27 mart 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Qara Mustafayevin AFORİZMLƏRİ  
Qara Mustafayevin AFORİZMLƏRİ  
25.12.2018, 12:56

Bu gün böyük təbiətşünas alim, görkəmli elm fədaisi, Bakı Dövlət Universitetinin kafedra müdiri və Fəxri Professoru, Beynəlxalq Pedaqoji Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvi, “Şöhrət” ordenli Qara Teyfur oğlu Mustafayevin... yaşasaydı 87 yaşı tamam olacaqdı. Bizimlə Onu cəmi 88 gün ayırır. Az qala 3 aya yaxındır ki, aramızda yoxdur. Fəqət xalqına, dövlətinə, Azərbaycan elminə misilsiz xidmətləri ilə əbədi olaraq təkcə təbiətsevərlərin və təbiətşünasların deyil, hər kəsin – Onun, Sənin, Mənim... sadəcə, Bizim, şəksiz Hamımızın Qara müəllimi olan bu böyük şəxsiyyətin, gerçəkdən bir elm fədaisinin, təbiət aşıqının doğum günüdür dekabrın 25-i.

Cari ildən başlayaraq, Qara müəllimi özü olmadan anacaq, şirinliklə xatırlayacağıq. Onun elmə verdiyi töhfələr, Ana Təbiətin stabilliyi, qorunması, gələcək nəsillərə olduğu təki ötürülməsi sahəsində məqsədyönlü fəaliyyəti zaman-zaman deyiləcək, örnək gətiriləcək. Bəlkə buna görədir ki, yetirmələri, əməkdaşları, tanınmış elm adamları onun haqqında ürəkdolusu, səmimi etiraflarla danışmaqdan doymurlar. 

Zəruri qeyd: Professor Q.Mustafayev 25 dekabr 1931-ci ildə Kürdəmir rayonunda anadan olmuş, 1954-cü ildə ADU-nun biologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1958-ci ildə elmlər namizədi, 1985 - ci ildə elmlər doktoru alimlik dərəcələrini, daha sonra professor elmi adını almışdır. 1958-1960-cı illərdə AMEA-nın Zoologiya İnstitutunda işləmiş, 1960-cı ildən isə Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsində fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Bu elm və təhsil ocağında baş müəllim, dosent, dekan müavini, dekan vəzifələrində çalışmış, 1992-ci ildən BDU-da “Onurğalılar zoologiyası və bioekologiya” (hazırda “Onurğalılar zoologiyası”) kafedrasının müdiri olmuşdur. Elmdə və təhsildəki xidmətlərinə görə 30-dan çox tərifnamə, medal, fəxri fərman, diplom və digər mükafat və qiymətli hədiyyələrlə təltif olunan Qara müəllim çoxlu sayda elmi və tədris-metodiki işin, yüzlərlə məqalə, onlarla monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitlərinin, telefilmlərin müəllifi kimi tanınırdı. Bu müddət ərzində 10-dan artıq elmlər namizədi və elmlər doktoru yetişdirmiş, 18 yeni elmi konsepsiya irəli sürmüşdü. 20-dən çox ölkədə keçirilmiş 60-dan çox Beynəlxalq və Respublika səviyyəli konfranslarda Azərbaycanı ləyaqətlə təmsil edən Qara müəlim bir sıra beynəlxalq və dövlət əhəmiyyətli proqram və layihələrdə də uğurla iştirak etmişdir.

Müasir Azərbaycan ekologiyasının öyrənilməsində professor Qara Mustafayevin müstəsna xidmətləri olmuşdur. O, konkret ərazidə və ya landşaftda müəyyən sahə vahidinə düşən quşları saymaqla Azərbaycanın ekologiyasına ilk dəfə obyektiv metod gətirdi, konkret təbii rayonun heyvanlar aləmini səciyyələndirmək üçün “Ornitofaunanın keyfiyyət və kəmiyyətinin kompleks landşaft-ekoloji təhlili” konsepsiyasını irəli sürdü. Eyni zamanda Q.Mustafayev Azərbaycanın ekoloji rayonlaşdırılmasını aparmaqla “Bioloji rayonlaşdırmanın prinsipləri” konsepsiyasıni yaratdı. Alim tərəfindən antropogen faktorların quşlara təsiri hərtərəfli tədqiq edildikdən sonra onların keyfiyyəti və kəmiyyətilə yaşama yerinin antropogen təkamülü arasında əlaqələr açılmış, “Faunanın keyfiyyəti və kəmiyyəti ilə yaşama yerinin antropogen təkamülü arasında paralelizm” adlı orjinal bir konsepsiya yaranmışdır. Onun bu ideyası heyvanların yaşama yerinin antropogen transformasiyasının onlara təsirini düzgün proqnozlaşdırmaq üçün praktik əhəmiyyət kəsb edir. 

Xüsusi olaraq, qeyd etmək lazımdır ki, Q.T.Mustafayev sinekoloji tədqiqatlar nəticəsində “Biotik əlaqələrin üçbucaqlı-qoşaxətli forması” adlı ekoloji qanun kəşf etmiş və bu qanunun tərkib hissəsi kimi “Quru sahə heyvanlrının obyektiv qida xarakteri şkalası”nı, heyvanların sinantroplaşma prosesinin mərhələlərini müəyyən etməkdən ötrü ilk dəfə “Sinantroplaşma şkalası”nı yaratmağa nail olmuşdur. Yeri gəlmişkən, Q.T.Mustafayevin insanın ekologiyası ilə əlaqədar “Sivilləşmənin pozitiv və neqativ göstəriciləri” adlı yeni konsepsiyası hər kəsin özünü düzgün dərk etməsinə yönəldildilib.

Qara müəllimin Azərbaycanda ekologiyanın kütləviləşməsi istiqamətində gördüyü işlər misilsizdir. Xüsusilə, yaşlı və orta yaşlı nəslin məmnunluqla xatırladığı “Təbiətsevənlər” verilişi (mərhum professor Mirəli Axundovla birgə) onun ən böyük uğurlarından biridir. O, bu fəaliyyətini sonralar da yetirmələri və əməkdaşları ilə birlikdə, yaxud fərdi şəkildə, həm televizya verilişlərində, həm də mətbuat səhifələrində davam etdirmişdir. Ekologiyanın digər elmlərə inteqrasiyası onu daha çox düşündürən problemlərdən idi. Alimin ekologiyadan öncəki “ekologiya” ilə bağlı apardığı tədqiqatlar isə ölkəmizdə əhalinin ən qədim dövrlərdən indiyədək ətraf mühitə münasibətinin açılmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. O, şübhəsiz, bir vətəndaş alim kimi hər iki sahədə davamçılarını yetirməklə də ekologiya elminə öz böyük töhfəsini vermiş oldu. 

Ruhun Var Olsun, USTAD!
Doğum Günün MÜBARƏK!


QARA MÜƏLLİMDƏN AFORİZMLƏR

*Təbiətə gəzib-yörulub çəmənlikdə dincəlmək qədər şirin istirahət tapmaq çətindir.
*Təbiəti oxumaq kitab oxumaq deyilmiş.
*Körpə uşaq qoxusunun zəriflik zirvəsi hamını insanığa səsləyir
*Gülü qəbbul etmək asan, onu qəbul etmək çətindir
*70 illik yubiley daha çox işləməyə səsləyir.
*80 yaşın hesabatı vaxt büdcəsindən daha çox səmərəli istifadə tələb edir.
*Təbiəti öyrənən eyni zamanda özünü öyrənmiş olur. 
*Dərslik yazmaq hər cümlənin müzakirəsini tələb edir.
*İnsan yaşlandıqca çoxdüşünür.
*Nadir heyvanlara kömək etmək yeni bilik və bacarıqdan asılıdır.
*Yaşlı insanın təbiətdə elmi axtarışı köməksiz çətindir.
*Orta məktəbin fəxri professoru diplomu ali məktəbin eyni mükafatına bərabərdir.
*Şöhrət sahibi olmaq məsuliyyətdir.
*Elm üçün işləyib, xalq üçün yaşamaq istəyirəm.
* Xalqa xidmət etməyən elm - cəfəngiyyatdır!


TƏBİƏT ARXAYIN OLSUN!

Bəşərin dağıdan vaxtına düşüb,
Durulmur səhərin ovqatı bir az.
Yaratmaq, yaşatmaq bəxtinə düşüb,
İdraklı, inamlı insan yorulmaz.

Təbiət versə də gücü, qüdrəti,
Təbiət qayğısın çəkən olmayıb.
Hamı yıxan olub, uçuran olub,
Bir ağac basdıran, əkən olmayıb.

İndisə car çəkir, haray salırıq:
“Ay aman, bu mühit çirklənib gedir”.
Guya ki, ayılıb qeydə qalırıq,
“ Təbiət məhv olub, tükənib gedir”...

Təbiət qorunmaz, yoxsa duyanı,
Qoruğa çevirsək dörd yanı belə.
Güneydə kəkliyi, düzdə ceyranı,
Meşədə maralı demirəm hələ.

Bəs kimdir günahkar; bizmi, zamanmı,
Baş-ayaq yazılan dərsliklər yoxsa?
Qurtuluş yolu var alim yazanı,
Alimtək öyrədib sevdirən olsa!

Zamanın bağrından sıyrılsan da sən,
Zamandan irəli yürüyə bildin.
Dolaşdı hər evi “Təbiətsevən”,
Azəri yurdunu bürüyə bildin.

Bax, sevir fəhlə də, alim də səni,
Dilində şirinlik, təbiilik var.
Gələcək xətrinə atıb dünəni,
Nadandır keçmişin topa tutanlar.

Minlərlə tələbə vüqarla, şəstlə
Bir qürur duyurlar söz açıb Sizdən.
Adınız çəkilir böyük izzətlə -
Baxıb öyrənirlər əməlinizdən.

Düşündü xəyalın, yaratdı əlin.
Hər izin aləmdə yeni çığırdı.
Örnəkdir hər işin, hər bir əməlin,
Gələn nəsilləri elmə çağırdı.


Ruhuna Sayğılarımla: Yusif DİRİLİ


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Əfqanıstan Pakistandakı səfirini geri çağırıb
27.03.2019, 00:54

Əfqanıstan Pakistandakı səfirini geri çağırıb

Bakı-Tbilisi-Qars sərnişin qatarı Gürcüstanda test olunur
27.03.2019, 00:44

Bakı-Tbilisi-Qars sərnişin qatarı Gürcüstanda test olunur

Azərbaycanlıların soyqırımı günündə erməni təxribatı - FOTO
27.03.2019, 00:28

Azərbaycanlıların soyqırımı günündə erməni təxribatı - FOTO

Belarus-Rusiya münasibətlərində gərginlik
27.03.2019, 00:13

Belarus-Rusiya münasibətlərində gərginlik

Ərdoğanın təşəbbüsü YUNESKO-da müzakirə ediləcək
26.03.2019, 23:55

Ərdoğanın təşəbbüsü YUNESKO-da müzakirə ediləcək

Təhsil ekspertindən REKTORA: “Şəxsi qazanc gözlərini elə tutub ki...”
26.03.2019, 23:37

Təhsil ekspertindən REKTORA: “Şəxsi qazanc gözlərini elə tutub ki...”

“Komanda psixoloji cəhətdən çox yorğun idi” – Baş məşqçi
26.03.2019, 23:14

“Komanda psixoloji cəhətdən çox yorğun idi” – Baş məşqçi

Azərbaycan nefti bahalaşıb
26.03.2019, 22:57

Azərbaycan nefti bahalaşıb

Qanunu pozan suriyalılar Türkiyədən çıxarılacaq
26.03.2019, 22:41

Qanunu pozan suriyalılar Türkiyədən çıxarılacaq

Bakıda 19 yaşlı qız itkin düşüb - FOTO
26.03.2019, 22:27

Bakıda 19 yaşlı qız itkin düşüb - FOTO

Paşinyan naziri Moskvaya göndərib - SƏBƏB
26.03.2019, 22:13

Paşinyan naziri Moskvaya göndərib - SƏBƏB

Mişel Obama dünyanın ən populyar memuarını yazıb: 5 ayda 10 milyon satış
26.03.2019, 21:56

Mişel Obama dünyanın ən populyar memuarını yazıb: 5 ayda 10 milyon satış

Bir ayda 141 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmadı
26.03.2019, 21:41

Bir ayda 141 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmadı

Qara Qarayev prospekti sabah da nəqliyyat üçün qapalı olacaq
26.03.2019, 21:24

Qara Qarayev prospekti sabah da nəqliyyat üçün qapalı olacaq

Xətaidə zenit top mərmisi aşkarlandı
26.03.2019, 21:16

Xətaidə zenit top mərmisi aşkarlandı

Gəncədə avtoxuliqanlıq edən gənclər tutuldu - FOTO
26.03.2019, 20:59

Gəncədə avtoxuliqanlıq edən gənclər tutuldu - FOTO

Azərbaycan Ordusunun əsgəri şəhid oldu - FOTO
26.03.2019, 20:44

Azərbaycan Ordusunun əsgəri şəhid oldu - FOTO

Polis hava limanında həmkarını güllələdi
26.03.2019, 20:27

Polis hava limanında həmkarını güllələdi

ABŞ İrana qarşı sanksiyalarını genişləndirib
26.03.2019, 20:16

ABŞ İrana qarşı sanksiyalarını genişləndirib

“Mülki geyimli şəxslər FHN-nin növbədən çıxan əməkdaşları olub” - FHN rəsmisi
26.03.2019, 20:01

“Mülki geyimli şəxslər FHN-nin növbədən çıxan əməkdaşları olub” - FHN rəsmisi

“Əli İnsanovla görüşüb, müzakirə aparmışıq” - Eldar Namazov
26.03.2019, 18:14

“Əli İnsanovla görüşüb, müzakirə aparmışıq” - Eldar Namazov

“Qarabağ qaziləri”nə yeni sədr seçildi
26.03.2019, 18:03

“Qarabağ qaziləri”nə yeni sədr seçildi

İsveçdə “Tumurcuq” teatrının açılışı oldu   
26.03.2019, 17:49

İsveçdə “Tumurcuq” teatrının açılışı oldu  

Fransa mətbuatı Mehriban Əliyevanın səfərindən yazdı
26.03.2019, 17:40

Fransa mətbuatı Mehriban Əliyevanın səfərindən yazdı

Prezident metronun “Bakmil” stansiyasına getdi - FOTOLAR - YENİLƏNİB
26.03.2019, 17:26

Prezident metronun “Bakmil” stansiyasına getdi - FOTOLAR - YENİLƏNİB

Qarabağ Azadlıq Təşkilatı mitinq qərarı verdi
26.03.2019, 17:19

Qarabağ Azadlıq Təşkilatı mitinq qərarı verdi

Trampın Colan təpələrinə “qol qoyması” Qarabağın “gülünü açır”
26.03.2019, 17:05

Trampın Colan təpələrinə “qol qoyması” Qarabağın “gülünü açır”

Tereza Mey sabah istefa verəcəyi tarixi açıqlayacaq
26.03.2019, 16:34

Tereza Mey sabah istefa verəcəyi tarixi açıqlayacaq

FHN rəsmisi: “İlkin məlumata görə, “Diqlas”dakı yanğın gül dükanından başlayıb”
26.03.2019, 16:23

FHN rəsmisi: “İlkin məlumata görə, “Diqlas”dakı yanğın gül dükanından başlayıb”

Qonşusunun itini güllələdi, polisə düşdü
26.03.2019, 16:15

Qonşusunun itini güllələdi, polisə düşdü

Peyğəmbərin həyatı haqda kitabın tərcüməçisi İsa Əliyevin anım günü yaxınlaşır
26.03.2019, 16:05

Peyğəmbərin həyatı haqda kitabın tərcüməçisi İsa Əliyevin anım günü yaxınlaşır

1990-cı ildə Ermənistan Azərbaycana necə hucum etmişdi? - Şeyxin atdığı mandat, deputatların qəzəbli müraciəti - FOTO 
26.03.2019, 15:52

1990-cı ildə Ermənistan Azərbaycana necə hucum etmişdi? - Şeyxin atdığı mandat, deputatların qəzəbli müraciəti - FOTO 

26.03.2019, 15:42

"Ticarət mərkəzinin rəhbərliyi təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməyib" - Nazirlik rəsmisi

Nazirliyin işçiləri üçün xarici dil kursları təşkil olunub
26.03.2019, 15:32

Nazirliyin işçiləri üçün xarici dil kursları təşkil olunub

Bu gün Avro-2020-nin seçmə mərhələsində II tura yekun vurulacaq - TƏQVİM
26.03.2019, 15:27

Bu gün Avro-2020-nin seçmə mərhələsində II tura yekun vurulacaq - TƏQVİM

23 mindən çox abituriyent elektron ərizəsini təsdiq edib
26.03.2019, 15:14

23 mindən çox abituriyent elektron ərizəsini təsdiq edib

Sərdar Cəlaloğlu: “Nemət Pənahlının ziqzaqvari hərəkətləri hamıya məlumdur”
26.03.2019, 15:05

Sərdar Cəlaloğlu: “Nemət Pənahlının ziqzaqvari hərəkətləri hamıya məlumdur”

Nemət Pənahlı Azərbaycan Xalq Hərəkatından niyə uzaqlaşdırılıb? - “Açıqlama vermək fikrim yoxdur”   
26.03.2019, 14:54

Nemət Pənahlı Azərbaycan Xalq Hərəkatından niyə uzaqlaşdırılıb? - “Açıqlama vermək fikrim yoxdur”  

Bakıda orta məktəbdən oğurluq oldu
26.03.2019, 14:25

Bakıda orta məktəbdən oğurluq oldu

Zabratda avtomobil piyadanı vurub
26.03.2019, 14:15

Zabratda avtomobil piyadanı vurub

“O sahibkarların zərərini kim ödəməlidir?”
26.03.2019, 14:05

“O sahibkarların zərərini kim ödəməlidir?”

Müəllim qəza törədib, 14 yaşlı yeniyetmə ölüb
26.03.2019, 13:55

Müəllim qəza törədib, 14 yaşlı yeniyetmə ölüb

Uşaqlara qazlı su içirtməyin!
26.03.2019, 13:45

Uşaqlara qazlı su içirtməyin!

Gəncədə 19 yaşlı qız bıçaqlandı
26.03.2019, 13:36

Gəncədə 19 yaşlı qız bıçaqlandı

Tələbələr dəhşətli qəzaya düşdülər - 5 nəfər öldü
26.03.2019, 13:25

Tələbələr dəhşətli qəzaya düşdülər - 5 nəfər öldü

Novruz tətilindən sonrakı ilk iş gününün hava PROQNOZU
26.03.2019, 13:16

Novruz tətilindən sonrakı ilk iş gününün hava PROQNOZU

Nazirlik yanmış “Diqlas”ı sökür - AÇIQLAMA
26.03.2019, 13:05

Nazirlik yanmış “Diqlas”ı sökür - AÇIQLAMA

“Yanğın baş verən ərazidə oğurluq və soyğunçuluq halı qeydə alınmayıb” - Oruc Zalov
26.03.2019, 12:55

“Yanğın baş verən ərazidə oğurluq və soyğunçuluq halı qeydə alınmayıb” - Oruc Zalov

İraqlı şagird: “Bakıdan müsbət enerji aldım”
26.03.2019, 12:46

İraqlı şagird: “Bakıdan müsbət enerji aldım”

26.03.2019, 12:37

"Malları yanan iki sahibkarın  səhhəti pisləşib" - SƏHİYYƏ NAZİRLİYİ

ARXİV