlayandan öncə rastlaşmışdı. O, mahnılarını ifa etdiyi Moskvada yaşayan erməni mənşəli bəstəkar Arno Babacanyana xeyli populyarlıq gətirmişdi. 1980-ci illərin ortalarında Babacanyan qəfildən Müslümlə əməkdaşlığı dayandırdığını və onun mahnılarını yalnız öz oğlunun ifa edəcəyini bildirir. İtirən isə, əlbəttə, A.Babacanyan olur. Çünki oğul Babacanyanın oxuduğu mahnılar dinləyicilərin rəğbətini qazanmır və unudulur...

Deyirlər ki, Müslüm Maqomayev kimi dahi sənətkarlar hər əsrdə meydana gəlmirlər. Amma nə yaxşı ki, dünyanın Azərbaycan adlı pəncərəsinin önündən çılğın olduğu qədər istedadlı, istedadlı olduğu qədər də məsum bir Müslüm Maqomayev keçib və bizi öz şirin səsinə qonaq edib...


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Rezidentura təhsilində ixtisasların sayı artırılıb, bəzilərinin adı dəyişdirilib
20.03.2019, 09:09

Rezidentura təhsilində ixtisasların sayı artırılıb, bəzilərinin adı dəyişdirilib

Ölkəyə daxili orqanında narkotik keçirən Lənkəran sakini öldü
20.03.2019, 00:46

Ölkəyə daxili orqanında narkotik keçirən Lənkəran sakini öldü

20.03.2019, 00:25

"Azərpoçt" bayram günlərində də işləyəcək

Bu gün Azərbaycanda Novruz bayramı qeyd olunur
20.03.2019, 00:07

Bu gün Azərbaycanda Novruz bayramı qeyd olunur

Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik  etdi: Sizin sevginiz ən böyük güc və ilham mənbəyimizdir
19.03.2019, 23:57

Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik  etdi: Sizin sevginiz ən böyük güc və ilham mənbəyimizdir

Azərbaycan nefti bahalaşıb
19.03.2019, 23:42

Azərbaycan nefti bahalaşıb

Bakı sakini özünü 8-ci mərtəbədən atdı
19.03.2019, 23:29

Bakı sakini özünü 8-ci mərtəbədən atdı

Sərnişin təyyarəsində yanğın
19.03.2019, 23:12

Sərnişin təyyarəsində yanğın

Türkiyədə Koroğluya abidə ucaldıldı
19.03.2019, 22:55

Türkiyədə Koroğluya abidə ucaldıldı

Nursultan Nazarbayev istefasını Putinlə müzakirə etdi
19.03.2019, 22:36

Nursultan Nazarbayev istefasını Putinlə müzakirə etdi

Bayramlaşma...
19.03.2019, 22:35

Bayramlaşma...

Bərdədə idarəetmədən çıxan avtomobil su kanalına düşüb
19.03.2019, 22:24

Bərdədə idarəetmədən çıxan avtomobil su kanalına düşüb

Zurabişvili azərbaycanlıların kəndinə gəldi
19.03.2019, 22:07

Zurabişvili azərbaycanlıların kəndinə gəldi

Səfir Azərbaycan xalqını belə təbrik etdi - VİDEO
19.03.2019, 21:51

Səfir Azərbaycan xalqını belə təbrik etdi - VİDEO

Şəkidə itkin düşən şəxs Bakıda tapıldı
19.03.2019, 21:34

Şəkidə itkin düşən şəxs Bakıda tapıldı

İlham Əliyev: “Bizim tariximiz qorunur, tarixi abidələr bərpa olunur”
19.03.2019, 21:19

İlham Əliyev: “Bizim tariximiz qorunur, tarixi abidələr bərpa olunur”

Bakıda yataqxanada yanğın: Sakinlər təxliyyə olundu
19.03.2019, 21:05

Bakıda yataqxanada yanğın: Sakinlər təxliyyə olundu

Ölkəyə qanunsuz yolla spirtli içki gətirilməsi cəhdinin qarşısı alınıb
19.03.2019, 20:51

Ölkəyə qanunsuz yolla spirtli içki gətirilməsi cəhdinin qarşısı alınıb

“BMW”dən Türk dili qadağası
19.03.2019, 20:33

“BMW”dən Türk dili qadağası

“Azərbaycanla Aİ arasında məsləhətləşmələr ayın sonunda keçiriləcək” - Mahmud Məmmədquliyev
19.03.2019, 20:16

“Azərbaycanla Aİ arasında məsləhətləşmələr ayın sonunda keçiriləcək” - Mahmud Məmmədquliyev

Nazir sosial sığınacağındakı Novruz şənliyində
19.03.2019, 20:03

Nazir sosial sığınacağındakı Novruz şənliyində

BDU tələbələri İlaxır çərşənbədə “Yallı” getdilər - FOTO
19.03.2019, 19:48

BDU tələbələri İlaxır çərşənbədə “Yallı” getdilər - FOTO

Bakıda "bomj" yol kənarında öldü
19.03.2019, 19:34

Bakıda "bomj" yol kənarında öldü

Doqquz ölkənin səfirliyi birgə novruz şənliyi keçirib
19.03.2019, 19:21

Doqquz ölkənin səfirliyi birgə novruz şənliyi keçirib

Mərkəzi Gömrük Hospitalının əməkdaşı məhkəmədən azadlığa buraxıldı
19.03.2019, 19:09

Mərkəzi Gömrük Hospitalının əməkdaşı məhkəmədən azadlığa buraxıldı

Məcburi köçkün qəsəbələrində Novruz şənlikləri keçirilib
19.03.2019, 18:48

Məcburi köçkün qəsəbələrində Novruz şənlikləri keçirilib

1928 şəhid vərəsəsinə bayrama qədər birdəfəlik ödəmə verilib
19.03.2019, 18:41

1928 şəhid vərəsəsinə bayrama qədər birdəfəlik ödəmə verilib

BDU tələbələrinə Koreya səfirliyinin sertifikatları təqdim edildi
19.03.2019, 18:36

BDU tələbələrinə Koreya səfirliyinin sertifikatları təqdim edildi

Mart ayı üzrə bütün pensiyaların ödənişi başa çatdırıldı
19.03.2019, 18:25

Mart ayı üzrə bütün pensiyaların ödənişi başa çatdırıldı

Efiopiyada terror – 5 nəfər öldü
19.03.2019, 18:05

Efiopiyada terror – 5 nəfər öldü

Əli Əhmədov nazir və deputatları qocalar evinə apardı
19.03.2019, 17:54

Əli Əhmədov nazir və deputatları qocalar evinə apardı

Buxarestdə bəyannamə qəbul edildi – Qarabağla bağlı da məqam var
19.03.2019, 17:48

Buxarestdə bəyannamə qəbul edildi – Qarabağla bağlı da məqam var

Avropa Parlamentində ermənilərin daha bir cəhdi boşa çıxdı
19.03.2019, 17:45

Avropa Parlamentində ermənilərin daha bir cəhdi boşa çıxdı

Prezident daha bir publik hüquqi şəxs yaratdı
19.03.2019, 17:40

Prezident daha bir publik hüquqi şəxs yaratdı

110 kiloqramdan artıq heroin keçirmək istəyənlərin qarşısı alındı - FOTOLAR
19.03.2019, 17:31

110 kiloqramdan artıq heroin keçirmək istəyənlərin qarşısı alındı - FOTOLAR

Amerika İlham Əliyevin əfv sərəncamını alqışladı   
19.03.2019, 17:24

Amerika İlham Əliyevin əfv sərəncamını alqışladı  

Ermənistana keçən Azərbaycan vətəndaşı ilə bağlı daha bir rəsmi məlumat
19.03.2019, 17:14

Ermənistana keçən Azərbaycan vətəndaşı ilə bağlı daha bir rəsmi məlumat

Nursultan Nazarbayev istefa verdi
19.03.2019, 17:12

Nursultan Nazarbayev istefa verdi

Manat və dolların martın 27-nə olan məzənnəsi
19.03.2019, 17:04

Manat və dolların martın 27-nə olan məzənnəsi

Bayram günləri işləyən bankların SİYAHISI
19.03.2019, 16:51

Bayram günləri işləyən bankların SİYAHISI

Heydər Əliyev Fondu kimsəsiz uşaqlara Novruz şənliyi keçirdi
19.03.2019, 16:40

Heydər Əliyev Fondu kimsəsiz uşaqlara Novruz şənliyi keçirdi

“ASAN Xidmət”ə yeni sədr müavini təyin edildi - DOSYE
19.03.2019, 16:27

ASAN Xidmətə yeni sədr müavini təyin edildi - DOSYE

Bakıda Çanaqqala zəfərinin ildönümü anıldı
19.03.2019, 16:27

Bakıda Çanaqqala zəfərinin ildönümü anıldı

Azərbaycanlı tələbələr Avropa Parlamentində erməniləri susdurdular
19.03.2019, 16:20

Azərbaycanlı tələbələr Avropa Parlamentində erməniləri susdurdular

Türkiyə ABŞ-a hesabat vermək fikrində deyil
19.03.2019, 16:19

Türkiyə ABŞ-a hesabat vermək fikrində deyil

Niyazi Bayramov vətəndaşların şikayətlərini dinlədi
19.03.2019, 16:14

Niyazi Bayramov vətəndaşların şikayətlərini dinlədi

Vasif Talıbov 7 nəfəri əfv etdi
19.03.2019, 16:07

Vasif Talıbov 7 nəfəri əfv etdi

100 yaşlı BDU “DOST Xonçası”na 100 xonça ilə qoşuldu
19.03.2019, 16:07

100 yaşlı BDU “DOST Xonçası”na 100 xonça ilə qoşuldu

Binəqədidə Novruz şənliyi
19.03.2019, 15:51

Binəqədidə Novruz şənliyi

Əli Əhmədov: “Əli İnsanov əfv edilib, amma islah olunmayıb”
19.03.2019, 15:41

Əli Əhmədov: “Əli İnsanov əfv edilib, amma islah olunmayıb”

ARXİV