18 noyabr 2018, Bazar
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Şıxəli Qurbanovunn yaratdığı rayon - Cəlilabadın köhnə adı nə olub? - ARAŞDIRMA
Şıxəli Qurbanovunn yaratdığı rayon - Cəlilabadın köhnə adı nə olub? - ARAŞDIRMA
01.03.2013, 12:19

Həməşərəlilərlə şamaxılıların bölə bölmədiyi bölgə


Şəninə mahnılar, şeirlər qoşulan rayonlardan biri də Cəlilabaddır. Adının mənası ilə bağlı bəzi maraqlı məlumatlar yayılan rayon 60-cı illərdə Cəlilabad adlandırılıb. Həmin illərə kimi isə maraqlı adlarla tarixə düşüb.

Modern.az 60-cı illərə qədər Cəlilabadın hansı adlarla tanındığını araşdırıb.

Rayonun Cəlil Məmmədquluzadənin şərəfinə adlandırılması heç kimə sirr deyil. Amma müxtəlif illərdə rayonun başqa-başqa adları olub. Bəzi mənbələrdə rayonun 1967-ci ilədək Həştərxanbazar adlandırıldığı qeyd olunur. Azərbaycanın xalq artisti, məşhur “Cəlilabad” mahnısının ifaçısı Teymur Musatafayev də rayonun 60-cı illərə qədər bu cür olduğunu, sonradan isə Cəlil Məmmədquluzadənin şərəfinə adlandırıldığını söylədi.  

Tarixçi Cəmil Həsənli isə deyir ki, Cəlilabadı hamı Həştərxanbazar kimi tanısa da, rayon bəzi mənbələrdə tarixə Həməşərə kimi düşüb. Onun sözlərinə görə, bölgədə Hasıllı kəndi var idi ki, həmin kəndin adı ilə bütün bölgə Hasıllı adlanırdı.
“Rayonun ən qədim adı isə Həməşərə olub. Hətta tarixi mənbələrin bəzilərində Həməşərə adı ilə keçib”.

Cəlilabadın tarixçi alimi Rəşid Əsgərov isə araşdırmalarında Cəlilabad rayonunu Muğanın qurtaracağında yerləşdiyini və bu ərazidə Azərbaycanın keçmişindən xəbər verən iki qədim şəhər olduğunu yazır. O, araşdırmalarında qeyd edir ki, indi də rayonun yaşlı nəsli və ətraf rayonların əhalisi buranı “Həməşərə” adlandırırlar. Rayon ərazisində mövcud olmuş Həməşərə şəhəri eradan əvvəlki II minilliyə aiddir. Qədim mənbələrdə şəhərin 3 metr hündürlüyündə möhtəşəm qala ilə əhatə olunduğu göstərilib. Ərəblərin Azərbaycan hücumundan sonra Həməşərə şəhəri dağıdılıb və sonrakı dövrlərdə Hasıllı şəhəri məşhurlaşıb. XIX əsrin 30-cu illərində rusların Azərbaycana köçürülməsi nəticəsində azərbaycanlılarla rusların birgə məskunlaşdığı Həştərxanbazar (Astraxanbazar) şəhəri əyalətin mərkəzinə çevrilib.    

Cəlilabad rayon Mədəniyyət evinin kitabxana direktoru Cahangir Muradov isə deyir ki, “Həməşərə” sözü üzümün qıcqırdılıb çaxır düzəldilməsi mənasını verir:

“Vaxtilə malakanlar Həştərxandan bura sürgün olunublar. Tarixdə var ki, guya onlar çara qarşı itaətsizlik edirlər. Əslində isə belə olmayıb. Onlar itaətsizlik etməyiblər. Rus çariçası II Yekaterina sərhəddə imperiyaya etibarlı adamları yerləşdirib. Burada mərkəz Hasıllı bazarı olub. O vaxt Hasıllı çoxmillətli olub. Şamaxı zəlzələsindən sonra şamaxılılar Hasıllı bazarına gəlirlər. Bunların da başında Məşədi Məmməd adında bir nəfər tacir olub. Orada mövqe tuturlar, yəni bazarı ələ keçirmək çalışırlar. Yerli bəylərlə şamaxılılar arasında münaqişə yaranır. Hasıllı tərəfdən isə başda Hacı Bağır adlı bir nəfər durub. Bazarın sahiblərindən olub. Hacı Bağırın oğlu Cahangir bəy bazarla əlaqədar olaraq şamaxılıların köçürülməsi üçün mərkəz Tiflisə gedirlər. O cümlədən Məşədi Məmməd qardaşları da. Tiflisdə şamaxılı bir nəfər bunları barışdırır.

Cahangir bəy Hasıllıya qayıdanda bir dayanacaq əvvəl düşür və Moskvaya gedir, şamaxılıları Hasıllıdan çıxartmağın rüsxətini alır. Qayıdıb gəlir Hasıllı bazarına və elan edir ki, sizi burdan köçürdürəm. Məşədi Məmməd bəy ondan möhlət istəyir. 1926-cı ildə onlar köçür indiki Hasıllı kəndindən bir kilometr aşağıda ev tikirlər. Orada bir il qalandan sonra oranı bəyənmirlər və indiki Cəlilabad ərazisində məskunlaşırlar. Həştərxan malakanları da onlara dəstək verir.

1928-ci ildə bölgəyə rayon statusu verilir. 1967-ci ildə Cəlil Məmmədquluzadənin 100 illiyi ilə əlaqəli olaraq Şıxəli Qurbanov Cəlilabada gəlir. Elə onun keçirdiyi iclasda  onun təklifi ilə rayona Cəlilabad adı verilir”.

Gültəkin Ələsgər


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
a.a.
03.03.2013, 21:18

maraqlidi .OLKEMIZIN HER QARISHINI , KECMISHINI HAMIMIZ bilsek yakshi olar .

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“WhatsApp” messencerində “itən mesaj”lar dövrü gəlir
18.11.2018, 20:46

“WhatsApp” messencerində “itən mesaj”lar dövrü gəlir

Azərbaycan yığması Kosovoya yola düşdü
18.11.2018, 20:30

Azərbaycan yığması Kosovoya yola düşdü

“Qaşıqçının hissələrə ayrılmış cəsədi Türkiyədən çemodanla çıxarıla bilər” - Hulusi Akar  
18.11.2018, 20:16

Qaşıqçının hissələrə ayrılmış cəsədi Türkiyədən çemodanla çıxarıla bilər” - Hulusi Akar  

Bir şəklin tarixçəsi: Azadlıq meydanı, insanlar, çadırlar və qoyunlar...   
18.11.2018, 20:12

Bir şəklin tarixçəsi: Azadlıq meydanı, insanlar, çadırlar və qoyunlar...  

Bu il Azərbaycanda 43 640 insan dünyasını dəyişib
18.11.2018, 20:02

Bu il Azərbaycanda 43 640 insan dünyasını dəyişib

Bakıdakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalının qalibləri məlum oldu
18.11.2018, 18:44

Bakıdakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalının qalibləri məlum oldu

Çində vertolyot qəzaya uğrayıb, xəsarət alanlar var
18.11.2018, 17:48

Çində vertolyot qəzaya uğrayıb, xəsarət alanlar var

Türkiyə ordusu 68 terrorçunu zərərsizləşdirdi
18.11.2018, 17:08

Türkiyə ordusu 68 terrorçunu zərərsizləşdirdi

Yunanıstanda baş verən toqquşmalarda onlarla insan saxlanılıb
18.11.2018, 16:40

Yunanıstanda baş verən toqquşmalarda onlarla insan saxlanılıb

Əli Həsənov: “Aksiyaçılar polis işçilərinə müqavimət göstəriblər”
18.11.2018, 16:00

Əli Həsənov: “Aksiyaçılar polis işçilərinə müqavimət göstəriblər

Fransada keçirilən etiraz aksiyasında 409 nəfər yaralanıb
18.11.2018, 15:33

Fransada keçirilən etiraz aksiyasında 409 nəfər yaralanıb

Bakıda Dünya Kubokunun mükafatlandırma mərasimi keçirilib 
18.11.2018, 14:56

Bakıda Dünya Kubokunun mükafatlandırma mərasimi keçirilib 

Yevlaxda mikroavtobus qəzaya uğrayıb, xəsarət alanlar var
18.11.2018, 14:34

Yevlaxda mikroavtobus qəzaya uğrayıb, xəsarət alanlar var

Əli Kərimlinin həbs olunduğu mitinqlə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT 
18.11.2018, 14:01

Əli Kərimlinin həbs olunduğu mitinqlə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT 

Sabaha olan hava PROQNOZU
18.11.2018, 13:30

Sabaha olan hava PROQNOZU

Bu ərazilərdə elektrik enerjisi 4 gün  fasilələrlə veriləcək
18.11.2018, 13:26

Bu ərazilərdə elektrik enerjisi 4 gün  fasilələrlə veriləcək

Kaliforniyada yanğınlar zamanı 76 nəfər ölüb,  1276 nəfər itkin düşüb
18.11.2018, 13:09

Kaliforniyada yanğınlar zamanı 76 nəfər ölüb,  1276 nəfər itkin düşüb

Tatlısəsi azərbaycanlı həkim sağaltdı
18.11.2018, 12:43

Tatlısəsi azərbaycanlı həkim sağaltdı

39 yaşlı kişi borca görə bıçaqlandı - BALAKƏNDƏ
18.11.2018, 12:38

39 yaşlı kişi borca görə bıçaqlandı - BALAKƏNDƏ

Gəncədə 17 yaşlı qız itkin düşdü
18.11.2018, 12:09

Gəncədə 17 yaşlı qız itkin düşdü

Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Vaşinqton görüşləri davam edir - FOTOLAR
18.11.2018, 11:58

Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Vaşinqton görüşləri davam edir - FOTOLAR

160 saylı avtobus qatarla toqquşmaqdan son anda qurtuldu- RƏSMİ - VİDEO
18.11.2018, 11:38

160 saylı avtobus qatarla toqquşmaqdan son anda qurtuldu- RƏSMİ - VİDEO

Nazirlik 120 minə yaxın ağac payladı - FOTOLAR
18.11.2018, 11:24

Nazirlik 120 minə yaxın ağac payladı - FOTOLAR

Balakəndə qəza: xəsarət alanlar var
18.11.2018, 11:16

Balakəndə qəza: xəsarət alanlar var

Azərbaycanlı miqrant Almaniyada azərbaycanlıları bıçaqladı
18.11.2018, 10:44

Azərbaycanlı miqrant Almaniyada azərbaycanlıları bıçaqladı

Xırdalanda evdə yanğın
18.11.2018, 10:24

Xırdalanda evdə yanğın

Azərbaycana qayıdan sabiq nazir yenidən xəstəxanaya yatırıldı - ÖZƏL
18.11.2018, 10:22

Azərbaycana qayıdan sabiq nazir yenidən xəstəxanaya yatırıldı - ÖZƏL

Millətlər Liqasında 6-cı tur başlayır - TƏQVİM   
18.11.2018, 10:01

Millətlər Liqasında 6-cı tur başlayır - TƏQVİM  

Millətlər Liqasında daha 7 oyun və 5-ci tur yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR   
18.11.2018, 09:59

Millətlər Liqasında daha 7 oyun və 5-ci tur yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR  

“Ölkəmizi  tanıyaq” aksiyasının yolasalma  mərasimi oldu   
18.11.2018, 09:50

“Ölkəmizi  tanıyaq” aksiyasının yolasalma  mərasimi oldu  

Ermənistan cəbhədə təxribatlara davam edir
18.11.2018, 09:36

Ermənistan cəbhədə təxribatlara davam edir

ABŞ noyabrın 20-də Camal Qaşıqçının qatilinin adını açıqlayacaq
18.11.2018, 09:32

ABŞ noyabrın 20-də Camal Qaşıqçının qatilinin adını açıqlayacaq

İdman zamanı köməksiz vəziyyətdə qalan şəxs xilas edildi
18.11.2018, 09:15

İdman zamanı köməksiz vəziyyətdə qalan şəxs xilas edildi

Çaylarda suyun səviyyəsi 16 sm-ə qədər artdı
18.11.2018, 08:57

Çaylarda suyun səviyyəsi 16 sm-ə qədər artdı

Cəmil Həsənli sərbəst buraxıldı
18.11.2018, 00:49

Cəmil Həsənli sərbəst buraxıldı

“Azərbaycanın səfərdə Kosovonu məğlub etməsi  çətin olacaq” – Rəqib baş məşqçi
18.11.2018, 00:38

“Azərbaycanın səfərdə Kosovonu məğlub etməsi  çətin olacaq” – Rəqib baş məşqçi

İŞİD-in son istehkamı da ələ keçirildi
18.11.2018, 00:23

İŞİD-in son istehkamı da ələ keçirildi

“Kosovo ilə oyunda məğlubiyyət haqqında düşünmürəm” - Qurban Qurbanov
18.11.2018, 00:10

“Kosovo ilə oyunda məğlubiyyət haqqında düşünmürəm” - Qurban Qurbanov

Fransadakı etirazlarda 220 nəfər xəsarət aldı
17.11.2018, 23:56

Fransadakı etirazlarda 220 nəfər xəsarət aldı

Çıxarışsız mənzillərin vergi problemi - VİDEO
17.11.2018, 23:31

Çıxarışsız mənzillərin vergi problemi - VİDEO

FİFA Türkiyə klubunu cəzalandırdı
17.11.2018, 23:09

FİFA Türkiyə klubunu cəzalandırdı

Azərbaycan Farer Adalarını məğlub etdi - VİDEO
17.11.2018, 22:51

Azərbaycan Farer Adalarını məğlub etdi - VİDEO

Talanan vəsait Bakıya qaytarılmalıdır - VİDEO
17.11.2018, 22:43

Talanan vəsait Bakıya qaytarılmalıdır - VİDEO

Kamran Ağayev zədələndi
17.11.2018, 22:23

Kamran Ağayev zədələndi

"İcazəsiz aksiya keçirməkdə məqsəd təxribat törətmək və ara qarışdırmaqdır"- Siyavuş Novruzov
17.11.2018, 22:13

"İcazəsiz aksiya keçirməkdə məqsəd təxribat törətmək və ara qarışdırmaqdır"- Siyavuş Novruzov

Azərbaycandan ABŞ-a qəti etiraz - RƏSMİ
17.11.2018, 22:00

Azərbaycandan ABŞ-a qəti etiraz - RƏSMİ

Pəis qızına cərimə yazan polisi mükafatlandırdı
17.11.2018, 21:43

Pəis qızına cərimə yazan polisi mükafatlandırdı

Piyada yol qəzasının qurbanı oldu
17.11.2018, 21:10

Piyada yol qəzasının qurbanı oldu

Azərbaycanda idmanın inkişafına böyük diqqət ayırılır
17.11.2018, 20:56

Azərbaycanda idmanın inkişafına böyük diqqət ayırılır

Direktor olmaq istəyənlər üçün İMTAHAN başlayır
17.11.2018, 20:42

Direktor olmaq istəyənlər üçün İMTAHAN başlayır

ARXİV