24 Sentyabr 2020, 09:53 | Ana Səhifə - Yazılar - Ziqmund Freyd və onun tükürpədici qürbəti
Ziqmund Freyd və onun tükürpədici qürbəti

İbrahim Nəbioğlu

Ziqmund Freyd (Sigmund Freud) insanın qürbət düyğusunu, yabançılıq, tərk edilmişlik hissini sorğulayan "Das Unheimliche" adlı qısa əsəri 1919-cu ildə işıq üzü görüb. "Heimliche" alman dilində "Tükürpədici" anlamına gəlir. Bir çoxumuz üçün "tükürpədici" sözü ölüm, ölülər, qarabasma və ya kabusla bağlıdır. Freyd də insanın qürbət duyğusunu qeyri-adi bir şəkildə - əndişə verən, qorxu və tənhalıq saçan bir kəlmə ilə ifadə etmək istəmişdir.

Qəribə bir əndişə, narahatlıqdır bu. Çünki, məsələn, hörümçək qorxusu və ya işsizlik əndişələri kimi səbəbi bəlli olan bir duyğu deyil. Qorxuram amma nədən qorxduğumu bilmirəm. Qorxumun səbəbsiz olması məndə çaşqınlıq yaradır. Alışıq olmadığım bir haldır, nədən qorxduğumu anlamaqda çətinlik çəkirəm. Bu hal insana xas bir şeydir, kökündə təhdid olmayan, heyvanların bilmədiyi bir hissdir bu. Bəlkə də yaradılışla bağlı bir şeydir? Sanki dəvət edilməmiş bir evdəyəm, bir qaçağam bu dünyada.

Bu hüzursuzluq, narahatlıq halı hardan gəlir? Nə üçün insan istədiklərini əldə etsə belə mutlu ola bilmir? Freydin İd (Alt şüur), Mənlik (Ego), Üst Mənlik (Super Ego) anlayışları daxili dünyamızdakı mübarizə və savaşlara işıq tuta bilərmi? Dünyada yaşadığı halda İnsanın özünü "evində" hiss etməməsi modern bir xəstəlikdirmi? Bəlkə texnologiyaların inkişafı ilə yaranan bir gərginlikdir? Yoxsa qorxu, məmnuniyyətsizlik və doyumsuzluq insanın daha ciddi ağrılarının xəbərçisidirlər?

Müasir insanın qələbəlikdə duyduğu yalnızlıq hissinə cavab vermək üçün bir vasitədir "Das Unheimliche". Ancaq adını çəkdiyim əndişə və narahatlıqlar Freydin bu kitabı ilə bizi rahatlatmır. Zatən rahatlatsa nə var idi ki. Doğma ev hər zaman sənin özünün yad dünyanın sərhəddi kimi qəbul edilir. Bu sərhəd yuyulub silinməyə doğru gedəndə insanı dəhşətli bir qorxu hissi bürüyür. Elə psixoanalizdəki "Tükürpədici" fenomeni də bununla bağlıdır - ilk başdan sənin olanın sıxışdırılaraq yadlaşması və özgələşməsi ilə. Məsələ öz davamını ekzistensializmdə tapır, burada insan ona etinasız və laqeyd olan bir dünyaya atılır və o da ekzistensial qorxu ilə özü özünə qayıdır.

Freydi sevənlər və Qürbətin dayanlmaz ağrısını hiss edənlər üçün yazdım bunları. Yazarkən də təsvir edilməz bir kədər basdı məni. Dahi Freyd bu əsərini yazığı 1919-da sevdiyi gözəllər gözəli Vyanda yaşayıb yaradırdı. Və düşündüm ki, ömrünün son illərində Hitler faşizmindən qaçıb Londona mühacirət edəndə oradaki soyuq evində öz yazdığını oxuyub, o qorxu və yabançılıq hissini yaşayıb, hiss etdimi? Qürbətdə Qürbəti necə yaşadı?

Ter-Petrosyan koronavirusa yoluxdu 14 Aprel 2021, 22:56 Mehriban Əliyeva Tunarla bağlı tapşırıq verdi 14 Aprel 2021, 22:44 “Zəngəzur dəhlizi reallığa çevrilir” - İlham Əliyev 14 Aprel 2021, 22:35 Lukaşenko Azərbaycana vaksin təklif etdi 14 Aprel 2021, 22:24 Belarusla Azərbaycan arasında heç bir fikir ayrılığı yoxdur - Lukaşenko 14 Aprel 2021, 22:13 Minsk qrupundan kreativ ideyalar gözləyirik - Prezident 14 Aprel 2021, 22:07 Sülhməramlılar Kəlbəcərə yardım apardı - FOTO 14 Aprel 2021, 22:00 Biz hədəflərimizi çox dəqiq müəyyən etmişik - Prezident 14 Aprel 2021, 21:51 Yol polisi Balakəndə reyd keçirdi - FOTO 14 Aprel 2021, 21:46 Belarus bizim dostumuz, sınaqdan çıxmış tərəfdaşımızdır - İlham Əliyev 14 Aprel 2021, 21:40 Məhərrəm İncə xəstəxanaya yerləşdirildi 14 Aprel 2021, 21:37 İlham Əliyevlə Lukaşenko bəyanat VERDİLƏR 14 Aprel 2021, 21:30 Gəncə sakini əsəbiləşərək özü-özünü bıçaqladı 14 Aprel 2021, 21:22 “Traktor” Çempionlar Liqasına heç-heçə ilə başladı 14 Aprel 2021, 21:08 Türkiyədə gündəlik yoluxmada REKORD 14 Aprel 2021, 20:55 Peskovdan Putin-Bayden görüşü haqda: “Çox tezdir” 14 Aprel 2021, 20:41 “Draqi adlandırılan şəxs aramızdakı münasibətləri baltalayıb” - Ərdoğan 14 Aprel 2021, 20:27 Hərbi Qənimətlər Parkı və Cənubi Qafqaza yeni baxış... 14 Aprel 2021, 20:16 Bakıda məktəb müəllimi 40 yaşında koronavirusdan öldü - FOTO 14 Aprel 2021, 20:04 Türkiyənin sabiq baş naziri vəfat etdi 14 Aprel 2021, 19:40 Rəşad Nəbiyev ukraynalı nazirlə görüşüb 14 Aprel 2021, 19:30 Qarmon ifaçısı koronavirusdan dünyasını dəyişdi 14 Aprel 2021, 19:24 Sumqayıtda özünü dənizə atan şəxs xilas EDİLDİ 14 Aprel 2021, 19:17 Əli Əsədov Erkan Özoralla görüşdü 14 Aprel 2021, 19:10 Ukraynanalı nazir Gəncəyə səfər edib - FOTOLAR 14 Aprel 2021, 19:03 Fransanın Qənimətlər parkı ilə bağlı açıqlamasına - XİN-dən CAVAB 14 Aprel 2021, 18:56 Lukaşenkonun Azərbaycana səfəri başa çatdı - FOTO 14 Aprel 2021, 18:49 Regionun inkişafı strateji prioritetdir 14 Aprel 2021, 18:42 Hesablama Palatası Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olmasına öz töhfəsini verə bilər 14 Aprel 2021, 18:35 Qələbənin əbədiləşdirilməsinə xidmət edən təşəbbüs 14 Aprel 2021, 18:28 “Ter-Petrosyan 2018-ci ildə mənə torpaqları qaytarmağı təklif etdi” - Paşinyan 14 Aprel 2021, 18:21 Paşinyandan ETİRAF: Şuşada çox sayda erməni polisi məhv olub 14 Aprel 2021, 18:14 100 nəfər prokurorluq orqanlarına işə qəbul olundu 14 Aprel 2021, 18:07 Təhsil Nazirliyi yeni elektron xidmət istifadəyə verdi 14 Aprel 2021, 18:00 Prezident Qubadlıdakı məscidi sökənlərin cəzalandırılmasını TAPŞIRDI 14 Aprel 2021, 17:55