İllər keçsə də, texnologiya inkişaf etsə də, kişilərin uzunmüddətli seçim meyarları radikal şəkildə dəyişmir. Kişinin hansı qadından xoşlanması ilə hansı qadının yanında qalması fərqli məsələlərdir.
Bu fərq ən çox evlilikdən sonra üzə çıxır. Psixoloqlar bildirir ki, kişi ilkin mərhələdə emosional cazibəyə reaksiya verir. Görünüş, davranışın cəlbediciliyi, sosial aktivlik ön plana çıxır. Lakin evlilikdən sonra prioritetlər dəyişir. Burada artıq gündəlik həyat, davranış uyğunluğu və daxili komfort əsas rol oynayır. Kişi uzunmüddətli münasibətdə rahatlıq axtarır.
Araşdırmalar göstərir ki, kişilər sonadək daha çox konflikt yaratmayan qadınların yanında qalırlar. Bu, zəiflik kimi qəbul edilməməlidir, psixoloji ehtiyacdır.
Kişi üçün ev təhlükəsiz zona olmalıdır. Daim mübahisə olan məkanda kişi emosional olaraq uzaqlaşır. Bu, mədəniyyətdən asılı olmayan universal tendensiyadır.
Evlənmədən əvvəl kişi azadlığı romantik risk kimi görür. Evləndikdən sonra isə stabillik əsas dəyərə çevrilir. Burada qadının davranış modeli həlledici olur. Qadının hər addımda müqavimət göstərməsi münasibəti formal səviyyəyə endirir. Bu, sevginin bitməsi ilə yanaşı, münasibətin funksional çöküşüdür.
Münasibət sosiologiyasında “emosional rəhbərlik” anlayışı var. Bir çox cəmiyyətdə bu rol qeyri-rəsmi şəkildə qadına verilir. Lakin kişi özünün ailə daxilində təsir gücünü hiss etmədikdə psixoloji narahatlıq yaşayır. Bu narahatlıq zamanla məsafəyə çevrilir.
Türkiyədə necədir…
Türkiyə nümunəsinə baxaq. Qardaş ölkədə ailə modeli yarı-mühafizəkar xarakter daşıyır. Kişilər emosional olaraq güclü qadınları bəyənirlər. Lakin ailədə son sözü demək ehtiyacı hələ də qalır. Türkiyədə kişi öz sözünün ailə içində dəyər görməsini istəyir. Bu dəyər itəndə münasibət gərginləşir.
Avropada vəziyyət daha fərqlidir...
Burada gender bərabərliyi institusional səviyyədə mövcuddur. Lakin praktikada kişilər yenə də emosional liderlik gözləyir. Avropalı kişilər açıq şəkildə “itaət” istəməsə də, uyğunlaşma gözləyirlər. Daim fərqli istiqamətə gedən tərəfdaş uzunömürlü olmur.
Yaponiya isə maraqlı model təqdim edir...
Yapon ailəsində qadın evin daxili sistemini idarə edir. Lakin kişi ictimai və strateji qərarların simvolik sahibidir. Bu balans pozulanda ailə dağılır. Yaponiyada qadının uyğunlaşması sədaqət kimi qəbul olunur.
Rusiyada necədir…
Rusiya modelində emosional ziddiyyətlər daha kəskindir. Rus kişisi güclü xarakterli qadınlardan təsirlənir. Amma gündəlik həyatda itaətsizlik uzunmüddətli problem yaradır. Bu səbəbdən Rusiya ailələrində formal evliliklər çoxdur.
Azərbaycanda necədir…
Azərbaycanda isə ənənə ilə modernlik arasında gərginlik var. Azərbaycan kişisi müasir qadını bəyənir. Lakin ailə daxilində klassik rolların qorunmasını istəyir. Bu paradoks münasibətlərdə əsas konflikt mənbəyidir
Dünya təcrübəsində sınanmış bir sosial model var. Qadın həyat yoldaşının sözünə hörmət etdikdə münasibət stabilləşir. Bu hörmət kor-koranə itaət demək deyil. Bu, qarşı tərəfin psixoloji ehtiyacını anlamaqdır. Qadın kişinin dediklərini geyimdə nəzərə aldıqda kişi özünü dəyərli hiss edir. Bu, qadının azadlığının itməsi deyil. Bu, münasibətdə balansın qorunmasıdır. Kişinin xoşladığı davranışlara diqqət yetirildikdə bağ güclənir. Əks halda münasibət ya daimi mübahisə formasını alır, ya da formallığa çevrilir. Bir evdə yaşayıb fərqli dünyalarda olmaq prosesi başlayır. Bu isə ailənin psixoloji sonudur.
Nəticə olaraq demək olar ki, kişilər romantik xəyallarla yox, gündəlik rahatlıqla qalırlar. Sevgi davam edə bilər, amma davranış uyğunluğu yoxdursa, münasibət davamlı olmur. Bu reallıq nə qadını alçaldır, nə də kişini üstün edir. Bu, sosial psixologiyanın dəyişməyən qaydasıdır.
Sevinc MƏHƏRRƏMOVA
