10İyun | Ana Səhifə - Yazılar - Damaqdakı regionçuluq dadı...
Damaqdakı regionçuluq dadı...

Vəfa Allahverdiyeva

Məhbus kimi unikal xarakter sahibinə çevrilmiş, hazırda müxtəlif məhkəmə instansiyalarında adı keçən  Əli İnsanovun ismi  gələcək hansı siyasi məsələdə hallanır-hallansın, ilginc bir xəbər əyləncəsidir, əhəmiyyətsizcəsinə  üstündən keçib getmək olur.

Amma damağında regionçuluq dadı qalanların gözlərini məhkəmə qapılarına dikərək, onun ismi ətrafında siyasi təşkilat xəyalları qurub ermənistanlıların partiyasının başında  görəvləndirmək planları, yaxud bunun bir mətbuat versiyası olması, nəzəri götür-qoylar, gümanlar  səviyyəsində belə, ictimai qıcıq yaradır.

Dediyimiz kimi, kimlərinsə fəhmi, üstəlik özülsüz ehtimal halında da ara-sıra gündəmə gələn bu məsələ ciddi bir xətadır.

Məsələ yaşlaşmış, sabiq bir məmurun  məsələsi deyil. Belə planların gerçəklik daşıyıb-daşımaması da deyil.

Məsələ odur ki, regionçuluq, klanizm, traybalizm kimi tendensiyaların çağdaş dönəmdə ictimai reallıq şansı  bir yana, sadəcə leksikona gəlməsi halı bədxah və nanəcib cəhddir,  qəti yolverilməzdir.  

Müasir zəmanənin multukultural dəyərləri, tolerantlığı təbliğ etdiyi bir vaxtda təmtəraqlı günlərini itirmiş bir qrup ermənistanlı insanın  həbsxanadan “milli lider” kimi çıxacaq Əli İnsanovun “siyasi imkanları” üzərindən regional separatizm eşqinə düşməsi, yaxşı günlərə bununla yaşıl işıq axtarması gülünc olardı və perspektivsizdir. Bəsit, yersiz  bir təbliğat, hətta zarafat da lüzumsuzdur və ciddi yasaq tələb edir.

Çünki Azərbaycan arxada qalan illərdə regionçuluq, tayfabazlıq kimi bölücü amillərdən kifayət qədər əziyyət çəkib. Əziyyət çəkilən problemi adicə bu kəlmənin ucunda şüurlarda dirçəltmək bizim fobiyamız olmaq yerinə, deyəsən, ictimai nəbzi təftiş xarakteri daşıyır. 

Keçmiş bu fikirlər arasında, nə qədər ağır olsa da, bir xatırlanma tələb edir.



Hər tərəfi sarmış bu “epidemiya” onun yayılmasında maraqlı olanları cəmiyyətdə güclü nəslə, qol-qanad açmış tayfaya, sarsılmaz ailəyə çevirməklə, insanlar arasında uçurumu dərinləşdirmişdi ki, yerdə qalanlar onların üstün mövqeyi, topladığı imkanlar altında mənəvi-psixoloji cəhətdən əzilirdi. Regionçuluq güclü klanı vətənin daimi sahibi, başqalarını sanki bu torpaqda müsafir kimi təqdim edirdi.

Köhnə vəziyyətin hakimiyyətə iddialı siyasi qruplar simasında olsa da belə, geri dönüşünə cəmiyyət rüsxət və dəstək verə bilməz.  Regionçuluğun zəifləməsi ilə siyasi partiyaların formalaşma prinsipindəki bu məqamlar çoxdan itib-batıb.   

Bir regionun digər regionların fövqünə qaldırılıb qoyulması bütün güclü bölgələrin içində fərqlənmək və siyasi baxımdan güclənmək hissini doğurmuşdu. Onların lider axtarışı  və ya dövlət pilləsində mövqe sahibi kimi yerləşmiş həmşəhərlisi, həmkəndlisinə dikilən iddialı gözlər cəmiyyətdə regional bölücülük yaratmışdı ki, toplumu əhəmiyyətli məsələlərdə ortaq fikrə gətirmək olduqca çətin idi.
  

Ermənistanlılar elm, təhsil, dövlət vəzifələrini inhisara alanda, bakılılar Ermənistandan qovulmuş həmvətənlərimizin paytaxtın görkəminə,  mədəni səviyyəsinə vurduğu zərəri uzun illər hərdən pıçıltı, hərdən ucasəsli bir tənqidə çevirirdilər. Zəifləyən regonçuluqla artıq bu hisslər, ögey rəftarın ağırlığı da arxada qaldı.   

Siyasi partiyalar, ictimai təşkilatlar üçün də regionçuluq bir meyara çevrilmişdi. AMİP ermənistanlıların, ADP Rəsul Quliyevə görə naxçıvanlıların partiyası kimi ictimai fikirdə möhkəmlənəndə, Qarabağ bölgəsi Müsavatı siyasi qibləsi seçdi və onu dərinləşmiş regionçuluq dövründə hakimiyyətin  güclü alternativinə çevirdi, siyasi mübarizə regionlararası mübarizə şəklini aldı.   

“Qarabağı qarabağlılar xilas edəcək” şüarı olduqca  zərərli bir mövqe idi ki, bu, dərinləşmiş regionçuluq amilindən tərbiyə alırdı.

Və Qarabağ üçün bu gün aparılan uğurlu mücadilə, fədakarlıq  sübut edir ki, itirilmiş torpağın taleyi ayrıca bir bölgənin, onun ön cərgəyə çıxardığı liderin  deyil, bütün xalqın çiyni üzərində dayanır.     

“Haralısan” sorusu və bu soruya saxtakarcasına, daha dəqiqi, bicliklə məlum populyar bölgənin adının çəkilməsi ilə verilən cavabdan iyrənc mənzərə yox idi.  Çünki regionçuluq yaltaqlıq, məddahlıqla hibridləşmişdi. İndi nə belə bir soru soran var, nə də bu soruya təmənnalı cavab axtaran.

10 ildən artıqdır ki, cəmiyyətdə regionçuluq amili zəifləyib. Ermənistanlılar əvvəlki inhisarçı mövqelərini  itirib, bu isə, məqsədyönlü xarakter daşımayıb, çünki hakimiyyət budaqlarında bütün bölgələrin layiqli təmsilçilərinin yerləşməsi ilə regionçuluq xəstəliyi öz-özünə müalicə olunub.

Cəmiyyətin zədələnmiş monolitliyi bərpa edilib. Azərbaycan öz daxilində bütünləşib, o, tamdır. Əks təqdirdə regionçuluq etno-separat amillərə, dini qruplaşmaya da fürsət və bəslənmə bəhanəsi   verə bilərdi. Azərbaycan belə bir mənzərənin doğulma sancısını çəkmir.   

Çağdaş dönəm siyasi iddiası olan hər bir kəsi partiya quruculuğunda modern, bəşəri prinsiplərə sarı istiqamətləndirir. Regionçuluq artıq o qədər arxaik metod səviyyəsinə enib ki, onunla siyasətdə artmaq deyil, yalnız qısır qalmaq mümkündür.   

Ədaləti zədələyən, sosial-psixoloji kataklizmlərə əsas verən  regionçuluq sıradan çıxıb hafizələrdə zəifləsə də, traybalizm, qohumbazlıq, bütün sahələrdə öz nəslini irəli aparmaq faktları, təəssüf ki, hələ də  qalır.

Bu epizodlarla mücadilə, tayfabazlığa qarşı ictimai qınaq situasiyasını aktuallaşdırmaq  əvəzinə, regionçuluq həvəsi, siyasi gələcəyi regional prinsiplər üzərində bərqərar etmək axtarışları cahillikdən və rəzillikdən  başqa bir şey deyil.      

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Fişəng fabrikindəki partlayışda ölü sayı artdı - VİDEO 4 İyul 2020, 00:53 Böyük Britaniyada koronavurudan 137 nəfər öldü 4 İyul 2020, 00:41 “İki gün ev şəraitində müalicə alıb, qızdırması düşmüşdü” - Etibar Babayevin xanımı 4 İyul 2020, 00:29 16 şəhər və rayonda iki günlük ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır 4 İyul 2020, 00:16 Bakı metrosu bu gündən iyulun 20-dək İŞLƏMƏYƏCƏK 4 İyul 2020, 00:04 DOST mərkəzləri xüsusi karantin günlərində də fəaliyyət göstərəcək 3 İyul 2020, 23:56 Bərdədə 7 yaşlı uşaq bacısını öldürdü 3 İyul 2020, 23:43 Prezident yazıçı-dramaturq, şair Əmir Pəhləvana ev bağışladı 3 İyul 2020, 23:31 Bərdədə yol kənarında meyvə-tərəvəz satan şəxsi avtomobil vurdu 3 İyul 2020, 23:21 Daha həkim koronavirusdan öldü 3 İyul 2020, 23:06 Xəlifəlik qurmaq istəyənlər yaxalandı 3 İyul 2020, 22:53 “Fəxri ad davası aparan elə adamlar var ki, jurnalistikanın baş hərfindən xəbəri yoxdur” - Baş redaktor 3 İyul 2020, 22:46 Rusiya ölkəyə miqrantların axınında maraqlıdır 3 İyul 2020, 22:33 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstanda qətl törədib 3 İyul 2020, 22:19 Minsk qrupu xalqları müharibəyə hazırlayır 3 İyul 2020, 22:07 Türkiyədə 178 278  nəfər koronavirusdan sağalıb 3 İyul 2020, 21:54 Saatlı sakini intihar edib 3 İyul 2020, 21:37 Milyonlarla vəsait əldə edən şirkətlərin BENEFİSİAR SAHİBİ 3 İyul 2020, 21:23 Birinci xanım koronavirusdan sağaldı 3 İyul 2020, 21:09 Hindistanda yerli koronavirus vaksininin sınaqları başlayır 3 İyul 2020, 20:49 Yaponiyada koronavirusa yoluxanların sayı 20 mini ötdü 3 İyul 2020, 20:33 Xarici işlər naziri koronavirusa YOLUXDU 3 İyul 2020, 20:16 Mehriban Əliyeva şəhid ailəsinin mənzil problemini həll etdi - FOTOLAR 3 İyul 2020, 20:00 “Şərəfi olan adam vəzifədən asılı olmayaraq şərəfsizlik eləmir” - MÜSAHİBƏ 3 İyul 2020, 19:40 Vətəndaşların nəzərinə - “ASAN xidmət” və  “ASAN Kommunal” 4 gün işləməyəcək 3 İyul 2020, 19:32 Yeni tədris ili avqustun 31-dən başlayacaq - Türkiyədə 3 İyul 2020, 19:24 Saatlının su problemi nəzarətə götürüldü 3 İyul 2020, 19:17 “Qanun dəyişməyincə, kamera vasitəsilə cərimə yazılmayacaq” - Rəsmi 3 İyul 2020, 19:10 Apteklərdə dərman çatışmazlığı var? - Prezidentin köməkçisindən cavab 3 İyul 2020, 19:01 Baş redaktor koronavirusdan sağaldı 3 İyul 2020, 18:58 Krediti olanlara güzəşt ediləcək? - AÇIQLAMA 3 İyul 2020, 18:55 Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin vəzifəsi artırıldı 3 İyul 2020, 18:50 TƏBİB sədri özəl xəstəxanalardan narazıdır - məlumatlar bizə gec daxil olur 3 İyul 2020, 18:45 Şeyx din xadimlərini topladı - FOTO 3 İyul 2020, 18:42 Şahmar Mövsümov:Testin özünün etibarlılığı 70 faizdir 3 İyul 2020, 18:36