Hər il 31 mart tarixinin Azərbaycan xalqı tərəfindən Soyqırımı Günü kimi qeyd olunması təkcə keçmişin acı xatirələrinin anılması deyil, həm də tarixi həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu gün xalqımıza qarşı həyata keçirilmiş sistemli etnik təmizləmə və soyqırımı siyasətinin bariz nümunəsi kimi yadda qalmışdır. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində – Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan və digər ərazilərdə erməni silahlı dəstələri tərəfindən minlərlə dinc azərbaycanlı xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirilmişdir. Tarixi mənbələr və arxiv sənədləri göstərir ki, bu hadisələr təsadüfi deyil, əvvəlcədən planlaşdırılmış və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilmiş soyqırımı aktı idi. Qadınlar, uşaqlar, qocalar amansızcasına öldürülmüş, yaşayış məntəqələri yerlə-yeksan edilmiş, xalqımızın maddi və mənəvi irsi məhv edilmişdir. Erməni millətçi dairələrinin azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdiyi düşmənçilik siyasəti təkcə 1918-ci il hadisələri ilə məhdudlaşmamışdır. XX əsr ərzində xalqımız dörd dəfə kütləvi deportasiyaya məruz qalmışdır. Xüsusilə Qərbi Azərbaycandan – indiki Ermənistan ərazisindən azərbaycanlıların zorla çıxarılması, onların ata-baba yurdlarından vəhşicəsinə qovulması, evlərinin talan edilməsi, tarixi izlərinin silinməsi bu siyasətin davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Bu deportasiyalar nəticəsində yüz minlərlə soydaşımız doğma torpaqlarından didərgin düşmüş, ağır humanitar faciələrlə üzləşmişdir. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində törədilən qırğınlar və etnik təmizləmə siyasəti əsrin sonlarında daha bir dəhşətli faciə ilə davam etdirildi. 1992-ci ilin fevralında Xocalıda baş verən soyqırımı müasir dövrün ən ağır cinayətlərindən biri kimi tarixə düşdü. Dinc əhaliyə qarşı həyata keçirilən bu vəhşilik nəticəsində yüzlərlə insan, o cümlədən qadınlar və uşaqlar xüsusi amansızlıqla qətlə yetirildi. Xocalı faciəsi erməni vəhşiliyinin kulminasiya nöqtəsi olmaqla yanaşı, beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulmasının da bariz nümunəsidir. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev tarixi həqiqətlərin üzə çıxarılması və hüquqi-siyasi qiymət verilməsi istiqamətində mühüm addımlar atmışdır. Onun təşəbbüsü ilə 1998-ci ildə 31 mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi rəsmən elan edilmiş, bu faciələrin dövlət səviyyəsində anılması təmin olunmuşdur. Eyni zamanda, Xocalı soyqırımının beynəlxalq miqyasda tanıdılması istiqamətində ardıcıl və sistemli fəaliyyətin əsası qoyulmuşdur. Ulu Öndərin müəyyən etdiyi siyasi kurs nəticəsində bu gün Azərbaycan həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə daha geniş şəkildə çatdırılır. Tarixi ədalətin bərpası istiqamətində ən mühüm mərhələlərdən biri isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 2020-ci ildə əldə olunan Böyük Zəfər oldu. 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində torpaqlarımızın 30 ilə yaxın davam edən işğalına son qoyuldu, ərazi bütövlüyümüz bərpa edildi. Bu Qələbə həm də illər boyu xalqımıza qarşı törədilmiş cinayətlərin, o cümlədən soyqırımı və deportasiya siyasətinin cavabı, şəhidlərimizin qanının yerdə qalmadığının sübutu oldu. Bu gün 31 mart faciəsini anarkən, biz təkcə keçmişin ağrılarını xatırlamırıq. Eyni zamanda, milli birliyimizi, tarixi yaddaşımızı və dövlətçilik iradəmizi nümayiş etdiririk. Azərbaycan xalqı başına gətirilən faciələri unutmur, lakin eyni zamanda güclü dövlət və qüdrətli ordu sayəsində öz gələcəyini daha inamla qurur. Tarixi ədalətin bərpası uğrunda mübarizə isə bundan sonra da davam edəcəkdir.
Mehriban Vəliyeva
Milli Məclisin deputatı
