21 avqust 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - İki səs arasındakı Çaykovski - “Maestro”
İki səs arasındakı Çaykovski - “Maestro”
02.03.2013, 11:45



Modern.az
saytı “Maestro” rubrikasından yeni bir yazını sizlərə təqdim edir. Bu dəfəki qəhrəmanımız rus musiqisinin atası sayılan Pyotr İliç Çaykovskidir.                              

Onun bütün yaradıcılığı bu iki səs arasında qalmışdı...  Bəlkə də bu iki səsin bir-birinə qovuşmasından Çaykovski musiqisi yaranırdı...

Birincisi, onun böyüyüb formalaşdığı mühitin səsi...  XİX əsrin Rusiyası. Bir tərəfdən kübarların cəmləşdiyi, digər tərfədən də kasıbların, məzlumların yer aldığı sosial ziddiyətlərlə dolu olan bir cəmiyyət... Çaykovskinin də birinci səsi bu idi. Rus cəmiyyətinin mənəvi ab-havasından yaranan səs...

İkinci səs isə öz doğma səsi idi. Uşaq vaxtından heç kim tərəfindən birmənalı anlaşılmayan, çoxları tərəfindən başa düşülməyən səs. Məktəbdə hamı uşaq Piterin çox yaramaz, ümumiyyətlə səriştəsiz biri olacağını düşünürdü. Bir fransız tərbiyəçisi var idi. Gününün çoxunu onunla keçirirdi. Demək olar ki, ona hər şeyi öyrətmək istəyirdi. Amma kiçik Piter başqa Piter idi. Harda gəldi barmaqlarının hərəkəti ilə xəyalən pianino çalırdı. Bəlkə də öz səsini kiməsə çatdırmaq istəyirdi. Çünki o səsdən başqa, onun heç nəyi yox idi. Və o səs olmadan onun özü heç kim idi. Bir dəfə şüşənin üstündə o qədər pionino çaldı ki, şüşə axırda qırıldı və balaca Çaykovskinin əlini kəsdi. 
Ailəsi özlərinə görə var-dövlət sahibi idi. Çox tanınmış nəslin soyadını daşıyırdılar, həm də nənəsi fransız idi. Avropa geni özünü göstərdi. Evdə uşaq üçün xüsusi olaraq musiqi müəlliməsi tutmüşdular. O gündən Çaykovskinin üzü gülməyə başlamışdı. Bütün dərsləri buraxmışdı. Ancaq musiqiyə yön almışdı. O səs (içindəki səs) nə idisə ona imkan vermirdi qətiyyən. Hamı onu danlayırdı. Atası, anası, bütün qohumlar,  hətta dayısı da. Buna baxmayaraq, zorla onu hüquq məktəbinə qoydular. Amma o oxumadı. Gizlincə hüquq məktəbindən çıxaraq, Konservatoriyaya yazıldı. Həmin vaxt dayısı ona dedi:
“Ax Piter, Piter, necə oldu ki, sən hüquq isini adi bir tütəkçiliyə dəyişdin”.  
Lakin dayısı bilmirdi ki, o özünü sübuta yetirməkdən ötrü içindəki səsi hamıya çatdırmalıdır. Bunun üçünsə “tütəkçilik” yeganə üsul idi.

Və hər şey də o “tütəkçilikdən” başladı...

O içindəki səsin sirrini tapdı. Həmçinin onu necə ifadə etməyin sirlərini də öyrəndi. Artıq o bilirdi ki, onun iki səsi var. Biri əvvəldə dediyimiz cəmiyətin səsi. Digəri isə onun öz səsi. Məhz  o bu iki səsləri bir-birinə qovuşdura–qovuşdura, onların ahəngini,  sintezini  yarada–yarada özünün Çaykovski səviyyəsinə çata bildi. O, həm də böyük bir psixoloq idi. Çaykovski psixoloji aləm ilə bağlı olaraq yaradıcılığında insanın daxili aləminin təsvirinə üstünlük verirdi.  Onun yaradıcılığının mərkəzini fəlsəfi psixoloji problemlər tuturdu. Çaykovski daim öz qəhrəmanlarını onu əhatə edən mühitlə qarşı–qarşıya qoyaraq toqquşdururdu. O da, dövrünün bir sıra nümayəndələri kimi rus xalqının həyatında olan faciənin səbəbini axıradək dərk edə bilmirdi. Ona görə də bu mühiti böyük həyəcanlıqla keçirirdi.

Çaykovski yaradıcılığında bədbinlik, pessimizm əlaməti yoxdur. Onun faciələrində belə, ən faciəvi obrazlar ruh düşkünlüyündən uzaqda idi. Onun qəhrəmanları həyata inanır və mübarizə aparırdı. Çünki  onun bütün qəhramanları da Çaykovski səsini  insanlara çatdırmaqdan ötrü  yaranırdı. Bir dəfə Çaykovskidən soruşurlar: – “Necə oldu ki,  sizin nikahınız uğursuz alındı. (o vaxt dahi bəstəkar arvadından boşanmışdı. Ümumiyyətlə onun ailə sarıdan bəxti heç gətirməmişdi. ).
Çaykovski cavab verir:  - “Mən arvadımı Tatyana ilə səhf salmışam”. Tatyana müəllifi olduğu  “Yevgeni Onegin” operasının qəhrəmanı idi .

Tam olaraq həyatda öz obrazları ilə yaşayan bəstəkar həyatda heç kimə isinişə bilmirdi. Bir dəfə yaşlı, varlı messenant qadın ona vurulmuşdu. Amma Çaykovski messenantla tam rəsmi danışır, bir müddətdən sonra ondan pul xahiş edirdi. Səbəbi isə evlənməsi ilə bağlayır. Qadın çox pis olsa da, ona lazımı pulu yollayır. Daha 6 il heç yerdən qazanc mənbəyi olmayan Çaykovskinin pulla təmin edir. Amma o hamıdan qaçırdı. Evlənəndən sonra da həyat yoldaşı  ilə yaşamadı. Tamamilə hamıdan qaçdı. Öz səslərinin yanına qaçdı. Və bu səslərdən yaranan dünyəvi musiqinin sədaları indi də bizləri məftun etməkdədir...

Elmin Nuri


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bakıda hərəkətə mane olan taksi dayanacaqları ləğv edilir
21.08.2018, 11:45

Bakıda hərəkətə mane olan taksi dayanacaqları ləğv edilir

“Məhərrəmlikdə zəncir vurmaq sonradan uydurulub” – Mübariz Qurbanlı
21.08.2018, 11:42

“Məhərrəmlikdə zəncir vurmaq sonradan uydurulub” – Mübariz Qurbanlı

Bakıda sahibkarlar səkiləri zəbt edib – RƏSMİ
21.08.2018, 11:33

Bakıda sahibkarlar səkiləri zəbt edib – RƏSMİ

Türkiyə və Rusiya dolları S-400 ilə “vurur”
21.08.2018, 11:29

Türkiyə və Rusiya dolları S-400 ilə “vurur”

Salvador Tayvanla diplomatik əlaqələrə son qoydu
21.08.2018, 11:24

Salvador Tayvanla diplomatik əlaqələrə son qoydu

Təhsil Nazirliyi Rumıniyaya 4 tələbə göndərir
21.08.2018, 11:24

Təhsil Nazirliyi Rumıniyaya 4 tələbə göndərir

Baş nazir Azərbaycan xalqını təbrik etdi
21.08.2018, 11:03

Baş nazir Azərbaycan xalqını təbrik etdi

Babək prospektində 20 gün əvvəl təmir olunmuş yol sökülür - SƏBƏB
21.08.2018, 11:03

Babək prospektində 20 gün əvvəl təmir olunmuş yol sökülür - SƏBƏB

Peşə təhsili müəssisələrinə 8800 nəfər qeydiyyatdan keçib
21.08.2018, 10:51

Peşə təhsili müəssisələrinə 8800 nəfər qeydiyyatdan keçib

Bayram günləri “Azərsu” operativ işləyəcək
21.08.2018, 10:47

Bayram günləri “Azərsu” operativ işləyəcək

Zakir Həsənov:
21.08.2018, 10:28

Zakir Həsənov: "Ölkəmizin müdafiə qüdrəti qürurverici səviyyədə artıb"

Həyat etüdləri
21.08.2018, 10:24

Həyat etüdləri

Əfqanıstan prezidenti çıxış edərkən iqamətgahına raket atıldı
21.08.2018, 10:23

Əfqanıstan prezidenti çıxış edərkən iqamətgahına raket atıldı

Azərbaycan almaniyalı deputatın ölkəyə girişinə qadağa qoydu
21.08.2018, 10:13

Azərbaycan almaniyalı deputatın ölkəyə girişinə qadağa qoydu

Cəbhədə şiddətli atışma oldu
21.08.2018, 10:08

Cəbhədə şiddətli atışma oldu

Manata psixoloji təzyiq - Azərbaycanda dollara tələb yüksələcək
21.08.2018, 10:00

Manata psixoloji təzyiq - Azərbaycanda dollara tələb yüksələcək

Diri heyvan satılan yerlərdə dezinfeksiya işləri başa çatıb
21.08.2018, 09:40

Diri heyvan satılan yerlərdə dezinfeksiya işləri başa çatıb

Plastik qabları yandıranlar CƏRİMƏLƏNDİ
21.08.2018, 09:33

Plastik qabları yandıranlar CƏRİMƏLƏNDİ

Polisdən ƏMƏLİYYAT: 97 nəfər tutuldu
21.08.2018, 09:14

Polisdən ƏMƏLİYYAT: 97 nəfər tutuldu

Bakı meriyası paytaxta küçəsüpürən texnika gətirdi
21.08.2018, 08:50

Bakı meriyası paytaxta küçəsüpürən texnika gətirdi

ABŞ-da 2 iranlı casusluqda ittiham olundu
21.08.2018, 08:38

ABŞ-da 2 iranlı casusluqda ittiham olundu

İndoneziyadakı zəlzələlər 506 nəfəri öldürüb
21.08.2018, 08:29

İndoneziyadakı zəlzələlər 506 nəfəri öldürüb

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
21.08.2018, 08:25

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ

Qızlar komandamızın baş məşqçisi ailə həyatı qurur
21.08.2018, 08:23

Qızlar komandamızın baş məşqçisi ailə həyatı qurur

“Taliban” Moskva görüşündə iştiraka razılıq verib
21.08.2018, 01:02

“Taliban” Moskva görüşündə iştiraka razılıq verib

Piyada yol qəzasında öldü
21.08.2018, 00:47

Piyada yol qəzasında öldü

Dənizə düşən qadın 10 saat sağ qaldı
21.08.2018, 00:33

Dənizə düşən qadın 10 saat sağ qaldı

Bitkoin 6.4 min dollaradək bahalaşıb
21.08.2018, 00:20

Bitkoin 6.4 min dollaradək bahalaşıb

Əməkdar artist 77 yaşında vəfat etdi
21.08.2018, 00:06

Əməkdar artist 77 yaşında vəfat etdi

Kvars qol saatlarının yaradıcısı öldü
20.08.2018, 23:53

Kvars qol saatlarının yaradıcısı öldü

Yanğın bir ailəni evsiz qoydu
20.08.2018, 23:36

Yanğın bir ailəni evsiz qoydu

Türkiyə  ABŞ-a qarşı mövqe tutur
20.08.2018, 23:18

Türkiyə  ABŞ-a qarşı mövqe tutur

Dolları lirəyə çevirib ev alana MAŞIN hədiyyə edildi
20.08.2018, 23:04

Dolları lirəyə çevirib ev alana MAŞIN hədiyyə edildi

Okeanda təhlükəli virus
20.08.2018, 22:51

Okeanda təhlükəli virus

Zəlzələdə ölənlərin sayı 506 nəfərə çatdı
20.08.2018, 22:37

Zəlzələdə ölənlərin sayı 506 nəfərə çatdı

ARXİV