Bu gün Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Rəyasət Heyətinin Ümumi yığıncağı keçirilib. Elmi məruzə və müzakirələrlə yadda qalmalı olan tədbir bu dəfə çıxışlardan daha çox zaldan yayılan görüntülərlə diqqət çəkib. Belə ki, iclas zamanı bəzi alimlərin mürgüləməsi müşahidə olunub və həmin anlar ictimai müzakirələrə səbəb olub. Nəticədə tədbirin məzmunu arxa plana keçib, diqqət daha çox iclasın ümumi atmosferinə yönəlib.
Azərbaycanda rəsmi və ictimai əhəmiyyətli tədbirlərdə yuxulama halları təkcə alimlərlə məhdudlaşmır. İndiyədək müxtəlif səviyyəli mühüm iclaslarda, dövlət və ictimai qurumların toplantılarında da oxşar mənzərələr müşahidə olunub. Zaman-zaman yayılan görüntülər göstərir ki, uzunmüddətli, intensiv gündəmlə keçirilən tədbirlərdə fərqli peşə və statusa malik şəxslər üçün də diqqəti uzun müddət qorumaq çətinləşir.
Modern.az xəbər verir ki, tədbirlərdə yuxulamaq insan beyninin diqqət və enerji resurslarının məhdudluğu ilə bağlı da hesab edilir.
Amerikalı psixoloq Uilyam Ceyms hələ XIX əsrdə diqqətin təbiətini izah edərkən bildirirdi ki, insan şüuru eyni anda yalnız məhdud sayda stimulu aktiv şəkildə izləyə bilər. Uzun və monoton çıxışlar zamanı diqqətin zəifləməsi təbiidir. Bu zəifləmə davam etdikcə beyin informasiyanı qəbul etməkdənsə, istirahət rejiminə keçməyə üstünlük verir.
Nobel mükafatlı psixoloq Daniel Kaneman isə qeyd edir ki, intensiv düşünmə insan üçün ciddi enerji sərfiyyatı tələb edir. Onun yanaşmasına görə, ard-arda mürəkkəb məlumatların təqdim edilməsi “zehni tükənmə” yaradır. Bu zaman beyin diqqəti qorumaqdansa, yuxulama vasitəsilə özünü bərpa etməyə çalışır.
Humanist psixologiyanın tanınmış nümayəndəsi Karl Rocers hesab edirdi ki, insan yalnız emosional olaraq əlaqə qura bildiyi prosesdə aktiv qalır. Tədbirin mövzusu dinləyicinin şəxsi təcrübəsi və maraqları ilə üst-üstə düşmədikdə, psixoloji uzaqlaşma yaranır. Bu uzaqlaşma diqqətin itməsi və yuxulama ilə nəticələnə bilər.
Yuxu üzrə mütəxəssis Mettyu Uoker isə problemin fizioloji tərəfinə diqqət çəkir. Onun fikrincə, xroniki yuxusuzluq və bioloji ritmlərin pozulması diqqəti ciddi şəkildə zəiflədir. Xüsusilə günün ikinci yarısında keçirilən uzun tədbirlərdə orqanizmin təbii ayıqlıq səviyyəsi azalır.
Psixoloqlar onu da bildirirlər ki, auditoriyada insan özünü təhlükəsiz və passiv müşahidəçi kimi hiss etdikdə, nəzarət mexanizmləri zəifləyir. Aktiv iştirak tələb olunmayan mühitdə beyin “oyaq qalmaq” üçün əlavə stimul görmür.
