Arxiv
27 May 2019, 08:56 | ƏDƏBİYYAT
Xoca Əhməd Yəsəvinin həyatı - V YAZI

Buludxan Xəlilov,

filologiya üzrə elmlər doktoru, professor


Əhməd Yəsəvi əlli bir yaşında çöllər gəzib, dağlara çıxdığını və ibadət etdiyini, əlli iki yaşında Allahın üzünü görmək üçün imandan keçdiyini, əlli üç yaşında Allahın bir olması şərabının qisməti olduğunu, doğru yola getdiyini, əlli dörd yaşında mərifət sahibi olduğunu, Həzrəti - İsmayıl kimi canını Allah yolunda qurban verdiyini söyləyir. Əlli beş yaşında Allahın icazəsi ilə onun üzünü gördüyünü, əlli altı yaşında təkrar olaraq tövbə etdiyini, əlli yeddi yaşında ömrünün külək kimi tez əsib keçdiyini düşünərək çaşıb qaldığını və Allahın icazəsi ilə Həzrəti - Peyğəmbərin onun əlindən tutaraq bu çaşqınlıqdan qurtardığını bəyan edir. Hikmət sahibi Əhməd Yəsəvi əlli səkkiz yaşında həqiqətdən xəbərsiz olduğunu, əlli doqquz yaşında nə üz ilə Allahın hüzuruna gedəcəyini bilmədiyini və fəryad etdiyini, elə bu məqamda gözünü açıb qapamamış altmış yaşda olduğunu deyir. Altmış bir yaşında Allahdan utandığını, günahları ilə əlaqədar qorxmağa başladığını, altmış iki yaşında Allahın ona işıq saldığını və həqiqət barəsində məlumatlı olmağına kömək etməsini, altmış üç yaşında Allahdan “Qıl yerə gir!” fərmanının gəldiyini və Allahın adı ilə nəfsini məhf edərək ölümdən öncə öldüyünü qeyd edir.

 

İllig birde çöller kizip giyah yidim

Tağlar çıkıp taat kılıp közüm oydım

Dıdarını körelmedim candın toydım

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli birde çöller gezip otlar yedim;

Dağlara çıkıp, taat kılıp gözümü oydum;

Didarını göremedim, candan doydum;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig iki yaşda kiçtim hanumandın

Hanumanım ne körüngey belki candın

Başdın kiçtim candın kiçtim hem ımandın

Bir ü barım didarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli iki yaşta geçtim evden barktan;

Evim barkım ne ola ki belki candan;

Baştan geçtim, candan geçtim, hem imandan;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig üçde vahdet meydın ruzı kıldı

Yoldan azğan gümrah idim yolğa saldı

Allah didim lebbeyk diben kolum aldı

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli üçte vahdet şarabı nasip kıldı;

Yoldan azan şaşkın idim, yola saldı;

“Allah!” dedim, “Lebbeyk!” diyip elimden tuttu;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig törtde vücudlarım nalan kıldım

Marifetni meydanıda cevlan kıldım

İsmail dik azız canım kurban kıldım

Bir ü barım didarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli dörtte vücudumu nalan kıldım;

Marifetin meydanında cevlan kıldım;

İsmail gibi aziz canımı kurban kıldım;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig bişde dıdar üçün geda boldum

Köydüm yandım kül dik takı fena boldum

Bihamdillah dıdar izlep ada boldum

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli beşte didar için dilenci oldum;

Kavruldum, yandım, kül gibi yokluğa erdim;

Allah a hamd olsun, didar izleyip tamamlandım;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig altı yaşka yitti mungluğ başım

Tevbe kıldım akar mu kin közde yaşım

İrenlerdin behre almay içim taşım

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli altı yaşa erdi dertli başım;

Tevbe kıldım, akar mı ki gözde yaşım;

Erenlerden pay almadan için dışım,

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig yiti yaşda ömrüm yil dik ötti

Eya dostlar amelsiz min başım kattı

Bihamdilah pır-i muğan kolum tuttı

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli yedi yaşta ömrüm yel gibi geçti;

Eya dostlar, amelsizim, başım karıştı;

Allah a hamd olsun, pır-i muğan elimden tuttu;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig sikiz yaşka kirdim min bı-haber

Kahhar İgem nefsimni kıl zır ü zeber

Himmet birseng şöm nefsimge ursam teber

Bir ü barım didarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli sekiz yaşa girdim, habersizim;

Nefsimi alt-üst eyle, kahhar Rabbim;

Himmet versen, şom nefsime teber vurayım;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

İllig tokuz yaşka yittim dad u feryad

Can birerde cananını kılmadım yad

Ne yüz birle sanga aytay kılğıl azad

Bir ü barım didarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Elli dokuz yaşa yettim, dad u feryad;

Can verende cananımı kılmadım yad;

Ne yüz ile sana diyim, kıl sen azad;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

Közüm yumup tu açkunça yitti altmış

Bilim bağlap min kılmadım bir yahşı iş

Kiçe kündüz bı-gam yördüm hem yaz u kış

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Göz yumup ta açınca erişti altmış;

Bel bağlayıp kılmadım ben iyi bir iş;

Gece gündüz gamsız gezdim, hem yaz hem kış;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

 

Altmış birde şermende min ilanımdın

Eya dostlar köp korkar min günahımdın

Candın kiçip penah tiley Hudayımdın

Bir ü barım dıdarıtgnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Altmış birde utanmışım ilahımdan;

Eya dostlar, çok korkarım günahımdan;

Candan geçip penah dileyim Allahımdan;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

Altmış iki yaşda Allah pertev saldı

Başdın ayağ ğafletlerim reha kıldı

Can u dilim akl u huşum Allah didi

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Altmış iki yaşta Allah ışık saldı;

Baştan ayağı gafletlerden kurtarıverdi;

Can ve gönlüm, akıl ve idrakım “Allah!” dedi;

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

Altmış üçde nida kildi kul yirge kir

Hem caning min cananıng min canıngnı bir

Hu şemşirin kolğa alıp nefsingni kır

Bir ü barım dıdarıngnı körer min mü

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Altmış üçte nida geldi: Kul yere gir;

Hem canınım, cananınım, canını ver;

Hu kılıcını ele alıp nefsini kır!

Bir ve varım, didarını görür müyüm?

 

Nümunələrdən də göründüyü kimi, Əhməd Yəsəvi ömrünün 63 ili barədə hikmətlər vasitəsilə xeyli məlumat verir. Əhməd Yəsəvi yaşlanan insanların hər yaşının üstünə yaş gəlməsini onlara verilən imtiyaz, bəraət, təltif kimi qiymətləndirir. Eyni zamanda yetmiş, səksən, doxsan yaşa çatanların günahını yox etməyi, onların günahlarının bağışlanmasını istəyir. Burada o, adi insan kimi deyil, təriqət adamı kimi, Yəsəvi təriqətinin yaradıcısı kimi öz mövqeyini nümayiş etdirir.

 

Yitmiş siksen toksan yaşka yitse bendem

Kiçip anı günahını kılğum adem

Ümmetingni ğamı kitsün bolğıl bı-ğam

Çın ümmet sin iştip dürud aytıng dostlar

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Yetmiş, seksen, doksan yaşa yetse bendem,

Bağışlayıb günahını yok ederim ben hem;

Ümmetinin gamı gitsin, üzülme sen.

Gerçek ümmetseniz, işitip selam verin dostlar.

 

Kul karısa hace birür hatt-ı berat

Bendem birse min birmesen manga uyat

Ey Habibim hoşnud bolğıl sin bolğıl şad

Çın ümmet sin iştip dürud aytıng dostlar

 

Türkiyə türkcəsinə tərcüməsi:

Kul yaşlansa, hace berat hattı verir;

Bendem verse, ben vermesem, ayıp olur.

Ey Habibim, hoşnut ol sen, hem sevin sen

Gerçek ümmetseniz, işitip selam verin dostlar.

 

 SON... 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Nyu-York ştatında komendant saatı tətbiq olunur 2 İyun 2020, 00:55 Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsinə yeni rəis müavini təyin edildi 2 İyun 2020, 00:38 Helikopter qəzasında 4 nəfər öldü 2 İyun 2020, 00:23 Bulvarda şəkil çəkmək istəyən gənc dənizə düşdü 2 İyun 2020, 00:07 Azərbaycanda koronavirusla bağlı son STATİSTİKA 1 İyun 2020, 23:52 Etirazçılara qarşı bunu da etdilər - VİDEO 1 İyun 2020, 23:39 Paytaxtda COVID-19 qurbanlarının sayı 2624-ə çatdı 1 İyun 2020, 23:24 Xırdalanda kişi yaşadığı binanın qarşısında bıçaqlanıb 1 İyun 2020, 23:11 Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti öldü 1 İyun 2020, 22:54 “ÜST vasitəsilə  yardıma ən çox ehtiyacı olan 15 ölkəyə dəstək göstərəcəyik” - İlham Əliyev 1 İyun 2020, 22:40 Bakıda motosiklet yük maşınına çırpıldı 1 İyun 2020, 22:27 Azərbaycan prezidenti: “Azərbaycanın vaxtında gördüyü tədbirlər sayəsində biz minimum itki vermişik” 1 İyun 2020, 22:16 Qənirə Paşayeva 500 Tovuz məktəblisinə kitab hədiyyə edib 1 İyun 2020, 22:11 “Dörd ay ərzində qeyri-neft sənayesində 16 faizdən çox artım müşahidə olunub” - İlham Əliyev 1 İyun 2020, 22:04 “Hazırda biz yeni layihələr üzərində işləyirik” - Prezident 1 İyun 2020, 21:53 ABŞ-da küçəyə çıxma qadağası 1 İyun 2020, 21:44 Türkiyədə sutkalıq COVİD-19 qurbanlarının sayı  23 nəfərədək azaldı 1 İyun 2020, 21:28 "Qarabağ" məşqləri bərpa etdi 1 İyun 2020, 21:16 Bu ölkədə koronavirus qurbanlarının sayı 33 475-ə çatdı 1 İyun 2020, 21:04 Goranboyda taxıl biçininə start verildi - FOTO 1 İyun 2020, 20:48 Ermənistanda ağır vəziyyətdə olan 500 koronaviruslu xəstə var 1 İyun 2020, 20:38 Sosial şəbəkələrin fəaliyyətinin hüquqi müstəvidə tənzimlənməsi aktualdır 1 İyun 2020, 20:25 Azərbaycanda sabiq bələdiyyə sədrini döyüb xəstəxanalıq etdilər 1 İyun 2020, 20:14 Atışmada iki hərbçi öldü 1 İyun 2020, 20:01 Putinlə Tramp telefonla danışdılar 1 İyun 2020, 19:57 AFFA mövsümü dayandırdı - çempion bəlli oldu 1 İyun 2020, 19:48 Milli Məclis müsabiqə elan etdi 1 İyun 2020, 19:39 Mərkəzi Bankdan TƏKZİB: “Qeyd olunan məlumat həqiqəti əks etdirmir” 1 İyun 2020, 19:30 Heydər Əliyev Fondundan azyaşlılara bayram hədiyyələri - Fotolar 1 İyun 2020, 19:20 UNEC-də bəzi kafedra və fakültələr ləğv edildi 1 İyun 2020, 19:10 Qapıları 70 gün müştərinin üzünə bağlı qalan “Mall”lardan FOTOREPORTAJ 1 İyun 2020, 19:00 Azərbaycanda koronavirus testindən keçənlərin sayı 300 mini keçdi - RƏSMİ 1 İyun 2020, 18:52 Litva Prezidenti İlham Əliyevi təbrik edib 1 İyun 2020, 18:44 Azərbaycanda 5 nəfər koronavirusdan öldü - daha 168 nəfər yoluxdu 1 İyun 2020, 18:36 Şəhərdə dolaşan ayı ilə bağlı daha bir AÇIQLAMA 1 İyun 2020, 18:31