15Dekabr | Ana Səhifə - Yazılar - Tolstoy olan yerdə Dostoyevski kim idi…
Tolstoy olan yerdə Dostoyevski kim idi…

Firuz Mustafa


Tarixən Şərqdə yazı-pozu adamlarına qonorar yox, ənam verirdilər.

İlk rəsmi qonorarı Avropa yazıçıları almağa başlayıb.

Rus ədəbiyyatında ilk sistemli qonorar alan Aleksandr Puşkin olub.

Şeir kitabları elə o vaxt da gəlirli deyildi. Daha çox nəsr əsərləri qazanc gətirirdi. 
Bəs görəsən, rus yazıçıları nə qədər qonorar alırdı?

Məsələn, Mixail Zaqoskin 1831-ci ildə nəşr edilən “Roslavlev” kitabına görə 40.000 rubl, A.S. Puşkin 1833-cü ildə nəşr edilən “Yevgeni Onegin”ə görə 12.000 rubl, M.Lermontov “Zəmanəmizin qəhrəmanı” romanına görə (1841-ci ildə) 1.500 rubl, İ.Qonçarov “Oblamov” romanına görə (1859-cu ildə) 10.000 rubl, İ.Turgenev “Zadəgan yuvası” romanına görə (1859-cu ildə) 4.000 rubl, F. Dostoyevski “İdiot” romanına görə (1868-cu ildə) 7.000 rubl, L.Tolstoy “Anna Karenina” romanına görə (1877-ci ildə) 20.000 rubl qonorar almışdı.

O dövrkü pulun dəyərini öyrənmək istəyənlərin nəzərinə belə bir “aydınlaşdırıcı məsəl” çəkmək istəyirəm. Məsələn, 12.000 rubla Moskvada ev almaq olurdu. 2.000 rubla dördnəfərlik kareta, 30 rubla 30 şüşə amerikan romu, 400 rubla 400 kisə kartof, 600 rubla dörd yüz dənə yekə qarpız, 2 rubla 500 yumurta almaq olurdu.

Dediyim kimi, Rusiyada təxminən iki yüz il bundan əvvəl formalaşmağa başlayan qonorar sistemi, yaradıcı adamların həyatının stimullaşmasında mühüm rol oynadı. Xüsusən adlı-sanlı nasirlər aldıqları qonorarın hesabına normal yaşayırdılar. Sonralar bu cəhətdən dramaturqlar nasirləri üstələməyə başladılar. O vaxt mənim bu vaxtkı qədər əsərim tamaşaya qoyulsaydı, gör bir nə qədər qonorar alardım.

***

Qraf Lev Tolstoy gəncliyində pulu sağa-sola xərcləyən əhlikef bir adam olub. O, orta yaşlarında pulu sevməyə başladı. Qoca Tolstoyun isə nəinki pula, hətta bu dünyada baş verən bir çox məsələlərə heç bir marağı qalmamışdı. Bunu bir çoxları bilmir, ömrünün lap son günündə evdən çıxıb getməyinə də səbəb onun öz arvadı Sofya Bers arasında pul və sərvətlə bağlı yaranan mübahisə olmuşdu. Dediyim kimi, artıq bu vaxtlar Tolstoy üçün pul elə bir mahiyyət kəsb etmirdi. Hələ bu azmış kimi, qoca Lev Nikolayeviç öz ailə büdcəsini də “talayır”, yəni xeyriyyəçilik edirdi. O vaxtlar Rusiyada haqları pozulan dini azlıqların- duxoborların Rusiyadan sağ-salamat çıxıb getməsinə də Tolstoy yardım etmişdi. Yazıçı “Hərb və sülh” romanını nəzərdə tutduğu vaxtdan xeyli əvvəl bitirib nəşriyyata vermiş, aldığı yüksək qonorarın hamısını Rusiyadan Kanadaya köçən dini təriqətin üzvlərinə, yəni duxoborlara xərcləmişdi.

Dahi Lev Tolstoy sağlığında Rusiyanın ən çox qonorar alan yazıçılarından biri, lap elə birincisi idi. 
Dostoyevski hər çap vərəq üçün yüz rubl alırdısa, Tolstoy beşyüz rubl alırdı. 

Qonorar bir yana. Tolstoy olan yerdə Dostoyevskiyə, rus demiş, delat neçeqo...

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Cəbhə xəttində monitorinq insidentsiz yekunlaşıb 18 Sentyabr 2019, 13:04 İlham Əliyev Belarus Təhlükəsizlik Şurasının dövlət katibini qəbul edib 18 Sentyabr 2019, 13:01 Sabah hava küləkli olacaq - PROQNOZ 18 Sentyabr 2019, 12:59 Sabiq nazirlər nə qədər pensiya alırlar…- ARAŞDIRMA 18 Sentyabr 2019, 12:56 Azərbaycan dənizçiləri Moskvada II yeri tutub 18 Sentyabr 2019, 12:55 Yol polisini təhqir edən şəxs SAXLANILDI - FOTO 18 Sentyabr 2019, 12:51 İcra başçısının müavini “Elina işi”nə görə məhkəmədə ifadə verdi 18 Sentyabr 2019, 12:43 Təhsil ekspertindən TƏKLİF: Məktəblilər gediş haqqından azad olunsun 18 Sentyabr 2019, 12:41 Payızlıq əkin üçün proqnozlaşdırılan sahələrin 59,5 faizi şumlanıb 18 Sentyabr 2019, 12:35 “Azərişıq”ın maşını aşıb - 2 ölü, 2 yaralı 18 Sentyabr 2019, 12:34 Yol polisi Abşeronda təhsil işçilərini maarifləndirdi 18 Sentyabr 2019, 12:32 Xaricilər “İdman jurnalistikası” magistr proqramını seçir 18 Sentyabr 2019, 12:24 Rusiyanın 6 böyük şəhərində Azərbaycan turizmi tanıdılacaq 18 Sentyabr 2019, 12:21 Baba Rzayev gürcüstanlı nazirlə mükazirə apardı 18 Sentyabr 2019, 12:17 Mineral gübrələrin güzəştli şərtlərlə səyyar satışı keçilir 18 Sentyabr 2019, 12:14 Övladlığagötürmə məsələsi Nazirliyin Kollegiya iclasına çıxarıldı 18 Sentyabr 2019, 12:09 Dünya Universitetlərinin reytinqi: Görünən və görünməyən tərəflər 18 Sentyabr 2019, 12:09 Nazirlik 53595 şagirdin digər məktəbə yerdəyişməsinə icazə verib 18 Sentyabr 2019, 12:02 Mehriban Əliyeva Üzeyir Hacıbəyli və Müslüm Maqomayevlə bağlı paylaşım etdi 18 Sentyabr 2019, 11:53 “Üzeyir Hacıbəylinin adı güllələnəcək şəxslərin siyahısına salınmışdı” - TARİX 18 Sentyabr 2019, 11:33 Maye qazın topdansatış qiyməti dövlət tərəfindən tənzimlənməyəcək 18 Sentyabr 2019, 11:32 Kameranın növbəti hədəfi Xankəndindəki Qələbə paradı olacaq... 18 Sentyabr 2019, 11:19 Praqmatik, nikbin və təmkinli ssenarilər əsasında hazırlanan büdcə 18 Sentyabr 2019, 11:16 Hüquq müdafiəçilərindən sosial şəbəkələrdəki söyüşlə bağlı MÜRACİƏT 18 Sentyabr 2019, 11:14 Komitə sədri: “Həm meyitdən, həm də sağlam insandan orqan köçürüləcək” 18 Sentyabr 2019, 11:06 Zakir Həsənov təlimlərin gedişi barədə məruzəni dinlədi - FOTOLAR 18 Sentyabr 2019, 11:04 Cəmil Quliyev yeni vəzifəyə təyin olundu 18 Sentyabr 2019, 11:01 Elmar Məmmədyarov Vatikan Şərq Kilsələrinin Konqreqatını Bakıya dəvət etdi 18 Sentyabr 2019, 10:57 Piyada zolağında 25 yaşlı qadını öldürən sürücü TUTULDU 18 Sentyabr 2019, 10:55 Ötən gün yol qəzalarında 7 nəfər ölüb 18 Sentyabr 2019, 10:51 BANM-da “Yaşıl Enerjinin İdarə Olunması” üzrə Beynəlxalq Yay Məktəbinə start verildi 18 Sentyabr 2019, 10:33 “Musiqi alətləri: birlik və müxtəliflik” sərgisi Heydər Əliyev Mərkəzində 18 Sentyabr 2019, 10:27 Azərbaycan dilinin izdivac və idxal prosesində gücü 18 Sentyabr 2019, 10:27 Ermənistan atəşkəsi 20 dəfə pozdu 18 Sentyabr 2019, 10:24 AzTV-nin yeni loqosundakı üçbucaq nə deməkdir? - Sədr İZAH ETDİ 18 Sentyabr 2019, 10:18