18 fevral 2019, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - REPORTAJ - Bir şəklin tarixçəsi: Bakıda “qeybə çəkilən” möhtəşəm tikili - Onu kim və niyə sökmüşdü?  
Bir şəklin tarixçəsi: Bakıda “qeybə çəkilən” möhtəşəm tikili - Onu kim və niyə sökmüşdü?   +
01.12.2018, 13:08

Modern.az saytının “Bir şəklin tarixçəsi” rubrikasında budəfəki təqdimatı uzun illər öncə Bakıda mövcud olmuş məşhur tikili ilə bağlıdır. Söhbət Aleksandr Nevski Başkilsəsindən gedir.

O kilsə ki, tikintisi 10 ilə və böyük zəhmətlər hesabına başa gəlmişdi.


1888-ci ildə təməli qoyulan Aleksandr Nevski Başkilsəsi 1898-ci ildə istifadəyə verilib.

Tarixi mənbələrə görə, 1878-ci ildə Bakı valisi Valerian Pozen şəhərin pravoslav icması üçün kilsə tikdirmək təklifi ilə çıxış edir. Ali dini qurum (Sinod) bu kilsənin o zamanki Persidskaya küçəsində (indiki Muxtarov küçəsi), köhnə müsəlman qəbristanlığının yerində tikilməsinə icazə verir. Hökümətin yerli müsəlmanlarla 10 illik mübahisəsindən sonra, kilsənin inşasına başlanılır.

8 oktyabr 1888-ci il tarixində imperator III Aleksandr ailəsi ilə birgə Bakıya gəlir və kilsənin təməl daşının qoyulması mərasimində iştirak edir.

Kilsənin memarı alman Robert Marfeld, onun köməkçisi isə polyak memar və mühəndis İosif Qoslavski idi. O Qoslavski ki, sonralar Bakının baş arxitektoru oldu.

Kilsənin tikintisinə başlayandan az sonra inşaat büdcəsi tükənir və Bakı sakinlərindən 200 min manat ianə toplanır. Bu məbləğin 75% müsəlmanlar tərəfindən verilir ki, bura məşhur milyonçu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin ayırdığı 10 min manat da daxil idi. Daha 10 min manat Bakının yəhudi icmasından yığılmışdı.

O zaman Bakıda yerləşən Aleksandr Nevski Başkilsəsi kilsəsi el arasında “Qızıllı kilsə” kimi də tanınırdı. Bu, Zaqafqaziyanın ən böyük ortodoks kilisəsi olub.



Aleksandr Nevski Başkilsəsi mürəkkəb memarlıq və mühəndis tikintisi sayılırdı. Qoslavski yalnız binanın konstruksiya hissəsinin həllində yox, həm də kilsənin element və detallarının icrasında öz istedadını göstərmişdi.

Kilsənin memarlıq işlənməsində Qoslavskinin iştirakı o dərəcədə böyükdür ki, onun bu ibadət binasının ikinci müəllifi qismində tanıyıblar.

Qeyd etdiyimiz kimi, kilsənin tikintisinə faktiki rəhbərliyi İosif Qoslavski etmişdi.

Aleksandr Nevski Başkilsəsi 1936-cı ildə bolşeviklər tərəfindən yerlə-yeksan edilib. Stalin hökuməti kilsəni partlayıcı maddə vasitəsilə məhv edib. Bolşeviklər onu Bibiheybət məscidi ilə bir gündə dağıdıblar.

Aleksandr Nevski Başkilsəsinin vaxtilə yerləşdiyi ərazidə hazırda 189 və 190 nömrəli məktəblər fəaliyyət göstərir.

İ.Qoslavski 1865-ci ildə Varşava şəhərində zadəgan ailəsində anadan olmuşdu. 1890-cı ildə I Nikolay adına Peterburq mülki mühəndislər institutunu bitirmişdi.

Qoslavski Bakı üçün nələr yaratmayıb...

O, 1891-ci ilin oktyabrında Aleksandr Nevski Başkilsəsinin inşası üçün Bakıya gəlmişdi. Bu kilsənin inşası üzrə iş icraçısı olan Qoslavski 1892-ci ildən Bakı şəhər memarı vəzifəsini yerinə yetirməyə başlamışdı. Baş memarın lap ilk yaradıcılıq addımları şəhərin inkişafında dönüş nöqtəsi olmuş, küçə və məhəllələrin abad edilməsinə geniş təsir göstərmiş və o, Bakıya əsl Şərqi Avropa şəhərinə xas olan xüsusiyyətlər vermişdi.

Qoslavski 1893-cü ildən 1900-cü ilə qədərki yaradıcılıq fəaliyyəti ərzində Bakıda Aleksandr Nevski Başkilsəsindən əlavə, 12 əsaslı obyekt layihələndirərək, inşa edib.


Onun 1893-cü ildən 1900-cü ilə qədərki yaradıcılıq fəaliyyəti hər bir kəsi heyran edir. İ.Qoslavskinin memarlıq irsi çoxsahəli və çoxcəhətlidir.

Məsələn, onun 1900-1904-cü illərdə Bakı şəhər Duması üçün tikdiyi möhtəşəm bina bu gün də paytaxtın bəzəyi hesab olunur və indi ora Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin iqamətgahıdır.

İosif Qoslavski H.Z.Tağıyevin Mərdəkandakı villasının, Zığ kəndindəki toxuculuq fabrikinin, Tağıyevin Qızlar məktəbinin və digər memarlıq abidələrinin müəllifi kimi tarixə düşüb. Qəzlar məktəbinin binasında sonralar - 1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin Parlamenti yerləşib. Hazırda isə orada Əlyazmalar İnstitutu fəaliyyət göstərir.

Bakı orta texniki məktəbinin (indiki Neft və Sənaye Universiteti) binası da Qoslavski tərəfindən H.Z.Tağıyevin vəsaiti hesabına tikilib.

Hazırda Azərbaycan Tarixi Muzeyinin binası da vaxtilə Qoslavskinin layihəsi əsasında Tağıyevin yaşayış evi kimi tikilib.

Qoslavski 30 yanvar 1904-cü il tarixində 39 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib. O, vərəm xəstəliyinə tutulmuşdu. Xəstəliklə mübarizə apardığı bir zamanda arvadı uşaqlarını da götürüb Polşaya gedir, xəstə İosif Bakıda təkbaşına qalır və ölür. Sonradan bacısı gəlib onun əşyalarını Polşaya aparıb...


A.Qorxmaz

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ermənistanda 100-dən artıq əsgərin ölümü araşdırılacaq
18.02.2019, 10:09

Ermənistanda 100-dən artıq əsgərin ölümü araşdırılacaq

Pulu MilliÖn-lə göndərib, bankomatdan almaq imkanı!
18.02.2019, 10:04

Pulu MilliÖn-lə göndərib, bankomatdan almaq imkanı!

Qubada fermerlərə ağac budamaq öyrədildi
18.02.2019, 09:40

Qubada fermerlərə ağac budamaq öyrədildi

124 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmayıb
18.02.2019, 09:37

124 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmayıb

Polis istirahət günlərində 68 nəfəri saxladı
18.02.2019, 09:34

Polis istirahət günlərində 68 nəfəri saxladı

Ermənistan atəşkəsi 26 dəfə pozdu   
18.02.2019, 09:31

Ermənistan atəşkəsi 26 dəfə pozdu  

Milli Məclisdən pensiyalarla bağlı qanuna dəyişiklik  
18.02.2019, 09:14

Milli Məclisdən pensiyalarla bağlı qanuna dəyişiklik  

Qaynaqlarımızda türkün hikmət xəzinəsi: genetik yaddaşın dünənindən bu gününə - II YAZI
18.02.2019, 08:51

Qaynaqlarımızda türkün hikmət xəzinəsi: genetik yaddaşın dünənindən bu gününə - II YAZI

İlham Əliyev Sumqayıta gedir   
18.02.2019, 08:49

İlham Əliyev Sumqayıta gedir  

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ    
18.02.2019, 08:13

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ  

Amerikalıların etibar etdiyi azərbaycanlı xanım…
18.02.2019, 08:10

Amerikalıların etibar etdiyi azərbaycanlı xanım…

Türkiyədə mikroavtobus aşdı: 16 yaralı
18.02.2019, 00:43

Türkiyədə mikroavtobus aşdı: 16 yaralı

Moskvada şiddətli şaxtalar olacaq
18.02.2019, 00:27

Moskvada şiddətli şaxtalar olacaq

Göyçayda zəncirvari qəza
18.02.2019, 00:12

Göyçayda zəncirvari qəza

Parisdə “sarı jiletlər” yürüş keçirdi
17.02.2019, 23:47

Parisdə “sarı jiletlər” yürüş keçirdi

Ötən ay 124 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmadı
17.02.2019, 23:32

Ötən ay 124 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmadı

Paytaxtda 180 restoran bağlandı - SƏBƏB
17.02.2019, 23:09

Paytaxtda 180 restoran bağlandı - SƏBƏB

Məktəb direktorunu döyən “Drakon”la birgə bacısı oğlu da ittiham olunur - YENİLƏNİB
17.02.2019, 22:51

Məktəb direktorunu döyən “Drakon”la birgə bacısı oğlu da ittiham olunur - YENİLƏNİB

Müəllimlər də aksiyaya başladı
17.02.2019, 22:26

Müəllimlər də aksiyaya başladı

Saakaşvili erməni olmadığını genetik testlə sübut etdi
17.02.2019, 22:07

Saakaşvili erməni olmadığını genetik testlə sübut etdi

“Qarabağ”  “Qəbələ”dən 3 xal aldı
17.02.2019, 21:32

“Qarabağ”  “Qəbələ”dən 3 xal aldı

Ərdoğanla Putin apreldə yenidən görüşəcək
17.02.2019, 21:14

Ərdoğanla Putin apreldə yenidən görüşəcək

Dövlət İmtahan Mərkəzi buraxılış imtahanı keçirdi
17.02.2019, 20:54

Dövlət İmtahan Mərkəzi buraxılış imtahanı keçirdi

Anamı “cinayət işi” öldürdü
17.02.2019, 20:51

Anamı “cinayət işi” öldürdü

Rüstəm İbrahimbəyov Bakıya gəldi - FOTOLAR
17.02.2019, 20:26

Rüstəm İbrahimbəyov Bakıya gəldi - FOTOLAR

“Neolit”dəki qarşıdurmaya görə tanınmış bloqer saxlanıldı
17.02.2019, 20:16

“Neolit”dəki qarşıdurmaya görə tanınmış bloqer saxlanıldı

İran yeni sualtı gəmi istehsal edib
17.02.2019, 20:01

İran yeni sualtı gəmi istehsal edib

“Qarabağ” və “Səbail” rəqiblərinə qalib gəldi
17.02.2019, 19:32

QarabağSəbail” rəqiblərinə qalib gəldi

Paxıllıq izi qırmızı xətlə silinməlidir
17.02.2019, 18:12

Paxıllıq izi qırmızı xətlə silinməlidir

“Real” öz meydanında məğlub oldu - Fotolar + VİDEO
17.02.2019, 17:54

“Real” öz meydanında məğlub oldu - Fotolar + VİDEO

Avropa Liqasının finalına 100 gün qaldı
17.02.2019, 17:00

Avropa Liqasının finalına 100 gün qaldı

Polis qadınları fahişəliyə cəlb edənləri saxladı - FOTO
17.02.2019, 16:40

Polis qadınları fahişəliyə cəlb edənləri saxladı - FOTO

Tanınmış alimdən ŞOK SÖZLƏR - İnsanlara donuz orqanları köçürülə bilər
17.02.2019, 16:26

Tanınmış alimdən ŞOK SÖZLƏR - İnsanlara donuz orqanları köçürülə bilər

Peşə məktəblərinin şagirdləri üçün buraxılış imtahanları başa çatdı
17.02.2019, 16:10

Peşə məktəblərinin şagirdləri üçün buraxılış imtahanları başa çatdı

NASA Ayda yaşamaq üçün baza tikməyə hazırlaşır - FOTO
17.02.2019, 15:55

NASA Ayda yaşamaq üçün baza tikməyə hazırlaşır - FOTO

Zakir Həsənov beynəlxalq hərbi sərgidə - FOTO
17.02.2019, 15:48

Zakir Həsənov beynəlxalq hərbi sərgidə - FOTO

Evdə köməksiz qalan 2 azyaşlı xilas edildi
17.02.2019, 15:33

Evdə köməksiz qalan 2 azyaşlı xilas edildi

Ramil Usubovdan kadr dəyişikliyi ilə bağlı ƏMR
17.02.2019, 15:19

Ramil Usubovdan kadr dəyişikliyi ilə bağlı ƏMR

Həyatından bezdi - Özünü evi və maşını ilə birlikdə hərraca çıxardı
17.02.2019, 15:00

Həyatından bezdi - Özünü evi və maşını ilə birlikdə hərraca çıxardı

Əmisinin evindən oğurluq edən şəxs saxlanıldı
17.02.2019, 14:41

Əmisinin evindən oğurluq edən şəxs saxlanıldı

Azərbaycan atleti Dünya Kubokunda gümüş medal qazandı
17.02.2019, 14:25

Azərbaycan atleti Dünya Kubokunda gümüş medal qazandı

“Azərbaycanlıları məyus olmamağa çağırıram” - Nazirdən növbəti açıqlama
17.02.2019, 14:12

“Azərbaycanlıları məyus olmamağa çağırıram” - Nazirdən növbəti açıqlama

17.02.2019, 14:00

"Əminəm ki, dostluğumuza heç zaman xələl gəlməyəcək” - Vitse-prezidentdən insidentə MÜNASİBƏT

Polisdən xüsusi əməliyyat: “Lotu Quli”nin adamları tutuldu - VİDEO
17.02.2019, 13:47

Polisdən xüsusi əməliyyat: “Lotu Quli”nin adamları tutuldu - VİDEO

Havalar 3 gün qeyri-sabit keçəcək, qar yağacaq, temperatur 5-7 dərəcə enəcək - XƏBƏRDARLIQ
17.02.2019, 13:32

Havalar 3 gün qeyri-sabit keçəcək, qar yağacaq, temperatur 5-7 dərəcə enəcək - XƏBƏRDARLIQ

Ucqar kənd müəllimi: “Ləzgilər soyuqqanlı xalq olsalar da...”
17.02.2019, 13:03

Ucqar kənd müəllimi: “Ləzgilər soyuqqanlı xalq olsalar da...”

Bir şəklin tarixçəsi - “Yeddi oğul”dan kimlər getdi, kimlər qaldı...   
17.02.2019, 12:47

Bir şəklin tarixçəsi - “Yeddi oğul”dan kimlər getdi, kimlər qaldı...  

Əmanətlərlə bağlı mühüm dəyişiklik
17.02.2019, 12:30

Əmanətlərlə bağlı mühüm dəyişiklik

Zakir Həsənov BƏƏ-nin müdafiə məsələləri naziri ilə görüşdü
17.02.2019, 12:17

Zakir Həsənov BƏƏ-nin müdafiə məsələləri naziri ilə görüşdü

Amerikalı ilə ailə quran azərbaycanlı xanım - şeirlərinə mahnılar yazılıb   
17.02.2019, 12:02

Amerikalı ilə ailə quran azərbaycanlı xanım - şeirlərinə mahnılar yazılıb  

ARXİV