20 yanvar 2019, Bazar
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Ədəbi hadisə: Poema-Trilogiya
Ədəbi hadisə: Poema-Trilogiya
16.09.2015, 12:40


Trilogiya klassik ədəbiyyatdan üzübəri gələn ədəbiyyatşünaslıq terminidir. Trilogiya “Ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti” ndə belə şərh edilmişdir: “dramaturji, yaxud təhkiyə janırında yazılıb, vahid müəllif qayyəsi ilə bir-birinə bağlı olan üç ədəbi əsər. Məsələn, Bomarjenin “Sevilya bərbəri”, “Fiqaronun evlənməsi”, “Cinayətkar ana” trilogiyası. (Bax: “Ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti”, tərtib edəni Əziz Mirəhmədov, Bakı, Maarif, 1978, s.178.)
Trilogiya: (yun.) Bir müəllifin ideya ümumiliyi və mövzu ardıcıllığı, süjeti, kompozisiyası ilə birləşən  üç müstəqil ədəbi, kino və ya musiqi əsəri.
Silsilə təşkil edən iki hissəli roman dilogiya,  silsilə təskil edən üç hissəli roman trilogiya,  dörd hissəli tetralogiya (kvadrologiya),  beş hissəli pentalogiya və s. adlanır. Sonuncular əsasən musiqi əsərlərinə və müasir seriyallara aid edilir. Bədii ədəbiyyatda ən çox  dilogiya və trilogiya  mövcuddur. Azərbaycan nəsrində, məsələn, M.Hüseynin “Abşeron”, “Qara daşlar” romanları birlikdə dilogiyadır. M.S.Ordubadinin “Gizli Bakı”, “Döyüşən şəhər” və “Dünya dəyişir”, Əzizə Cəfərzadənin “Eldən-elə”, “Aləmdə səsim var mənim” və “Vətənə qayıt” romanları isə  trilogiyadır.
Dilogiya və trilogiyada hər hissə müstəqil roman sayılır və hər birinin də, bir qayda olaraq, öz müstəqil adı olur. Sadəcə, bu müstəqil romanları az-çox eyni mövzu  və eyni obrazlar birləşdirir. Tarixi qədimdir və antik ədəbiyyata (bizim eradan əvvəl IV-V əsrlərə) gedib çıxır. İlk dəfə Yunanıstanda dramaturgiya janırında yazılan silsilə pyeslərə tədbiq edilibdir. Esxilin, Sofoklun əsərləri buna misaldır. Yeni dövr ədəbiyyatında F.Şillerin(“Vallenşteyn”), R.Vaqnerin (“Nibelunqlar”), A.K.Tolstoyun (“İvan Qroznunun ölümü”, “Çar Fyodr İannoviç”, “Boris Qodunov”) pyesləri, Dümanın  (“Üç muşketyor”, “İyirmi il sonra”, “Vikont de Brajelon”), Emil Zolyanın (“Lurd” , “Rim”, “Parij”), L.N.Tolstoyun, M.Qorkinin memuarları bu sıradan olan dəyərli nümunələrdir.

Höte (“Trilogie der Leidenschaft”), Heyne (“Trilogiye”) kimi dahilər buna cəhd etsələr də poeziyada bu termin  demək olar ki, tətbiq edilməyibdir. Hətta M.Y.Lermontov da trilogiya yaratmaq niyyətində olmuş, amma həyata keçirməmişdir.

İndiki mərhələdə “trilogiya” adı altında təqdim edilən, lakin özünü doğrultmayan bir neçə fakta rast gəlmək olur. Məsələn, müasir rus poeziyasında İqor İverin “İronik məhəbbət trilogiyası” 15 bəndlik, üç hissəyə ayrılmış şeir parçalarını, Anotoli Verşinskinin  özünün də qeyri-ciddi hesab elədiyi üç hissəli elmi-mistik serial adlandırdığı “Ehtirasların trilogiyası” (“Texnika-molodyoji” jurn., 1996) mənzuməsi hələlikdə bizim bildiyimiz faktlardandır.
Bütün bunların üzərində ona görə belə ətraflı dayandıq ki, poeziya tarixində trilogiya standartına, modelinə tam uyğun gələn ilk nümunələrin məhz Azərbaycan ədəbiyyatında yaranması faktının mahiyyətinə varaq.
   Əlbəttə, Şərq poeziya tarixində ilk beşliyi - xəmsəni yaradan XII  əsr dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi olmuşdur. Nizami Gəncəvi öz ölməz beş poeması (“Sirlər xəzinəsi”, “Xosrov və Şirin” “Leyli və Məcnun” , “Yeddi gözəl”, “İsgəndərnamə”) ilə dünya ədəbiyyatına tamamilə yeni bir poetik səs, nəfəs gətirmişdir. Nizaminin bu poemaları sonralar “Xəmsə” (ərəb. خمسة ‎‎, ivr. חמסה, xəmsə həmayili) “Beşlik” adı altında birləşdirilmiş, bu adla da Yaxın və Orta Şərq xalqlarının ədəbiyyatında məşhur olmuşdur. Nizami məktəbinin bir çox ardıcılları ölməz ustad kimi “Xəmsə” yaratmaq arzusunda olmuşlar. Sonralar Şərq poeziyasında neçə-neçə “Xəmsə”lər yaranmışdır. Lakin bu əsərləri pantalogiya-beşlik hesab etmək olmaz, çünki bu möhtəşəm əsərlər say etibarilə beşlikdirlər, hərəsi müstəqil mövzuda, müstəqil süjetdə olan monumental mənzum epik əsərlərdir.

Bizim müəyyənləşdirməmizə görə, poema-trilogiya janırında, formatında ilk nümunə Azərbaycan poeziyasına məxsusdur. Görkəmli, cəsarətli, olduqca istedadlı şairimiz Famil Mehdi bu janrda ilk dəfə “Raykom katibi” (1975), “Günəş həmişə səmadadır”, “Gəlimli-gedimli dünya” poemalarını qələmə alaraq hər üç poemanı “Göyü çiynində saxlayan adam” poema-trilogiya adı altında “Ömür keçir, gün keçir”  (B., “Yazıçı”,1983) kitabında nəşr etdirmiş, ədəbi mühit tərəfindən olduqca maraqla qarşılanmış, ədəbi-tənqiddə yüksək qiymətini almışdır. Sonralar bu poema-trilogiya Famil Mehdinin “Seçilmiş əsərləri” (B., Azərnəşr, 1989) kitabında da nəşr edilmiş, rus dilinə çevrilərək Moskvada böyük tirajla yayılmışdır.
   Böyük şairimiz Famil Mehdidən sonra ilk dəfə bu formata - poema-trilogiya formatına tanınmış  şair-publisist Şöhlət Əfşar müraciət etmişdir.

 Şöhlət Əfşarın ayrı-ayrılıqda qələmə alıb mətbuatda və kitab halında cap etdirdiyi “Həyat sən öyrədən deyil, müəllim” (Bakı, “Nurlar” nəşriyyatı, 2013, 64 s.), “Bu dünyanın havasına oynama” və (Bakı, “Nurlar” nəşriyyatı, 3-cü cap, 2013, s. 307-325; 336 s.)“Bu dünya düzəlməz, düzəlməz, baba!” (“Uvertüra” qəz., N: 06 (06), 01-12 dekabr, 2014, s.8.) lirik-epik poemalarını oxuduqdan sonra bu fakt, doğrusu məni sevindirdi və belə qərara gəldik ki, vahid süjet, ideya, kompozisiya, poetik-estetik qayə etibarı ilə birləşən, bütövləşən və biri digərinin davamı olan bu poemaları “Poema-trilogiya” formatında oxuculara təqdim eləyək. Hər üç poemada aparıcı lirik  qəhrəman müəllifin özüdür. Poemaları birləşdirən cəhətlərdən biri də, müəllifin yüksək vətəndaşlıq, vətənpərvərlik və dövlətçilik  mövqeyidir, millətsevərlik, yurdsevərlik qayəsidir.

   Azərbaycanımızın müstəqilliyə qovuşmaq prosesində - keçid mərhələsində ictimai-siyasi mühitdə baş vermiş kataklizmlər, mənəvi-əxlaqi aşınmalar, erroziyalar, intiqrasiya adı altında yad mühitdən gələn özgə “havalar”, milli-mənəvi, əxlaqi ənənələrimizə dəyən zərbələr bu oxunaqlı, poetik cəhətdən mükəmməl lirik poemaların başlıca mövzularıdır. Bu poema-trilogiyada klassik ədəbi ənənələrimizdən qaynaqlanan, nəşət edib gələn irfani dəyərlər  örnək götürülərək müasir mühitimizə transformasiya edilmiş, yeniləşən sosial-pisxoloji yanğıya, mənəvi-əxlaqi ağrıya çevrilmişdir.
   Bütün bunlarla yanaşı, bir daha qeyd edirik və o qənaətdəyik ki, şair Şöhlət Əfşar Azərbaycan poeziya tarixində ( eləcə də dünya poeziya tarixində) ikinci dəfə olaraq bütün ədəbi-nəzəri tələblərə cavab verən “poema-trilogiya” janırında, formatında ədəbi-poetik nümunə yaratmağa nail olmuşdur və bu fəxredici, təqdir olunası ədəbi-poetik hadisədir...

Qurban Bayramov,
ədəbiyyatşünas-tənqidçi.   
05.06.2015-10.09.2015. 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Hikmet melikzade
22.09.2015, 00:05

Ədəbiyyatşünaslıq elmindən bilirik ki, trilogiya bir müəllifin ideya ümumiliyi və mövzu ardıcıllığı ilə birləşən üç ədəbi əsəridir. Məsələn, Xalq yazıçısı Əzizə Cəfərzadənin “Eldən-elə”, “Aləmdə səsim var mənim” və “Vətənə qayıt” əsərləri birlikdə trilogiyadır. Hətta iri həcmli bədii əsərlər hesab olunan romanlar özləri də bu üçlük vahidinin mühüm təzahürləri kimi çıxış edir: yəni roman üç hissədə yazılmaqla, ümumi-eyni ovqata sirayət edə bilir. Böyük Nizaminin «Xəmsə»si ayrı-ayrı motivlərə istinad edən ədəbi-bədii əsərlər məcmusudur, ancaq trilogiya ruhuna uyğun deyil. Eləcə də digər dühaların ədəbi əsərlərini bu ovqatda görmürük. Bu komponent poema janrını da əhatə edir və ilk dəfə Famil Mehdi cəhdində biz poma-trilogiya ab-havası görmüşük. Heyrətedici haldır ki, iyirminci əsrin sonunda ədəbi yaradıcılığa başlamış istedadlı şair Şöhlət Əfşar iyirmi birinci əsrin başlanğıcında poema-trilogiya prosesinə ciddi cəhdlər edib. Onun “Həyat sən öyrədən deyil, müəllim” (Bakı, “Nurlar” nəşriyyatı, 2013, 64 s.), “Bu dünyanın havasına oynama” (Bakı, “Nurlar” nəşriyyatı, 3-cü cap, 2013, s. 307-325; 336 s.) və “Bu dünya düzəlməz, düzəlməz, baba!” (“Uvertüra” qəz., N: 06 (06), 01-12 dekabr, 2014, s.8.) lirik-epik poemaları poema-trilogiya prosesinin uyğun komponentləridir və hər üç əsər vahid süjet, ideya, kompozisiya, poetik-estetik qayə etibarı ilə bir-biri ilə tam səsləşir. O, hər üç poemada mövzunun təşkili, fikrin məntiqi izharı üzrə semantik forma yaradıb, üzərində israrçı mövqe tutduğu süjet xəttini dəqiq qrammatik təsirlərlə verib. Hər üç poemada uzaq və yaxın keçmişimizdəki sosial təzahürlər yaradıcılıq kodekslərinə uzlaşdırılıb və bu sistemin prosedur qaydaları süjet üçün önəm kəsb edir. Müəllif üzərində ehtiyatla işlədiyi mövzuların mahiyyətinə, struktur quruluşuna və ədəbi-ictimai önəminə xüsusi diqqət yetirib, əsərlərdəki hadisələri dürüst məntiqə kökləyib. Nəticədə hər üç əsər öz dəyər və ədəbi xarakterinə görə fərqli müstəvi yaradıb. Təbii ki, məqsədimiz yuxarıda adları çəkilən poemalar barədə fikir ifadə etmək deyil, Şöhlət Əfşarın poema-trilogiya janrına müfəssəl nüfuz etməsi və bu zəmində real faktoloji zənginlik yaratmasına diqqət sərgiləməkdir. Sevindirici haldır ki, o, poemaların üçlük elementini təkcə say etibarilə sistemləşdirməyib, həm də ədəbi-bədii uyarlara zamanaxas təsirlər edib, əlavə şərh üçün zəmin qoymayb. Bu da imkan verir deyək ki, onun “Həyat sən öyrədən deyil, müəllim”, “Bu dünyanın havasına oynama” və “Bu dünya düzəlməz, düzəlməz, baba!” poemaları poema-trilogiyanın dəqiq göstəriciləridir. Uğurlar diləyirik, Şöhlət müəllim! Hikmət Məlikzadə

professor Şamil Vəliyev
22.09.2015, 00:19

Şöhlət Əfşar müasir Azərbaycan porziyasında tanınan, rəğbət qazanan ədəbi şəxsiyyətdir. onun lirik-psixoloji tutumlu əsərləri, sosial-fəlsəfi mühakimə gücü ilə seçilən poeziyası sözün həqiqi mənasında çağdaş Azərbaycan ədəbi prosesində hadisə məqamındadır. Azərbaycan insanının mənəvi dəyərlərini və Vətənimizin gözəlliklərini poetik ustalıqla təsvir və tərənnüm edən şair qardaşımızın poema-trilogiyası dəyərli hadisə olmaqla yanaşı, həm də milli-tarixi yaddaşımıza bağlı hadisədər., ədəbiyyatşünas-tənqidçi Qurban Bayramova dəyərli yazısına görə təşəkkürlər, eşq olsun ona

ABID TAHİRLİ
22.09.2015, 17:56

Tanınmış tənqidçi Qurban Bayramovun istedadlı şair-publisist, naşir, redaktor Şöhlət Əfşarın triloğiyası-“Həyat sən öyrədən deyil, müəllim” (Bakı, “Nurlar” nəşriyyatı, 2013, 64 s.), “Bu dünyanın havasına oynama” və (Bakı, “Nurlar” nəşriyyatı, 3-cü cap, 2013, s. 307-325; 336 s.)“Bu dünya düzəlməz, düzəlməz, baba!” (“Uvertüra” qəz., N: 06 (06), 01-12 dekabr, 2014, s.8.) haqqımda qələmə aldığı məqalə bir çox cəhətdən diqqətimi çəkdi: -müəllif nəzəri mühakimələrini, trilogiya janrı ilə bağlı qənaətlərini dolğun, ədəbi- tarxi, tutarlı və təkzibolunmaz dəlillərə istinad edərək əsaslandırır; -trilogiyanın təqdimatı elə məharətlə, peşəkarlıqla yerinə yetirilir ki, oxucu əsərləri oxumadan belə bu fikrə gəlir ki, Şöhlət Əfşan poemaları kəmiyyət, say, indi çox dəbdə olan ifadə ilə desək,rekord, reytinq qırmaq naminə yazmamışdır: bu trilogiya vətəndaş -şair qəlbinin pıçıltısı, yetkin şair düşüncəsinin məhsuludur; -yazıda şairin heç bir əsərindən sitat gətirilmədən (zatən tənqidçinin məramı, məqsədi də bu deyil) onun yaradıcılğı, əsərlərinin ideya məzmunu, trilogiya müllifinin əqidəsi, sənətkarlıq məharəti, milli- mənəvi dəyərlərə bağlılığı haqqında oxucuda geniş və zəngin təəssürat yaradılır; - məqalədə müəllif qəti və prisipial mülahizələr yürüdür, istər triologiyanın nəzəri problemləri , istərsə də , haqqında bəhs etdiyi poemalar barədə öz mövqeyini cəsarətlə bəyan edir. Və sonda.İstedadlı şair Şöhlət Əfşara yeni yaradıcılıq uğurları , səriştəli ədəbiyyatşünas Qurban Bayramova isə Şöhlət Əfşar yaradıcılığının özünəməxsus məziyyətləri, poetikası, ideya- istiqaməti ,xüsusi ilə onun əsərlərinin əhəmiyyəti və aktuallığı barədə sanballı yazılar arzulayıram! Hörmətlə, Abid Tahirli

Vasif Qurbanzadə
22.09.2015, 20:07

Dünyada ədəbiyyatın yeni forma və məzmun qazandığı bir dönəmdə poema yazmağın və oxucu qazana bilməyin özü bir uğurdur. Müəllif öz fikir dünyasının rüzgarlarını əsdirəcəyi janrı seçməkdə azad olmaqla bərabər həm də əndişəlidir. Axı mövcud oxucu kiçik həcmli və şüuraltı məsajları olmayan əsərlərlə daha rahat təmas edə bilir. Bu mənada Şöhlət Əfşarı talantlı eyni zamanda riskli bir müəllif kimi qəbul etmək lazımdır. Bununla bərabər əski-ədəbi ənənələrin bir tel qədər incəlmiş şəcərəsinə daxil olmaq, daxil ola bilmək iddiası da var onun, yəqin ki... Azərbaycan ədəbi-tənqidində özünəməxsus yeri olan Qurban Bayramovun da məqaləsində millətimizin ən üsyankar şairi Famil Mehdinin ardınca poema-trilogiyaya müraciət edən müəllif kimi məhs Şöhlət Əfşarın isminin yada düşməsi yazıdan da bəlli olduğu kimi təsadüfi deyil. Həqiqətən də “Həyat sən öyrədən deyil, müəllim”, “Bu dünyanın havasına oynama” və “Bu dünya düzəlməz, düzəlməz, baba!” poemaları fikir və ideya müstəvisində bir sətirdə olan əsərlərdir ki bu da poema-trilogiya janrına ədəbiyyatımızda yeni təsadüf kimi qiymətləndirilə bilər...

Akif Bayram
23.09.2015, 18:40

Hər şeydən əvvəl qeyd etməliyəm ki, Şöhlət Əfşar müasir dövr yazarlar içərisində özünün intelektual səviyyəsinə görə ən istedadlı yazıçı şairdır.Onun qələmə aldığı hər bir mövzu günümüzün tələbi ilə ayaqlaşır, daha ciddi hadisələrlə səsləşir. Müasir dövrdə onun yazdığı əsərlər ədəbiyyatşünaslığımızda trilogiya janrının kövrək addımlarının daha da möhkəmləndirməsinə səbəb olmuşdur. Bu yolda ona uğurlar arzulayıram. professor Akif Bayram

Gülabbas Qəhramanlı
26.09.2015, 01:45

Təsadüfə bax: Qurban Bayramovun dostum Şöhrət Əfşarın həyat haqqında trilogiya adlandırdığl poemaları haqqında düşüncələrini oxuyanda SOCAR-ın yenl tikilən binasına baxırdım. Binanın şüşə örtükləri insanı kor edəcək qədər gözünü qıcıqlandıran günəş şüasını əks etdirirdi. Ş.Əfşar poemalarında bəziləri üçün məddahlıq mövzusu olan bu gözqamaşdırıcı şüanın arxasında əsl həyatı necə var elə də görüb mənalandırmışdır. Bax, bu əsl şair qəlbinin məhsuludur.

TAHİR
28.09.2015, 22:15

Ədəbiyyat ceşakesi böyuk tənqidci Qurban Bayraminin taninmis sair Ş. ƏFŞAR haqqindaki yazisi məndə cox yaxsi maraq dogurdu.Hər İKİ MUƏLLİFƏ UGURLAR ARZULAYAQ VƏ DEYEK Kİ YARATDİGİNİZ İNCİLƏR ƏDƏBİYYAT TARİXİNDƏ YASAYACAQ!!

XURAMAN VƏFA
30.09.2015, 07:49

Şöhlət müəllim sizin bir çox silsilə şeirlərini oxumuşam.Hər biri ayrı-ayrılıqda həm obraz həm də düşünçə baxımından dərin məna kəsb edir.Bu poemaları üçlükdə oxuyanda dahi xalq yazıçısı Əzizə xanım Cəfərzadənin 'V'ətənə qayıt',Aləmdə səsim var','Eldən-elə',əsərlərini həyacanla oxuduğum günləri xatırladım.Dahi şair Məmməd Arazın Azərbaycanın böyük siması Mirzə Cəlilə yazdığı 'Dünya düzəlmir ki,düzəlmir baba' şeiri yadıma düşdü.Xalq üçün,vətən üçün,millət üçün narahat olan insanlar millətin mənəvi yükünü çiyinlərində,acısını ürəklərində,dərdini və sabahdan nigarançılıqlarını isə ancaq bax belə, sizin kimi əsərlərində yazıb xalqa çatdırmaqla təskinlik tapırlar.Mən görkəmli tənqidçi, ədəbiyyatşünas Qurban Bayramova təşəkkür edirəm ki,o sizin bu poemalar haqqında oxucuları belə geniş məlumatlandırıb.Şöhlət müəllim əsərlərinizin qədəmləri mübarək.Əsil ədəbi hadisədir.TƏBRİK EDİRƏM.

bəxtiyar qaraca
30.09.2015, 20:23

Şöhlət Əfşar tək-tək yazarlardandır ki, şəxsiyyəti və yaradıcılığı bir-birini bu qədər tamamlayır. Yaşadığı ömür, şahidi və iştirakçısı olduğu hadisələr onun qələmində ecazkar şəkildə əksini tapır. Oxucunun gözləri qarşısında bir tablo kimi canlanır. Ən başlıcası, Şöhlət Əfşarı dinləyəndə və oxuyanda əziyyət çəkmirsən. Qurban Bayrama dostumuzun yaradıcılığında axtarıb tapdığı yeniliklərə görə təşəkkürlər.

Qəmbər Yusif
03.10.2015, 19:36

Mən tanınmış tənqidçi-ədəbiyyatşünas Qurban Bayramovu ona görə təqdir edirəm ki, o, tanınmış şair Şöhlət Əfşarın yaradıcılığının, necə deyərlər, dibinə, dərinliyinə enmiş və şairin fəlsəfi düşüncələrinin "işıq üzü görmüş" toplusunu təhlil edərək bu qənaətə gəlmişdir. Maraqlı bir cəhəti də qeyd edim: Mən istedadlı şairimizi tanıyandan onun daim axtarışda olduğunun, yenilikçiliyə sonsuz meyl etdiyinin şahidiyəm. Odur ki, tanınmışların onun yaradıcılığı haqqında bugünkü qənaətini təbii bir ədəbi hadisə sanıram. Sağ olsun Qurban Bayramovu ki, olanları olduğu kimi konstatasiya edib. Poema-trilogiyanın ədəbi hadisə sanılmasından başqa şair Şöhlət Əfşarın yaradıcılığının daha üstün məziyyətlərindən biri də odur ki, o, klassik poeziya ənənələrinə sadiqlik nümayiş etdirir və belə demək mümkünsə, bununla da son dövrlər şeirimizin bayağı postmodern cızmaqaraçıları qarşsında duruş gətirməsinə və ruhumuzu oxşayan ənənəvi janrların əbədiyaşarlığına əvəzsiz xidmət edir. Bütün bunlara görə sağ olsun şair dostumuz Şöhlət Əfşar da, onu təqdir edən söz xiridarları da.

Şahməmməd Şahməmmədov Azərbaycan yazicilar birliyinin üzvü
07.10.2015, 21:13

.Göstərilən ardiciliqlari dinlədikcə cox sevindim.Müasir Azərbaycan poyeziyasinin görkəmli sənətkarina eşq olsun!

Zeynəb Muradova
11.10.2015, 08:18

Şöhlət Əfşarın bu günə qədər yaradıcılığının çoxuna bələdəm.Çap olunanları oxumuşam. Musiqi yazılmış şeirləri müğənnilərdən dinləmişəm.Misraları duyğu qədər və düşündürücüdür.Şöhlət Əfşarın yaradıcılığında bədii fəlsəfi ümumiləşdirmələr xüsusilə diqqəti cəlb edir.Şöhlət Əfşarçın bu dünya sirri hələ də açılmayan,daim düşündürən,narahat edən,suallarla dolu bir yaşamdır,müəmmalı bir aləmdir.Poeziyamızda poema-trilogiya yazmaq şairi ,məncə daha çox cəlb edir. Çünki trilogiyada üç ədəbi əsərin ideyası vahid şəkildə bir nökdədə cəmləşir və oxucuya çatdırılır. Şagirdlərə öyretməli olduğum poema-trilogiya nümunələrinə Şöhlət Əfşar yaradıcılığı gözəl stat və nümunə ola bilər.Bir dil-ədəbiyyat müəllimi kimi mənə elə gəlir ki, Şöhlət Əfşar poema-trilogiya müəllifi kimi böyük alqışa və nümunəyə laiqdir.Neftçala rayon.2 saylı tam orta məktəbin Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi Zeynəb Muradova.10 oktyabr.2015

Aslanov Vaqif cumay oğlu (Vaqif Aslan)
13.10.2015, 20:17

Yaradıcılıq ayrı-ayrı hissələrdən ibarət olsa da, bütövlükdə bir tam halında özünü göstərir. Bədii yaradıcılıq da belədir. Tanınmış tənqidçi-ədəbiyyatşünas Qurban Bayramovun şair-publisist Şöhlət Əfşar yaradıcılığına münasibətindəki çəkicilik də elə bundadır. O, Şöhlət Əfşarın ideya və məzmunca biri-birini tamamlayan üç poemasını trilogiya tələbləri baxımından dəyərləndirir. 2012-2014-cü illərdə qələmə alınan "Həyat sən öyrədən deyil, müəllim", "Bu dünyasının havasına oynama", "Bu dünya düzəlməz, düzəlməz, baba!" poemalarının birlikdə bir tam əmələ gətirdiyini, "Bizim Qobustanın qayalarında pozulmaz, silinməz bir yazıyam mən" deyən istedadlı şair "Famil Mehdidən sonra ilk dəfə bu formata-poema-trilogiya formatına tanınmış şair-publisist Şöhlət Əfşarın" müraciət etdiyini göstərir. Bu sıralanmada, əlbəttə ki, "Dünya düzəlmir ki, düzəlmir, baba!" deyə Mirzə Cəlilə, "Mən belə dünyanın nəyindən küsüm?" deyə elə bu dünyanın özünə üz tutub gileylənən Məmməd Arazın da yeri görünməkdədir. Bir sözlə, şair-publisist Şöhlət Əfşarın pozulmaz özüllər üzərində dayandığı, özündən aşağıya və yuxarıya baxdıqca: -Yıxdı evimizi saxtalıq, yıxdı, İşlər xəcalətdi tər tökən yoxdu. Aqillər möhtacdı, nadanlar toxdu, Həyat sən öyrədən deyil, müəllim! qənatinə gəldiyini və ya -Ay Gülayə, gəl, iztirab çəkib sən Bu dünyanın havasına oynama. ya da Yzdı Məməd Araz, faş olub daha: "İti bazarında atından baha." Nəfsi cana həris acgöz əjdaha... Bu dünyanın havasına oynama. deyərək zamana və zamanın axarına qarşı dayanmaq istəyini görürük. Tanınmış tənqidci-ədəbiyyatşünas Qurban Bayramovun müraciət etdiyi mövzunu dərindən yaşaması, onu ən xırda incəliklərinə qədər çözməsi təqdirə layiqdir. Elə mənim özümün də Şöhlət Əfşar yaradıcılığı və şəxsiyyəti ilə, həmçinin hörmətli alim dostum Qurban Bayramovla şəxsi tanışlığım məni bir daha qürurlandırır. Qurban Bayramov demişkən: "Şöhlət Əfşar Azərbaycan poeziya tarixində (eləcə də dünya poeziya tarixində) ikinci dəfə olaraq bütün ədəbi-nəzəri tələblərə cavab verən "poema-trilogiya" janrında ... ədəbi-poetik nümunə yaratmağa nail olmuşdur və bu ... ədəbi-poetik hadisədir" Dostlarıma yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzusu ilə. Vaqif Aslan. AYB Şəki bölməsinin sədri. 13.10.2015. Şəki, Kiş kəndi.

Əlizadə Nəcəfov
13.10.2015, 21:48

İyirminci yüzilliyin 60 -cı illərindən bəri Azərbaycan ədəbiyyatının inkişaf yollarını və müasir vəziyyətini müntəzəm olaraq izləyirik. Onun yaxın və uzaq gələcəyini də çox yaxşı inkişafda təsəvvür edirik. Niyə ?- Çünki hər zaman olduğu kimi, indiki dövrün özündə də onu yaradanlar-şairlər,yazıçılar və keşiyində cəsarətlə duran ədəbiyyatşünas-tənqidçilərimiz var. Müasirimiz və Qarabağ ədəbi mühitinin son yetirmələrindən biri olan Şöhlət Avşarın yaradıcılığına görkəmli tədqiqatçı - ədəbiyyatşünas alimimiz Qurban Bayramovun yazdığı dəyərli fikirlər bir oxucu kimi bizi cox sevindirdi. Çünki müəllif şairin yaradıcılığındakı yeniliyi -onun triologiya müəllifi olduğunu xüsusi olaraq vurğulayır. Əlbəttə bu bir ədəbi hadisə olaraq təqdirə layiqdir, lakin hesab ediik ki, Şöhlət Avşarın çap olunmuş kitablarının hər birı bir aləmdir. Oxuyanlar yaxşı bilirlər ki, bu kitablarda nələr var. Sevindik ki, ədəbi tənqidimiz, oxucusu olduğumuz Şöhlət Avşarın yaradıcılığına layiq olduğu qiyməti verir. Ruha sığal çəkən, lülpar bulaqlar kimi ap- aydin olan bu poeziyanın hər bir sətrini oxuduqda oradan müqəddəs ANA , VƏTƏN və DÖVLƏT vəhdətinin cəngi sədaları eşidilir. Arzu edirik ki, Şöhlət Avşarın şeirlərindən nümunələr orta məktəb dərsliklərinə salınsın. Çünki, gənc nəslin təlim-tərbiyəsində belə vətənpərvər ruhda yazılmış şeirlərə çox ciddi ehtiyacımız var. Müəllifə də can sağlığı və uğurlu yaradıcılıq arzulayırıq. Ağcabədi rayonu. Əlizadə Nəcəfov-fəlsəfə doktoru, Haqverdiyev Kamil-həkim.

Asif Rüstəmli
15.10.2015, 06:35

Dəyərli dostum və həmkarım Qurban Fərmanoğlunun (Bayramlı deyəndə inciyir-A.R.) həmyerlim, ləyaqətli ziyalı Şöhlət Əfşarın yaradıcılığı əsasında "poema-trilogiya" termini üzətində araşdırmaları ədəbiyyatşünaslıq elmində yenilikdir və məni çox sevindirdi. Hörmətli tənqidçi Azərbaycan nəsrində trilogiyadan söz açıb misallar göstərsə də, dram-trilogiya mövzusuna toxunmamışdır. Bu barədə mənim 2009-cu ildə "Elm" nəşriyyatında çap olunan "Cəfər Cabbarlı: həyatı və mühiti" monoqrafiyamda məlumat öz əksini tapıb. Azərbaycanda ilk dram-trilogiyanın müəllifi Cəfər Cabbarlıdır. Onun "Trablis müharibəsi" (və ya Ulduz - 1917), "Ədirnə Fəthi" (1917), və "Bakı müharibəsi" (1919) əsərləri dram-trilogiyanın tələblərinə cavab verən ilk üçlükdür. Asif Rüstəmli

Cəsarət Valehov
27.10.2015, 00:44

Şöhlət Əfşar geniş ədəbi ictimaiyyətə nisbətən gec təqdim olunmağına baxmayaraq hadisə ola bildi. Onun tarix duyumu VƏTƏN eşqi ilə birləşir.Bu diada varislik ruhunda Azərbaycan insanına keçmişin olmuşlarından və gələcəyin olacaqlarından xəbər verir. Şöhlət müəllimin xoşbəxtliyi həm də ondadır ki, o cəddinin uca varlığı ilə həm keçmişə baxa bilər, həm də gələcəyin tablosunu çəkir. Şöhlət müəllim həmişə var olun!

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - FOTO
20.01.2019, 14:59

Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - FOTO

Sovet qoşunlarının Bakıya müdaxiləsini erməni təcavüzündən ayrı təhlil etmək mümkün deyil - Elçin Əhmədov
20.01.2019, 14:50

Sovet qoşunlarının Bakıya müdaxiləsini erməni təcavüzündən ayrı təhlil etmək mümkün deyil - Elçin Əhmədov

İnsan özünün ya həkimidir, ya qənimi - Məşhur loğman YAZIR
20.01.2019, 14:41

İnsan özünün ya həkimidir, ya qənimi - Məşhur loğman YAZIR

“Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”
20.01.2019, 14:30

“Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”

Dağıstanda sosial problemlər...
20.01.2019, 14:17

Dağıstanda sosial problemlər...

İmişlidə yol qəzası: ölən və yaralananlar var
20.01.2019, 14:00

İmişlidə yol qəzası: ölən və yaralananlar var

Xalq şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir - FOTOLAR
20.01.2019, 13:45

Xalq şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir - FOTOLAR

Məzarsız şəhid, yaxud itkin düşmüş arzular...
20.01.2019, 13:32

Məzarsız şəhid, yaxud itkin düşmüş arzular...

Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid
20.01.2019, 13:20

Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid

Azərbaycanda ağır qəza: 3 yaralı var 
20.01.2019, 13:10

Azərbaycanda ağır qəza: 3 yaralı var 

Həftənin ilk iş gününün HAVASI
20.01.2019, 13:00

Həftənin ilk iş gününün HAVASI

Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı - FOTO
20.01.2019, 12:45

Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı - FOTO

“İslahat tərəfdarlarını gözdən salmağa çalışırlar” - Qüdrət Həsənquliyev
20.01.2019, 12:33

“İslahat tərəfdarlarını gözdən salmağa çalışırlar” - Qüdrət Həsənquliyev

Həm peşə, həm də Vətən borcu...   
20.01.2019, 12:21

Həm peşə, həm də Vətən borcu...  

Qara dənizdə azərbaycanlı kapitanın cəsədi tapıldı
20.01.2019, 12:06

Qara dənizdə azərbaycanlı kapitanın cəsədi tapıldı

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi 
20.01.2019, 12:00

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi 

20 Yanvar faciəsinə həsr olunan “Azadlıqla bitən SOS” adlı sənədli film hazırlandı – VİDEO
20.01.2019, 11:50

20 Yanvar faciəsinə həsr olunan “Azadlıqla bitən SOS” adlı sənədli film hazırlandı – VİDEO

“Mehman Hüseynov məsələsini şişirdib Azərbaycana qarşı istifadə edirlər” - Mübariz Qurbanlı
20.01.2019, 11:43

“Mehman Hüseynov məsələsini şişirdib Azərbaycana qarşı istifadə edirlər” - Mübariz Qurbanlı

Bakıda piyada keçidində vurulan qadın həkimdir
20.01.2019, 11:39

Bakıda piyada keçidində vurulan qadın həkimdir

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 76-ya çatıb
20.01.2019, 11:34

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 76-ya çatıb

İranlı şairənin inqilabı
20.01.2019, 11:22

İranlı şairənin inqilabı

"Bəzi qruplar ölkədə qarşıdurma yaratmağa cəhd edirlər" - Komitə sədri
20.01.2019, 11:21

"Bəzi qruplar ölkədə qarşıdurma yaratmağa cəhd edirlər" - Komitə sədri

20 Yanvar bütün türk dünyasının qürur günüdür - SƏFİR
20.01.2019, 11:10

20 Yanvar bütün türk dünyasının qürur günüdür - SƏFİR

Kamil Cəlilov: “20 yanvar hadisələrində mənim çalğım olmasaydı” - VİDEO   
20.01.2019, 10:56

Kamil Cəlilov: “20 yanvar hadisələrində mənim çalğım olmasaydı” - VİDEO  

İçki məclisində dava düşdü - Bir nəfər bıçaqlandı
20.01.2019, 10:53

İçki məclisində dava düşdü - Bir nəfər bıçaqlandı

Paytaxda yaşayış binasında yanğın   
20.01.2019, 10:36

Paytaxda yaşayış binasında yanğın  

Bakıda bu yollar bağlıdır - SİYAHI
20.01.2019, 10:34

Bakıda bu yollar bağlıdır - SİYAHI

20.01.2019, 10:29

"Arsenal" "Çelsi"ni məğlub etdi - VİDEO

Azərbaycanda zəlzələ olub
20.01.2019, 10:21

Azərbaycanda zəlzələ olub

Prezident və birinci xanım şəhidləri yad etdilər   
20.01.2019, 10:14

Prezident və birinci xanım şəhidləri yad etdilər  

Ermənilər rayonlarımızı atəşə tutdular
20.01.2019, 10:11

Ermənilər rayonlarımızı atəşə tutdular

20 yanvar hadisələri beynəlxalq hüquq kontektində   
20.01.2019, 10:00

20 yanvar hadisələri beynəlxalq hüquq kontektində  

Azadlıq yolunda qalxan bir vuruş...   
20.01.2019, 09:45

Azadlıq yolunda qalxan bir vuruş...  

ABŞ-da Azərbaycanı tanıdan işgüzar xanım...
20.01.2019, 09:38

ABŞ-da Azərbaycanı tanıdan işgüzar xanım...

Rusiyanın Qara dəniz donanması ABŞ gəmisinə qarşı
20.01.2019, 00:58

Rusiyanın Qara dəniz donanması ABŞ gəmisinə qarşı

Gülən xarici ölkələrdə gizlənən təşkilat üzvlərindən danışdı
20.01.2019, 00:32

Gülən xarici ölkələrdə gizlənən təşkilat üzvlərindən danışdı

Alimlərdən XƏBƏRDARLIQ: Uşaqlara qarşı bu hərəkətləri etməyin
20.01.2019, 00:14

Alimlərdən XƏBƏRDARLIQ: Uşaqlara qarşı bu hərəkətləri etməyin

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar şəhidlərini yad edir
20.01.2019, 00:00

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar şəhidlərini yad edir

Sürücülərə ŞAD XƏBƏR: Bu ərazilərdə dayanmaya icazə veriləcək - VİDEO
19.01.2019, 23:46

Sürücülərə ŞAD XƏBƏR: Bu ərazilərdə dayanmaya icazə veriləcək - VİDEO

“Heç bir ABŞ prezidenti mənim qədər iş görməyib” - Tramp
19.01.2019, 23:26

“Heç bir ABŞ prezidenti mənim qədər iş görməyib” - Tramp

Miqrantları daşıyan gəmi qəzaya uğradı - 117 itkin
19.01.2019, 23:13

Miqrantları daşıyan gəmi qəzaya uğradı - 117 itkin

İSESCO ilk dəfə olaraq 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı bəyanat yaydı
19.01.2019, 22:52

İSESCO ilk dəfə olaraq 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı bəyanat yaydı

Putin xaç suyuna girdi - VİDEO
19.01.2019, 22:35

Putin xaç suyuna girdi - VİDEO

Avropa İttifaqından daha bir ölkəyə sanksiya
19.01.2019, 22:17

Avropa İttifaqından daha bir ölkəyə sanksiya

Qadın özünü yanan binadan yerə atdı - VİDEO
19.01.2019, 21:58

Qadın özünü yanan binadan yerə atdı - VİDEO

Türkiyə 54 min suriyalıya vətəndaşlıq verib
19.01.2019, 21:41

Türkiyə 54 min suriyalıya vətəndaşlıq verib

“Qarabağ” Çexiya klubuna qalib gəldi
19.01.2019, 21:26

“Qarabağ” Çexiya klubuna qalib gəldi

Aksiyada 12 nəfər saxlanıldı
19.01.2019, 21:15

Aksiyada 12 nəfər saxlanıldı

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi
19.01.2019, 21:01

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi

Hərbi helikopter qəza təhlükəsi ilə üzləşdi
19.01.2019, 20:46

Hərbi helikopter qəza təhlükəsi ilə üzləşdi

ARXİV