Dünya uzunmüddətli qeyri-müəyyənlik mərhələsinə daxil olub. Siyasi sistemlər zəifləyir, beynəlxalq nizam çökür, güc mərkəzləri arasında balans pozulur. Müxtəlif siyasi liderlərin qərarsızlığı, qeyri-praqmatik yanaşmaları və xaosa səbəb olan qərarları qlobal sabitliyə mənfi təsir edir.
Bu xaosun əsas səbəblərindən biri liderlik böhranıdır. Bir çox ölkədə qərarsız, qısa müddətli maraqlara xidmət edən və ictimai dəstəyi itirmiş siyasətçilər hakimiyyətdədir. Onların qeyri-sabit qərarları təkcə öz ölkələrində deyil, qlobal səviyyədə də ciddi fəsadlar yaradır.
Məhz bu səbəbdən hazırkı mərhələdə dünya idarəçiliyi bacaran, proqnozlaşdırıla bilən və dövlətlərarası balansı qoruya biləcək liderlərə ehtiyac duyur.
Siyasi liderlər arasında praqmatizm getdikcə azalır. Bunun əvəzinə populizm, qısa müddətli siyasi qazanclar və ideoloji təəssübkeşlik ön plana çıxıb.
Qərb dövlətlərində liderlik böhranı daha kəskin hiss olunur. Məsələn, Fransada Emmanuel Makronun hakimiyyəti dövründə ölkə ardıcıl sosial böhranlarla üzləşib, etirazlar və qeyri-sabitlik normaya çevrilib. Siyasi kursun qeyri-müəyyənliyi ölkənin daxili sabitliyini sarsıdır və bu, ölkənin xarici siyasətinə də təsir edir. Fransa Afrikadan, Yaxın Şərqdən, Cənubi Qafqazdan qovulub…
Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyələrinə görə, dünya sisteminin sabit qalması üçün güc balansı və proqnozlaşdırılan liderlər vacibdir. Güclü dövlətlər sabitliyi təmin edən liderlər vasitəsilə balansı qoruyurlar. Əgər liderlər qətiyyətsiz və qeyri-sabitdirsə, dövlətlərarası münasibətlərdə xaos yaranır. Bu gün məhz belə bir mərhələdən keçirik: liderlər arasında qərarsızlıq, ideoloji mübarizə və qlobal səviyyədə boşluq hökm sürür.
Bu fonda güclü liderlər qlobal sabitliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayırlar. Azərbaycanda Prezident İlham Əliyevin siyasəti bunun bariz nümunəsidir. Onun qətiyyətli və strateji yanaşması ölkədə daxili stabilliyi təmin etməklə yanaşı, regionda yeni reallıq formalaşdırıb. Azərbaycan 30 ilə yaxın davam edən torpaq münaqişəsini öz gücü və diplomatik strategiyası sayəsində həll edərək, Cənubi Qafqazda yeni təhlükəsizlik sisteminin qurulmasına nail olub. İlham Əliyevin liderliyi yalnız hərbi uğurlarla məhdudlaşmır. O, eyni zamanda regional əməkdaşlıq və iqtisadi inkişaf baxımından da ölkəni mühüm qlobal oyunçulardan birinə çevirib. Onun siyasəti praqmatizmə, milli maraqlara və güclü idarəçilik prinsipinə əsaslanır.
Son onilliklər ərzində dünyaya “demokratiya ixrac etməyə” çalışan Qərb dövlətləri artıq yeni reallığı qəbul etməyə başlayıblar. Əfqanıstan, İraq, Liviya kimi ölkələrdə xarici müdaxilələrin gətirdiyi “demokratiya” daha böyük xaos və qeyri-sabitlik yaratdı. Qərbdə bir çoxları artıq anlayır ki, ölkələrin idarəçilik sistemi daxili reallıqlara və milli maraqlara əsaslanmalıdır.
Beləliklə, qlobal qeyri-müəyyənlik dövrü uzandıqca, yeni düzənin yaranma ehtimalı azalır və xaos qaçılmaz olur. Bu mərhələdən keçmək üçün qətiyyətli, praqmatik və proqnozlaşdırıla bilən liderlər vacibdir. Tarix göstərir ki, liderlik böhranı olan dövrlərdə regional münaqişələr, dünya müharibələri hökm sürüb. Qısa müddətli populizm və siyasi qeyri-müəyyənlik yerini güclü idarəçiliyə və milli maraqlara əsaslanan siyasətə verməlidir. Yalnız bu halda dünya yeni qlobal nizamını formalaşdıra bilər.
Modern Təhlil və Araşdırma Qrupu
