İranın hərbi gücü: 610 minlik ordu, minlərlə raket, dron...

Dünya

Bu gün, 10:56

28 fevral 2026-cı ildən başlayaraq İran ABŞ-İsrail ittifaqı ilə müharibə vəziyyətindədir.

Əslində, İran Yaxın Şərqdə strateji əhəmiyyətə malik ölkə olaraq, hərbi qüvvələri və texnoloji arsenalı ilə regionda diqqət mərkəzində olub. Qonşu dövlətlərlə gərgin münasibət və beynəlxalq sanksiyalara baxmayaraq, İran Silahlı Qüvvələri quru, hava və dəniz sahələrində əhəmiyyətli gücə malikdir. Ölkənin arsenalında müxtəlif mənzilli raket sistemləri, pilotsuz uçuş aparatları və zirehli texnika mövcuddur.

Modern.az xarici mənbələrə istinadən xəbər verir ki, İranın hərbi strategiyası əsasən qeyri-simmetrik müharibə üsulları və raket proqramına yönəlib. Pilotsuz uçuş aparatları və raket texnologiyaları region dövlətləri üçün ciddi rol oynayır, baxmayaraq ki, hava və dəniz qüvvələri texnoloji baxımdan digər regional güclərlə müqayisədə zəifdir.

İran Silahlı Qüvvələri iki böyük komponentdən ibarətdir: İran Respublikası Ordusu (Arteş) və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH). Arteş ənənəvi quru, hava və dəniz qüvvələrini əhatə edir, SEPAH isə paralel və strateji funksiyalar həyata keçirir, həm ölkə daxilində, həm də regionda əməliyyatlara cavabdehdir.

2026-cı il hesabatlarına görə, İranın aktiv hərbi personalı təxminən 610 000 nəfərdir. Bunun 350 000 nəfəri orduda, 190 000 nəfəri SEPAH daxilində xidmət edir. Dəniz və hava qüvvələrində əlavə 50 000 nəfər mövcuddur. Ehtiyat qüvvə isə təxminən 350 000 nəfərdir. SEPAH və digər hərbi birliklər əlavə edildikdə, İranın potensial səfərbərlik qabiliyyəti 1 000 000 nəfəri ötə bilər.

Quru Qoşunları və Texnika

İran quru qüvvələrində təxminən 1 500 döyüş tankı var, əsasən T‑72 və yerli istehsal "Zülfiqar" tipli tanklar. Quru qüvvələr yüzlərlə piyadaların döyüş maşını və zirehli nəqliyyat vasitəsi ilə təchiz olunub. Artilleriya və çoxnəzərlikli raket sistemləri quru qoşunlarını güclü edir və onları sahə əməliyyatlarında effektiv edir. Təxminən 7 000 artilleriya sistemi mövcuddur.

Hərbi Hava Qüvvələri

İran Hərbi Hava Qüvvələri təxminən 250 əməliyyat qabiliyyətli döyüş təyyarəsi ilə fəaliyyət göstərir. Əksər təyyarələr köhnə və modernləşdirilmiş modellərdən ibarətdir. Müasir döyüş texnologiyaları baxımından F‑14 və F‑4 təyyarələrinin uçuş qabiliyyəti məhduddur.

Raket və Pilotsuz Uçuş Aparatları

İranın raket arsenalı regionda ən geniş və müxtəlif arsenallardan biridir. Ölkənin raketləri qısa, orta və uzun menzilli, bəzi sistemlər isə 2 000‑2 500 km məsafəyə çata bilir. Bu arsenal Şahab, Ghadr, Sejjil və digər sistemləri əhatə edir.

Pilotsuz uçuş aparatları (PUA) sahəsində İran Shahed və Mohajer seriyaları ilə tanınır. Bu dronlar həm kəşfiyyat, həm də hücum missiyaları üçün istifadə edilir və region münaqişələrində geniş rol oynayır.

Hərbi Dəniz Qüvvələri

İran donanması daha çox kiçik gəmilər, patrul gəmilər və sahil müdafiə vasitələri ilə təchiz olunub. Donanmanın təxminən 90 gəmisi, o cümlədən 6 sualtı qayığı mövcuddur. İranın Hərbi Dəniz Qüvvələri strateji su yollarında fəaldır.

Hərbi Büdcə və Resurslar

2025‑2026-cı illərdə İranın hərbi büdcəsi təxminən 7.9 milyard ABŞ dollarıdır. Bu göstərici İranın iqtisadi problemləri və beynəlxalq sanksiyalardan irəli gələn məhdudiyyətlərə baxmayaraq hərbi gücə prioritet verdiyini göstərir. Büdcə ümumi dövlət xərclərinin təxminən 12–20%-ni təşkil edir.

Qlobal Reytinq və Faktiki Rolu

İranın hərbi gücü “Global Firepower” və digər beynəlxalq indekslərdə dünyada ilk 15–20 ordu arasında sayılır. İranın gücü xüsusilə raket proqramı və pilotsuz uçuş aparatları ilə regionda ciddi təsirə malikdir. Konvensional hava və dəniz qüvvələrinin texnoloji zəifliyi böyük güclərlə qarşıdurmalarda çətinlik yaradır, lakin qeyri-simmetrik müharibə sahələrində üstünlük verir.

Tarixi Kontekst

İran ordusu XX əsrdə əsasən müdafiə xarakterli idi. Birinci və İkinci Dünya Müharibələrində ölkə xarici təsir altında qalmış, hərbi inkişaf məhdud idi. 1979-cu il İran İnqilabı sonrası orduda ideoloji dəyişikliklər baş verdi və SEPAH formalaşdırıldı. 1980–1988-ci illərdə İran-İraq müharibəsi İranın hərbi təcrübəsini artırdı, xüsusilə aviasiya və dəniz qüvvələrindən istifadə sahəsində.