19 yanvar 2019, Şənbə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - İsmayıllı: bölgənin adı necə yaranıb? – Araşdırma
İsmayıllı: bölgənin adı necə yaranıb? – Araşdırma
09.04.2013, 10:47


 

Tarixdə daha şərəfli iz qoyan, kitablarda adına daha tez-tez rast gəldiyimiz, uşaq vaxtı məşhur sərkərdə Şah İsmayıl Xətainin düşmənlərdən gizlədildiyi yer kimi məşhurlaşan İsmayıllının adı çəkiləndə son zamanlar rayonda baş verən hadisələr gəlir. Həmişə təbiəti, təmiz havası, suyu, gəzməli, görməli yerləri ilə danışılan rayon bir müddət hamının diqqətini rayondakı narazılıqlarla özünə cəlb edə bildi. Rayon kimi elə də böyük tarixə malik olmasa da onun adı ilə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirilir.

 

Modern.az İsmayıllının toponimini araşdırıb.  

 

Əksər tarixçilərin araşdırmalarına görə, İsmayıllı rayon olmamışdan əvvəl rayonun ərazisində İsmayıllı kəndi olub. Buranın yerli sakinlərinin əsas məskunlaşdıqları yer VII-VIII əsrlərə aid Həzrə qəbiristanlığı yaxınlığındadır. Daha sonra oradan yavaş-yavaş indiki kənd ərazisinə köçüblər. Ehtimal olunur ki, həmin camaatın içərisində çox hörmətli ağsaqqal İsmayıl kişinin adını da sonradan bu kəndə veriblər.      

 

Məlumdur ki, bir inzibati rayon kimi İsmayıllı rayonu 1931-ci ildə təşkil olunub və 1932-ci ildə inzibati mərkəzə çevrilib. Araşdırıcılar İsmayıllı sözünü “su meylli” söz birləşməsindən əmələ gəldiyini deyirlər. Bəzi tarixçilər isə rayonun adının “su meylli” sözü ifadəsi ilə yox, ismaili təriqətinin adı ilə bağlı olduğunu iddiasındadırlar. Çox maraqlıdır ki, Lahıc yolundakı, ziyarətgaha çevrilmiş bir məkanda yerləşən iri həcmli bir daşa xalq arasında “Əli daşı” deyirlər. Rəvayətə görə, dördüncü xəlifə həzrət Əli bu yerlərdən keçib və həmin daşın üzərində Həzrət Əlinin ayaq izləri qalıb. Xəlifə Əlinin bu yerlərdə olması inandırıcı görünməsə də, İsmayılı təriqətinin bağlı olduğu şəxs xəlifə Əlinin törəmələrindəndir. Xalq yaddaşında qalan bu həzrət Əlinin deyil, onun nəslindən olan şəxslərdən birinə məxsus olması daha böyükdür.


“İsmayıllı” sözünün ərəb mənşəli toponim olması fikrinin sübutuna kömək edəcək dəlillərdən biri də “Həzrə piri” ifadəsində ki, “pir” sözüdür. Pir – icma başçılarına və rəhbərlərinə deyilir.

Həzrəpirində xaç formasında abidə öz mahiyyəti etibarilə İslama qədərki xristianların tarixi yadigarı olduğuna şübhəmiz yoxdur. Yəni ərəblər burda məskunlaşarkən bu abidə xristian qəbiristanlığı mövcud olub. Güman etsək ki, İslamın erkən dövrlərində hələ dini fanatizm yaranmamışdı onda düşünmək olar ki, heçdə ərəblər bu xristian qəbiristanlığına bizim düşündüyümüz pir kimi yanaşa bilməzdilər. 

Deyilənlərə görə, Həzrəətrafı ərazilərdə olan yaşayış məntəqələri yer üzərindən silinib. Çox-çox sonralar haqqında söhbət gedən ərazilərdə yaşayan əhali tədricən bu gün ki, İsmayıllının ərazisində məskunlaşıblar və İsmayıllı adını da özləri ilə bərabər bu məkana daşıyıblar. Tarixçilərin fikrincə, əhalinin bu ərazidə məskunlaşması, yəni Həzrə ətrafı ərazidən gələrək yaşamağa başlaması son 250-300 ilə aid ola bilər.

 

Tarixçi Famil Əhmədzadə də tarixçilərin irəli sürdüyü bu məqamları təsdiqləyir. Onun sözlərinə görə, İsmayıllı bir rayon kimi qədim yer olmadığından onun adının yaranması haqqında da az məlumat var: “Bir sıra tarixçilər deyir ki, İsmayıllı rayonunun adı “su axan” yer mənasını verir. Bu da rayon ətrafında çoxlu çayların olmasından irəli gəlib. Su meylli olduğundan İsmayıllı adlandırılıb. Əvvəllər İsmayıllı Şamaxı rayonun (qəzasının) tərkibində olub. Ona görə də rayonun adı ilə bağlı az məlumat var. Belə bir versiyada səsləndirilir ki, rayonun adı vaxtilə onun ərazisində olan İsmayıllı kəndinin adından götürülüb. Çünki İsmayıllı kəndinin adı daha qədimdir.

 

Şair Musa Yaqub deyir ki, İsmayıllı rayonuna onun coğrafi mövqeyinə görə adlandırıblar: “Ümumiyyətlə çox yerin adım onun coğrafi mövqeyinə görə verilir. Məsələn, Küpür, Keçəl təp, Alaxan, Göyçay. İsmayıllı rayonunu adı isə “su meylli” mənasını verir. Ərazi dağlar arasında yerləşdiyindən su yığılan yer kimi tanınır. Elə yaşlıların dilində də İsmayıllıdan çox “su meylli” ifadəsi işlənir. Şirvanda meyl sözü çox işlənir. Həm də rayonda yerdə hara vurursan su çıxır”. M. Yaqub onu da bildirdi ki, çoxları rayonun adının şah İsmayılın ora gəlməsi ilə yarandığını deyirlər. “Amma belə bir şey yoxdur. Coğrafi baxımdan həmin ərazi aşağı olduğu üçün su meylli ərazi olub. Ona görə də rayonun adı “İsmayıllı” adlandırılıb”.     

 

Gültəkin Ələsgər



xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu
19.01.2019, 09:51

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu

İspaniyanın ilk Oskar alan aktyoru - 50 yaşlı məşhur...
19.01.2019, 09:35

İspaniyanın ilk Oskar alan aktyoru - 50 yaşlı məşhur...

20 yanvardan bəhs edən filmin məsləhətçisi: “Telekanallar “Hüznlü ana”nı vermək istəmirlər” - MÜSAHİBƏ  
19.01.2019, 09:32

20 yanvardan bəhs edən filmin məsləhətçisi: “Telekanallar “Hüznlü ana”nı vermək istəmirlər” - MÜSAHİBƏ  

Bakıda 18 yaşlı oğlan itkin düşdü
19.01.2019, 09:30

Bakıda 18 yaşlı oğlan itkin düşdü

ABŞ-da tərcüməçi işləyən azərbaycanlı xanım
19.01.2019, 09:03

ABŞ-da tərcüməçi işləyən azərbaycanlı xanım

Şahmat üzrə Azərbaycan çempionatının III turu yekunlaşdı
19.01.2019, 01:01

Şahmat üzrə Azərbaycan çempionatının III turu yekunlaşdı

Ukrayna əhalisinin sayı  208,8 min nəfər azalıb
19.01.2019, 00:47

Ukrayna əhalisinin sayı  208,8 min nəfər azalıb

Avtoqəzada yaralanan sürücü xəstəxanada öldü
19.01.2019, 00:27

Avtoqəzada yaralanan sürücü xəstəxanada öldü

Meksikada 6 bal gücündə zəlzələ
19.01.2019, 00:16

Meksikada 6 bal gücündə zəlzələ

Trampla Kim Çen In fevralda yenidən görüşəcək
18.01.2019, 23:59

Trampla Kim Çen In fevralda yenidən görüşəcək

Əllə oynayan futbolçulara yeni cəza
18.01.2019, 23:42

Əllə oynayan futbolçulara yeni cəza

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
18.01.2019, 23:31

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Terrorçuluğa qarşı əməliyyatda 43 nəfər yaxalandı   
18.01.2019, 23:07

Terrorçuluğa qarşı əməliyyatda 43 nəfər yaxalandı  

Qəzzada qarşıdurma: 30 yaralı
18.01.2019, 22:47

Qəzzada qarşıdurma: 30 yaralı

Bakıda itkin düşən uşaq tapıldı
18.01.2019, 22:30

Bakıda itkin düşən uşaq tapıldı

“Qalatasaray” heyətinə yeni futbolçu qatdı
18.01.2019, 22:16

“Qalatasaray” heyətinə yeni futbolçu qatdı

Fransada aksiyaların yeni mərhələsi başlayır
18.01.2019, 21:59

Fransada aksiyaların yeni mərhələsi başlayır

Azərbaycanın axtarışa verdiyi şəxs Rusiyada tutuldu
18.01.2019, 21:44

Azərbaycanın axtarışa verdiyi şəxs Rusiyada tutuldu

Yaponiyada güclü zəlzələ
18.01.2019, 21:24

Yaponiyada güclü zəlzələ

“Oksigen” klinikasında yanğın
18.01.2019, 21:10

“Oksigen” klinikasında yanğın

Müdafiə nazirləri Brüsselə toplanır
18.01.2019, 20:56

Müdafiə nazirləri Brüsselə toplanır

Məhkumlardan 96 mobil telefon götürülüb
18.01.2019, 20:43

Məhkumlardan 96 mobil telefon götürülüb

“Gördün... Elmira Qafarova kişi qızıdır”
18.01.2019, 20:42

“Gördün... Elmira Qafarova kişi qızıdır”

Neftçalada üç uşaq anası itkin düşdü - FOTO
18.01.2019, 20:32

Neftçalada üç uşaq anası itkin düşdü - FOTO

ABŞ-ın bombaladığı şəhərdə 20 nəfər öldü
18.01.2019, 20:27

ABŞ-ın bombaladığı şəhərdə 20 nəfər öldü

Qeydə alınan prezidentliyə namizədlərin sayı 10-a çatdı
18.01.2019, 20:18

Qeydə alınan prezidentliyə namizədlərin sayı 10-a çatdı

Xəstəxanada girov saxlanılan qadın azad edildi
18.01.2019, 20:02

Xəstəxanada girov saxlanılan qadın azad edildi

Əhali bir ildə ərzaq, içki və siqaretə 18,6 milyard manat xərcləyib
18.01.2019, 20:00

Əhali bir ildə ərzaq, içki və siqaretə 18,6 milyard manat xərcləyib

DİQQƏT! Bu yol nişanlarında dəyişiklik edilir
18.01.2019, 19:46

DİQQƏT! Bu yol nişanlarında dəyişiklik edilir

Robert Koçaryanın həbs müddəti uzadıldı
18.01.2019, 19:34

Robert Koçaryanın həbs müddəti uzadıldı

Rəsmi Bakıdan Rusiyaya ETİRAZ: Azərbaycanla ultimativ tərzdə danışmaq qəbuledilməzdir
18.01.2019, 19:25

Rəsmi Bakıdan Rusiyaya ETİRAZ: Azərbaycanla ultimativ tərzdə danışmaq qəbuledilməzdir

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsində 20 Yanvar qurbanları anılıb
18.01.2019, 19:14

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsində 20 Yanvar qurbanları anılıb

Sınaq imtahanlarına qeydiyyat sabah başa çatır
18.01.2019, 19:08

Sınaq imtahanlarına qeydiyyat sabah başa çatır

Zimbabvenin Prezidenti Azərbaycana işgüzar səfərə gəlib
18.01.2019, 18:55

Zimbabvenin Prezidenti Azərbaycana işgüzar səfərə gəlib

Bu nazirliyin qurumlarından 3-ü birləşdirilir - SİYAHI
18.01.2019, 18:48

Bu nazirliyin qurumlarından 3-ü birləşdirilir - SİYAHI

Çaylarda suyun səviyyəsi artıb
18.01.2019, 18:36

Çaylarda suyun səviyyəsi artıb

Bu nazirliyin tərkibindəki qurum ləğv edildi
18.01.2019, 18:28

Bu nazirliyin tərkibindəki qurum ləğv edildi

ÜST: Gürcüstanda “donuz qripi” adlı virus yoxdur
18.01.2019, 18:19

ÜST: Gürcüstanda “donuz qripi” adlı virus yoxdur

Sərnişini xilas etmək üçün əlverişsiz havada uçuş həyata keçirildi
18.01.2019, 18:11

Sərnişini xilas etmək üçün əlverişsiz havada uçuş həyata keçirildi

İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlandı
18.01.2019, 17:58

İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlandı

Tatlı və Düz Qışlaqda növbəti hesabat yığıncağı keçirildi
18.01.2019, 17:44

Tatlı və Düz Qışlaqda növbəti hesabat yığıncağı keçirildi

20 Yanvar şəhidlərinin müstəqillik arzuları bu gün çin olub
18.01.2019, 17:41

20 Yanvar şəhidlərinin müstəqillik arzuları bu gün çin olub

Mehriban Əliyeva fəxri medalla təltif edildi
18.01.2019, 17:38

Mehriban Əliyeva fəxri medalla təltif edildi

Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI
18.01.2019, 17:21

Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI

Sabiq birinci katib vəfat edib   
18.01.2019, 17:14

Sabiq birinci katib vəfat edib  

Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ
18.01.2019, 17:12

Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ

“... musiqi ilə həyat maraqlıdır” - ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlı musiqiçi ilə MÜSAHİBƏ
18.01.2019, 17:08

“... musiqi ilə həyat maraqlıdır” - ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlı musiqiçi ilə MÜSAHİBƏ

Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı   
18.01.2019, 16:59

Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı  

Metropoliten gücləndirilmiş iş rejiminə keçir
18.01.2019, 16:54

Metropoliten gücləndirilmiş iş rejiminə keçir

Azercell NNTV xidmətini təqdim edir
18.01.2019, 16:46

Azercell NNTV xidmətini təqdim edir

ARXİV