Arxiv
9 Avqust 2019, 14:53 |
Test üsulu ilk dəfə Azərbaycana necə “gəldi”... - 27 il öncə “qəbul mafiyası” belə zərərsizləşdirilmişdi... - TARİX

Bu il Azərbaycanda universitetlərə və kolleclərə növbəti tələbə qəbulu da test üsulu ilə yekunlaşdı. Bu gün o minlərlə ailə övladının ali məktəb tələbəsi adını qazanmağına görə sevinir. 

Dövlət İmtahan Mərkəzindən Modern.az-a verilən məlumata görə, 2019/2020-ci tədris ili üçün  ali təhsil müəssisələrinin müsabiqəsində 58258 nəfər iştirak edib. Onlardan 42062 nəfəri (o cümlədən 3542 subbakalavr) ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. 17820 nəfər (o cümlədən 586 subbakalavr) dövlət sifarişi əsasında, 24242 nəfər (o cümlədən 2956 subbakalavr) isə ödənişli əsaslarla təhsil almaq hüququ əldə edib.


Ali və orta ixtisas təhsili məktəblərinə tələbə qəbulu dövlətin təhsil sahəsində siyasətinin strateji əhəmiyyətli istiqamətlərindən biridir. Bu iş 27 ildir ki,  mərkəzləşdirilmiş qaydada, test üsülu ilə həyata keçirilir.


Abituriyentlərin test üsuli ilə ali təhsil ocaqlarına qəbul olunması prosesinə 1992-ci ildə başlanılıb. Ona qədər isə tələbə qəbulu yalnız üzbəüz imtahanla aparılırdı. Hamıya da məlumdur ki, üzbəüz şəraitdə imtahan götürən müəllimlər “seçmə adamların” rüşvətlə ali məktəbə qəbul olmasına şərait yaradırdı. Kütləvi rüşvətxorluğun geniş yayıldığı bir zamanda müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan Respublikasının test üsülunu tətbiq etməsi hər kəsə, hətta imkansız ailələrin uşaqlarına da ali mətkəblərdə oxumaq imkanı verdi. 

O dövrün gəncləri deyirlər ki, 1992-ci ildə Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının yaradılması, test üsulunun tətbiqi həm valideynlərin, həm də ali təhsil ocaqlarında oxumaq arzusunda olan gələcəyin minlərlə tələbəsinin sevincinə səbəb oldu. 

O zamandan sonra imkansız ailədən olan hər kəs anladı ki, əgər 10-11 il ərzində əldə etdiyi bilikləri daha da təkmilləşdirsə və yaxşı hazırlaşsa, rüşvətsiz imtahan verib universitetlərə qəbul oluna bilər.


“Azərbaycanda test üsulunun tətbiqi ilk dəfə 1992-ci il may ayının 28-də o vaxtkı Azərbaycan Ana Torpaq Partiyasında müzakirə olunub. Beləliklə, həmin il ali məktəblərə tələbə qəbulunu həyata keçirmək üçün mərhum eks-prezident Əbülfəz Elçibəyin sərəncamı ilə Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası (TQDK) yaradıldı və Vurğun Əyyub onun sədri təyin olundu”.

Ana Torpaq Partiyasının üzvlərindən biri olmuş Rövşən Qəmbər Modern.az-a müsahibəsində həmin günü belə xatırlayıb. 

R.Qəmbər deyib ki, o zaman Azərbaycanda rüşvətsiz tələbə qəbulunu gerçəkləşdirmək üçün test üsulunun tətbiq olunmasını ən vacib məsələ sayıblar və partiya olaraq 1992-ci il mayın 28-də bunu parlament sədri ilə müzakirə edərək, təşəbbüs qaldırıblar.


“1990-cı ildə Azərbaycan parlamentinə keçirilən seçkilər zamanı mənim əsas mövzularımdan biri belə idi: əgər deputat seçilsəm, fəaliyyətim zamanı rüşvətsiz təhsil mübarizəmin əsas istiqamətlərindən biri olacaq. 1990-cı ldə ilk dəfə olaraq, ali məktəblərdə qəbulun Türkiyə və Almaniya sistemi ilə aparılmasının təşəbbüsünü qaldırdım. 1992-ci ildə Bakıya gələn Türkiyə ali məktəblərinin rektorları ilə görüşlərimizdə test üsulunu müzakirə etdik. Azərbaycandan bununla bağlı Türkiyəyə nümayəndə heyətinin göndərilməsini təklif etdik. İlk dəfə bu təklifi o zaman parlamentin sədri olan İsa Qəmbərə deyəndə dedi ki, “buna girişsək, Azərbaycanda olan “qəbul mafiyası”nın qəzəbinə düçar olacağıq. Ölüm-itim ola bilər”. Amma geriyə addım atmadıq.

Beləcə, 1992-ci ilin iyul ayında prezident Əbülfəz Elçibəyin və prezidentin təhsil üzrə müşaviri Rafiq İsmayılovun rəhbərliyi ilə ali məktəb rektorlarının qatıldığı müşavirə keçirildi. Həmin müşavirədə bütün rektorlar bir ağızdan test üsulunun tətbiqinə “hə” dedilər”.

Test üsulu elə bir vasitədir ki, istedadlı mütəxəssislərin tapılmasını asanlaşdırır. Bu üsul korrupsiya, rüşvətxorluğun, vəzifələrə təyinolunma prosesində neqativ halların kəskin azalmasına, bu prosesin ədalətli keçirilməsinə səbəb olan vazkeçilməz vasitə kimi Azərbaycanda möhkəmləndi”.


Keçmiş təhsil naziri Firudun Cəlilov da xatırlayır ki, Azərbaycan müstəqillik qazanan kimi ilk olaraq təhsildə islahat ediblər.


“O dönəmdə baş nazirin müavini işləyirdim. Birbaşa nəzarətimdə olan sahə kimi təhsilin reformasına cavabdeh idim. İlk işimiz təhsil qanunu yazmaq və onunla paralel dövlət tələbə qəbulu komissiyasını hazırlamaq, ali atestasiya komissiyasını yaratmaq, yeni dərslikləri yazmaq idi. İlk dəfə 2000 tələbəni testdən keçirib Türkiyəyə oxumağa göndərdik”.


F.Cəlilovun sözlərinə görə, o vaxt test üsulunun əleyhinə çıxanlar çox olsa da, onlar bu riskə gediblər.


“Türkiyədən mütəxəssisləri dəvət etdik, eyni zamanda Türkiyənin Azərbaycandakı səfirliyi də bizə kömək edirdi. Demək olar ki, kabinetim ilk tələbə qəbulu komissiyasına çevrilmişdi. Bütün sənədləri orada hazırladıq, yeni komissiya yarandı və sədri Əbülfəz Elçibəyin qərarı ilə Vurğun Əyyub təyin olundu”.


Keçmiş nazir ilk qəbulun uğurla keçdiyini və kasıb ailələrdən olan savadlı uşaqların seçdikləri sahələr üzrə universitetlərə daxil olduğunu vurğulayıb. 

“Test imtahanlarının tətbiqi müstəqilliyini yeni qazanmış bir dövlət üçün böyük uğur idi”.

Həmin dönəmi xatırlayan Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının ilk sədri Vurğun Əyyub bildirib ki, o zamanlar test üsulunun tətbiqinə qarşı ciddi etirazlar var idi:


“Təbii ki, bu sistemin tətbiqi birinci növbədə Əbülfəz Elçibəy başda olmaqla Azərbaycan  hakimiyyətinin siyasi iradəsi hesabına baş tutdu. Amma müxtəlif  mənbələrdən gələn  informasiyalara görə, o zaman ali məktəbdə çalışanların böyük bir hissəsi bu sistemin tətbiqinin əleyhinə idi. Çünki ali məktəb müəllimlərinin maddi durumu yaxşı deyildi və onlar tələbə qəbulundan pul qazanırdılar. Ümumiyyətlə, qəbulda mafiya təşkil etmiş insanlar da mövcud idi ki, onlar da bundan milyonlarla gəlir götürürdülər. Onların da bəzən açıq, bəzən gizli müqavimətləri olurdu. Amma biz bunların hamısının öhdəsindən gəldik”.

 
Artıq hamı birmənalı olaraq bunu qəbul edir ki, tets üsulu 27 ildə böyük inkişaf tarixi keçib.


1992-ci ildə ali və orta ixtisas məktəblərinə tələbə qəbulu birlikdə aparılırdı. Abituriyentlər ərizələrində bu iki təhsil pilləsinin yalnız beş ixtisasını göstərə bilirdilər. Sonrakı illərdə isə ixtisas seçimi üçün yerlərin sayı artırıldı və hazırda abituriyetnlər 15-ə qədər ixtisas seçə bilərlər. Həmin illərdə imtahanlarda iştirak edənlərin cavab kartları Türkiyə Respublikasında çap edilir, imtahandan sonra onlar yenidən qardaş ölkəyə aparılıb optik oxuyucu qurğu vasitəsilə oxunur və ixtisaslar üzrə yerləşdirmə aparılırdı. Bu, 1995-ci ilə qədər davam etdi. 

Məhz 1995-ci ildən Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası “Abituriyentin ərizəsi” və “Cavab kartı” formalarının kodlaşdırılaraq, hazırlanması və emalını Türkiyə Respublikasında deyil, Azərbaycanda həyata keçirməyə başladı. 

Qəbul imtahanlarında yüksək bal toplayan abituriyentlərə prezident təqaüdünün verilməsi ənənəsi 2002-ci ildən formalaşıb. Həmin il yeni dərs ilinin başlanması ərəfəsində mərhum dövlət başçısı Heydər Əliyev ali məktəblərə ən yüksək balla qəbul olmuş tələbələrin bir qrupunu Prezident Sarayında qəbul edib və orada prezident təqaüdü haqqında sərəncam təqdim edilib. Sonrakı illərdə prezident təqaüdü alan tələbələrin sayında və verilən məbləğdə artım müşahidə edilib.xtdan həmişə üzərinə düşən vəzifənin məsuliyyətini dərindən dərk edərək bütün istiqamətlər üzrə fəaliyyətini elmi əsaslar üzərində qurmağa, onu fasiləsiz surətdə təkmilləşdirməyə çalışıb və bu yöndə əsaslı nailiyyətlər əldə edib. 

Hazırda Dövlət İmtahan Mərkəzinin sədri olan Məleykə Abbaszadə deyir ki, bu nailiyyətlərdə ölkə rəhbərinin quruma göstərdiyi qayğı və köməyin, siyasi və mənəvi dəstəyin, xalqın inam və etimadının böyük rolu olub. 

 

A.Qorxmaz

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
“Şərqin Parisi”ni xarabazarlığa çevriən partlayış: Beyrutda nə baş verdi? – VİDEO 5 Avqust 2020, 15:37 Yeni dərs ilində tədris prosesinin təşkili haqda rəsmi AÇIQLAMA 5 Avqust 2020, 15:23 İşsizlikdən sığorta fondunun büdcəsinə dəyişiklik I oxunuşda qəbul edilib 5 Avqust 2020, 15:20 Siyavuş Novruzov: “Kim korrupsiya ilə məşğuldursa, adı deyilsin” 5 Avqust 2020, 15:18 Kamran Əliyevdən 6 ayın HESABATI: “103 cinayət qrup zərərsizləşdirilib” 5 Avqust 2020, 15:17 Bakıda onlayn narkotik satan şəxslər saxlanıldı 5 Avqust 2020, 15:10 AQTA sədrinə yeni müavin təyin olunub 5 Avqust 2020, 15:03 Baş Prokurorluqda 100-dən artıq əmr ləğv edildi 5 Avqust 2020, 14:57 “Simpsonlar” Beyrutdakı partlayışla bağlı dünyanı heyrətləndirdi - FOTO 5 Avqust 2020, 14:55 Azərbaycanlı işçi Livanda “Hizbullah”a necə “ƏSİR DÜŞDÜ”... 5 Avqust 2020, 14:43 Bu ölkələrə koronavirus yenidən qayıdır - SİYAHI 5 Avqust 2020, 14:40 Naqif Həmzəyev: Meşə tipli parkın salınması gələcək nəslə töhfədir 5 Avqust 2020, 14:33 DİM: Rezidentura umtahanının nəticələri yaxın 2-3 gündə elan ediləcək 5 Avqust 2020, 14:29 Agentlikdən pandemiya ilə mübarizə aparan tibb işçilərinə əlavə ödənişlər barədə AÇIQLAMA 5 Avqust 2020, 14:25 Naftalan neftinin sertifkatlaşdırılması ilə bağlı video konfrans keçirilib 5 Avqust 2020, 14:20 Baş Prokurorluqda kadr islahatları: 114 nəfər rəhbər vəzifələrə təyin olunub 5 Avqust 2020, 14:13 Azərbaycanda COVID-19 virusuna yoluxmuş 10 nəfərə cinayət işi açılıb 5 Avqust 2020, 14:13 Baş Prokurorluqda generalın oğluna vəzifə verildiyi təzə xəbər deyilmiş - AÇIQLAMA 5 Avqust 2020, 14:10 Baş Prokurorluqda yeni dəyişikliklər oldu - Bəzi idarə və şöbələr ləğv edildi 5 Avqust 2020, 14:00 Qoşunlarda yay tədris dövrü başlayıb 5 Avqust 2020, 13:56 Sabah Bakıda 30, rayonlarda 35 dərəcə isti olacaq 5 Avqust 2020, 13:53 Deputatdan parlamentdə sərt ÇIXIŞ: “120-140 manata virus testi olar?” 5 Avqust 2020, 13:47 Xocalı abidəsinin yeri dəyişdirildi 5 Avqust 2020, 13:41 Sərt karantinin tətbiq edildiyi yerlərdə məhkəmələr hansı qayda ilə keçiriləcək? 5 Avqust 2020, 13:36 Baş Prokurorluqda geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib 5 Avqust 2020, 13:28 Müavini Fəttah Heydərovdan DANIŞDI: “Heç kəs düşünmürdü ki, qəfil aramızdan gedəcək” 5 Avqust 2020, 13:27 Neft Beyrutdakı partlayışdan sonra BAHALAŞDI 5 Avqust 2020, 13:21 Baş Prokurorluq Seymur Əhmədov, Asif Yusifli, Fuad Qəhrəmanlı ilə bağlı məlumat yaydı 5 Avqust 2020, 13:18 Xarabaya çevrilən Beyrut limanının strateji əhəmiyyəti ... 5 Avqust 2020, 13:14 “Bu il əhaliyə ödənişlər ötən illə müqayisədə 450 milyon manat artıq olub” - Nazir 5 Avqust 2020, 13:12 Sahil Babayev: “Azərbaycan minimum pensiya məbləğinə görə MDB-də 1-ci yerdədir” 5 Avqust 2020, 13:00 Parlament büdcə dəyişikliyini 1-ci oxunuşda qəbul etdi 5 Avqust 2020, 12:56 Siyavuş Novruzov deputatları dövlətin yanında olmağa SƏSLƏDİ 5 Avqust 2020, 12:48 Aydın Mirzəzadə: “Ola bilər  190 manatlıq ödəniş 600 min deyil, 1 milyon insana verilsin” 5 Avqust 2020, 12:45 FHN-in çimərliklərdən istifadə ilə bağlı əhaliyə müraciət etdi - VİDEO 5 Avqust 2020, 12:42