10İyun | Ana Səhifə - Yazılar - Damaqdakı regionçuluq dadı...
Damaqdakı regionçuluq dadı...

Vəfa Allahverdiyeva

Məhbus kimi unikal xarakter sahibinə çevrilmiş, hazırda müxtəlif məhkəmə instansiyalarında adı keçən  Əli İnsanovun ismi  gələcək hansı siyasi məsələdə hallanır-hallansın, ilginc bir xəbər əyləncəsidir, əhəmiyyətsizcəsinə  üstündən keçib getmək olur.

Amma damağında regionçuluq dadı qalanların gözlərini məhkəmə qapılarına dikərək, onun ismi ətrafında siyasi təşkilat xəyalları qurub ermənistanlıların partiyasının başında  görəvləndirmək planları, yaxud bunun bir mətbuat versiyası olması, nəzəri götür-qoylar, gümanlar  səviyyəsində belə, ictimai qıcıq yaradır.

Dediyimiz kimi, kimlərinsə fəhmi, üstəlik özülsüz ehtimal halında da ara-sıra gündəmə gələn bu məsələ ciddi bir xətadır.

Məsələ yaşlaşmış, sabiq bir məmurun  məsələsi deyil. Belə planların gerçəklik daşıyıb-daşımaması da deyil.

Məsələ odur ki, regionçuluq, klanizm, traybalizm kimi tendensiyaların çağdaş dönəmdə ictimai reallıq şansı  bir yana, sadəcə leksikona gəlməsi halı bədxah və nanəcib cəhddir,  qəti yolverilməzdir.  

Müasir zəmanənin multukultural dəyərləri, tolerantlığı təbliğ etdiyi bir vaxtda təmtəraqlı günlərini itirmiş bir qrup ermənistanlı insanın  həbsxanadan “milli lider” kimi çıxacaq Əli İnsanovun “siyasi imkanları” üzərindən regional separatizm eşqinə düşməsi, yaxşı günlərə bununla yaşıl işıq axtarması gülünc olardı və perspektivsizdir. Bəsit, yersiz  bir təbliğat, hətta zarafat da lüzumsuzdur və ciddi yasaq tələb edir.

Çünki Azərbaycan arxada qalan illərdə regionçuluq, tayfabazlıq kimi bölücü amillərdən kifayət qədər əziyyət çəkib. Əziyyət çəkilən problemi adicə bu kəlmənin ucunda şüurlarda dirçəltmək bizim fobiyamız olmaq yerinə, deyəsən, ictimai nəbzi təftiş xarakteri daşıyır. 

Keçmiş bu fikirlər arasında, nə qədər ağır olsa da, bir xatırlanma tələb edir.



Hər tərəfi sarmış bu “epidemiya” onun yayılmasında maraqlı olanları cəmiyyətdə güclü nəslə, qol-qanad açmış tayfaya, sarsılmaz ailəyə çevirməklə, insanlar arasında uçurumu dərinləşdirmişdi ki, yerdə qalanlar onların üstün mövqeyi, topladığı imkanlar altında mənəvi-psixoloji cəhətdən əzilirdi. Regionçuluq güclü klanı vətənin daimi sahibi, başqalarını sanki bu torpaqda müsafir kimi təqdim edirdi.

Köhnə vəziyyətin hakimiyyətə iddialı siyasi qruplar simasında olsa da belə, geri dönüşünə cəmiyyət rüsxət və dəstək verə bilməz.  Regionçuluğun zəifləməsi ilə siyasi partiyaların formalaşma prinsipindəki bu məqamlar çoxdan itib-batıb.   

Bir regionun digər regionların fövqünə qaldırılıb qoyulması bütün güclü bölgələrin içində fərqlənmək və siyasi baxımdan güclənmək hissini doğurmuşdu. Onların lider axtarışı  və ya dövlət pilləsində mövqe sahibi kimi yerləşmiş həmşəhərlisi, həmkəndlisinə dikilən iddialı gözlər cəmiyyətdə regional bölücülük yaratmışdı ki, toplumu əhəmiyyətli məsələlərdə ortaq fikrə gətirmək olduqca çətin idi.
  

Ermənistanlılar elm, təhsil, dövlət vəzifələrini inhisara alanda, bakılılar Ermənistandan qovulmuş həmvətənlərimizin paytaxtın görkəminə,  mədəni səviyyəsinə vurduğu zərəri uzun illər hərdən pıçıltı, hərdən ucasəsli bir tənqidə çevirirdilər. Zəifləyən regonçuluqla artıq bu hisslər, ögey rəftarın ağırlığı da arxada qaldı.   

Siyasi partiyalar, ictimai təşkilatlar üçün də regionçuluq bir meyara çevrilmişdi. AMİP ermənistanlıların, ADP Rəsul Quliyevə görə naxçıvanlıların partiyası kimi ictimai fikirdə möhkəmlənəndə, Qarabağ bölgəsi Müsavatı siyasi qibləsi seçdi və onu dərinləşmiş regionçuluq dövründə hakimiyyətin  güclü alternativinə çevirdi, siyasi mübarizə regionlararası mübarizə şəklini aldı.   

“Qarabağı qarabağlılar xilas edəcək” şüarı olduqca  zərərli bir mövqe idi ki, bu, dərinləşmiş regionçuluq amilindən tərbiyə alırdı.

Və Qarabağ üçün bu gün aparılan uğurlu mücadilə, fədakarlıq  sübut edir ki, itirilmiş torpağın taleyi ayrıca bir bölgənin, onun ön cərgəyə çıxardığı liderin  deyil, bütün xalqın çiyni üzərində dayanır.     

“Haralısan” sorusu və bu soruya saxtakarcasına, daha dəqiqi, bicliklə məlum populyar bölgənin adının çəkilməsi ilə verilən cavabdan iyrənc mənzərə yox idi.  Çünki regionçuluq yaltaqlıq, məddahlıqla hibridləşmişdi. İndi nə belə bir soru soran var, nə də bu soruya təmənnalı cavab axtaran.

10 ildən artıqdır ki, cəmiyyətdə regionçuluq amili zəifləyib. Ermənistanlılar əvvəlki inhisarçı mövqelərini  itirib, bu isə, məqsədyönlü xarakter daşımayıb, çünki hakimiyyət budaqlarında bütün bölgələrin layiqli təmsilçilərinin yerləşməsi ilə regionçuluq xəstəliyi öz-özünə müalicə olunub.

Cəmiyyətin zədələnmiş monolitliyi bərpa edilib. Azərbaycan öz daxilində bütünləşib, o, tamdır. Əks təqdirdə regionçuluq etno-separat amillərə, dini qruplaşmaya da fürsət və bəslənmə bəhanəsi   verə bilərdi. Azərbaycan belə bir mənzərənin doğulma sancısını çəkmir.   

Çağdaş dönəm siyasi iddiası olan hər bir kəsi partiya quruculuğunda modern, bəşəri prinsiplərə sarı istiqamətləndirir. Regionçuluq artıq o qədər arxaik metod səviyyəsinə enib ki, onunla siyasətdə artmaq deyil, yalnız qısır qalmaq mümkündür.   

Ədaləti zədələyən, sosial-psixoloji kataklizmlərə əsas verən  regionçuluq sıradan çıxıb hafizələrdə zəifləsə də, traybalizm, qohumbazlıq, bütün sahələrdə öz nəslini irəli aparmaq faktları, təəssüf ki, hələ də  qalır.

Bu epizodlarla mücadilə, tayfabazlığa qarşı ictimai qınaq situasiyasını aktuallaşdırmaq  əvəzinə, regionçuluq həvəsi, siyasi gələcəyi regional prinsiplər üzərində bərqərar etmək axtarışları cahillikdən və rəzillikdən  başqa bir şey deyil.      

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Xalq artisti Rəfael Dadaşov xəstəxanadan evə buraxılıb 15 Dekabr 2019, 15:59 DİN-dən həbs edilən polkovniklə bağlı AÇIQLAMA 15 Dekabr 2019, 15:39 Sizə bir sirr açım - “Politologiya” adlı elm yoxdur 15 Dekabr 2019, 15:36 İtaliyada bomba təhlükəsi: 54 min sakin təxliyə edilib 15 Dekabr 2019, 15:08 Bu qədər şərləmək olmaz axı! 15 Dekabr 2019, 14:28 Suriyaya 900-dən çox qaçqın qayıdıb 15 Dekabr 2019, 14:28 Masallıda zəlzələ olub 15 Dekabr 2019, 14:08 Sabahın hava PROQNOZU 15 Dekabr 2019, 13:45 Harvard Universitetinə qəbul olunan Nigar məşhur komandirin QIZIDIR 15 Dekabr 2019, 13:31 “Namuslunu niyə apardılar, namussuz isə öz keyfindədir?” - Şirməmməd Hüseynovla internetdə olmayan MÜSAHİBƏ 15 Dekabr 2019, 12:39 Metroda faciənin qarşısı sərnişinlər tərəfindən alındı - FOTO 15 Dekabr 2019, 12:38 Filippində 6,8 bal gücündə zəlzələ olub 15 Dekabr 2019, 12:10 Səxavət Məmmədovun Amerikadakı YADİGARI 15 Dekabr 2019, 12:04 “Doğulduğum günü xatırlamasam da, əzablı olduğuna əminəm” - 73 yaşlı Xalq şairi 15 Dekabr 2019, 11:28 Yıxılaraq başından travma alan 9-cu sinif şagirdi ölüb 15 Dekabr 2019, 10:46 Mingəçevirdə qardaş qardaşı bıçaqladı 15 Dekabr 2019, 10:42 Nepalda avtobus dərəyə yuvarlanıb: 14 nəfər ölüb 15 Dekabr 2019, 10:39 Bələdiyyə seçkilərinə 1 həftə qaldı: bildirişlərin paylanması prosesi başa çatır 15 Dekabr 2019, 10:29 Küçədə qışlayanlar - Nazirlik neçə nəfərə sahib çıxıb? 15 Dekabr 2019, 10:14 Məşhurların qəribə sonları 15 Dekabr 2019, 10:00 Futbol üzrə Azərbaycan kuboku yarışlarında dörddəbir final başlayır 15 Dekabr 2019, 09:52 Səttar Bəhlulzadə fenomeni 15 Dekabr 2019, 09:45 Ermənilər atəşkəs rejimini 21 dəfə pozub 15 Dekabr 2019, 09:38 Bakı və Gəncədə kafe yanıb 15 Dekabr 2019, 09:31 Növbəti metrostansiyada tikinti işləri yekunlaşdı - AÇILIŞ vaxtı bəlli oldu 15 Dekabr 2019, 09:24 Piyadanı vurub öldürdü 15 Dekabr 2019, 09:10 Məhəmmədi kəndində əl qumbarası aşkarlanıb - FOTO 15 Dekabr 2019, 08:58 Ərzaq anbarında güclü yanğın 15 Dekabr 2019, 00:31 Bakıda yol qazası tıxaca səbəb olub 15 Dekabr 2019, 00:14 Məktəblər bu səbəbdən bağlandı 14 Dekabr 2019, 23:53 Leyla Əliyeva “Zima-2019” Beynəlxalq Uşaq Festivalının qala-konsertində iştirak edib 14 Dekabr 2019, 23:33 Azərbaycanlı tələbə Türkiyədə öldü - SƏBƏB 14 Dekabr 2019, 23:16 Mingəçevirdə gənc oğlanı bıçaqladılar  14 Dekabr 2019, 23:01 Özünü polis əməkdaşı kimi təqdim edən dələduz saxlanılıb 14 Dekabr 2019, 22:33 Müdafiə Nazirliyinin nümayəndələri Moskvada 14 Dekabr 2019, 22:14