18İyul | Ana Səhifə - Yazılar - Qalxansız jurnalistlər
Qalxansız jurnalistlər

Vəfa Allahverdiyeva

 

Ötən həftə KİV-ə Dövlət Dəstəyi Fondunun icraçı direktoru Vüqar Səfərlinin jurnalistlərə veriləcək mənzillərlə bağlı müzakirələrin yekunlaşması açıqlamasında maraqlı bir mövzu  qabardı.

Məlum oldu ki, bizdə jurnalistlərin əksər qisminin təkcə evi deyil, “qalxan”ı da yoxdur.

Nədir bu qalxan?

Əmək müqaviləsi, bundan irəli gələrək real əmək haqlarından tutulmalar nəticəsində  şəxsi hesaba toplanan vəsait və qocalıq dönəmində bizi heç kimə möhtac qoymayan halal haqqımızdır bu qalxan.

Amma elə bu günlərdə jurnalistlərin əmək münasibətlərindəki vəziyyətini bilgi olaraq əlində cəmləyən Vüqar Səfərlinin də dediyi kimi,  hesablar sıfır rəqəmini göstərir.

İfadə kobud çıxar, bəlkə də, amma qocalıq insanın qara günüdür. Çalışa bilmir, çünki. Dizi bükülür; əsaya, eynəyə, başqasına  möhtac qalır.

Saxta əmək kitabçaları, 0-dan qalxmayan şəxsi hesablar, məhz belə günlər üçün, doğrudan da,  ciddi fəlakət vəd edir. 
 

Bir çox redaksiyalar bu qalxanı əldə etməyi  işçinin özünün boynuna qoyur-VÖEN açdırması yolu ilə.

Amma insanı özbaşına qoysan, nə VÖEN ardınca düşmək,  bircəcə gündə bir aylıq maaşın altından girib, üstündən çıxar –sabahı düşünmədən.    

Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda hər kəsin etibarlı “kassa”sını yaratmaq yolu- hüquqi çəmdir. İşəgötürənlə işə girən arasındakı bütün hüquqi tələblərin ödənməsi.

Dövlət deyir, az alıb az versən də, çox alıb çox versən də, toplanan pulu mənim yox, özünün qara gününə yığırsan; Mən burda həmin kassanı qoruyan, lazım olan anda bir qəpiyinə xəyanət etmədən sənə geri qaytaran tərəfəm.     

Kənara qoyaq, 600-800 manat civarındakı əmək haqqı və qonorarı- nə acı ki, bu gün hətta minimum əmək haqqıya-116 manat məbləğə uyğun açıq mühasibatlıq işləri aparılmır. 

Vüqar Səfərlinin qabartdığı sıfır rəqəmi də bax, belə məsuliyyətsizlikdən yaranıb. 

Əvvəllər ikili mühasibatlığı başa düşmək olardı.

Lakin iyulun 1-dən qüvvəyə minən əmək  pensiyasına dəyişikliklər bizim böyük əksəriyyətimizin iş stajı ilə öyünməsini mənasızlaşdırır, çünki pensiya hüququnda hesaba oturulan vəsaitin həcmi mühüm şərtdir.    

Hamının hüquqlarından yazıb-pozan, dünya-aləmin dərdlərini açıb tökən bu fədakar peşə adamları onları şəxsən, irəlidə gözləyən dərdlərdən, müşküllərdən, ya xəbərsizdir, ya da görməməzlikdən gəlir.     
 

Əslində, hamı problemin nədən doğduğunu yaxşı bilir və bu səbəbdən mətbuat orqanlarının rəhbərlərini qaralamaq, qüsurları birbaşa onların üzərinə yıxmaq da doğru deyil.

Aydın məsələdir ki, mətbuatın müstəqil şəkildə ayaq üstündə dayanmaq imkanları yoxdur. Maddi baxımdan tam güclənə bilməyib. Dövlətin dəstəyi də hamının ideal təminatını üzərinə götürə bilmir.

İnternet mediası, ümumiyyətlə maliyyə dəstəyindən kənardadır. Bütün bu reallıqlar redaksiya rəhbərlərini məcbur edir ki, verə bildiyi əmək haqqı və qonorarı qəpiyinə kimi işçi öz ailəsinə apara bilsin.

Göründüyü kimi, yuxarı  baxırsan bığ, aşağı baxırsan saqqal.

Nə yazıqlar ki, məsələnin bu biri tərəfində də gələcəkdə jurnalisti sosial müdafiəsiz qalmaq kimi acı bir  aqibət  gözləyir.

Bu səbəblərdəndir ki, 7-8 il bundan öncə qəfil vəfat etmiş həmkarlarımızdan birinin ailəsinə dövlət pensiya təyin etməkdə heç bir real hesab göstəricinə istinad edə bilmədi.

Halbuki, etik baxımdan adını çəkmək istəmədiyim həmin həmkarımız gözəl qələm sahibi, ciddi mətbuat orqanlarında ciddi imza mənsubu idi. Ailəsi özündən sonra çıxılmazlığa düşməyə layiq deyildi.

Buradan hətta o fikri də almış oluruq ki, əmək müqaviləsi, hesabımıza gedən vəsait faciəvi durumlarda ailələrimizin də köməyinə çatan ideal bir sistemdir-varlığımızda özümüzü, yoxluğumuzda ailəmizi maddi sıxıntıdan sığortalaya bilən bir sistem.    

Problemi  yaradan həm özümüz deyilik,  həm də elə özümüzük.

Dövlət işində çalışanların hamısı əmək müqaviləsi ilə çalışır, sosial sığortası tutulur, lakin bu məbləğdən incimir, bilir ki, gələcək ömrü etbarlı təminat altına girir.

Müəllim və həkim az əmək haqqı alan kateqoriyadır, şərti olaraq deyək ki, 50 manatını almır, sığortaya verir.

Qıcıqlanmır, ona görə ki,  o pulun da sahibinin özü  olduğunu bilir. Üstəlik, əlini ürəyinin üstünə qoyub rahat yata bilir ki, sabah kimsəsiz, köməksiz vəziyyətində onu ac qalmaq, başqasına möhtac yaşamaq utancı gözləmir.

Bəs biz necə -başımızın altına rahat yastıq qoya bilirikmi?

Nə olar ki, bu gün mətbuat əsasən, müstəqil, özəl sektor kimi çalışır. O da özü-özünə müfəttişlik etməlidir. Redaktorlarla jurnalistlər arasında heç də az olmayan qonorarın, əmək haqqının  babat sosial sığortasında  könüllü razılaşma prinsipi işləməlidir.

Sonunda bu, həm də  bir mənəvi məsuliyyətdir-redaktorun jurnalist, jurnalistin özü və ailəsi qarşısında.   

 Yoxsa ki, ev problemini həll edən dövlət bizə pensiya məsələsində güzəşt tanımağa borclu və comərd deyil.  Çünki biz göydən düşməmişik.

 

P.S. İyulun 21-i mənzillərinin açarlarını gözləyən bütün həmkarlarımı təbrik edirəm: xeyirli, uğurlu olsun! 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Yeni ailə quran gənc qadın ata evində özünü asdı 28 Yanvar 2020, 00:57 Koronavirus Avropanı təşvişə salıb 28 Yanvar 2020, 00:44 Üç gün sonra bu telefonlarda "WhatsApp" işləməyəcək 28 Yanvar 2020, 00:28 Virus səbəbindən Olimpiya Təsnifat Turnirinin yeri dəyişdirilib 28 Yanvar 2020, 00:12 Səbuhi  Səmədov Gəncədə seçicilərlə görüşdü - FOTO 27 Yanvar 2020, 23:46 Elazığda yenidən  güclü  zəlzələ 27 Yanvar 2020, 23:24 “Prokuror, kasıb adamdır, imkanı yoxdur” - Rəşad Məcid Aqil Abbasdan yazdı 27 Yanvar 2020, 23:11 Çavuşoğlu Lavrovla Suriya məsələsini müzakirə etdi 27 Yanvar 2020, 22:51 Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri istefa verdi 27 Yanvar 2020, 22:36 Hicran Hüseynova aztəminatlı ailələri ziyarət edib - FOTOLAR 27 Yanvar 2020, 22:17 Şəmkirdəki qəzada 3 nəfər ölüb 27 Yanvar 2020, 21:59 "Heç bir ölkə İranın bu qədər davam gətirəcəyini düşünmürdü" - Ruhani 27 Yanvar 2020, 21:43 Türkiyədə 12 nəfər koronavirus təhlükəsi ilə xəstəxanaya yerləşdirildi 27 Yanvar 2020, 21:25 Qaxda 4 yaşlı uşaq dərmandan zəhərlənib 27 Yanvar 2020, 21:11 Azay Quliyev 7-ci mikrorayonda seçicilərlə görüşdü - FOTOLAR 27 Yanvar 2020, 20:58 İranda daha bir zəlzələ baş verib 27 Yanvar 2020, 20:44 “Azərbaycan şirkəti nefti istənilən yerə tədarük edə bilər” - Prezident İlham Əliyev 27 Yanvar 2020, 20:35 "Avropa Şurasının gələcəyi barədə düşünmək lazımdır" - Səməd Seyidov 27 Yanvar 2020, 20:23 Akademikin seçicilərlə silsilə görüşləri davam edir - FOTOLAR 27 Yanvar 2020, 20:07 Bu bələdiyyələrin vəzifəli şəxsləri məhkəməyə verildi 27 Yanvar 2020, 20:05 Zamin Salayevə işgəncə verilməsi barədə məlumatlar əsassızdır - RƏSMİ 27 Yanvar 2020, 20:00 “Taliban” təyyarənin vurulmasına görə məsuliyyəti üzərinə götürüb 27 Yanvar 2020, 19:50 Vüqar Bayramov: “Sizin səsiniz mənim məsuliyyətimdir” 27 Yanvar 2020, 19:45 Qarabağ qazisi Elmar Musayevlə bağlı qazilərə müraciət etdi - VİDEO 27 Yanvar 2020, 19:28 Bakı metrosunda sərnişin özünü qatarın altına atdı -VİDEO 27 Yanvar 2020, 19:18 Ərdoğan Ukraynaya gedir 27 Yanvar 2020, 19:05 Bakı-Novorossiysk kəməri ilə bu il neft nəqli həyata keçirilməyib 27 Yanvar 2020, 18:53 İcra hakimiyyətində vətəndaşların müraciəti təhlil edildi 27 Yanvar 2020, 18:46 İqbal Məmmədov Nücü, Kirəvud və Əliabad kəndlərində seçicilərlə görüşüb - FOTO 27 Yanvar 2020, 18:41 Füzulinin bu kəndlərinin seçicisi Vüqar Bayramova güvənir - FOTOLAR 27 Yanvar 2020, 18:38 Hacıqabulda ana doğuşdan sonra ölüb 27 Yanvar 2020, 18:33 Ceyhun Məmmədov Cəbrayıllı seçicilərlə görüşdü - Fotolar 27 Yanvar 2020, 18:29 İstanbulda 30 nəfər FETÖ üzvü saxlanılıb 27 Yanvar 2020, 18:25 Cavanşir Paşazadənin seçiciləri ilə səmimi görüşləri – Fotolar 27 Yanvar 2020, 18:20 İranda güclü zəlzələ olub 27 Yanvar 2020, 18:17
SORĞU Yeni parlamentdə kimlər olsun?