25 mart 2019, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MEDİA - NLP təlimçisi: “Aldığımız məlumatın gücü beşdən az və ya doqquzdan yuxarı olarsa, şüur qapanır” – MÜSAHİBƏ  
NLP təlimçisi: “Aldığımız məlumatın gücü beşdən az və ya doqquzdan yuxarı olarsa, şüur qapanır” – MÜSAHİBƏ  
13.03.2019, 09:56

Müasir dövrdə sosial media həyatın bütün sahələrinə inteqrasiya etmiş durumdadır. Bununla yanaşı, o, təkcə yaşama deyil, müxtəlif elm sahələri, ixtisaslaşmalara da təsir göstərir. Bu dəfə sosial media söhbətlərimizin mövzusu müasir elm sahəsi olan Neyro Linqvistik Proqramlaşdırmada (NLP) sosial medianın roludur.

 

Modern.az-ın müsahibi “U-Train” Şəxsi İnkişaf Mərkəzinin direktoru, NLP master təlimçi, professional koç Mirşahin Əlizadədir.

 

- İlk olaraq, müasir dünya sistemində sosial medianın yerindən bəhs edərdiniz.

 

- Ümumiyyətlə, həyatda proseslərin necə getdiyini bilmək üçün sistemin nə olduğuna baxmaq lazımdır. Bəsit formada izah etməyə çalışsaq, sistem mütəxəssisləşmiş bir neçə ünsürün eyni məqsədə doğru gedən yolda müştərək irəliləməsinə deyilir. Atomlardan tutmuş planetlərə qədər bunların hamısı eyni şəkildə işləyirlər. İnsanın özü də bir sistemdir və onun bir sıra alt sistemləri var. Hər bir sistemin məqsədi, ünsürü və aralarındakı rabitələri mövcuddur. İnsan cəmiyyətin bir sistemini əmələ gətirir və onun özü də bioloji, psixoloji və ictimai varlıq kimi fəaliyyət göstərir. İnsanın bioloji, psixoloji, ictimai varlıq kimi inkişafı müəyyən təkamüldən keçib. Bu baxımdan NLP-də “4D” prinsipi var, yəni durum (mühit), düşüncə, duyğular və davranışlar. Keçmişdən indiyədək müxtəlif ünsiyyət vasitələrindən istifadə olunub. Burada dil həm ünsiyyət, həm də adlandırma vasitəsi rolunu oynayıb. Dövr dəyişdikcə ünsiyyət vasitələri də inkişaf edib və XX əsrdə ortaya kütləvi informasiya vasitələri, sosial media çıxıb.

 

- Deməli, sosial media mühit və zamanın tələbi olaraq ortaya çıxdı.

 

- Əlbəttə. Məsələn, Azərbaycanda avtobusa yaşlı biri daxil olduqda cavanlar ona yer verməlidirlər, bu, mühitə görə formalaşmış bir şeydir.

 

- Bəs, sosial medianın qloballığı nədədir?

 

- Sosial medianın qloballığı da mühitə görə dəyişən bir şeydir. Azərbaycan, Avropa, Şərq ölkələrinin hər birində hər şey zamana və məkana görə dəyişir. Məsələn, Qərb ölkələrində Azərbaycana nisbətən sosial medianın yayılması daha erkən baş verib. “4D”-yə qayıtsaq, deyə bilərik ki, bizim mentalitetimizə sosial medianın daxil olması ilə duruma görə düşüncələrimiz dəyişib, həmin düşüncələr qarşısında duyğular yaranıb və bu da davranışlara təsir edib. “Xəritə bölgənin özü deyil” prinsipi ilə yanaşsaq, bizim həqiqət xəritəmizlə bir amerikalının həqiqət xəritəsi arasında sosial medianın da öz fərqi var.

 

- Sosial mediadan əvvəlki insanla sosial mediadan sonrakı insanın psixologiyasında nə dəyişiklik baş verdi?

- İnsan beyini müxtəlif informasiyalar alır, lakin onlardan minimum beş, maksimum doqquzuna diqqət yetirə bilir. Aldığımız məlumatın gücü beşdən az və ya doqquzdan yuxarı olarsa, şüur qapanaraq, şüuraltı dövrəyə girir. Sosial media ilə də insanın aldığı informasiyaların sayı artıb. Bu da şüura öz təsirini göstərib. Məsələn, sosial medianın bizim mentalitetə yeni daxil olduğu vaxtlarda ondan asılı olaraq cütlüklərin arasında konfliktlər meydana gəlirdi. Buradakı əsas faktor qadının ərinin hər hansısa bir davranışını yanlış qiymətləndirməsidir. Onun hansısa bir şəkli bəyənməsi, yaxud başqa bir xanımla dostluq qurmasına fərqli münasibət göstərib. Biz aldığımız informasiyanı olduğu kimi emal etmirik. Qavrama filtrlərindən keçərkən burada üç mərhələ özünü göstərir: silmə, təhrifetmə və ümumiləşdirmə. Yəni, əvvəlcə, aldığımız məlumatın bizə lazım olanlarını saxlayır, olmayanlarını silirik. Sonra müəyyən hissəsini dəyişdirir və ümumiləşdiririk. Necə? Xanımın yoldaşı başqa bir qadınla Facebook bağlantısı qurub. İlkin olaraq xanım özünə lazım olan hissəni saxladı, qalanını sildi. Məsələn, “o xanım yoldaşımın dostu ola bilər” informasiyası silindi. Daha sonra “aralarında, görəsən, nə var?” sualı ilə qavrama filtrləri informasiyanı təhrif elədi və ümumiləşdirmə aparılaraq, keçmiş təcrübəyə əsasən, bir qadınla bir kişinin dostluq etməsi xəyanət kimi qəbul olundu və beyin informasiyanı bu cür qiymətləndirdi.

 

- Deməli, sosial media müəyyən mənada milli-mənəvi dəyərlərin itirilməsinə yol açır. Bəs, bu dəyərlərin itirilməsi də xalqdan-xalqa dəyişir? Yəni mühit fərqliliyi bu məsələdə özünü göstərir?

 

- Bütün kəşflər müəyyən millətlər tərəfindən olunub və onların hər biri mənsub olduğu millətin dəyərlərini özündə əks etdirib. Mən deməzdim ki, sosial media dəyərlərin tamamilə itirilməsinə gətirib çıxarır. Bu, ola da bilər, olmaya da bilər, baxır münasibətimizə. Türkiyədə bir məqalə yazmışdıq: “Üç T-siz axşamlar”. Yəni televizor, telefon və tablet (planşet). Məsələn, uşaq narahat olduğu zaman valideyn ona telefon verir, yaxud televizoru yandırır, ki son zamanlar artıq televizor da uşaqlar üçün maraqsızlaşıb. Valideyn uşağı başından eləmək üçün telefon və ya tablet təklif edir, bu da gələcəkdə asılılıq meydana gətirir. Daha sonra ailədaxili ünsiyyətdə qopmalar özünü göstərir. Avropa ölkələrində isə belə problemlər yaşanmır, çünki texnologiya onların komfort zonalarına daxil olub. Düşünürəm ki, bizim cəmiyyətdə bu kimi anlaşılmazlıqlar da ən qısa vaxtda aradan qaldırılacaq.

 

- Sosial media özündə rəngarəng fikirləri əks etdirsə də, hər kəsin bir “qutunun” içində birrəngli olması paradoksu da ortaya çıxır. Bu, necə həll oluna bilər?

 

- 100 neqativ insan arasında bir pozitiv olmaq çətindir, bunun əksi də eyni vəziyyətdir. Sosial mediaya baxdığımızda, bu, kollektiv şüurun formalaşmasına gətirib çıxarır. Dünyada hər bir sistem güclünün tərəfindən çıxış edir. Məsələn, mən sözükeçən biri olaraq, sosial medianın zərərli olduğunu desəm, mənim yanımdakı da bunu təsdiqləsə, digərləri də artıq buna inanmağa başlayacaq. Ta ki onların arasından bir nəfər bunu özü tətbiq edib və bu cür olmadığı qənaətinə gələnə qədər. O, üsyan edəcək və digərləri də ya onu sakitləşdirəcək, ya da yox. Yəni ya həmin insan sıradan çıxacaq, ya da digərləri onu sakitləşdirənə kimi gözləyəcək və sonra davam edəcəklər.  

İnformasiya paylaşdıqca çoxalır. Məsələn, məndə bir informasiya varsa və siz mənə başqa birini verirsinizsə, məndə iki informasiya olur. Lakin bunu qələm üzərində tətbiq etsək, mən sizə və siz də mənə qələm versəniz, nəticədə iki yox, bir qələmimiz olacaq. Bu baxımdan sosial medianın bir sıra müsbət cəhətləri var. Təfərrüatlarla baxmaq üçün SWOT analizi çıxaraq: sosial media informasiyanı bölüşmək baxımından çox faydalıdır, hər kəs öz fikirini açıq şəkildə ifadə edə bilər, bizim ehtiyacımız olan informasiyaları tez, qısa və məhsuldar şəkildə əldə edə bilərik. İndi isə ziyanlı tərəflərə baxaq: ünsiyyətdə problemlərin yaranması, əlaqələrin qopması–sosial media bizi kilometrlərlə uzaqda olanlara yaxınlaşdırır, eyni zamanda yaxınımızdakılardan uzaqlaşdırır, insanların düşüncə qəliblərinin daralması da baş verə bilər. Tutalım, siz psixoloq, mən həkim, digəri isə dizaynerdir. Beləcə, hər birimiz öz istiqamətimizə uyğun rəqabətdə olacağıq. Məsələn, dizayner sosial mediada həkimi və psixoloqu görsə də, dizaynerlərlə daha çox maraqlanacaq. Bu zaman bir problem də ortaya çıxır. İnsan həyatda ya uğur, ya narahatlıq, ya depressiya, ya da hüzur bölümündə olur. Dizayner sosial mediada özündən daha nəhənglərini gördükdən sonra, o, nə qədər zirvədə idisə, bir o qədər də düşüş yaşayacaq.

 

- NLP insan beyininin, sosial media isə toplumun idarə olunmasıdır yanaşması ilə baxsaq, sizcə, bu proqramlaşdırmalar fonunda insan düzrəngli robota çevrilir?

 

- Sərbəstliyi əsas götürsək, insanın bu baxımdan bir üst, bir də alt limitləri olur. Hər kəs üçün təbii və nizamlayıcı sistemlər var. Biz qarşımıza müəyyən məqsəd qoyuruqsa, əvvəlcə, fərqindəlik olmalıdır, nə istədiyimizi bilməli, hədəf müəyyənləşdirməli, strategiyalar qurmalı və həmin strategiyaları tətbiq etməli, istədiyimiz nəticəni alana qədər də davranışları təkrarlamalıyıq. Tutalım, Nicat adlı oğlan universitetə daxil olub və qrupdakı qızlarla ünsiyyət qurmaq istəyir. Bu zaman yuxarı kateqoriyada Xədicə və Leyla, aşağıda isə Aysel və Nigar var (adlar şərtidir – N.A.). Nicat özündən yuxarı kateqoriyadan çəkinəcək, aşağı kateqoriyadakılar isə ona “pas versə də”, özü baxmayacaq. Qalacaq orta yol. Halbuki Nicat sonradan görəcək ki, Leyla heç onun düşünmədiyi biri ilə birlikdədir. Onun baxış bucağı geniş olmadığına görə, bilməyəcək ki, Nicatın özü üçün təyin elədiyi özəlliklər Leyla üçün önəmli deyil. Bunun formalaşmasında da sosial media mühüm rol oynayır. Çünki, o, yuxarı kateqoriyanın baxışlarını sosial mediadan öyrənib. Burada NLP dövrəyə girir və göstərir ki, digər aspektlərdən də baxmağı bacarmalı, istədiyimiz nəticəni əldə edənə qədər davranışları tətbiq etməli və lazım olarsa, onları dəyişdirməliyik. Davranışların tətbiqi də neyronlardan asılıdır, ola bilər ki, yaxşı bir strategiya yazmısınız, amma onu tətbiq etməkdə çətinlik çəkirsiniz, çünki motivasiya lazımdır. Davamlı motivasiyada isə NLP böyük təsirə malikdir. NLP də, sosial media da insan beyininin məhsuludur və o, hansısa bir sistemi idarə eləməyi öyrənərsə, bunu bütün sistemlərə tətbiq edə bilər. Bu zaman sosial mediadan istifadə məqsədləri, sosial medianın özünün varlığı və məqsədlə sosial media arasındakı necə bir rabitə olması müəyyənləşdirilməlidir, yəni məqsəd, ünsür, rabitə üçlüyü.

 

- NLP dərslərinizdə sosial mediadan xüsusi bəhs edirsiniz?

 

- Xüsusi olaraq xeyr, amma NLP həyatın bütün sahələrinə tətbiq oluna bilən sistem olduğu üçün sosial media asılılığından qurtulmaq və s. məqsədlərdə də faydalı ola bilər. Həmçinin NLP dərslərinin keçilməsinin özündə də sosial mediadan istifadə edirik. Yəni sosial media vasitəsilə məqsədlərimiz üçün xariclə onlayn olaraq əlaqə saxlayırıq.

 

Nurlan AĞA,

BDU Beynəlxalq jurnalistika kafedrası, magistrant


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bağdadi ilə bağlı yeni iddia
25.03.2019, 00:37

Bağdadi ilə bağlı yeni iddia

“Bizim ayıblarımızı diktatura rejimi örtürmüş” - Brilliant Dadaşova, VİDEO
25.03.2019, 00:28

“Bizim ayıblarımızı diktatura rejimi örtürmüş” - Brilliant Dadaşova, VİDEO

Azərbaycanın rəqibləri xal qazandı
25.03.2019, 00:01

Azərbaycanın rəqibləri xal qazandı

“Qırmızı Körpü”də külli miqdarda siqaret və kürü tutuldu
24.03.2019, 23:40

“Qırmızı Körpü”də külli miqdarda siqaret və kürü tutuldu

Fəhlə Oğuzda işlədiyi tikintidə öldü
24.03.2019, 23:23

Fəhlə Oğuzda işlədiyi tikintidə öldü

Rusiya Qazaxıstana şans vermədi
24.03.2019, 23:01

Rusiya Qazaxıstana şans vermədi

NATO baş katibi  Gürcüstanda
24.03.2019, 22:44

NATO baş katibi  Gürcüstanda

Goranboyda azyaşlının üstünə qaynar su töküldü
24.03.2019, 22:20

Goranboyda azyaşlının üstünə qaynar su töküldü

“Taliban”ın hücumu nəticəsində 10 hərbçi öldü
24.03.2019, 22:03

“Taliban”ın hücumu nəticəsində 10 hərbçi öldü

“Azərbaycan köçkünlərin Qarabağa qayıdışına dair sülhün imzalanacağına ümid edir” – İcma sədri
24.03.2019, 21:37

“Azərbaycan köçkünlərin Qarabağa qayıdışına dair sülhün imzalanacağına ümid edir” – İcma sədri

Rumıniya İsraildəki səfirliyini Qüdsə köçürür
24.03.2019, 21:15

Rumıniya İsraildəki səfirliyini Qüdsə köçürür

“Neftçi”nin çempion olacağı barədə mənə heç nə deyilməyib” – Qurban Qurbanov
24.03.2019, 21:01

“Neftçi”nin çempion olacağı barədə mənə heç nə deyilməyib” – Qurban Qurbanov

Hakim partiya İstanbulda izdihamlı mitinq keçirdi
24.03.2019, 20:46

Hakim partiya İstanbulda izdihamlı mitinq keçirdi

Finlandiyada Novruz bayramı qeyd edildi - FOTO
24.03.2019, 20:34

Finlandiyada Novruz bayramı qeyd edildi - FOTO

Bakıda dənizdə batan şəxs xilas edildi
24.03.2019, 20:19

Bakıda dənizdə batan şəxs xilas edildi

Eldar Sabiroğlu təcili Türkiyəyə aparıldı
24.03.2019, 20:02

Eldar Sabiroğlu təcili Türkiyəyə aparıldı

Gözlər yoldan yığılarmı... - XII YAZI   
24.03.2019, 19:47

Gözlər yoldan yığılarmı... - XII YAZI  

Millimizin baş məşqçisi: “Bizi bu sensasiyadan cəmi 10 dəqiqə ayırdı”   
24.03.2019, 19:31

Millimizin baş məşqçisi:Bizi bu sensasiyadan cəmi 10 dəqiqə ayırdı”  

Keçmiş məhkumlar Əli İnsanovun başına toplaşdılar - FOTO  
24.03.2019, 19:19

Keçmiş məhkumlar Əli İnsanovun başına toplaşdılar - FOTO  

Deputatlar QHT sədri ola, qrant ala bilməz? - Hüquqşünas AYDINLIQ GƏTİRDİ   
24.03.2019, 19:03

Deputatlar QHT sədri ola, qrant ala bilməz? - Hüquqşünas AYDINLIQ GƏTİRDİ  

Mixail Saakaşvilinin partiyasına yeni sədr seçildi   
24.03.2019, 18:54

Mixail Saakaşvilinin partiyasına yeni sədr seçildi  

Mir Şahinin 1 yaşlı “Real”ı
24.03.2019, 17:27

Mir Şahinin 1 yaşlı “Real”ı

Finlandiya XİN rəhbərinə hücum etmək istəyiblər
24.03.2019, 17:25

Finlandiya XİN rəhbərinə hücum etmək istəyiblər

Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı icra başçısı vəzifəsinə namizəddir
24.03.2019, 17:09

Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı icra başçısı vəzifəsinə namizəddir

Azərbaycan və BP Aral dənizində geoloji kəşfiyyat işlərinə başlaya bilərlər
24.03.2019, 17:02

Azərbaycan və BP Aral dənizində geoloji kəşfiyyat işlərinə başlaya bilərlər

Bakıdan gedən qatarı bəy-gəlin qarşıladı - Fotolar
24.03.2019, 16:06

Bakıdan gedən qatarı bəy-gəlin qarşıladı - Fotolar

Əli İnsanov: “Cənab prezident! Qarşınızda xəcalət çəkirəm” - MÜRACİƏT
24.03.2019, 15:44

Əli İnsanov: “Cənab prezident! Qarşınızda xəcalət çəkirəm” - MÜRACİƏT

Ermənistanda analar oğullarını Qarabağa göndərmək istəmirlər - ETİRAZ
24.03.2019, 15:38

Ermənistanda analar oğullarını Qarabağa göndərmək istəmirlər - ETİRAZ

Postsovet məkanından olan 3 veteran terrorçunu ölüm haqladı
24.03.2019, 15:35

Postsovet məkanından olan 3 veteran terrorçunu ölüm haqladı

Məşhur meyxanaçı Aydın Xırdalanlı dəfn edildi
24.03.2019, 15:22

Məşhur meyxanaçı Aydın Xırdalanlı dəfn edildi

Almaniyalı alim: “Erməni konyakını əslində Tovuzda yaşayan almanlar yaradıb”
24.03.2019, 14:47

Almaniyalı alim: Erməni konyakını əslində Tovuzda yaşayan almanlar yaradıb

Nazarbayev yenidən prezident ola bilər
24.03.2019, 14:36

Nazarbayev yenidən prezident ola bilər

Qəzaya uğrayan gəmidən 338 nəfər təxliyə edilib
24.03.2019, 14:30

Qəzaya uğrayan gəmidən 338 nəfər təxliyə edilib

"Ola bilsin, Allah Trampı İsraili xilas etmək üçün göndərib..."
24.03.2019, 14:19

"Ola bilsin, Allah Trampı İsraili xilas etmək üçün göndərib..."

Türkiyədə hərbçilər qəzaya uğrayıb, ölən və yaralananlar var
24.03.2019, 13:47

Türkiyədə hərbçilər qəzaya uğrayıb, ölən və yaralananlar var

Hava yenə PİSLƏŞƏCƏK – Bakıda yağış, bölgələrə qar yağacaq
24.03.2019, 13:20

Hava yenə PİSLƏŞƏCƏK – Bakıda yağış, bölgələrə qar yağacaq

Çin Pakistana 2,1 milyard dollar kredit verir
24.03.2019, 13:12

Çin Pakistana 2,1 milyard dollar kredit verir

Zakir Həsənov ABŞ-a gedir
24.03.2019, 13:03

Zakir Həsənov ABŞ-a gedir

Füzulidə qatarla minik avtomobili toqquşub, ölən var 
24.03.2019, 12:10

Füzulidə qatarla minik avtomobili toqquşub, ölən var 

Təbii fəlakətdə ölənlərin sayı 732-yə çatdı
24.03.2019, 11:43

Təbii fəlakətdə ölənlərin sayı 732-yə çatdı

Prezident İlham Əliyev yunanıstanlı həmkarını təbrik edib
24.03.2019, 11:29

Prezident İlham Əliyev yunanıstanlı həmkarını təbrik edib

Azərbaycan bu ölkə ilə viza müqaviləsi imzaladı
24.03.2019, 11:04

Azərbaycan bu ölkə ilə viza müqaviləsi imzaladı

ABŞ-da atışma: 1 ölü, 3 yaralı
24.03.2019, 10:49

ABŞ-da atışma: 1 ölü, 3 yaralı

Qəbələdə yaşayış evində partlayış: 4 nəfər xəsarət alıb
24.03.2019, 10:35

Qəbələdə yaşayış evində partlayış: 4 nəfər xəsarət alıb

Atəşkəs 23 dəfə pozulub
24.03.2019, 10:14

Atəşkəs 23 dəfə pozulub

Bu gün Avro-2020-nin 10 oyunu keçiriləcək - TƏQVİM   
24.03.2019, 10:05

Bu gün Avro-2020-nin 10 oyunu keçiriləcək - TƏQVİM  

İndoneziyada 6 bal gücündə zəlzələ
24.03.2019, 09:55

İndoneziyada 6 bal gücündə zəlzələ

Bəndin dağılması zamanı ölənlərin sayı 212-yə çatıb
24.03.2019, 09:50

Bəndin dağılması zamanı ölənlərin sayı 212-yə çatıb

Bu yol Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinə aparır
24.03.2019, 09:42

Bu yol Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinə aparır

Avro 2020 yolunda növbəti matçlar - NƏTİCƏLƏR
24.03.2019, 09:29

Avro 2020 yolunda növbəti matçlar - NƏTİCƏLƏR

ARXİV