23 mart 2019, Şənbə
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Bizə çayxana lazımdı, yoxsa kitabxana?! - Naxçıvandan YAZIRLAR
Bizə çayxana lazımdı, yoxsa kitabxana?! - Naxçıvandan YAZIRLAR
27.02.2019, 10:29

Sahil Tahirli


Dostlar, şəxsən mən 21-ci əsrdə yaşaya-yaşaya çayxana, eləcə də kababxana təfəkkürlü insanları başa düşməkdə çətinlik çəkirəm. Son vaxtlar adət olub: Onsuz da daşı ağır olan Naxçıvanın adı çəkilən kimi bəziləri başlayırlar stəkanda fırtına qoparmağa. Nədən ki, bəs Naxçıvan kəndlərində çayçılar, elmi dillə desək, çayxanalar sökülüb, yaşlı adamlar qaz borularının üstündə oturub vaxtlarını keçirir,  istirahət edib əylənməyə yer tapmırlar. Təəssüfləndirici məqam odur ki, hətta bu fikirləri səsləndirənlərin arasında mətbuat nümayəndələri, iş adamları, ziyalılar (ziyalı demək mümkünsə), hətta bu günlərdə mətbuata bu barədə boş-boş silsilə açıqlamalar verən deputatlar da var...


Zaman özü çayçıların axırına çıxdı...

Qardaşlar, bir dəfə bilin ki, çayçı təfəkkürü, çayçı mədəniyyəti 20-ci əsrlə bərabər tarixin arxivinə yuvarlanıb getdi. Onları kimsə sökmədi, yetişmiş zaman, müasir dövrün dəyişən tələbləri çayçıların axırına çıxdı...

Xatırlayıram ki, müstəqilliyin ilk illərində Naxçıvanın Cəhri, Nehrəm, Qarabağlar kimi böyük kəndlərinin mərkəzində onlarla çayçı var idi. Sirr deyil ki, onların çoxu isə axşam və gecə saatlarında qumarxana, lotoxana kimi fəaliyyət göstərirdi. Özüm şahidi olmuşam ki, hətta bəzi çayxanalarda həyətlərdə əkilən narkotik tərkibli bitkilər də  alınıb-satılırdı. Evindən tezdən çıxıb gecəyarısı ancaq qayıdıb gedən adamlar da az deyildi. Əkin-biçindən, iş-gücdən, təhsildən, idmandan uzaq düşən gənclər vaxtlarının çoxunu bu məkanlarda kart, domino oynamaqla keçirirdi. Dünya ölkələrinin “siyasi xətti”, ölkəmizin “qlobal problemləri” müzakirə edilib qurtarandan sonra camaatın ailə-uşağının qeybəti başlayırdı. Həmin çayçılarda hər gün birini “vəzifəyə gətirir”, beşini “azad edirdilər”. Təhlükəli dini cərayan və dini ekstrimizm təbliğatı da (xarici ölkələrin marağı və dolayı təşkilatçılığı ilə) bu məkanlarda aparılırdı. Təkcə bir faktı deyim ki, həmin vaxt Naxçıvanda yayılan bir çox yoluxucu xəstəliyin də mənbəyi elə bu antisanitariyanın tüğyan etdiyi yerlər idi. Məsələn, rəsmi statistikaya nəzər yetirəndə görürsən ki, bu gün vərəm xəstəliyi Naxçıvanda minimal həddə olduğu halda həmin vaxt yüzlərlə adam bu xəstəlikdən əziyyət çəkirdi.

Çayxana həsrəti ilə yaşayan çayxana təfəkkürlü adamlar

Bu məqamları boşuna xatırlatmadım. Məqsədim odur ki, çayxana həsrəti ilə yaşayan çayxana təfəkkürlü adamlardan soruşum: Bu cür çayçılar və onların sizin başınızdan çıxmayan siqaret tüstülü yaşantısı kimə və nəyə lazımdı?! Bu gün Yaponiya, Fransa, Almaniya kimi inkişaf etmiş ölkələrdə hansı ağsaqqal özünü idmandan, üzgüçülükdən, kitab oxuyub mütaliə etməkdən, yeni texnologiyalardan, təbiət gəzintisindən, konsert və digər əyləncələrdən təcrid edib gününü çayçılarda keçirir?! Yaxud bu ölkələrdə “çayçı” adında nəsə varmı?! Yaxşı, tutaq ki, var. Siz mənə çayçılarda öyüd-nəsihət alaraq yetişib formalaşan bir Nobel mükafatçısı, dünya şöhrətli alim və ziyalı göstərə bilərsinizmi? Fikirləşməyin, çünki tapa bilmərsiniz. Nə Nizamini, nə Nəsimini, nə Xətaini, nə Vaqifi, nə Məhəmməd Tağı Sidqini, nə Hüseyn Cavidi nə də ki digər görkəmli mütəfəkkir və şəxsiyyətlərimizi çayxanalar yetişdirməyib. Onları məktəb-mədrəsə, ozan-aşıq mühiti, dastan axşamları, ədəbi məclislər, yaradıcı söz-sənət ab-havası Azərbaycanımıza qazandırıb.

Naxçıvan çayçı “mədəniyyətini” tarixin zibilliyinə atıb

Bəli, günü-gündən inkişaf edib müasirləşən Naxçıvan illərdir ki, çayçı “mədəniyyətini” büküb atıb tarixin zibilliyinə.

Gəlin, belə fikirləşək: Ata-babasını çayçıda axtaran uşaq görəsən ondan hansı valideyn tələbkarlığını və ya valideyn nümunəsini götürəcək?! Bu minvalla uşaqlar təhsildən də, mədəniyyətdən də kənarda qalacaqlar.  Sual oluna bilər ki, bəs insanlar hara üz tutsunlar, asudə vaxtlarını necə keçirsinlər? Birincisi, atalar demiş, torpaq kəndlinin iş yeridi... Zəhmətkeş adamların çətin ki, bir o qədər boş vaxtı ola. İkincisi də son illər yöndəmsiz, uçuq-sökük çayxanaların yerində yüzlərlə Kənd mərkəzləri tikilib. Həmin mərkəzlərdə zəngin kitabxanalar, mədəniyyət evləri fəaliyyət göstərir. Onlarla musiqi və folklor qrupları, xalq teatrları, dram dərnəkləri yaradılıb. Rayon mərkəzlərində möhtəşəm Mədəniyyət Sarayları ucaldılıb. İndi ən ucqar kənddə də sürətli internet, İP televiziya xidməti təşkil edilib. (halbuki heç Berlindən 40 kilometr aralıda insanlar internet tapmır. Rusiyanın 4-cü böyük şəhəri olan Samarada elə kəndlər var ki, uşaqlar hər gün 11 kilometr aralıda yerləşən məktəbə piyada gəlib-gedirlər). Sifətindən nimdaşlıq və kir-pasax tökülən çayçıları isə səliqəli kafe və restoranlar, istirahət və turizm mərkəzləri əvəzləyir.

Ta o qatar gedib

Məsələn, son illər Şahbuzda möhtəşəm Ağbulaq turizm kəndi yaradılıb. Batabat restoranı tikilib, ailəvi istirahət üçün onlarla kotej qurulub.Şərurun, Culfanın, Ordubadın mərkəzi və kəndlərində müasir istirahət guşələri qurulub. Hətta tarixi hamam və buzxanalar da bərpa edilərək istirahət və mədəniyyət sahələri kimi əhalinin istifadəsinə verilib. Naxçıvan şəhərində “Danyeri”, “Dəyirmançı”, “Nuh yurdu”, “Dörd fəsil”, “Sevgilim”, “Mado”, “Görüş yeri”, “Zümrüd”, “Kitab-kafe”, "Göl-kafe", “Uzunoba” kimi xidmət sahələri fəaliyyətə başlayıb. “Böyük bağ”da çay evi müasirləşdirilib, ahıllar üçün təqaüdçülər klubu açılıb (həmin obyektlərin fotoları sizə təqdim olunur). Rayonlarda şahmat mərkəzləri istifadəyə verilib, bütün məktəblər ən müasir tələblər səviyyəsində tikilib və şagirdlərin  istifadəsindədir. Və bu istiqamətdə sadalamadığım yüzlərlə layihə reallaşdırılıb. Digər layihələrin icrası isə davam etdirilir.

İndi biz bu cür yüksək mədəni səviyyəsi ilə seçilən yerləri qoyub çayçı dalına düşməliyik? Tüstü-dumandan göz-gözü görməyən çayçılardan yana göz yaşı səpələməliyik? Nədi ki, kənddə bekar-behtin 5-6 nəfər gedib siqaretini tüstülədib arvadın da pensiyasından çaypulu edəcək...

Yox, ta o qatar gedib. İndi yeni əsr və yeni dönəm gəlib çıxıb. Məncə, əsl ağsaqqal gənclərə örnək olmalıdı. Çayxana həsrəti ilə yaşayıb qaz borularının üstündə vaxtını “öldürmək” əvəzinə nəvələrinin əlindən tutub kitabxanaya, teatra, dastan axşamına, saz-söz məclisinə, idman yarışlarına, tarixi abidə və muzeylərə, uşaq-əyləncə mərkəzlərinə aparmalıdır.  Bununla da həm fiziki, həm də mənəvi baxımdan istirahət etmiş olar, həm xeyirxah əməllərindən zövq alar, həm də ölkəmizin intellektli və bilikli gənclərdən asılı olan gələcəyinə öz payını verər. Ta səhərdən axşama  çayçıda milçəyini qovalamaz...

PS. Bəziləri iddia edir ki, Naxçıvanda çayçıların “sökülməsi” işsizlik yaradıb. Özləri naxçıvanlı olan həmin adamlar  xarici ölkələrdə böyük müəssisələr açıb, biznes qurublar. Naxçıvanda da bir daşı o biri daşın üstünə qoyduqlarını şəxsən mən xatırlamıram və görməmişəm də. Sözümün canı ondadı ki, elə ürəyiniz yanır, gəlib burda da bir müəssisə açıb 5-10 adama da siz iş verin. Yoxsa, boş-boş danışmağa nə var ki...


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Sehran Əliyev
27.02.2019, 11:35

Özu deyib özu inkar edir bu adam.Bəli çayxanalar qumarxanalara dönurdu kimdir nədir səbəbi bunu de. Bilmirsən öyren papulist sözlerin ne mənası özunun imicinə ziyandır bu. Sovet dövrunə durgunlug deyirsiz ama o vaxt bunu heç kim edə bilməzdı Niyə bilirsizmi, Əlbəttə bilitsiz

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Sabahın havası - külək, yağış, qar
23.03.2019, 14:00

Sabahın havası - külək, yağış, qar

Ağcabədidə narkotik satan mütəşəkkil dəstə tutuldu
23.03.2019, 13:48

Ağcabədidə narkotik satan mütəşəkkil dəstə tutuldu

Rusiya Ukraynadakı prezident seçkilərinə HAZIRLAŞIR
23.03.2019, 13:41

Rusiya Ukraynadakı prezident seçkilərinə HAZIRLAŞIR

Bakıda vətəndaşa qarşı 1800 manatlıq dələduzluq edilib
23.03.2019, 13:30

Bakıda vətəndaşa qarşı 1800 manatlıq dələduzluq edilib

Binəqədidə yol bağlandı
23.03.2019, 13:25

Binəqədidə yol bağlandı

Evlərə qənim kəsilən 4 oğru tutuldu
23.03.2019, 12:36

Evlərə qənim kəsilən 4 oğru tutuldu

Moskva xatirələri - III HİSSƏ  
23.03.2019, 12:33

Moskva xatirələri - III HİSSƏ  

Səfir: “Pakistandan Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb”
23.03.2019, 12:24

Səfir: “Pakistandan Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb”

Əfqanıstanda terror - 7 nəfər öldü
23.03.2019, 12:06

Əfqanıstanda terror - 7 nəfər öldü

Astananın adı dəyişdi - Nur-Sultan oldu
23.03.2019, 11:40

Astananın adı dəyişdi - Nur-Sultan oldu

Dünyanı qorxudan raketlər poliqonlara yeridildi - Amerika bu silahlardan qoruna bilməyəcək 
23.03.2019, 11:28

Dünyanı qorxudan raketlər poliqonlara yeridildi - Amerika bu silahlardan qoruna bilməyəcək 

Araq, serroz və son rol - Səməndər Rzayevin ÖMÜR YOLU
23.03.2019, 11:18

Araq, serroz və son rol - Səməndər Rzayevin ÖMÜR YOLU

Gəncə-Bakı reysinə dəyişiklik
23.03.2019, 11:04

Gəncə-Bakı reysinə dəyişiklik

Amerikanın azərbaycanlı müəllimi
23.03.2019, 10:54

Amerikanın azərbaycanlı müəllimi

Azərbaycanlı əsir, girov və itkinlər... - Mart ayının rəsmi STATİSTİKASI   
23.03.2019, 10:40

Azərbaycanlı əsir, girov və itkinlər... - Mart ayının rəsmi STATİSTİKASI  

Azərbaycan deputatları ABŞ-a getdilər
23.03.2019, 10:22

Azərbaycan deputatları ABŞ-a getdilər

Merkellə Tramp telefonda müzakirə apardı
23.03.2019, 09:56

Merkellə Tramp telefonda müzakirə apardı

Bu gün Avro-2020-nin seçmə mərhələsində I tur yekunlaşacaq - TƏQVİM   
23.03.2019, 09:52

Bu gün Avro-2020-nin seçmə mərhələsində I tur yekunlaşacaq - TƏQVİM  

Məktəblilər “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiyasında qərb bölgəsinə getdilər
23.03.2019, 09:51

Məktəblilər “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiyasında qərb bölgəsinə getdilər

Cəbhədə erməni təxribatı...
23.03.2019, 09:49

Cəbhədə erməni təxribatı...

Quran niyə hər yerdə ərəbcə oxunur...   
23.03.2019, 09:44

Quran niyə hər yerdə ərəbcə oxunur...  

Avropa Çempionatının seçmə mərhələsində daha 7 oyun - NƏTİCƏLƏR   
23.03.2019, 09:38

Avropa Çempionatının seçmə mərhələsində daha 7 oyun - NƏTİCƏLƏR  

İsrail hərbçiləri ilə fələstinlilər arasında qarşıdurma: 2 nəfər öldü
23.03.2019, 00:12

İsrail hərbçiləri ilə fələstinlilər arasında qarşıdurma: 2 nəfər öldü

Zaqatalada canavarlar 40-dan çox  heyvanı parçaladı
22.03.2019, 23:57

Zaqatalada canavarlar 40-dan çox  heyvanı parçaladı

Avropadakı aksiyada Quranı yandırdılar - VİDEO
22.03.2019, 23:41

Avropadakı aksiyada Quranı yandırdılar - VİDEO

Türkiyədə ABŞ dolları kəskin bahalaşdı
22.03.2019, 23:23

Türkiyədə ABŞ dolları kəskin bahalaşdı

Şəkidə tütün əkini sahələri 153 hektar artırılacaq
22.03.2019, 23:11

Şəkidə tütün əkini sahələri 153 hektar artırılacaq

Xınalıq yolunda hərəkət bərpa olundu
22.03.2019, 22:54

Xınalıq yolunda hərəkət bərpa olundu

ABŞ Suriyanın terrorçulardan təmizləndiyini açıqladı
22.03.2019, 22:35

ABŞ Suriyanın terrorçulardan təmizləndiyini açıqladı

Kasprşik Paşinyanla Qarabağ münaqişəsini müzakirə etdi
22.03.2019, 22:19

Kasprşik Paşinyanla Qarabağ münaqişəsini müzakirə etdi

Fransada etirazçılar güllələnə bilər
22.03.2019, 22:01

Fransada etirazçılar güllələnə bilər

Mülki vertolyotun qəzaya uğraması nəticəsində iki nəfər öldü
22.03.2019, 21:44

Mülki vertolyotun qəzaya uğraması nəticəsində iki nəfər öldü

Ayfon istifadəçiləri üçün yenilik
22.03.2019, 21:26

Ayfon istifadəçiləri üçün yenilik

Turistləri daşıyan avtobus yandı
22.03.2019, 21:11

Turistləri daşıyan avtobus yandı

ABŞ-dan İrana qarşı yeni sanksiyalar
22.03.2019, 20:53

ABŞ-dan İrana qarşı yeni sanksiyalar

Adil Əliyev Bakı məktəbi ilə “qardaşlaşan” Ankara məktəbinə getdi - FOTOLAR
22.03.2019, 20:46

Adil Əliyev Bakı məktəbi ilə “qardaşlaşan” Ankara məktəbinə getdi - FOTOLAR

Ağakərimin müalicədən sonra yeni görüntüsü yayıldı - FOTO
22.03.2019, 20:38

Ağakərimin müalicədən sonra yeni görüntüsü yayıldı - FOTO

Azərbaycan qazının Avropaya nəqlində növbəti mərhələ
22.03.2019, 20:28

Azərbaycan qazının Avropaya nəqlində növbəti mərhələ

Suriyada onlarla insanı qətlə yetirən şəxs tutuldu
22.03.2019, 20:16

Suriyada onlarla insanı qətlə yetirən şəxs tutuldu

“Türk Dünyasına xidmətlərinə görə” mükafatlandırılanlar məlum oldu    
22.03.2019, 20:15

“Türk Dünyasına xidmətlərinə görə” mükafatlandırılanlar məlum oldu  

Azərbaycanda böyrək köçürülənlərin sayı AÇIQLANDI
22.03.2019, 20:00

Azərbaycanda böyrək köçürülənlərin sayı AÇIQLANDI

İran XİN başçısı Türkiyəyə getdi
22.03.2019, 17:29

İran XİN başçısı Türkiyəyə getdi

Nazirlik sudan istifadə ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq etdi
22.03.2019, 16:59

Nazirlik sudan istifadə ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq etdi

Axtarışda olan şəxs saxlanıldı
22.03.2019, 16:01

Axtarışda olan şəxs saxlanıldı

Balakən sakininin evindən silah və narkotik tapıldı
22.03.2019, 15:26

Balakən sakininin evindən silah və narkotik tapıldı

Niderlandda nanotexnologiya şirkət yaradan azərbaycanlı
22.03.2019, 15:00

Niderlandda nanotexnologiya şirkət yaradan azərbaycanlı

Azercell əmək sərgisində
22.03.2019, 14:48

Azercell əmək sərgisində

Ərdoğan Trampın Colan təpələrinə dair bəyanatını sərt tənqid etdi
22.03.2019, 14:12

Ərdoğan Trampın Colan təpələrinə dair bəyanatını sərt tənqid etdi

Sabahın hava PROQNOZU
22.03.2019, 13:23

Sabahın hava PROQNOZU

I qrup əlillərə Prezident təqaüdü veriləcək
22.03.2019, 13:19

I qrup əlillərə Prezident təqaüdü veriləcək

ARXİV