15 noyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - - Nəsib bəy Yusifbəylinin məzarı varmı, varsa hardadır?
Nəsib bəy Yusifbəylinin məzarı varmı, varsa hardadır?
01.12.2013, 22:39

AMEA Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq
İnstitutunun böyük elmi işçisi, fəlsəfə üzrə
fəlsəfə doktoru, dosent 

Azərbaycan türkçülüyü ideyasının yaranmasında və formalaşmasında ən mühüm xidmətlər Məhəmməd Əmin Rəsulzadədən sonra Nəsib bəy Yusifbəyliyə məxsusdur. Çünki, Nəsib bəy Rəsulzadə qədər böyük idealist, millətpərvər, demokrat milli və müstəqil Azərbaycan ideyasının əsas müəlliflərindəndir.

M.Ə.Rəsulzadə yazırdı ki, ümumilikdə, Nəsib bəy Yusifbəyli xalqçı, idealist, millətpərvər, demokrat və liberal bir şəxsiyyət olmuşdu: «O, milli Azərbaycan demokratiyasının yetişdirdiyi ən tipik müməssilərindən biridir. Elə bir müməssil ki, milli Azərbaycan hərəkatının istiqlala müncər olan qayəsini formulə etmək onun ismi ilə mərbutdur».

M.Ə.Rəsulzadənin silahdaşı, məsləkdaşı Nəsib bəy haqqında dedikləri o qədər doğru, dürüst və səmimidir ki, bu deyilənlərə əlavə bir söz demək çox çətindir. Rəsulzadənin Yusifbəyli ilə bağlı dediklərində diqqəti çəkən məqamlardan biri də, Nəsib bəyi milli Azərbaycan ideyasının müəllifi kimi göstərməsidir. Bu onun göstəricidir ki, Rəsulzadə memarı olduğu Azərbaycan Cümhuriyyəti ideyasında Nəsib bəyin rolunu daha üstün verməklə öz ləyaqətinin ucalığını ifadə edib. Başqa sözlə, Rəsulzadənin bu fikirlərindən belə nəticə çıxarmaq olar ki, milli və müstəqil Azərbaycan ideyasının mənəvi-ideoloji müəllifi Rəsulzadə, siyasi-praktiki hədəfçisi isə Nəsib bəy olub. Nəsib bəy Rəsulzadənin nəzəri şəkildə irəli sürdüyü milli və müstəqil Azərbaycan ideyasını siyasi bir tələb kimi ifadə edib. Deməli, Azərbaycan Cümhuriyyəti iki böyük liderin nəzəri-ideoloji və siyasi praktiki əməllərinin nəticəsidir. Bu mənada bu iki böyük Azərbaycan Türkünün Azərbaycan Cümhuriyyətinin yaranması və inkişafında göstərdiyi xidmətlər misilsizdir.

Nəsib bəy Yusifbəyli Azərbaycan Cümhuriyyəti Sovet Rusiyası tərəfindən işğal edildikdən qısa bir müddətdən sonra (1920-ci il mayin sonu, ya da iyun ayında) naməlum şəkildə şəhid olub. Burada onun hansı şəkildə şəhid olması ilə bağlı geniş müzakirə açmadan yalnız qeyd etmək lazımdır ki, bütün hallarda Nəsib bəy Yusifbəyli Azərbaycan-türk millətinin, Azərbaycan Cümhuriyyətinin böyük şəhid oğullarından biridir. O, yalnız Azərbaycan Cümhuriyyətinin baş naziri kimi deyil, milli Azərbaycanın siyasi istiqlalının ilk müəlliflərindən biri və şəhid oğlu olaraq sonsuz sevgiyə və hörmətə layiqdir.

Ancaq, bütün bunlarla yanaşi, məni rahatsiz edən bir məsələ var. Bu da, Nəsib bəyin məzarının olub-olmaması ilə bağlıdır. Bir neçə kitabda və saytda onun 1920-ci ilin 31 mayında yolda faciəli surətdə qətlə yetirilməsi barədə məlumat verilsə də, məzarının olub-olmaması məsələsinə toxunulmur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Ensiklopediyasının 2-ci cildində (Bakı-2005) yazılır ki, "Bakının 11-ci Qırmızı ordu tərəfindən iğalından sonra təqibdən yaxa qurtarmaq məqsədilə şəhəri tərk edən Yusifbəyli  yolda faciəli surətdə qətlə yetirildi" (s.443).

Maraqlıdır ki, Nəsib bəyin sonraki taleyi barədə, yəni öldürüldükdən sonra nəşinin harada dəfn edilməsi məsələsinə toxunulmur.

Ancaq bəzi araşdirmaçılar fərziyyələrlə Nəsib bəyin Azərbaycanda (Kürdəmirdə, Yevlaxda və s.) qətlə yetirildiyini və gizli şəkildə Gəncədə, digərləri isə Gürcüstanda (Tiflisdə, Sığnakda) öldürüldüyünü və burada anonim bir yerdı dəfn edildiyini iddia edirlər. Rəsulzadə də Nəsib bəylə bağlı yazısında onun Sığnakda öldürüldüyünü yazmışdı. Ancaq bunlardan heç biri öz təsdiqini tapmayıb.

Nəsib bəyin qətlinin harada baş verməsi ilə yanaşı,  özəlliklə məzarının yerinin müəyyənləşməsi bizim borcumuzdur. Başqa sözlə, bu məsləyə dövlət  səviyyəsində münasibət bildirilməli və Nəsib bəyin qətlinin səbəbləri, yeri və məzarınin aşkara çıxarılması üçün işlər görülməlidir. Bu yalnız bir insanın taleyi və tarixi deyil, bir millətin və ölkənin  taleyi və tarixidir. Gəlin, keçmişimizə sahib çaxaq ki, bu günümüzü və gələcəyimizi doğru müəyyənləşdirə bilək!!!

Yeni nəsil şəhid olmuş baş nazirin məzarına qərənfillər qoymaqla onu yox, özünü şərəfləndirmiş olacaqdır!!!! Bu, ən azi simvolik məzar şəklində olsa belə, yenə də olmalıdır.


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
İlham Əliyev Federasiya prezidentini qəbul edib
15.11.2018, 12:19

İlham Əliyev Federasiya prezidentini qəbul edib

Azərbaycanla BƏƏ arasında iqtisadi əlaqələr güclənir - Səfir faktlarla AÇIQLADI
15.11.2018, 12:10

Azərbaycanla BƏƏ arasında iqtisadi əlaqələr güclənir - Səfir faktlarla AÇIQLADI

Nazirlik qəzada ölən məşqçi ilə bağlı xəbər yaydı
15.11.2018, 12:06

Nazirlik qəzada ölən məşqçi ilə bağlı xəbər yaydı

Bakıda ekologiya ilə bağlı konfrans keçirilir
15.11.2018, 12:01

Bakıda ekologiya ilə bağlı konfrans keçirilir

Azercell-in dəstəyi ilə IV Uşaq Paralimpiya oyunları keçirilib
15.11.2018, 11:58

Azercell-in dəstəyi ilə IV Uşaq Paralimpiya oyunları keçirilib

“İdmançılarla bağlı böyük mübahisələr olur” - Nazir
15.11.2018, 11:45

“İdmançılarla bağlı böyük mübahisələr olur” - Nazir

Əli Əhmədov: “Təhsildə, səhiyyədə qadınlar kişilərdən üstündürlər”
15.11.2018, 11:37

Əli Əhmədov: “Təhsildə, səhiyyədə qadınlar kişilərdən üstündürlər”

Baş nazir qida məhsulları ilə bağlı qərar verdi
15.11.2018, 11:26

Baş nazir qida məhsulları ilə bağlı qərar verdi

“Bakutel-2018” sərgisinin ziyarətçiləri lotereya qalibi olacaq
15.11.2018, 11:25

“Bakutel-2018” sərgisinin ziyarətçiləri lotereya qalibi olacaq

Azərbaycan, Pakistan və Türkiyə dostluğu Los Ancelesdə qeyd olundu
15.11.2018, 11:20

Azərbaycan, Pakistan və Türkiyə dostluğu Los Ancelesdə qeyd olundu

Avtomobildən oğurluq etmək istəyən iş başında yaxalandı
15.11.2018, 11:17

Avtomobildən oğurluq etmək istəyən iş başında yaxalandı

Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Kaliforniyada görüşləri davam edir
15.11.2018, 11:16

Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Kaliforniyada görüşləri davam edir

XİN-in keçmiş əməkdaşları məhkəmə qarşısında - VİDEO
15.11.2018, 11:15

XİN-in keçmiş əməkdaşları məhkəmə qarşısında - VİDEO

İlham Əliyev Təzəpir məscidinin ətrafında görülən işlərlə tanış olub - FOTOLAR
15.11.2018, 11:03

İlham Əliyev Təzəpir məscidinin ətrafında görülən işlərlə tanış olub - FOTOLAR

Bizimkilər - Xanım jurnalist: “Təzyiqlərə də məruz qaldım, amma bu peşədən bezmədim” - FOTOLAR   
15.11.2018, 11:00

Bizimkilər - Xanım jurnalist: “Təzyiqlərə də məruz qaldım, amma bu peşədən bezmədim” - FOTOLAR  

Prezident yatmağı sammitdə iştirakdan üstün tutdu
15.11.2018, 10:51

Prezident yatmağı sammitdə iştirakdan üstün tutdu

Madrid konfransı səmərəli müzakirə platforması kimi - Deputatın səfər QEYDLƏRİ+FOTOLAR
15.11.2018, 10:48

Madrid konfransı səmərəli müzakirə platforması kimi - Deputatın səfər QEYDLƏRİ+FOTOLAR

Çili Azərbaycanda səfirlik açır
15.11.2018, 10:45

Çili Azərbaycanda səfirlik açır

Britaniya Şurasının rəhbəri Bakı Ali Neft Məktəbində
15.11.2018, 10:40

Britaniya Şurasının rəhbəri Bakı Ali Neft Məktəbində

Hövsan bu gün susuz qalacaq
15.11.2018, 10:38

Hövsan bu gün susuz qalacaq

Polis 83 nəfəri saxladı 
15.11.2018, 10:25

Polis 83 nəfəri saxladı 

Nazir: “Pensiya yaşını azaltmağa ehtiyac yoxdur” - EKSKLÜZİV
15.11.2018, 10:24

Nazir: “Pensiya yaşını azaltmağa ehtiyac yoxdur” - EKSKLÜZİV

Birinci ledi ilə mübahisə edən məmur qovuldu
15.11.2018, 10:22

Birinci ledi ilə mübahisə edən məmur qovuldu

Ərzaq məhsullarının içindən mobil telefonlar çıxdı
15.11.2018, 10:13

Ərzaq məhsullarının içindən mobil telefonlar çıxdı

AZƏRTAC-ın işçilərinin sayı artırıldı
15.11.2018, 10:06

AZƏRTAC-ın işçilərinin sayı artırıldı

Sabahdan Azərbaycanda məktəblər bağlanır   
15.11.2018, 10:06

Sabahdan Azərbaycanda məktəblər bağlanır  

Kapital Bank yeni Neftçilər Kart Mərkəzi filialını istifadəyə verdi
15.11.2018, 09:56

Kapital Bank yeni Neftçilər Kart Mərkəzi filialını istifadəyə verdi

Bakıda beynəlxalq forum keçirilir
15.11.2018, 09:56

Bakıda beynəlxalq forum keçirilir

Kalifoniyada dəhşətli yanğınlarda ölənlərin sayı 59-a çatdı - FOTOLAR
15.11.2018, 09:54

Kalifoniyada dəhşətli yanğınlarda ölənlərin sayı 59-a çatdı - FOTOLAR

“Bakı Metropoliteni” deputatın iradına CAVAB VERDİ   
15.11.2018, 09:48

“Bakı Metropoliteni” deputatın iradına CAVAB VERDİ  

“Qəbələ”nin məşqçisi qəzada həlak oldu
15.11.2018, 09:44

“Qəbələ”nin məşqçisi qəzada həlak oldu

Ermənistan cəbhədə təxribat törətdi
15.11.2018, 09:26

Ermənistan cəbhədə təxribat törətdi

Bu gün Millətlər Liqasında 9 oyun keçiriləcək - TƏQVİM
15.11.2018, 09:21

Bu gün Millətlər Liqasında 9 oyun keçiriləcək - TƏQVİM

Azərbaycan dilinin izdivac, ixrac və idxal imkanları - VI YAZI
15.11.2018, 09:09

Azərbaycan dilinin izdivac, ixrac və idxal imkanları - VI YAZI

Milli Qəhrəmanın anım günüdür   
15.11.2018, 09:02

Milli Qəhrəmanın anım günüdür  

Onlar Facebook-da kimləri izləyirlər...
15.11.2018, 08:34

Onlar Facebook-da kimləri izləyirlər...

Son 5 ildə 7 min tələbə təhsil haqqına görə ali məktəbi atıb - Təhsil kreditləri PROBLEMİ   
15.11.2018, 08:07

Son 5 ildə 7 min tələbə təhsil haqqına görə ali məktəbi atıb - Təhsil kreditləri PROBLEMİ  

Manat bu günə hansı məzənnədə olacaq?
15.11.2018, 08:02

Manat bu günə hansı məzənnədə olacaq?

Britaniya hökuməti “Brexit” üzrə saziş layihəsini təsdiq edib
15.11.2018, 00:58

Britaniya hökuməti “Brexit” üzrə saziş layihəsini təsdiq edib

Elçin Quliyev  MDB iclasında
15.11.2018, 00:46

Elçin Quliyev  MDB iclasında

Mingəçevirdə 9 yaşlı uşaq yelləncəkdə boğuldu
15.11.2018, 00:30

Mingəçevirdə 9 yaşlı uşaq yelləncəkdə boğuldu

ABŞ-dan Kubaya qarşı yeni sanksiyalar
15.11.2018, 00:13

ABŞ-dan Kubaya qarşı yeni sanksiyalar

Yanğın qurbanlarının sayı 50-yə çatdı
14.11.2018, 23:55

Yanğın qurbanlarının sayı 50-yə çatdı

Azərbaycan nefti yenidən ucuzlaşdı
14.11.2018, 23:46

Azərbaycan nefti yenidən ucuzlaşdı

Türkiyədə təhsil alan azərbaycanlı məzunlar bir arada
14.11.2018, 23:28

Türkiyədə təhsil alan azərbaycanlı məzunlar bir arada

Azərbaycanın daha 3 güləşçisi medal qazandı
14.11.2018, 23:12

Azərbaycanın daha 3 güləşçisi medal qazandı

Üç ölkə Türkiyəyə qarşı birləşdi
14.11.2018, 22:56

Üç ölkə Türkiyəyə qarşı birləşdi

Turizm şirkətinin ofisini qarət etdilər
14.11.2018, 22:38

Turizm şirkətinin ofisini qarət etdilər

Avtomobil parklanması ilə bağlı yeniliklər olacaq - VİDEO
14.11.2018, 22:22

Avtomobil parklanması ilə bağlı yeniliklər olacaq - VİDEO

Səfirlik Azərbaycan vətəndaşlarına müraciət etdi
14.11.2018, 22:08

Səfirlik Azərbaycan vətəndaşlarına müraciət etdi

ARXİV