16 noyabr 2018, Cümə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - “Bütün özəl universitetləri bağlamaq lazımdır!” - Şeyx Əbdüldən İTTİHAM
“Bütün özəl universitetləri bağlamaq lazımdır!” - Şeyx Əbdüldən İTTİHAM
31.10.2018, 10:58

Rejissor Əbdül Mahmudov – “Mənə tələbələr, rektorla görüşmək olmaz, qadağandır”

 

 “Sovet dövründən qalma köhnə stereotiplərlə maariflənən pedaqoqlar bu gün də həmin stereotipləri poza bilmirlər. Kütləvi surətdə, internet vasitəsi ilə Avropadan inteqrasiya edən, bizə yabançı olan elm və təhsillə qarışırıq. Uşaqlar çaşıb qalıblar. Onlar bilmirlər ki, üzlərini hansı qibləyə tutub “ibadət etsinlər””.

 

Modern.az xəbər verir ki, bu sözləri AzEdu.az-a açıqlamasında tanınmış rejissor, Əəəkdar incəsənət xadimi Əbdül Mahmudov deyib.

 

“Təhsil resepeti” rubrikasının budəfəki həmsöhbəti olan rejissor Azərbaycan təhsil sistemindəki çatışmazlıqlar haqqında danışarkən xalqımızın bugünəcən imza atdığı əsas uğurları da vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dünyada  ilk sivilizasiyanı, mədəniyyəti bizim xalq formalaşdırıb. İllər əvvəl bir misrada deyilənlər də bunu təsdiq edir:

 

“Gedin bütün dünyanı axtarın, görün, hansı xalqın dahi şəxsiyyəti Nizami Gəncəvinin dediyi iki misra səviyyəsində bir söz deyib?!

O hələ o vaxt deyirdi ki:

 “Qüdrət elmdədir, başqa cür heç kəs

   heç kəsə üstünlük eyləyə bilməz!

Qədim Şumerlər 5-7 min il əvvəl bir dil bilənə bir,  iki elmi olub,  iki dil bilənə isə iki şəxs kimi baxırdılar. Belə dəyərləri olan, öz mədəniyyəti, elm və sənətinə qiymət verən xalq həmişə təhsili diqqətdə saxlayır.

Amma məni narahat edən bəzi məsələlər var və bir az onlardan danışaq...

 

“Uşaqlarımızı ağır informasiya, kitablarla yükləyirik, hamısının onurğası əyridir”

Rejissor qeyd edib ki, bizdə bütün dünyaya yetəcək qədər ədəbi, mədəni, tarixi materiallar var, lakin.... Gerisini özündən eşidək:

 

- Bilməmək, savadsızlıqdan, bəlkə də maarifçi olmamağımız səbəbindən, onları yaxşı tədqiq etmirik. Onları kənara qoyub daha ucuz və yüngül şeylərə gedirik. Burada bəzən, şəxsi münasibətlər də rol oynayır. Bununla o möhtəşəm xətti qırıb cılızlaşdırırıq. Bu qədər dəyərləri formalaşdırıb təbliğ edən xalqın bəzi şəxsi münasibətlərdən irəli gələn cılız məsələlərə nə ehtiyacı var?!  Uşaqlarımızı ağır informasiya, kitablarla yükləyirik. Hamısının onurğası əyridir.

Təəssüf ki, əksər müəllimlər soy-kökümüzdən, dəyərlərimizdən xəbərsizdirlər. Elə əvvəllər oxuduqları, Sovet sistemindən gələn təhsilləri ilə bu gün də işləyirlər.

Dünyanın 7 səsi deyilən not sistemi var. Bütün dünya klassika və  musiqisi bunun üzərində formalaşıb. Dünya bilmir ki, bunu icad edən 1000 il əvvəl bizim babalarımız olub. Bu işin başında Şeyx Səfiyyəddin Urməvi durub. Ondan sonra Əbdülqadir Marağayi notları oraya əlavə edib. Musiqi, mənəviyyat tariximizlə bağlı bu faktlar niyə dərsliklərə salınmır?!

Şifahi xalq yaradıcılığı, musiqimiz var. Təəssüf ki, Sovet dövründən qalma köhnə stereotiplərlə maariflənmiş pedaqoqlar bu gün də həmin stereotipləri poza bilmirlər. Kütləvi surətdə, internet vasitəsi ilə Avropadan inteqrasiya edən, bizə yabançı olan elm və təhsillə qarışırıq. Uşaqlar çaşıb qalıblar. Onlar bilmirlər ki, üzlərini hansı qibləyə tutub “ibadət etsinlər”. Bunlara işi bilən adamlar nəzarətə etməlidirlər.

 

“Şeyxanə təklif”

Ə. Mahmudovun fikrincə, ağsaqqallardan, elm sənət, mədəniyyət xadimlərindən ibarət məsləhət şurası yaradılmalıdır. İcmai qınaq olmalı, dərsliyə düşən hər mövzu mütləq böyük müzakirədən keçdikdən sonra çap olunmalıdır:

 

“Biz kənardan gələn bahalı maşın, dəbdəbəli həyat tərzindən imtina etmirik. Bu, belə olmamalıdır, dünya mədəniyyətinə açıq olmalıyıq. Amma öz soy-kökümüzü gözləyib orta hədd tapmaq şərti ilə! Ən qəbul olunan variantı tapmalıyıq. Bəzi dəyərlər bizim ruhumuza, soy kökümüzə uyğunlaşdırılmalıdır”.

 

“Tanış-bilişin  mənasız kitabını nə qədər  almaq olar?!”

 

Təhsildə keçmiş milli dəyərləri üstün tutan rejissor kurikulum üsulunu dünya təcrübəsi ilə müqayisə edib:

-Bizimkilər guya xaricdən  nümunə götürürlər. Axı, 5 yaşlı uşaq nə dərs oxuya bilər?!  Bu, onun  fiziki, əqli şüuru baxımından mümkün deyil! Mən yapon təcrübəsini misal gətirmək istəyirəm. Orada da şagirdləri məktəbə 5 yaşından qəbul edirlər. Amma onları dərsə deyil, məktəbə qəbul edirlər. Məktəbdə böyük kompüter sistemi yaradırlar. Orada mütəxəssislər hər sinfi bir sahə üzrə dizayn edirlər. Birini dülgər, birini qrafika, kompüter, birini mexanika işləri və s. kimi uyğunlaşdırırlar. Hər gün uşaqları ora gətirir, onlara nəzarət edirlər. Onları 5-6 ay nəzarətdə saxlamaqla hansı sahəyə can atdığını, istəyinin hara olduğunu müəyyənləşdirirlər. Məktəb yaşı çatanda uşağı həmin sahə üzrə məktəbə qəbul edir, dərs keçirlər.

Niyə biz kurikulumu tətbiq edirik bunu isə yox! 5 yaşlı uşağı çanta yükləyirik. Valideynləri də şikəst olub, özləri də... Nə qədər tanış-bilişin kitabını almaq olar?! Mənasız kitablardır. Mənim evimdə onlardan bir “meşok” var. Kimə lazımdır axı?!  Dünya təcrübəsində orijinal, öyrəniləsi şeylər var. Biz onları kənara qoyub, sol qulağımızı başımızın üstündən sağ əlimizlə tuturuq. Dünyanın ən dəhşətli silah, siyasət, ideologiyasından da vacib, əlamətdar şey bizim təhsilimizdir!

 

Daha bir narazılıq

Bir neçə dəfə Təhsil Nazirliyinə getmək istəsə də, müəyyən səbəbən məqsədinə çatmadığını deyən rejissor, Açıq qapı günlərinin olmasının tərəfdarıdır:

 

“Gedib, mühafizəyə deyirəm ki, mən Xalq artisti, Dövlət Mükafatı Laureatıyam, sənin yanına gəlməmişəm. Amma içəri buraxmırlar! Ümumiyyətlə, Nazirlik və məktəblərdə həftədə iki dəfə Açıq qapı günü olmalıdır”.

 

Əbdül Mahmudov Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetindəki təhsildən söz açıb:

 

“Orada təhsil sistemi tam başqa cür formalaşmalıdır. Mən konkret olaraq rejissor-aktyor fakültəsini nəzərdə tuturam. Orada peşəkar insanlar dərs deməlidirlər. O gün Rejissorluq fakültəsində səlahiyyətli bir adamın adını çəkdilər. Mən ömrümdə elə rejissor tanımamışdım. 60 ildir,  bu sahədəyəm. Bu gün Azərbaycanın üzdə olan aktyorları bir vaxtlar mənim tələbələrim olublar, amma o adda rejissor tanımadım. Əgər bu adam  rejissor deyilsə, fakültəyə necə rəhbərlik edə bilər?! 

Oradakı struktur dəyişikliyindən sonra yeni rektor Ceyran xanım komandanı necə formalaşdıracaq, təhsil sistemini necə yenidən quracaq, bilmirəm! Min dəfə demişik ki, aktyor-rejissor fakültəsinin imtahanları testlə olmamalıdır”.

 

“Bu gün Azərbaycanda kütləvi surətdə gülməli artist “istehsal olunur””

Rejissor bildirib ki, İncəsənət Universitetinin tələbələri ilə görüşmək istəsə də, buna nail ola bilmir:

 

“Mənə tələbələr, rektorla görüşmək üçün İncəsənət Universitetinə getmək olmaz, qadağandır. Biz, barmaqla sayılacaq qədər qalmışıq. Moskva, Azərbaycan dahi sənətkarlarının təhsilini görən adamlarıq.

Əksinə, bizi oraya çağırıb məsləhət etməlidirlər. Mən 50 ilin möhtəşəm təcrübəsinə sahib pedaqoqam. Rusiyada  təhsil almış, böyük Yeqerov, Tarkovski, Adil İsgəndərov, Təhmasib, Seyidbəyli, Tağızadənin məktəbini görümüşük. 17 ilə qədər kinoaktyor stusiyasına rəhərlik etmişəm. Bu müddət ərzində Fuad Poladov, Telman Adıgözəlov, Vaqif Mustafayev və digərləri elə bizim kursun məzunları olublar. İndi istəyirəm ki, həftədə bir dəfə gəlib Rejissorluq, Aktyorluq fakültəsinin tələbələri ilə heç bir maddi maraq güdmədən görüş keçirim. Onlara  başa salım ki, aktyor, rejissor sənəti nədir və onu hansı müstəvidə hazırlamaq lazımdır.

Təqlidçiliklə aktyor hazırlamaq olmaz. Pedaqoqun müqəddəs borcudur ki, Allahın verdiyi istedadı tələbədə kəf edib, formalaşdırıb, istiqamət versin. Bu sənətin mahiyyəti budur. Amma bizdə  təqlid tələb edirlər. Axı, bu adamların öz teatr xidməti yoxdur. Özün düz-əməlli aktyor olmayandan sonra, səni yamsılayan tələbə nə olacaq? Ona görə də bizdə hamı gülməli artistliyə qaçır. Onu bunu yamsılamaq, qadın geyimi geyinməklə hamı gülməli artist olur. Bu gün Azərbaycanda kütləvi surətdə gülməli artist istehsal olunur”.

 

Onun sözlərinə görə, hazırda aktyorların mütaliəsi də çox aşağı səviyyədədir:

 

“Bunu aradan qaldırmaq üçün ilk növbədə 6 aya yaxın tələbələrin ancaq intellektual səviyyəsini inkişaf etdirmək, müasir klassik poeziyamıza analitik yanaşma tərzini formalaşdırmaq lazımdır. Onda kimin nəyə qadir olması üzə çıxacaq. Bu, sənətdir. Kimsə Azərbaycanı çapıb talayıb pul qazanmaqla sevdiyi qız üçün kino çəkir. Kimin maddi imkanı, bahalı maşını varsa, onu filmə çəkirlər. Seriallarda heç bir sənət, mədəniyyət yoxdur”.

 

Tanınmış rejissor bəzi müəllimlərin özlərini inkişaf etdirməmələrinin səbəblərini izah edib:

 

“Bunun kökündə öncə qeyri-peşəkar təhsil sistemi durur. İkincisi isə maddi məsələlərdir. Karl Marks deyirdi ki, maddiyyat bəzən insanın mənəviyyatını da həll edir.

 

Şagirdlərin repetitor yanına hazırlığa getmələrinə isə rejissor fərqli mövqedən yanaşıb:

 

“Valideyn nə etsin? Bir sinifdə 40 uşaq var. O boyda kitabları daşıyan  uşaq nəfəsi kəsilə -kəsilə gəlib məktəbə çıxır. Dərs başlayan kimi də bitir. Dərsliklərə baxıram, onlardan ağlım heç nə kəsmir.  Bunu görən valideyn məcburdur ki, öz maddiyatından kəsib. övladlarına əlavə müəllim tutsun. Çox qəribədir ki, kənar, məktəbdə  dərs deməyən müəllimlər dərs deyən müəllimlərdən daha hazırlıqlı, məsuliyyətlidirlər.

Çünki onların maddi marağı var. Yalnız bir şeydə fanatik olmaq olar: vətənpərvərlikdə. Başqa sahələrdə vəziyyət elə deyil. İnsan faktoru, ailə, güzəran məsələləri var. Belə məsələlərdə fanatik deyil, praktik olmaz lazımdır”.

 

“Həmişə bunu dediyimə görə məndən zəhlələri gedir”

Ali təhsil sistemindənki problemlərdən söz açan rejissor, özəl universitetlərin bağlanmasını təklif edib:

 

“Özəl universitetin mahiyyətini hələ də başa düşə bilmirəm. Əgər dövlətin universitetləri varsa, özəl nəyə lazımdır?  Bakını tıxac ediblər, nəfəs almaq olmur. Yazıq kəndlilər bir-birinin həvəsinə mal-qarasını satırlar ki, mənim də övladım gedib Bakıda oxusun. O uşaq niyə Bakıda oxumalıdır? Universitetləri rayonlarda yaradaq. Tələbə gəlib 4 il Bakıda avaralanır. Kəndli boğazından kəsib övladına göndərir. 4 ildən sonra məlum olur ki, nə uşaq var, nə də mal-qara.  Budur faciəmiz!

Sovet vaxtında hər respublikada bir universitet olurdu. Qalan hamısı institutlar idi. İndi hamısı özəl universitet adını alıb. Niyə bütün universitetlər Bakının mərkəzindədir?! Bütün normal ölkələrin tələbə şəhərcikləri var. Şəhərdən kənarda yerləşsə də, orada hər şərait var. Tələbə 200-300 minlik “Galenvagen”, müəllim isə metro ilə dərsə gəlir. Özəl universitetlərə son qoyulmalı, ali təhsil müəssisələri şəhərdən çıxmalıdırlar. Bunların hamısı ideologiyaya bağlanır. Kökündə isə elm, sənət və təhsil durur. Peşəkar, canı yanan insanlar bu işlərlə məşğul olmalıdırlar”.


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
7 BMT sülhməramlısı öldürüldü
16.11.2018, 00:28

7 BMT sülhməramlısı öldürüldü

Səfir Meksika şəhəri ilə Bərdənin qardaşlaşmasını təklif edir
16.11.2018, 00:09

Səfir Meksika şəhəri ilə Bərdənin qardaşlaşmasını təklif edir

Öldürülən Rusiya səfirinin istintaqı tamamlandı
15.11.2018, 23:56

Öldürülən Rusiya səfirinin istintaqı tamamlandı

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
15.11.2018, 23:38

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Sabahdan avtomobillərdə pərdə və jalüzlər qadağan olunacaq
15.11.2018, 23:24

Sabahdan avtomobillərdə pərdə və jalüzlər qadağan olunacaq

“Nağdsız ödəniş edənlərə vergi güzəştləri nəzərdə tutulur”- Mikayıl Cabbarov
15.11.2018, 23:10

“Nağdsız ödəniş edənlərə vergi güzəştləri nəzərdə tutulur”- Mikayıl Cabbarov

Maştağada qəbirqazan “iş başında” öldü
15.11.2018, 22:58

Maştağada qəbirqazan “iş başında” öldü

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş
15.11.2018, 22:41

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş

Azərbaycan komandası məğlub oldu
15.11.2018, 22:27

Azərbaycan komandası məğlub oldu

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib
15.11.2018, 22:16

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb
15.11.2018, 22:07

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı
15.11.2018, 21:54

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır
15.11.2018, 21:42

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi
15.11.2018, 21:30

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib
15.11.2018, 21:16

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi
15.11.2018, 21:03

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı
15.11.2018, 20:48

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı

Baş nazir istefaya göndərilir
15.11.2018, 20:37

Baş nazir istefaya göndərilir

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı
15.11.2018, 20:28

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib
15.11.2018, 20:15

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO
15.11.2018, 20:03

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir
15.11.2018, 19:39

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO
15.11.2018, 19:35

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
15.11.2018, 19:02

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək
15.11.2018, 18:54

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib
15.11.2018, 18:38

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO
15.11.2018, 18:24

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb
15.11.2018, 18:19

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi
15.11.2018, 17:49

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək
15.11.2018, 17:44

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi
15.11.2018, 17:34

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib
15.11.2018, 17:28

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
15.11.2018, 17:27

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək
15.11.2018, 17:27

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı
15.11.2018, 17:24

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı
15.11.2018, 17:21

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
15.11.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu
15.11.2018, 17:04

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR
15.11.2018, 16:52

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?
15.11.2018, 16:34

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı
15.11.2018, 16:26

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR   
15.11.2018, 16:25

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR  

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ
15.11.2018, 16:02

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO
15.11.2018, 15:59

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb
15.11.2018, 15:50

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb

Bakıda sərnişin avtobusu yandı
15.11.2018, 15:50

Bakıda sərnişin avtobusu yandı

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi
15.11.2018, 15:39

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”
15.11.2018, 15:38

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi
15.11.2018, 15:22

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi

XİN Ukraynadakı səfirliyimizin işini Baş Prokurorluğa verdi - RƏSMİ   
15.11.2018, 15:20

XİN Ukraynadakı səfirliyimizin işini Baş Prokurorluğa verdi - RƏSMİ  

ARXİV