Fevralın ilk günü Kiçik Çillə başlayır.
Ən kiçik çillədir Kiçik Çillə – cəmi iyirmi gün sürəcək.
Xalq təqvimində bu, qışın son ciddi sınağıdır.
Böyük Çillənin sərtliyindən sonra gəlir, amma aldanmaq olmaz.
Kiçik Çillə adca kiçikdir, xasiyyətcə yox.
Bu iyirmi günlük dövr soyuğun hiyləgər vaxtıdır – bir gün günəşli, ertəsi gün şaxtalıdır, səhərlər dumanlı, gecələr diş dondurandır.
Nənələrimiz deyirdilər ki, “Kiçik Çillə adca kiçik, işcə böyükdür”.
Bu cümlə yüz illərin müşahidəsidir.
Çünki Kiçik Çillənin şaxtası da aldadıcıdır, günəşi də.
Bayatılarda öz əksini belə tapıb Kiçik Çillə:
Qışın beli qırıldı,
Çillə qaldı arada.
Nə yaz üzü göstərir,
Nə qış çəkir arada.
Əcdadlarımız Kiçik Çilləni ehtiyatla qarşılayardı. Bu günlərdə torpaq hələ yatmış sayılır, yer hələ isinmədiyindən toxum torpağa əmanət edilməzdi. Başqa bir bayatıda belə deyir:
Çillə getməz tələsik,
Sözünə bax, gözlə bir.
Torpaq hələ soyuqdur,
Toxumunu gizlə bir.
Bu iyirmi gün həm də keçidin xəbərçisidir. Qış artıq öz gücünü tükədir, amma yaz hələ gəlməyib. Təbiət sanki nəfəsini saxlayır. Günlər yavaş-yavaş uzanır, Günəş özünü tez-tez göstərsə də istilik hələ söz vermir.
Böyüklərimiz Kiçik Çilləni arxayınlıq zamanı gələn sınaq kimi görüblər.
Ona görə də belə deyiblər: “Böyük Çillədən qorxma, Kiçik Çillədən ehtiyat et”.
Xalq şeirində qışın bu son sərt dövrü çox vaxt insanın halına bənzədilir:
Gün uzandı, işıq artdı,
Ürəkdə ümid oyandı.
Çillə dedi: tələsmə,
Hələ sözüm qalandı.
Atalar sözləri də eyni hikməti təkrarlayır:
“Qışın axırı yazın əvvəlindən sərt olar”.
Bu da məhz Kiçik Çillənin fəlsəfəsidir.
Bu iyirmi gün bizə bir köhnə dərsi yenidən öyrədir:
Təbiət tələskənliyi sevmir. Hər fəslin, hər dövrün öz vaxtı var. Kiçik Çillənin sözünü dinləməyən yazın qədrini də bilməz.
Kiçik Çillə bizə köhnə bir həqiqəti xatırladır: Təbiətlə mübahisə etmə.
Doğru olan hazırlıqlı olmaq, səbirli davranmaq və hər fəslin haqqını verməkdir.
Qışın son sözü də eşidilməlidir ki, Bahar doğrudan Bahar kimi gəlsin.
Çilləniz mübarək!
