18 noyabr 2018, Bazar
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Böyük azərbaycanlılar - Əvəzsiz Müslüm
Böyük azərbaycanlılar - Əvəzsiz Müslüm
24.10.2018, 11:29

Xatirə Sadiq


Bu kateqoriyaya daxil olan şəxsiyyətlərin bənzəri yoxdur. Müslüm Maqomayevin böyüklüyü ondadır ki, müəllimlik etmədən məktəb yaradıb. Bu gün dünyada, o cümlədən Azərbaycanda bir çox bariton və tenor onun üslubunda oxumağı xoşlayır, repertuarına tez-tez müraciət edir. Amma, yəqin, bir çoxları razılaşar ki, onların heç birində Müslümün səsindəki cazibə, məlahət, zəhm və yumşaqlıq yoxdur! Onun səsi dilimizdəki bütün gözəl sözlərə (ecazkar, füsünkar, əsrarəngiz, əzəmətli...) layiqdir.

Opera və estrada müğənnisi, müsiqiçi, bəstəkar, rəssam, heykəltəraş, aktyor, aparıcı, araşdırmaçı yazar... Bu sadalanan peşələrın hamısına Müslüm Maqomayev mükəmməl yiyələnmişdi. Əsl istedadlı şəxs kimi, Müslüm həmişə sadəlik və təvazökarlıq mücəssəməsi olub. Özü demişkən, çox utancaq idi. Yaxşı rəqs edə bilmirdi, maneraları bəzən, yumşaq desək, qıvraq görünmürdü. Amma səhnə mədəniyyəti o qədər yüksək idi ki, həm sənətkar kimi, həm də insan kimi çox böyük mənəvi zənginliyə malik olması dərhal nəzərə çarpırdı.

Sovetlər dönəmində yaşayan xalqların, respublikaların siyasi quruluş baxımından taleyi acınacaqlı idi. İşğala məruz qalmış Azərbaycan xalqı da bu mənada istisna deyildi. Amma müsiqi sarıdan bəxtimiz həqiqətən gətirmişdi. Dahi Üzeyir bəyin təməlimi qoyduğu bəstəkarlıq məktəbinin və konservatoriyanın yetışdirdiyi görkəmli bəstəkarların və müsiqiçilərin sayəsində çox gözəl əsərləri və səsləri dinləmək xöşbəxtliyinə malik olmuşduq. Onlardan biri də klassik Azərbaycan bəstəkarı Müslüm Maqomayev (baba) idi. Üzeyir bəyin yaxın silahdaşı olan bəstəkar Müslüm Maqomayev “Şah İsmayıl”, “Nərgiz” kimi möhtəşəm operaların, yüzlərlə xalq mahnısı və rəqsinin simfonik versiyalarının müəllifi idi.

Vaxtsız ölümündən sonra onun ocağında istedadlı adaş nəvənin yetişməsi bu nəsil üçün, yəqin ki, ikiqat xoşbəxtlik idi. Hərçənd, Müslüm babası kimi opera əsərləri yaratmadı, amma fantastik və əsrarəngiz səsi, mahnı janrında bəstələdiyi əsərləri və şöhrətinin iri miqyası ilə babasını xeyli arxada qoydu. Səsinin zənginliyi ona həm opera, həm də estrada səhnələrində çıxış etmək imkanı verdi. Üstəlik, üzünü görmədiyi babasının “Şah İsmayıl” operasında əsas partiyanı ifa etməklə sənətdə övladlıq borcunu yerinə yetirdi.

19 yaşında ikən Dünya Gənclərinin və Tələbələrin Helsinkidəki Festivalında oxuduğu əzəmətli “Buhenvald harayı” ilə hər kəsi həyəcanlandıran və heyran edən Müslüm bir anda özü də məşhurlaşdı, ölkəsi Azərbaycanı da dünyaya bir daha tanıtdı. Bir il sonra Azərbaycanın Moskvada keçirilən mədəniyyət və incəsənət günlərindəki möhtəşəm ifası ilə isə gənc və çəlimsiz Müslüm doğma xalqının necə böyük istedadlı, zəngin zövqlü və yüksək qabiliyyətli peşəkar musiqiçilər yetişdirdiyini bir daha nümayiş etdi.

Müslümün yaşadığı dönəmdə istər opera, istərsə də estrada səhnəsində rəqabət çox güclü idi. Zamanın standart çərçivələrinə sığmayan Müslüm estrada səhnəsini seçməklə milyonların sevimlisinə çevrildi. Onun ən böyük cəhətlərindən biri də özünəməxsusluğu, fərqli tərzi idi. O, Frenk Sinatraya şöhrət gətirmiş “My way”ə (“Yolum”) Müslüm avazı və əzəməti bəxş etdi. “Fiqaro” operasında Fiqaronun ariyasını, “Bella çao” partizan mahnısını italiyalılardan, “Вдоль по Питерской” rus xalq mahnısını ruslardan da gözəl, möhtəşəm, bənzərsiz oxudu.

Onun Azərbaycan əsərlərinə də münasibəti bu cür idi. Uzun illər dahi Üzeyir bəyin “Sənsiz” və “Sevgili canan” romansları Bülbülün, Tofiq Quliyevin “Zibeydə” mahnısı” isə Rəşid Behbudovun üslübünda oxunurdu. Müslüm bu əsərlərə də başqa nəfəs və avaz gətirdi. Onun “Sənsiz”i də, “Sevgili canan”ı da, “Zibeydə”si də bənzərsizdir! Müslüm tərzindədir. Tamamilə ayrı aləmdir! Əsl sənətkar yanaşması da elə budur.

Əsrarəngiz səsi onu haralara aparmadı ki?! İtaliyanın məşhur “La Skala”sından tutmuş Fransanın “Olimpiya” konsert salonuna, Helsinki festivalından “Sopot” müsabiqəsinə... Amerika, Kanada, Fransa, Polşa, Bolqarıstan, İran kimi ölkələrin tamaşaçıları Müslümün səsinə heyran qalırdılar.

Və nə yaxşı ki, Azərbaycan Televiziyasının “Qızıl Fondu”nda Müslüm Maqomayevin unikal kadrları var. AzTV onun bütün həyatını əks etdirən bir neçə filmi ərsəyə gətirməklə, verdiyi konsertləri lentə köçürməklə xalqımıza böyük müsiqi xəzinəsi bəxş edib. Azərbaycan Radiosunun isə Müslüm Maqomayevlə tamamilə ayrı bağlılığı var. Axı Müslümün babası Azərbaycan Radiosunun musiqi siyasətinə rəhbərlik edən şəxs olub və onun bəstələdiyi “Radio marşı” bu gün də efirdən səslənməkdədir.

Müslüm Maqomayev bəşəri insan idi. O, SSRİ kimi hüdudsuz, qapalı və qaranlıq bir ölkənin çərçivəsinə sığmırdı. Parisin “Olimpiya” salonunda uğurlu konsertlərindən sonra ona Fransada qalmaq təklif olunmuşdu. Hətta Müslüm bu təkliflə əlaqədar ona ayrılmış mənzilə də getmişdi. Lakin bu addımının onu boya-başa çatdırmış doğma əmisinin başına hansı dəhşətli oyunlar açacağını düşünəndə, həmin fikirdən vaz keçmişdi və o, SSRİ-yə geri qayıtmışdı. Bu, Müslüm Maqomayevin necə vicdan sahibi olmasından xəbər verirdi.

Müslüm bütöv şəxsiyyət idi. Əlləri Azərbaycan xalqının qanına batan M.Qorbaçovun dönəmində keçmişin təftişinə başlanılmışdı. Sənətkarların bir çoxu SSRİ-nin və Azərbaycanın keçmiş rəhbərlərinin arxasınca danışırdı. Amma heç bir media nümayəndəsi bu mövzuda Müslümdən hər hansı açıqlama ala bilmədi...

Müslüm vətənpərlikdən bəsit danışmazdı. Bəstələdiyi “Azərbaycan” mahnısını təkrarsız ifa etməklə doğma vətəninə olan böyük məhəbbətini göstərdi. Təsadüfi deyil ki, bu əsər müasir ölkəmizin müsiqili rəmzinə, vizit vərəqəsinə çevrilib.

Maraqlıdır ki, milliyyətçilikdən kənar olan Müslüm Maqomayev erməni məkrilə hələ Dağlıq Qarabağ problemi başlayandan öncə rastlaşmışdı. O, mahnılarını ifa etdiyi Moskvada yaşayan erməni mənşəli bəstəkar Arno Babacanyana xeyli populyarlıq gətirmişdi. 1980-ci illərin ortalarında Babacanyan qəfildən Müslümlə əməkdaşlığı dayandırdığını və onun mahnılarını yalnız öz oğlunun ifa edəcəyini bildirir. İtirən isə, əlbəttə, A.Babacanyan olur. Çünki oğul Babacanyanın oxuduğu mahnılar dinləyicilərin rəğbətini qazanmır və unudulur...

Deyirlər ki, Müslüm Maqomayev kimi dahi sənətkarlar hər əsrdə meydana gəlmirlər. Amma nə yaxşı ki, dünyanın Azərbaycan adlı pəncərəsinin önündən çılğın olduğu qədər istedadlı, istedadlı olduğu qədər də məsum bir Müslüm Maqomayev keçib və bizi öz şirin səsinə qonaq edib...


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Cəmil Həsənli sərbəst buraxıldı
18.11.2018, 00:49

Cəmil Həsənli sərbəst buraxıldı

“Azərbaycanın səfərdə Kosovonu məğlub etməsi  çətin olacaq” – Rəqib baş məşqçi
18.11.2018, 00:38

“Azərbaycanın səfərdə Kosovonu məğlub etməsi  çətin olacaq” – Rəqib baş məşqçi

İŞİD-in son istehkamı da ələ keçirildi
18.11.2018, 00:23

İŞİD-in son istehkamı da ələ keçirildi

“Kosovo ilə oyunda məğlubiyyət haqqında düşünmürəm” - Qurban Qurbanov
18.11.2018, 00:10

“Kosovo ilə oyunda məğlubiyyət haqqında düşünmürəm” - Qurban Qurbanov

Fransadakı etirazlarda 220 nəfər xəsarət aldı
17.11.2018, 23:56

Fransadakı etirazlarda 220 nəfər xəsarət aldı

Çıxarışsız mənzillərin vergi problemi - VİDEO
17.11.2018, 23:31

Çıxarışsız mənzillərin vergi problemi - VİDEO

FİFA Türkiyə klubunu cəzalandırdı
17.11.2018, 23:09

FİFA Türkiyə klubunu cəzalandırdı

Azərbaycan Farer Adalarını məğlub etdi - YENİLƏNİB
17.11.2018, 22:51

Azərbaycan Farer Adalarını məğlub etdi - YENİLƏNİB

Talanan vəsait Bakıya qaytarılmalıdır - VİDEO
17.11.2018, 22:43

Talanan vəsait Bakıya qaytarılmalıdır - VİDEO

Kamran Ağayev zədələndi
17.11.2018, 22:23

Kamran Ağayev zədələndi

"İcazəsiz aksiya keçirməkdə məqsəd təxribat törətmək və ara qarışdırmaqdır"- Siyavuş Novruzov
17.11.2018, 22:13

"İcazəsiz aksiya keçirməkdə məqsəd təxribat törətmək və ara qarışdırmaqdır"- Siyavuş Novruzov

Azərbaycandan ABŞ-a qəti etiraz - RƏSMİ
17.11.2018, 22:00

Azərbaycandan ABŞ-a qəti etiraz - RƏSMİ

Pəis qızına cərimə yazan polisi mükafatlandırdı
17.11.2018, 21:43

Pəis qızına cərimə yazan polisi mükafatlandırdı

Piyada yol qəzasının qurbanı oldu
17.11.2018, 21:10

Piyada yol qəzasının qurbanı oldu

Azərbaycanda idmanın inkişafına böyük diqqət ayırılır
17.11.2018, 20:56

Azərbaycanda idmanın inkişafına böyük diqqət ayırılır

Direktor olmaq istəyənlər üçün İMTAHAN başlayır
17.11.2018, 20:42

Direktor olmaq istəyənlər üçün İMTAHAN başlayır

Üç gündə respublika üzrə 120 minədək ağac tingi paylanılıb - FOTOLAR
17.11.2018, 20:25

Üç gündə respublika üzrə 120 minədək ağac tingi paylanılıb - FOTOLAR

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanılıb
17.11.2018, 20:17

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanılıb

Azərbaycan - Farer adaları oyununun heyətləri açıqlandı
17.11.2018, 20:09

Azərbaycan - Farer adaları oyununun heyətləri açıqlandı

Çeçenistanda qadın kamikadze özünü partlatdı
17.11.2018, 20:02

Çeçenistanda qadın kamikadze özünü partlatdı

Tramp Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyasından DANIŞDI   
17.11.2018, 19:54

Tramp Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyasından DANIŞDI  

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanıldı
17.11.2018, 19:51

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanıldı

“BMT Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq cinayətkarlarla bağlı təsirli addımlar ata bilər”
17.11.2018, 19:23

“BMT Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq cinayətkarlarla bağlı təsirli addımlar ata bilər”

Fazil Məmmədovun müalicədən sonra ilk FOTOSU 
17.11.2018, 19:09

Fazil Məmmədovun müalicədən sonra ilk FOTOSU 

Əli Kərimli və Cəmil Həsənli saxlanıldı
17.11.2018, 18:39

Əli Kərimli və Cəmil Həsənli saxlanıldı

Yasamalda oğurluq edən şəxs tutulub
17.11.2018, 17:55

Yasamalda oğurluq edən şəxs tutulub

“9531 şəhid vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək”
17.11.2018, 17:37

“9531 şəhid vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək”

Samuxda yarımstansiyada baş verən qəzada yaralanan montyor öldü
17.11.2018, 17:30

Samuxda yarımstansiyada baş verən qəzada yaralanan montyor öldü

Türkiyə ABŞ-dan YPG ilə əlaqəni kəsməsini tələb edir
17.11.2018, 17:13

Türkiyə ABŞ-dan YPG ilə əlaqəni kəsməsini tələb edir

Azərbaycanla Gürcüstan arasında ticarət dövriyyəsi 450 milyon dollar təşkil edib
17.11.2018, 17:00

Azərbaycanla Gürcüstan arasında ticarət dövriyyəsi 450 milyon dollar təşkil edib

Suriyada daha 40 dinc sakin həlak oldu
17.11.2018, 16:46

Suriyada daha 40 dinc sakin həlak oldu

Prezident Dövlət Gömrük Komitəsi kollegiyasının yeni tərkibini təsdiq edib
17.11.2018, 16:34

Prezident Dövlət Gömrük Komitəsi kollegiyasının yeni tərkibini təsdiq edib

Deputat: “Fransanın həmsədrlikdən uzaqlaşdırılması müzakirə oluna bilər”
17.11.2018, 16:07

Deputat: “Fransanın həmsədrlikdən uzaqlaşdırılması müzakirə oluna bilər”

Ermənistan ordusunun zabitləri cəzalandırılıb
17.11.2018, 15:38

Ermənistan ordusunun zabitləri cəzalandırılıb

Gömrükdə Ermənistanda istehsal edilən məhsullar ələ keçirildi - FOTOLAR
17.11.2018, 15:22

Gömrükdə Ermənistanda istehsal edilən məhsullar ələ keçirildi - FOTOLAR

Azərbaycan Fransaya etiraz notası verib
17.11.2018, 15:14

Azərbaycan Fransaya etiraz notası verib

“Böyük siyasət sənə küçə deyil!” - Belarus XİN-i Paşinyana sərt cavab verdi
17.11.2018, 14:59

“Böyük siyasət sənə küçə deyil!” - Belarus XİN-i Paşinyana sərt cavab verdi

İsrailin Müdafiə Nazirliyinə Netanyahu rəhbərlik edəcək
17.11.2018, 14:56

İsrailin Müdafiə Nazirliyinə Netanyahu rəhbərlik edəcək

Təbriz-Zəncan magistralında 7 nəfər öldü
17.11.2018, 14:47

Təbriz-Zəncan magistralında 7 nəfər öldü

Gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması üçün növbə sistemi yaradılacaq
17.11.2018, 14:35

Gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması üçün növbə sistemi yaradılacaq

Kürdəxanıda yolu keçən piyadanı maşın vurdu
17.11.2018, 14:33

Kürdəxanıda yolu keçən piyadanı maşın vurdu

Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu gəncləri yüksək məvacibli işə dəvət edir
17.11.2018, 14:26

Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu gəncləri yüksək məvacibli işə dəvət edir

Naxçıvanda “Xüsusi təyinatlı İBAD-2” filminin təqdimatı oldu   
17.11.2018, 14:20

Naxçıvanda “Xüsusi təyinatlı İBAD-2” filminin təqdimatı oldu  

Rəsmi Bakı Fransadan narazılıq etdi: “Bunun qarşısı alınmalıdır”
17.11.2018, 13:50

Rəsmi Bakı Fransadan narazılıq etdi: “Bunun qarşısı alınmalıdır”

Bakının bu rayonu susuz qalacaq
17.11.2018, 13:44

Bakının bu rayonu susuz qalacaq

İlham Əliyev Belarusa səfər edəcək
17.11.2018, 13:33

İlham Əliyev Belarusa səfər edəcək

Heydər Əliyev Fondunun daha bir layihəsi –“Yeddi gözəl” sərgisi Moskvada açılır
17.11.2018, 13:28

Heydər Əliyev Fondunun daha bir layihəsi –“Yeddi gözəl” sərgisi Moskvada açılır

“Makers’ Day 2018” gənclər üçün təcrübə və iş imkanı yaradıb
17.11.2018, 13:23

“Makers’ Day 2018” gənclər üçün təcrübə və iş imkanı yaradıb

Oqtay Əsədov İzmirdə TÜRKPA-nın konfransına qatılacaq
17.11.2018, 13:20

Oqtay Əsədov İzmirdə TÜRKPA-nın konfransına qatılacaq

Rəsmi Paris: “Fransa Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimi tanımır”
17.11.2018, 13:17

Rəsmi Paris: “Fransa Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimi tanımır”

ARXİV