21 yanvar 2019, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Şıxəli Qurbanovunn yaratdığı rayon - Cəlilabadın köhnə adı nə olub? - ARAŞDIRMA
Şıxəli Qurbanovunn yaratdığı rayon - Cəlilabadın köhnə adı nə olub? - ARAŞDIRMA
01.03.2013, 12:19

Həməşərəlilərlə şamaxılıların bölə bölmədiyi bölgə


Şəninə mahnılar, şeirlər qoşulan rayonlardan biri də Cəlilabaddır. Adının mənası ilə bağlı bəzi maraqlı məlumatlar yayılan rayon 60-cı illərdə Cəlilabad adlandırılıb. Həmin illərə kimi isə maraqlı adlarla tarixə düşüb.

Modern.az 60-cı illərə qədər Cəlilabadın hansı adlarla tanındığını araşdırıb.

Rayonun Cəlil Məmmədquluzadənin şərəfinə adlandırılması heç kimə sirr deyil. Amma müxtəlif illərdə rayonun başqa-başqa adları olub. Bəzi mənbələrdə rayonun 1967-ci ilədək Həştərxanbazar adlandırıldığı qeyd olunur. Azərbaycanın xalq artisti, məşhur “Cəlilabad” mahnısının ifaçısı Teymur Musatafayev də rayonun 60-cı illərə qədər bu cür olduğunu, sonradan isə Cəlil Məmmədquluzadənin şərəfinə adlandırıldığını söylədi.  

Tarixçi Cəmil Həsənli isə deyir ki, Cəlilabadı hamı Həştərxanbazar kimi tanısa da, rayon bəzi mənbələrdə tarixə Həməşərə kimi düşüb. Onun sözlərinə görə, bölgədə Hasıllı kəndi var idi ki, həmin kəndin adı ilə bütün bölgə Hasıllı adlanırdı.
“Rayonun ən qədim adı isə Həməşərə olub. Hətta tarixi mənbələrin bəzilərində Həməşərə adı ilə keçib”.

Cəlilabadın tarixçi alimi Rəşid Əsgərov isə araşdırmalarında Cəlilabad rayonunu Muğanın qurtaracağında yerləşdiyini və bu ərazidə Azərbaycanın keçmişindən xəbər verən iki qədim şəhər olduğunu yazır. O, araşdırmalarında qeyd edir ki, indi də rayonun yaşlı nəsli və ətraf rayonların əhalisi buranı “Həməşərə” adlandırırlar. Rayon ərazisində mövcud olmuş Həməşərə şəhəri eradan əvvəlki II minilliyə aiddir. Qədim mənbələrdə şəhərin 3 metr hündürlüyündə möhtəşəm qala ilə əhatə olunduğu göstərilib. Ərəblərin Azərbaycan hücumundan sonra Həməşərə şəhəri dağıdılıb və sonrakı dövrlərdə Hasıllı şəhəri məşhurlaşıb. XIX əsrin 30-cu illərində rusların Azərbaycana köçürülməsi nəticəsində azərbaycanlılarla rusların birgə məskunlaşdığı Həştərxanbazar (Astraxanbazar) şəhəri əyalətin mərkəzinə çevrilib.    

Cəlilabad rayon Mədəniyyət evinin kitabxana direktoru Cahangir Muradov isə deyir ki, “Həməşərə” sözü üzümün qıcqırdılıb çaxır düzəldilməsi mənasını verir:

“Vaxtilə malakanlar Həştərxandan bura sürgün olunublar. Tarixdə var ki, guya onlar çara qarşı itaətsizlik edirlər. Əslində isə belə olmayıb. Onlar itaətsizlik etməyiblər. Rus çariçası II Yekaterina sərhəddə imperiyaya etibarlı adamları yerləşdirib. Burada mərkəz Hasıllı bazarı olub. O vaxt Hasıllı çoxmillətli olub. Şamaxı zəlzələsindən sonra şamaxılılar Hasıllı bazarına gəlirlər. Bunların da başında Məşədi Məmməd adında bir nəfər tacir olub. Orada mövqe tuturlar, yəni bazarı ələ keçirmək çalışırlar. Yerli bəylərlə şamaxılılar arasında münaqişə yaranır. Hasıllı tərəfdən isə başda Hacı Bağır adlı bir nəfər durub. Bazarın sahiblərindən olub. Hacı Bağırın oğlu Cahangir bəy bazarla əlaqədar olaraq şamaxılıların köçürülməsi üçün mərkəz Tiflisə gedirlər. O cümlədən Məşədi Məmməd qardaşları da. Tiflisdə şamaxılı bir nəfər bunları barışdırır.

Cahangir bəy Hasıllıya qayıdanda bir dayanacaq əvvəl düşür və Moskvaya gedir, şamaxılıları Hasıllıdan çıxartmağın rüsxətini alır. Qayıdıb gəlir Hasıllı bazarına və elan edir ki, sizi burdan köçürdürəm. Məşədi Məmməd bəy ondan möhlət istəyir. 1926-cı ildə onlar köçür indiki Hasıllı kəndindən bir kilometr aşağıda ev tikirlər. Orada bir il qalandan sonra oranı bəyənmirlər və indiki Cəlilabad ərazisində məskunlaşırlar. Həştərxan malakanları da onlara dəstək verir.

1928-ci ildə bölgəyə rayon statusu verilir. 1967-ci ildə Cəlil Məmmədquluzadənin 100 illiyi ilə əlaqəli olaraq Şıxəli Qurbanov Cəlilabada gəlir. Elə onun keçirdiyi iclasda  onun təklifi ilə rayona Cəlilabad adı verilir”.

Gültəkin Ələsgər


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
a.a.
03.03.2013, 21:18

maraqlidi .OLKEMIZIN HER QARISHINI , KECMISHINI HAMIMIZ bilsek yakshi olar .

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
İnam Kərimov bir neçə rayondan olan şikayətləri dinləyəcək
21.01.2019, 14:12

İnam Kərimov bir neçə rayondan olan şikayətləri dinləyəcək

Evdən qızıl və pul oğurlayan şəxs tutuldu
21.01.2019, 14:08

Evdən qızıl və pul oğurlayan şəxs tutuldu

101 dövlət əmlakı özəlləşdirilir
21.01.2019, 13:42

101 dövlət əmlakı özəlləşdirilir

Damcılı mağara düşərgəsinə yeni yol çəkilir
21.01.2019, 13:14

Damcılı mağara düşərgəsinə yeni yol çəkilir

Azərbaycanda yeni diaspor saytı fəaliyyətə başladı
21.01.2019, 13:09

Azərbaycanda yeni diaspor saytı fəaliyyətə başladı

İmişlidə 3 uşaq anası intihar edib
21.01.2019, 12:58

İmişlidə 3 uşaq anası intihar edib

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ   
21.01.2019, 12:56

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ  

İrandan Azərbaycana narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı
21.01.2019, 12:54

İrandan Azərbaycana narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

60 ölkənin dövlət başçısı Davos Forumuna toplaşır
21.01.2019, 12:52

60 ölkənin dövlət başçısı Davos Forumuna toplaşır

Ördək və qaşqaldaq ovlayanlar saxlanıldı
21.01.2019, 12:29

Ördək və qaşqaldaq ovlayanlar saxlanıldı

Ermənistanda azərbaycanlıya 10 il həbs cəzası verilib 
21.01.2019, 12:26

Ermənistanda azərbaycanlıya 10 il həbs cəzası verilib 

Çin əhalisinin sayı açıqlanıb - 1,395 milyard nəfər
21.01.2019, 12:18

Çin əhalisinin sayı açıqlanıb - 1,395 milyard nəfər

Məmur olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
21.01.2019, 11:56

Məmur olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!

İslam İnkişaf Bankının təqaüd proqramı açıqlandı
21.01.2019, 11:40

İslam İnkişaf Bankının təqaüd proqramı açıqlandı

Əfqanıstanda 18 nəfər partlayışın qurbanı oldu
21.01.2019, 11:29

Əfqanıstanda 18 nəfər partlayışın qurbanı oldu

Babək prospekti niyə deformasiyaya uğradı...
21.01.2019, 11:28

Babək prospekti niyə deformasiyaya uğradı...

Ermənilər Kəlbəcərdə qəzaya düşdülər: 3 ölü, 1 yaralı
21.01.2019, 11:16

Ermənilər Kəlbəcərdə qəzaya düşdülər: 3 ölü, 1 yaralı

Şəhidlər xiyabanında “səs-küylü hadisə” - Bakı Meriyasından AÇIQLAMA
21.01.2019, 11:03

Şəhidlər xiyabanında səs-küylü hadisə” - Bakı Meriyasından AÇIQLAMA

Futbolçular qəzaya uğradılar: 13 ölü, 20 yaralı
21.01.2019, 10:58

Futbolçular qəzaya uğradılar: 13 ölü, 20 yaralı

“Coşqun ofisiant, mən satıcı işləyir, Azər Axşam və Rafael klounluq edirdi” - Bir qrupun MƏZUNLARI
21.01.2019, 10:58

“Coşqun ofisiant, mən satıcı işləyir, Azər Axşam və Rafael klounluq edirdi” - Bir qrupun MƏZUNLARI

Abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ - yeni model üzrə sınaq imtahanı keçiriləcək
21.01.2019, 10:57

Abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ - yeni model üzrə sınaq imtahanı keçiriləcək

“Baker Hughes, a GE company” Bakı Ali Neft Məktəbilə əməkdaşlığı genişləndirir
21.01.2019, 10:37

“Baker Hughes, a GE company” Bakı Ali Neft Məktəbilə əməkdaşlığı genişləndirir

Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasına yeni sədr təyin edilib 
21.01.2019, 10:33

Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasına yeni sədr təyin edilib 

Kapital Bank-ın müştəriləri “13-cü maaş” qazandı
21.01.2019, 10:10

Kapital Bank-ın müştəriləri “13-cü maaş” qazandı

Hakerlərimiz 2 min erməninin “e-mail”ni ələ keçirdilər  
21.01.2019, 10:10

Hakerlərimiz 2 min erməninin e-mail”ni ələ keçirdilər  

“Güzəştli mənzil” sistemində YENİLİKLƏR   
21.01.2019, 10:07

“Güzəştli mənzil” sistemində YENİLİKLƏR  

Bölgələrdə siçanabənzər gəmiricilərə qarşı mübarizə aparılır
21.01.2019, 10:06

Bölgələrdə siçanabənzər gəmiricilərə qarşı mübarizə aparılır

Son iki günün “yol terroru”: 7 qəza, 2 ölü, 12 yaralı
21.01.2019, 10:02

Son iki günün “yol terroru”: 7 qəza, 2 ölü, 12 yaralı

Ağstafada 20 Yanvar şəhidləri anıldı
21.01.2019, 10:00

Ağstafada 20 Yanvar şəhidləri anıldı

Gəncədə “20 Yanvar” faciəsi şəhidlərinin xatirəsi anılıb
21.01.2019, 10:00

Gəncədə “20 Yanvar” faciəsi şəhidlərinin xatirəsi anılıb

Mustafa Abbasbəyli nazir müşaviri təyin edilib
21.01.2019, 09:59

Mustafa Abbasbəyli nazir müşaviri təyin edilib

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu
21.01.2019, 09:41

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu

Milli Məclisin deputatları Strasburqdadır - AŞPA sessiyası BAŞLAYIR
21.01.2019, 09:15

Milli Məclisin deputatları Strasburqdadır - AŞPA sessiyası BAŞLAYIR

Mehman Cavadoğlunun ailəsində ağır itki
21.01.2019, 08:57

Mehman Cavadoğlunun ailəsində ağır itki

Doğum evlərində yeni standartlar tətbiq ediləcək
21.01.2019, 08:55

Doğum evlərində yeni standartlar tətbiq ediləcək

Firuz Mustafanın anası vəfat edib
21.01.2019, 08:48

Firuz Mustafanın anası vəfat edib

Bu ilin ilk Ay tutulması baş verdi
21.01.2019, 08:29

Bu ilin ilk Ay tutulması baş verdi

Amerikadakı Leyli və Məcnun...    
21.01.2019, 08:26

Amerikadakı Leyli və Məcnun...  

Manat yeni həftəyə bu MƏZƏNNƏ ilə başladı
21.01.2019, 08:13

Manat yeni həftəyə bu MƏZƏNNƏ ilə başladı

Sabunçu rayonunda dörd otaqlı ev yandı
21.01.2019, 00:45

Sabunçu rayonunda dörd otaqlı ev yandı

Zəlzələ sonrası iki nəfər ürək tutmasından öldü
21.01.2019, 00:27

Zəlzələ sonrası iki nəfər ürək tutmasından öldü

Tramp vətəndaşları evdən çıxmamağa çağırdı
21.01.2019, 00:04

Tramp vətəndaşları evdən çıxmamağa çağırdı

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov uduzdu
20.01.2019, 23:36

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov uduzdu

Ağstafada yanğında xəsarət alan qadın öldü
20.01.2019, 23:09

Ağstafada yanğında xəsarət alan qadın öldü

İrana casusluq edən alman zabiti yaxalanıb
20.01.2019, 22:43

İrana casusluq edən alman zabiti yaxalanıb

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? – VİDEO - SORĞU
20.01.2019, 22:22

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? – VİDEO - SORĞU

Rusiya Yaponiya arasında GƏRGİNLİK
20.01.2019, 22:01

Rusiya Yaponiya arasında GƏRGİNLİK

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi
20.01.2019, 21:42

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi

Qadın əməliyyat zamanı öldü
20.01.2019, 21:22

Qadın əməliyyat zamanı öldü

UEFA Çempionlar Liqası üçün yeni topu təqdim etdi
20.01.2019, 21:06

UEFA Çempionlar Liqası üçün yeni topu təqdim etdi

ARXİV