Arxiv
27 mart 2016, 10:20 | REPORTAJ
Yuri Qaqarinin müəmmalı ölümü...


Kosmosun ilk dəfə fəth edilməsində SSRİ-nin adını dünyada birinciliyə gətirən Yuri Qaqarin uçuşa son dəqiqələr qalmışa qədər məhz bu “səfər”ə onun seçiləcəyini özü də bilməyib. Namizədlərin sayı əvvəlcə 20, sonra isə 6 nəfər olub. Kimin kosmosa uçacağı isə tam məxfi saxlanılıb.

27 mart tarixi məşhur kosmanavt Yuri Qaqarinin ölüm günüdür. Modern.az saytı Qaqarinin taleyindən bəhs edən yazını təqdim edir.

Kosmosa uçuş niyə məhz aprelin 12-ə planlaşdırılıb? Çünki 1961-ci ilin aprel ayının sonunda Amerikada kosmosa uçuşun baş tutacağı haqqında SSRİ rəhbərliyində məlumat olub. Bu səbəbdən də amerkalıları qabaqlamaq üçün vaxtından əvvəl hazırlıq işlərinə son qoyulub. Uçuş 12 aprel 1961-ci ildə Baykonur start məntəqəsində baş verib. "Vostok" gəmisində uğurla kosmosa çıxan Yuri Qaqarin göydə 108 dəqiqə dövr etdikdən sonra müvəffəqiyyətlə qayıdıb. Uçuş istənilən nəticəni versə də problemlər də yaşanıb. “Vostok” gəmisinin bölünməsi məlum olmayan səbəblərdən 10 dəqiqə gec baş tutub. Bunun nəticəsində də Yuri Qaqarin nəzərdə tutulduğu yerdən təxminən 110-120 km aralıda yerə enib. Elə həmin andaca Qaqarini xüsusi təyyarə ilə Moskvaya gətiriblər. Onu “Vnukovo” hava limanında Xruşov şəxsən qarşılayıb.
Kocmonavt Nikita Xruşova uçuşun müvəffəqiyyətlə başa çatması haqqında məruzə edib. Sonra isə Kremldə 108 dəqiqəlik gərginliyi çıxarmaq üçün ziyafət stolları açılıb. Həmin gün Qızıl meydanda yüz minlərlə insan bu hadisəni əsl bayram kimi qeyd ediblər.

Baş leytenant rütbəsi ilə kosmosa uçan Yuri Qaqarin yerə enəndə artıq mayor rütbəsində olub. Nikita Xruşov müdafiə nazirinə göstəriş verib:

- Qaqarinin rütbəsini artırın.

Nazir isə bu məsələnin artıq həll olunduğunu söyləyib:

- Nikita Sergeyeviç, mən artıq Yuri Qaqarinin kapitan rütbəsi alması ilə bağlı əmr imzalamışam.

- Böyük səhvə yol vermisən, kapitan yox mayor rütbəsi.



Namizədlər arasında Yuri Qaqarinin seçilməsi onun sadə bir ailədən olması idi. Yuri Qaqarin 1934-cü ildə Smolensk vilayətində kəndli ailəsində anadan olub. Onun atası Aleksey Qaqarin dülgər, anası Anna Qaqarina isə heyvandarlıqla məşğul idi. O, 1941-ci ildə orta məktəbə gedib, 24 may 1945-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Qjatsk şəhərinə köçüblər. 1951-ci ildə Yuri orta ixtisas məktəbini bitirərək metaltökmə üzrə ixtisasa yiyələnib. Həmin ilin avqustunda Qaqarin Saratov sənaye texnikumuna daxil olub və oktyabr ayından Saratov aeroklubunun üzvüyünə yazılıb. 1955-ci ildə təhsilini əla qiymətlərlə başa vuraraq Yak-18 təyyarəsində ilk dəfə sərbəst uçuş edib. 27 oktyabr 1955-ci ildə Qaqarin əsgərliyə çağırılıb və Orenburqdakı 1-ci hərbi aviasiya məktəbinə göndərilib. 25 oktyabr 1957-ci ildə həmin məktəbi bitirib. 9 dekabr 1959-cu ildə Yuri Qaqarin ərizə ilə kosmonavtlığa namizədlərin siyahısına götürülməyi xahiş edib. O iki tibbi ekspertizanı keçdikdən sonra 1960-cı ildən general Verşinin əmri ilə kosmik uçuşlar üçün hazırlıq komandasına qəbul edilib.

Yuri Qaqarin kosmosu fəth edəndə cəmisi 27 yaşı olub. 108 dəqiqə “göylərin qonağı” olmaq onun həyatını tamamilə dəyişib. Dünyanın ən populyar adamına çevrilən kosmonavt istər xarici ölkələrdə, istərsə də sovetlər birliyində saysız-hesabsız görüşlər keçirib.
14 aprel 1961-ci ildə o SSRİ-nin ən yüksək təltifinə, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Bununla yanaşı, Qaqarinin mükafatlandırılması ilə bağlı SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarı olub. Qərara əsasən Yuri Qaqarinə 4 otaqlı mənzil, “Volqa” avtomobili, mebel və bütün ailə üzvlərinə xaricdə istehsal olmuş yay-qış geyimləri verilib. Kosmonavtın “Volqa”sının nömrəsi 12-04 YuAQ olub ki, bu da onun uçuş tarixini, adını, atasının adını və soyadını əks etdirib.

İngiltərəyə səfəri zamanı şahzadə ikinci Yelizaveta Qaqarini ziyafətə dəvət edib. Şahzadə həmçinin saray qaydalarını pozaraq onunla şəkil çəkdirib. O bunu belə əsaslandırıb ki, Qaqarin yerin adamı deyil, göylər adamı ilə şəkil çəkdirmək isə saray qaydalarına zidd deyil. Bu ziyafətdə Qaqarin bir az narahatçılıq da keçirib. Sovet adamı üçün hədsiz zəngin görünən süfrədə o qədər çəngəl, bıçaq, qab-qacaq olub ki, Qaqarin bunlardan necə istifadə olunmasında çətinlik cəkib. Buna görə də o gözləyib ki, əvvəlcə şahzadə yeməyə başlasın və o da ona baxıb hərəkət etsin. Tərslikdən şahzadə də onu gözləyib. Çıxılmaz vəziyyətdə qalan kocmonavt deyib:

- Bilirsiniz, mən adi bir təyyarəçiyəm. Belə zəngin süfrə arxasında özümü necə aparmağı mənə öyrətməyiblər.

İkinci Yelizaveta gülümsəyərək cavab verib:

- Mister Qaqarin, açığını deyim ki, saraylarda böyüməyimə baxmayaraq mən də bu süfrə ləvazimatlarından necə istifadə edildiyini bilmirəm. Ona görə də kimə necə rahatdırsa gəlin elə də yeyək.

Yuri Qaqarin ictimai işlərdə fəallıq göstərib, ölkənin ictimai həyatında yaxından iştirak edib. O SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub. Gənclərin yaxın dostuna çevrilən Yuri Qaqarin komsomolçularla da işgüzar əlaqələrdə olub.



Kosmonavtın o dövrdə Ümumittifaq Komsomol komitəsində işləyən azərbaycanlı Əbdürrəhman Vəzirovla birgə çəkdirdiyi şəkil də buna sübutdur.

Onun ən böyük arzularından biri ilk dəfə Ayı fəth etmək olub. Ancaq onu bir müddət uçuşlarda iştirak etməyə icazə verməyiblər. Elə bu müddətdə də bütün qapılar üzünə açıq olan Yuri Qaqarin içkiyə, əyləncələrə qurşanıb. Təbii ki, bu da onun fiziki hazırlığına kifayət qədər mənfi təsir göstərib. Ancaq Qaqarin düşdüyü bu vəziyyətdən tez də geri dönməyi bacarıb və yenidən məşqlərə başlayıb.
Növbəti sınaq uçuşlarının birində isə, 1968-ci il martın 27-də saat 10:18-də Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Vladimir Sereginlə Çkalovsk aeroportundan qalxan Yuri Qaqarin 34 yaşında qəzaya uğrayaraq həlak olub.

Bu qəza və Yuri Qaqarinin ölümü bu günə kimi də müəmmalı olaraq qalır. Bu hadisə ilə bağlı bir çox versiyalar – düzgün verilməyən hava proqnozu, kosmonavtların sağlamlıq durumunun qaydada olmaması, texniki nasazlıq, qeyri-düzgün idarəetmə və hətta siyasi motiv mövcuddur.

Kosmosu fəth edən ilk kosmonavt Yuri Qaqarin Moskvada Kreml divarlarında dəfn olunub.





İlham Cəmiloğlu

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Türkiyə Müdafiə Nazirliyindən Laçın PAYLAŞIMI 1 Dekabr 2020, 01:40 Paytaxtda “Opel” yandı 1 Dekabr 2020, 01:00 “Barselona” yeni prezidentini bu tarixdə seçəcək 1 Dekabr 2020, 00:55 İraqda daha bir SEPAH komandiri öldürüldü 1 Dekabr 2020, 00:42 Setyen "Barselona"nı məhkəməyə verdi 1 Dekabr 2020, 00:29 Azərbaycan Ordusu Laçına daxil oldu - RƏSMİ - VİDEO 1 Dekabr 2020, 00:15 Laçın bu gün Azərbaycana qaytarılır 1 Dekabr 2020, 00:01 Britaniyada daha 12 min nəfərdə yoluxma aşkarlandı 30 Noyabr 2020, 23:54 Paşinyanın istefasını tələb edən onlarla etirazçı saxlanıldı 30 Noyabr 2020, 23:47 Baş nazir koronavirusa yoluxdu 30 Noyabr 2020, 23:35 Tələbələrin ölümü ilə nəticələnən qəzanın görüntüləri yayıldı - VİDEO 30 Noyabr 2020, 23:23 Azərbaycan Gürcüstana humanitar yardım göndərdi 30 Noyabr 2020, 23:10 İtaliyada koronavirusla bağlı son vəziyyət 30 Noyabr 2020, 22:59 Türkiyədə koronavirusdan rekord ölüm 30 Noyabr 2020, 22:44 Sonuncu erməni Laçını tərk etdi - VİDEO 30 Noyabr 2020, 22:30 Çempionlar Liqası matçını ilk dəfə qadın hakim idarə edəcək 30 Noyabr 2020, 22:18 Türkiyədə qadağalar sərtləşdirildi - Ərdoğan məhdudiyyətləri açıqladı 30 Noyabr 2020, 22:05 OPEK qərarını verdi 30 Noyabr 2020, 21:58 Teledərslərin sabaha olan CƏDVƏLİ 30 Noyabr 2020, 21:46 “Barselona” Messinin bu hərəkətinə görə cərimələnəcək 30 Noyabr 2020, 21:35 “AzerTelecom”un layihəsi beynəlxalq konfransda müzakirə edilib - FOTO 30 Noyabr 2020, 21:29 Ermənistanda növbəti etiraz aksiyası 30 Noyabr 2020, 21:21 Gürcüstanda zəlzələ 30 Noyabr 2020, 21:07 Türkiyənin hərbi istehkamçıları Azərbaycana gəlib - RƏSMİ 30 Noyabr 2020, 20:54 Tramp vaksinin istifadəsinə icazə verməyə çağırdı 30 Noyabr 2020, 20:49 Gürcüstanda nazir və müavini koronavirusa yoluxdu 30 Noyabr 2020, 20:36 Nazir Günay Əfəndiyeva ilə görüşdü 30 Noyabr 2020, 20:24 Salyanda azyaşlını maşın vurdu 30 Noyabr 2020, 20:13 Qızıl və gümüş ucuzlaşdı 30 Noyabr 2020, 20:03 Nazirlik qazi Kənanı nəzarətə götürdü - anası işlə təmin edildi 30 Noyabr 2020, 19:52 Rusiya sülhməramlıları üçün növbəti maddi-texniki təminat vasitələri gətirildi - VİDEO 30 Noyabr 2020, 19:43 Şamil Ayrım İlham Əliyevi təbrik etdi 30 Noyabr 2020, 19:34 Türk minaaxtaranlar Qarabağda - FOTO 30 Noyabr 2020, 19:25 Hulusi Akardan Qarabağda atəşkəsə nəzarətlə bağlı AÇIQLAMA 30 Noyabr 2020, 19:16 Bayrağı uca 30 Noyabr 2020, 19:07
SORĞU Cəbhə xəbərlərini hansı mənbədən alırsınız?