18 yanvar 2019, Cümə
Ana Səhifə - ÖLKƏ - Qarsın bələdiyyə sədri ilə xalauşaqlarıyıq - AZƏRBAYCANLI JURNALİST YAZDI
Qarsın bələdiyyə sədri ilə xalauşaqlarıyıq - AZƏRBAYCANLI JURNALİST YAZDI
03.04.2014, 12:49

Ermənilərin zaman-zaman türklərə qarşı həyata keçirdikləri soyqırımı siyasəti təkcə ata-baba torpaqlarımızın deyil, həm də qanı-qanımızdan, canı-canımızdan olan doğmalarımızın itirilməsi ilə nəticələnib.

Martın 30-da qardaş Türkiyədə keçirilən bələdiyyə seçkilərində Qars vilayətindən Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) namizədi olan Murtaza Karaçantanın bələdiyyə sədri seçilməsi bu soyad üzərində düşünməyə əsas verirdi.

Bir qədər əvvəldən başlayaq

Öncə onu deyək ki, Murtaza Karaçanta Qərbi Azərbaycan əsillidir. Ağbaba-Şörəyel mahalının (Amasiya rayonu) Qaraçanta kəndindəndir. Yəni Cənub-Qərbi Qafqazda Ələyəz (Alagöz) dağının ətəklərindən tutmuş Arpaçay boyunca uzanan və Arpa gölünün ətrafını əhatə edən ərazinin dağlıq hissəsi Ağbaba, aran hissəsi isə Şörəyel adlanır.

İndiki Ermənistanın ərazisində qalan, sonralar Amasiya rayonu adlandırılan Ağbaba Qərbdən Çıldır, Şimaldan Axılkələk və Şərqdən Qızılqoç (Qukasyan) rayonu ilə əhatə olunmuş dağlıq ərazidir.

AMEA-nın elmi işçisi Nazim Mustafanın uzun illər apardığı tədqiqatlardan bəlli olur ki, Arpaçay Şörəyelin özünü iki hissəyə ayırır. Qars vilayəti ərazisində qalan hissə Qərbi Şörəyel, bir hissəsi indiki Ermənistan ərazisində qalan ərazi isə Şərqi Şörəyel adlanır.

1918-ci ilədək 39 kəndi özündə birləşdirən və Qars vilayətinin tərkibində olan Ağbaba nahiyəsinin ərazisinin böyük bir qismi əvvəlcə Gümrü (1920), sonra isə Moskva və Qars (1921) müqavilələrinə əsasən, Ermənistanın tərkibinə qatılıb.

1930-cu il sentyabrın 30-da Ağbaba nahiyəsinin əsasında Amasiya rayonu təşkil edilib. 1924-1989-cu illərdə Ağbaba nahiyəsində və Amasiya rayonunda Partiya Komitəsinin 14 birinci katibindən 10 nəfərinin türk, yalnız 4 nəfərinin erməni, İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləyənlərin 8 nəfərinin türk olması və nəticə etibarilə 70-ci illərdə əhalinin 84 faizinin türklər, 15 faizinin ermənilər, yalnız 1 faizinin digər millətlərin nümayəndələrinin təşkil etməsi ermənilərin ciddi narahatlığına səbəb olub.

Zori Balayan: «Fikirləşib, ciddi tədbir görmək lazımdır»

Tədqiqatçı Nazim Mustafanın yazdığına görə, Ermənistanın Rusiyaya birləşdirilməsinin 150 illiyi ərəfəsində-1978-ci ildə «Ocaq» kitabını yazmaq üçün materiallar toplamaq məqsədilə Amasiyaya gələn Zori Balayan rayonun ərazisni gəzdikdən sonra ermənilərin sayının azlığından narahat olaraq deyir: «Fikirləşib, ciddi tədbir görmək lazımdır». Tədbir də görülür. Azərbaycanlı kadrlar sıxışdırılıb çıxarılır, cinayət məsuliyyətlərinə cəlb edilir, müxtəlif yerlərdə ali təhsil almış gənclər sərhəd zonasında pasport rejimi qaydalarını bəhanə edərək qeydiyyata götürülmür və bu kimi səbəblərə görə 80-ci illərdə yüzlərlə gənc türk ailəsi məcburiyyət qarşısında qalıb Şimali Qafqaza və Qazaxstana köç edirlər.

1987-ci ilin əvvəllərində rayonun 21 min nəfərlik əhalisindən təqribən 18 min nəfərini türklər təşkil edib. Belə ki, 27 kənddən 21-də sırf türklər, 5 kənddə ermənilər, rayon mərkəzində isə türklərlə ermənilər qarışıq yaşayıblar. Təmiz türklərin yaşadığı kəndlərdən biri də 1929-1932-ci illər arası Türkiyədə sığınacaq tapan və artıq Qarsın bələdiyyə başqanı olan Murtaza Qaraçanta nəslinin doğma Qaraçanta kəndi olub. Oğuz yurdu Qaraçanta Öncə Qaraçalma, Qaraçəntey, sonralar isə Qaraçanta adlandırılan bu kəndin adının haradan götürüldyü haqda dəqiq məlumat yoxdur. Qaraçanta adı ətrafında bəzi versiyalar səslənsə də, bunlar heç bir qaynağa əsaslanmır.

Lakin şübhəsizdir ki, kəndin adında olan «qara» sözü rəng mənası bildirmir. Bu söz, eramızdan əvvəl 7-ci yüzillikdə yaradılmış qədim türk dastanlarından olan «Yaradılış» dastanının baş qəhrəmanı Qara xan, yaşı 1500 ildən çox olan «Kitabi-Dədə Qorqud» dastanının qəhrəmanlarından Qaraca Çoban, nağıl qəhrəmanı Qara Pəhləvan və bir sıra digər adlarla həmahəng olub, igid, cəsur, mərd, məğlubedilməz mənasını verir. Qaraçanta kədi sonacan adını qoruyub saxlaya bilməyib və Murtaza Karaçanta ailəsinin köçündən bir qədər sonra, 1939-cu il may ayının 4-də inqilabçı bolşevik Məşədi Əzizbəyovun şərəfinə Əzizbəyov adlandırılıb. Qaraçantda 600 ev, 314 ailə, 1750 nəfərdən ibarət olan kəndin məktəbinin tipi orta, şagirdlərin sayı 500 olub. Dini-ruhani dərslərin keçirildiyi kənddə dünyəvi dərslərin əsası 1927-ci ildə qoyulub.

1938-ci ildə 7 illik məktəb açılıb, 1962-ci ildən isə orta məktəbə çevrilib. Qarsla sərhəddə yerləşən Qaraçantanın qışı olduqca soyuq, yayı mülayimdir. «Duz dağ», «Qapılı zağa», «Ömər dərəsi», «Arpa çayı», «Hülley dağ», «Orta təpə», «Üçgözlər», «Məmmədağa», «Daş dərə», «Göy bulaq», «Alməmmədlilərin bulağı» qaraçantalıların heç vaxt unutmayacaqları dağ, dərə, bulaq adlarıdır.

Murtaza Qaraçanta kimdir?

Murtaza Qaraçantanın ata babası Abbasqulu kişi xeyirxah əməlləri ilə bütün mahalda ad çıxardığına görə, hörmət əlaməti olaraq əhali tərəfindən «Abbas əmi» deyə çağırılıb. 30-cu illərdə kənddə kolxoz qurulan vaxt onun 6 yerdə mərəyi, 2 yerdə otlağı, min başa qədər ana qoyunu, bir o qədər toğlusu, quzusu, 30 boyun öküzü, camışı, yüzdən artıq iribuynuzlu qaramalı, inəyi olub.

Kolxozun qoyunçluq yerləşən tövlələri, pəyələri də ona məxsus olub. Abbasqulunun Haqverdi, Əliyar, Heydər, Bəxtiyar və Murtaza Qaraçantanın babası Allahyar adlı 5 oğlu olub.

Ötən əsrin 30-cu illərində Abbasqulu kişinin bütün var-dövləti əlindən alınıb, özü isə «kulak» adlandırılıb. Bundan sonra ailə Türkiyəyə, Qarsa üz tutub. Murtaza bəyin babası Allahyar kişi kəndin Süleymanlılar tayfasının qızı Kamala xanımla ailə həyatı qurub. Murtaza Karaçantanın nənəsi Kəmalə xanımla mənim anamın nənəsi Lala isə doğmaca bacıdır. Murtaza Karaçanta Allahyar bəy və Kəmalə xanımın övladları Vural bəyin oğludur. Bir az da yaxınlaşdırsaq, xala uşaqları!!!

Karaçantalıların Türkiyə fəaliyyəti

Doğrusu, bu haqda məlumatımız azdır. Amma bildiyimiz odur ki, Haqverdiyev soyadlı bu nəsil Türkiyəyə köçdükdən sonra doğma kəndimizin adını soyad kimi ədəbiləşdiriblər. Amasiya və Qarsı yalnız iri məftillər ayırırdı. Qalan şey- milli-mənəvi dəyərələr, etnoqrafik ənənələr olduğu kimi qorunurdu.

Təbrik zəngimdə özümün də hiss etdiyim kimi... Söhbət əsnasında təmiz Qaraçanta ləhcəsini duymamaq olmurdu. Bundan başqa Murtaza bəyin öz soy-kökünü, adət-ənənələrimizi ailəsi ilə birgə necə qoruyub saxladığını açıq-aydın hiss etdim. Var olun, Murtaza bəy!!! Tezliklə görüşmək ümidi ilə…

Pərvanə İbrahimova


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Nazim
03.04.2014, 22:52

Teşekkürler, Pərvanə xanm! Təbrik edirəm gözəl yazıniza görə. Yaradıcılıq uğurları arzulayıram.

Ertan Karaçanta
04.04.2014, 19:10

Çok teşekkür edirem Pərvanə xanm! bu yazıyı yazdığınız için Karaçanta ailesi kendi halinde birbirine bağlı temiz bir ailedir. Allah hepsinden razı ve daim yanında olsun bunlara Azerbaycanda yaşayan akrabalarımızda dahildir. Allah tüm geçmişlerimizede rahmet eylesin. Tüm Azerbaycanda ve Türkiyede yaşıyan akrabalarıma sonsuz selamlarımı gönderirem. Saygılarımla Ertan Qaraçanta (Heydər Qaraçantanın nevesi)

Pervane
05.04.2014, 03:35

Eziz Ertan bey! Chok teshekkur edirem. Yeni akrabalarimi buldugum ichin chok mutluyum. Allah sizlero korusun.

Inngilab Abbasov Karaçanta
05.04.2014, 06:45

Lalanın qızı Sona mənim ana nənəmdir.

Ramiz Əskər
26.04.2014, 21:04

Pərvanə xanım, çox sağ ol, doyurucu bilgilər verən bir yazıdır. Murtəza ilə mən şəxsən tanışam. İnanıram ki, Türkəyə-Azərbaycan qardaşlığına öz töhfəsini verəcək! Salamlarla: Ramiz Əskər Qaraçanta (Qaraçanta təxəllüsünü mən 1980-ci illərdə "Odlar yurdu" qəzetində işlətmişəm).

zafer kankılıç
08.06.2014, 06:11

Akrabalarınızı yenimi buldunuz daha.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI
18.01.2019, 17:21

Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI

Sabiq birinci katib vəfat edib   
18.01.2019, 17:14

Sabiq birinci katib vəfat edib  

Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ
18.01.2019, 17:12

Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ

“... musiqi ilə həyat maraqlıdır” - ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlı musiqiçi ilə MÜSAHİBƏ
18.01.2019, 17:08

“... musiqi ilə həyat maraqlıdır” - ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlı musiqiçi ilə MÜSAHİBƏ

Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı   
18.01.2019, 16:59

Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı  

Metropoliten gücləndirilmiş iş rejiminə keçir
18.01.2019, 16:54

Metropoliten gücləndirilmiş iş rejiminə keçir

Azercell NNTV xidmətini təqdim edir
18.01.2019, 16:46

Azercell NNTV xidmətini təqdim edir

Səhiyyə komitəsi parlamentin iclaslarına hansı sənədlərlə gedir?
18.01.2019, 16:42

Səhiyyə komitəsi parlamentin iclaslarına hansı sənədlərlə gedir?

Rövşən Rzayev İmişlidə vətəndaşları qəbul etdi
18.01.2019, 16:26

Rövşən Rzayev İmişlidə vətəndaşları qəbul etdi

“İnsanlar növbə gözləyə-gözləyə həyatlarını itirirlər”
18.01.2019, 16:24

“İnsanlar növbə gözləyə-gözləyə həyatlarını itirirlər”

Məlahət İbrahimqızı stomatoloqlara etiraz etdi: “Parlamentdə dinləmə keçirilsin”
18.01.2019, 16:22

Məlahət İbrahimqızı stomatoloqlara etiraz etdi: “Parlamentdə dinləmə keçirilsin”

Qarabağın Azərbaycanlı İcması erməni seperataçılarına cavab verdi
18.01.2019, 16:22

Qarabağın Azərbaycanlı İcması erməni seperataçılarına cavab verdi

Avropa Birliyi Gürcüstandan narazıdır - Şengen vizası bərpa oluna bilər
18.01.2019, 16:18

Avropa Birliyi Gürcüstandan narazıdır - Şengen vizası bərpa oluna bilər

Deputat xəstəliklər, antibiotiklərlə bağlı həyəcan təbili çaldı
18.01.2019, 16:11

Deputat xəstəliklər, antibiotiklərlə bağlı həyəcan təbili çaldı

Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirdi
18.01.2019, 16:07

Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirdi

Yaqub Mahmudov: “Fəxr edirəm ki, Bakı Dövlət Universitetinin tarixi adının qaytarılmasına nail oldum”
18.01.2019, 16:02

Yaqub Mahmudov: “Fəxr edirəm ki, Bakı Dövlət Universitetinin tarixi adının qaytarılmasına nail oldum”

O günlərin ağrıları
18.01.2019, 15:55

O günlərin ağrıları

Bakcell və Hesab.az avtomatik ödəniş funksiyasını təqdim edib
18.01.2019, 15:55

Bakcell və Hesab.az avtomatik ödəniş funksiyasını təqdim edib

Mübahisəli bəndlər qalmaqallı sənəddən çıxarıldı
18.01.2019, 15:46

Mübahisəli bəndlər qalmaqallı sənəddən çıxarıldı

20 Yanvar günü Bakının bəzi küçələrində hərəkət məhdudlaşdırılacaq
18.01.2019, 15:39

20 Yanvar günü Bakının bəzi küçələrində hərəkət məhdudlaşdırılacaq

Orqan transplantasiyası haqda yeni sənəd HAZIRLANIR
18.01.2019, 15:37

Orqan transplantasiyası haqda yeni sənəd HAZIRLANIR

Komitə sədrindən ÇAĞIRIŞ: “Bunun ikinci yolu yoxdur”
18.01.2019, 15:25

Komitə sədrindən ÇAĞIRIŞ: “Bunun ikinci yolu yoxdur”

Bakı Nəqliyyat Agentliyi sürücü axtarır
18.01.2019, 15:22

Bakı Nəqliyyat Agentliyi sürücü axtarır

Rusiya XİN-dən Bakıya ETİRAZ
18.01.2019, 15:22

Rusiya XİN-dən Bakıya ETİRAZ

“Quş qripinə” görə aparılan monitorinq başa çatıb
18.01.2019, 15:22

“Quş qripinə” görə aparılan monitorinq başa çatıb

Təxliyə edilmiş neftçilər dənizə qaytarılır
18.01.2019, 15:19

Təxliyə edilmiş neftçilər dənizə qaytarılır

Deputat Gənclər və idman komitəsinin İşlər planını AÇIQLADI
18.01.2019, 15:19

Deputat Gənclər və idman komitəsinin İşlər planını AÇIQLADI

Diaspor Komitəsi Ukraynada azərbaycanlıların birliyini yaradır - Kiyevdə qurultay keçiriləcək   
18.01.2019, 15:10

Diaspor Komitəsi Ukraynada azərbaycanlıların birliyini yaradır - Kiyevdə qurultay keçiriləcək  

Ekologiya Nazirliyi “ifrat təhlükəli” ifadəsinə aydınlıq gətirdi
18.01.2019, 14:51

Ekologiya Nazirliyi “ifrat təhlükəli” ifadəsinə aydınlıq gətirdi

Bizimkilər - Məşhur fotoqrafın oğlu: “Jurnalist olmaq üçün jurnalistikanı oxumaq vacib deyil” - FOTOLAR  
18.01.2019, 14:50

Bizimkilər - Məşhur fotoqrafın oğlu: “Jurnalist olmaq üçün jurnalistikanı oxumaq vacib deyil” - FOTOLAR  

Növbəti 2-3 gün ərzində hava şəraiti mülayimləşəcək, temperatur yüksələcək
18.01.2019, 14:48

Növbəti 2-3 gün ərzində hava şəraiti mülayimləşəcək, temperatur yüksələcək

Deputatlar bu məsələlərin müzakirəsi üçün Strasburqa gedir – SİYAHI
18.01.2019, 14:39

Deputatlar bu məsələlərin müzakirəsi üçün Strasburqa gedir – SİYAHI

Avropalıların “Rədd olsun bir pors, yaşasın yarım pors!” sərsəmliyinə qahmar çıxması
18.01.2019, 14:22

Avropalıların “Rədd olsun bir pors, yaşasın yarım pors!” sərsəmliyinə qahmar çıxması

Azərbaycanda vergi müfəttişləri HƏBS OLUNDU  
18.01.2019, 14:12

Azərbaycanda vergi müfəttişləri HƏBS OLUNDU  

“Nar”-ın “Full” paketlərindən istifadə edən abunəçilərin sayı sürətlə artır
18.01.2019, 14:10

“Nar”-ın “Full” paketlərindən istifadə edən abunəçilərin sayı sürətlə artır

OPEC tədbirlərinin Bakıda keçirilmə vaxtı dəqiqləşdi
18.01.2019, 13:57

OPEC tədbirlərinin Bakıda keçirilmə vaxtı dəqiqləşdi

Qaradağda 17 kq-a yaxın narkotik dövriyyədən çıxarıldı 
18.01.2019, 13:55

Qaradağda 17 kq-a yaxın narkotik dövriyyədən çıxarıldı 

Sabah hava necə olacaq?
18.01.2019, 13:50

Sabah hava necə olacaq?

Nəcməddin Sadıkov: “Ermənistana fürsət verilib ki, düşünsün” - MÜSAHİBƏ
18.01.2019, 13:30

Nəcməddin Sadıkov: “Ermənistana fürsət verilib ki, düşünsün” - MÜSAHİBƏ

Polis Akademiyasında magistratura oxumaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
18.01.2019, 13:10

Polis Akademiyasında magistratura oxumaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!

Azərbaycanda qızılcaya yoluxma qeydə alınıb
18.01.2019, 13:02

Azərbaycanda qızılcaya yoluxma qeydə alınıb

Gürcüstanda “donuz qripi”ndən ölənlərin sayı artdı
18.01.2019, 13:00

Gürcüstanda “donuz qripi”ndən ölənlərin sayı artdı

Arif Alışanov DANIŞDI: “Sədr kimi vəzifədən getmişəmsə, orada qala bilmərəm” - EKSKLÜZİV
18.01.2019, 12:34

Arif Alışanov DANIŞDI: “Sədr kimi vəzifədən getmişəmsə, orada qala bilmərəm” - EKSKLÜZİV

Bakı Nəqliyyat Agentliyi evakuatorları işə saldı - XƏBƏRDARLIQ
18.01.2019, 12:32

Bakı Nəqliyyat Agentliyi evakuatorları işə saldı - XƏBƏRDARLIQ

İranlı generalın Bakıdan Ermənistana verdiyi MESAJLAR
18.01.2019, 12:30

İranlı generalın Bakıdan Ermənistana verdiyi MESAJLAR

Təxirə salınan dərs günləri tətildən çıxılacaq? - RƏSMİ AÇIQLAMA
18.01.2019, 12:29

Təxirə salınan dərs günləri tətildən çıxılacaq? - RƏSMİ AÇIQLAMA

Gürcüstandakı azərbaycanlılardan “donuz qripi”nə yoluxanlar var
18.01.2019, 12:24

Gürcüstandakı azərbaycanlılardan “donuz qripi”nə yoluxanlar var

“Azərişıq” hələ də gücləndirilmiş rejimdə çalışır   
18.01.2019, 12:21

“Azərişıq” hələ də gücləndirilmiş rejimdə çalışır  

Azərbaycana 40 santimetr hündürlüyündə qar yağdı
18.01.2019, 12:20

Azərbaycana 40 santimetr hündürlüyündə qar yağdı

Ordu bölüklərində şəxsi heyətlə iş üzrə müavin vəzifələri bərpa olundu   
18.01.2019, 12:07

Ordu bölüklərində şəxsi heyətlə iş üzrə müavin vəzifələri bərpa olundu  

ARXİV