Son vaxtlar paytaxtın bəzi qəsəbə və kənlərində, həmçinin, bölgələrdə sahibsiz küçə itlərinin sayı yenidən artıb. Bu isə həmin ərazidə yaşayan sakinlər üçün ciddi problemə çevrilib. Narahatlıq yaradan məsələ isə yalnız insanların təhlükəsizliyilə bağlı deyil, eyni zamanda quduzluq kimi xəstəliklərin yayıla bilmək ehtimalıdır.
Sosioloq Yusif Nəbiyev Modern.az saytına bildirib ki, küçə itlərinin toplanması, qısırlaşdırılması və ya "zərərsizləşdirilməsi" (yəni, öldürülməsi) kifayət qədər fərqli emosional reaksiyalara səbəb olan bilər. Bu, təkcə təhlükəsizlik və sağlamlıq problemi deyil, həm də humanizm, hüquqi baza, dövlət qurumlarının funksionallığı kimi bir çox mövzu ilə də birbaşa əlaqəlidir.
“Hər şeydən öncə bilinməlidir ki, küçə itləri quduzluğun yayılmasında əsas mənbədir və bu xəstəlik insan həyatı üçün kifayət qədər təhlükəlidir. Hətta ölümcül belə ola bilir. Bundan əlavə, pişiklər və itlər sidik və nəcisləri vasitəsilə torpağa və suya parazitlər yayırlar. Bu isə uşaqları, yaşlıları və immuniteti zəif olan insanları risk altına qoyur. Hələ anidən itlərlə qarşılaşmağın uşaqlarda və yaşlılarda yarada bildiyi qorxu, travma və fobiya da ağırdır”.
Müsahibimiz deyib ki, bu vəziyyətdən aidiyyəti qurumlar da xəbərdardır. Lakin bəzi ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda, sahibsiz heyvanlarla bağlı hüquqi mexanizmlər ya yoxdur, ya da qeyri-effektivdir. Onlara qarşı hansı hərəkətlərə yol verilə bilər, hansına yol verilə bilməz, bunlar aydın deyil.
“Üstəlik, bu məsələyə cavabdeh olan bələdiyyələr və yerli idarələr belə görüləcək tədbirlərə büdcə ayırmaqda istəksizdirlər. Əllərində limitli resurs olduğundan, onu daha təcili və ciddi hesabatlılığı olan yönə xərcləməkdə maraqlıdırlar”.
Sosioloq söyləyib ki, heyvansevərlərin təzyiqi səbəbilə bəzi qurumlar itləri zərərsizləşdirməkdən çəkinirlər.
“Bəzən bu halların videoları sosial şəbəkələrdə yayılır və qurum və ya onun işçiləri ciddi linç təhlükəsi ilə üz-üzə qalırlar. Təbliğat, sterilizasiya və qısırlaşdırma proqramları, çipləmə, sığınacaq sistemi kimi mexanizmlər ya yoxdur, ya da sadəcə formal olaraq var. Buna görə də heç bir qurum tam olaraq nə etməli olduğunu bilmir”.
Yusif Nəbiyev vurğulayıb ki, bəzi insanlarda maraqlı bir paradoks var: əksəriyyət bu itlərdən narazıdır, amma eyni zamanda "heyvan hüquqları" adı altında tədbir görülməsini də istəmir, necəsə daha "humanist" həll yolu istəyirlər.
“Yəni vətəndaşlarımız cəmiyyət olaraq bu barədə bir növ etik dilemma qarşısındadır. Həm heyvanın zərər görməsini istəmirlər, həm də onların yaratdığı təhlükələrin aradan qalxmasını istəyirlər.
Hər şeydən öncə, heyvan hüquqları və ictimai təhlükəsizlik arasında balans tapılsın. Hüquqlar harda bitir, harda başlayır, dəqiq qanunvericiliklə tənzimlənsin. Daha sonra isə maarifləndirmə və təbliğat layihələri ilə ictimai rəy də düzgün istiqamətdə yönləndirilsin. Yalnız bundan sonra sahibsiz heyvanlarla bağlı konkret milli strategiya hazırlansın. Sterilizasiya, çipləmə və vaksinasiya proqramları həyata keçirilsin. Lazım olarsa, müəyyən periodlarla qısırlaşdırma işləri görülsün və bələdiyyələrə bu sahədə konkret səlahiyyət və məsuliyyət verilsin.”- deyə, o vurlulayıb.
Zərif Sofiyeva
