Arxiv
25 Aprel 2019, 11:53 | MƏDƏNİYYƏT
Təriqətlə məzhəbi yanlış təqdim edirlər  - İlahiyyatçı

Rəsul Mirhəşimli Bir çox hallarda təriqətlə məzhəbi yanlış təqdim edirlər. Məzhəb etiqatda, ibadətlərdə və hüquqda dini əmrlərə istinad edən, həmçinin bəzi əlavələr və rəylər, müqayisələr və fikirləri mövcud olan bir sistemdir.

Əslində, təriqət də etiqad, ibadət və hüquqda başqa bir sistemə sahib deyil. Təriqət qulu Allaha qovuşduran, zövq, nəşə və irfan yoludur. Sufilərə görə, bu yolu tutan adam varlığını Allaha təslim edər, hər şeydə Onun qüdrət və hikmətini görər. Tutduğu yola görə öz müvəqqəti varlığını hər zaman var olan Allahda yox edər. Sufilər hesab edir ki, hər şey Allahdan gəlir və sonda Ona dönəcək. Bir sözlə, şəriət elm yoludur, təriqət isə irfan, yəni insanın ruhi və mənəvi dünyagörüşü ilə bağlı yoldur.

Sufilərə görə, bütün insanların, hətta bütün yaradılmışların alıb-verdiyi nəfəs sayı qədər Allaha yol gedər. İlk sufilər özlərindən təcrübəli və yaşlı ustadlarından geniş miqyasda faydalandıqları üçün təriqətlər qurmayıb, hər biri özünə görə bir yol tutub. Bunlar düşüncələrini və mənəvi təcrübələrini söhbət yoluyla ətrafında toplananlara çatdırıblar.

Təriqətlər XII əsrdə ortaya çıxmağa başlayıb və daha sonra strukturlaşıb.  Təriqətdə Pir, yəni o təriqətin qurucusu olduğu qəbul edilən bir nəfər olmalıdır. Rufailik Seyid Əhməd Rufainin, Qadirilik Əbdülqadir Gilaninin, Bektaşilik Hacı Bektaş Vəlinin, Xəlvətilik Şeyx Əbu Abdullahın, Hürufilik Fəzlullah Nəiminin, Səfəvilik Şeyx Səfiəddinin adı ilə meydana çıxıb. Eyni zamanda, pirlərin təyin etdiyi xəlifələr (davamçılar), xəlifələrin təriqəti yaymağa məsul etdiyi şeyxlər və bu mürşidlərə tabe olan müridlər mövcuddur.

Təriqətlər şəriətə bağlı olmaq və olmamaqla iki yerə bölünür.  1.Təriqi-əxyar: İbadət və təqva yoluna üstünlük verən təriqətlər; 2.Təriqi-əbrar: Nəfsə çilə çəkdirmək yönü qazanan təriqət. Bir qisim araşdırmaçılar bu bölgüyə üçüncünü də əlavə edib, təriqul-şuttar adını veriblər. Bu da eşq və vəcd ilə hədəfə yetməyi məqsəd seçən təriqət adlanır.

İbn Bəzzaza görə, şəriət qanun, təriqət - əməl və hərəkət düsturu, həqiqət isə haldır: Haqqın müşahidəsi və mərifəti. Şəriət meyvənin qabığı olaraq, onu qoruyur, təriqət meyvənin içi və kütləsidir, həqiqət isə onun mahiyyətidir (əl-İnsanül-kamil. Əzizəddin Nəsəfi).

Şəriət, təriqət, həqiqət üçlüyünü qısaca belə anlatmaq mümkündür: “Şəriətdə o sənindir, bu mənim; təriqətdə o sənindir, bu da sənin, həqiqətdə o və bu, nə sənindir, nə mənim. Hər ikisi Allahındır.

Təsəvvüf heyrəti-kübrada məstü valeh olmaqdır, Təsəvvüf Haqqın əsrarında heyran olmağa derlər.

Təsəvvüf gündə min kərə ölüb, yenə dirilməkdir, Təsəvvüf cümlə aləm cisminə can olmağa derlər.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Putindən Fransanın “birinci ledisi”nə qəribə kompliment 20 Avqust 2019, 13:33 Rusiyanın Su-35 qırıcıları Türkiyənin F-16 qırıcılarını Suriyadan “qovdu” 20 Avqust 2019, 13:13 Sabah temperatur 42 dərəcəyə yüksələcək - XƏBƏRDARLIQ 20 Avqust 2019, 12:46 Obama, Zukerberq və Geyts Ermənistana gedir 20 Avqust 2019, 12:35 İtkin pilotumuz Rəşad Atakişiyevin nəşi TAPILDI 20 Avqust 2019, 12:31 Gəncənin icra başçısı sənədsiz evlər məsələsinə toxundu   20 Avqust 2019, 12:09 Bakıda yaşayış binası yanır - sakinlər təxliyə edilib 20 Avqust 2019, 12:04 Ağstafada piyadanı vurub qaçan sürücü həbs olundu 20 Avqust 2019, 11:57 672 bal toplayan abituriyent Dillər Universitetini seçdi 20 Avqust 2019, 11:55 “Bu qədər pul hardandır?!” - Deputat HİDDƏTLƏNDİ: “Əsgərlikdə olmayan məmur övladları xaricdə kef çəkirlər” 20 Avqust 2019, 11:53 Azərbaycanda attestatı olmayan abituriyent tələbə oldu - MARAQLI 20 Avqust 2019, 11:28 Yeni Qarabağ danışıqları, yeni forma, nimdaş məzmun - TƏHLİL 20 Avqust 2019, 11:25 Çempionlar Liqasının pley-off oyunları başlayır 20 Avqust 2019, 11:01 Antisanitar şəraitdə işləyən qənd istehsalı sexi aşkarlandı - FOTO 20 Avqust 2019, 10:46 Bu gənclərin xaricdə təhsili maliyyələşdiriləcək - Müsabiqənin nəticəsi açıqlandı - SİYAHI 20 Avqust 2019, 10:32 Daha 109 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək 20 Avqust 2019, 10:16 “Relaks” az vergi ödəyən 1-ci şirkət deyil - Himayə olunan digər obyektlər də var... 20 Avqust 2019, 09:58 Dörd rayonda qaz təchizatı dayandırılıb 20 Avqust 2019, 09:47 Ermənistan iriçaplı pulemyotlarla atəşkəsi pozdu 20 Avqust 2019, 09:45 Bakıda Əməkdar jurnalistin qardaşının evi qarət olundu - FOTOLAR 20 Avqust 2019, 09:38 Azərbaycanın 16 ildir üzv ola bilmədiyi beynəlxalq təşkilat... - SƏBƏBLƏR 20 Avqust 2019, 09:18 Azərbaycanda əhalinin 13 faizi pensiyaçılardı 20 Avqust 2019, 09:11 Murad Köhnəqala yeni mənzilinə nə vaxt köçəcək? - “Bir xeyirxah çıxıb mənə kömək edəcək” 20 Avqust 2019, 09:04 Yaddan çıxmış sənətkarlar: Həkimlərin komaya saldığı Əməkdar artist-FOTOLAR 20 Avqust 2019, 08:54 Binəqədidə “Favorit” market yanıb, 1 nəfər zəhərlənib 20 Avqust 2019, 08:39 Bu il hansı universitetlər tələbələrinə yataqxana verə biləcək... 20 Avqust 2019, 08:34 Polislərin hədəf alındığı partlayış 20 Avqust 2019, 00:47 Sabirabadda 34 yaşlı kişi özünü asdı 20 Avqust 2019, 00:33 Binəqədidə ev ikinci dəfə qarət edildi 20 Avqust 2019, 00:17 Ukraynanı qorxuda saxlayan 3 Gürcüstan vətəndaşı saxlanılıb 19 Avqust 2019, 23:59 Azərbaycan nefti bahalaşıb 19 Avqust 2019, 23:44 Deputatın həbs edilən qardaşı oğlu kimdir? 19 Avqust 2019, 23:26 Gömrükdə 74 500 ədəd aksiz markası aşkarlandı 19 Avqust 2019, 23:12 Azərbaycanda Aqrar Sığorta Fondu yaradılır - FƏRMAN 19 Avqust 2019, 22:52 "Neftçi" yenə xal itirdi 19 Avqust 2019, 22:33