Arxiv
20 Sentyabr 2019, 18:11 | AKTUAL
“Əsrin müqaviləsi” ilə Azərbaycan sürətli inkişaf mərhələsinə daxil oldu

Əkbər QOŞALI

 “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanmasından 25 il ötür!

Bütün neftçilərimizə, iqti­sad­çılarımıza, diplomatlarımıza... bir sözlə, bu müqavilənin imza­lan­ması üçün zamanında xidmət göstərmiş, gerçəkləşməsi üçün zəhmət çəkmiş, bugünü üçün məsuliyyət daşıyan, gələcəyi üçün şərəflə çalışan hər kəsə, hər kəsə salam-sayğı və alqış!

Əlbət­tə, “Əsrin müqaviləsi” deyilincə ağla ilk gələn o böyük adı, böyük imzanı – Heydər Əliyevi xüsusi ehtiramla anırıq! Ruhu şad olsun!

Bəli, 25 il öncə - 1994-cü il, sentyabr ayının 20-də bütün yollar Bakıya gətirirdi, ekranlar Bakını göstərir, radiolar Bakı deyir, qəzetlər Bakı yazırdı. Xəzər qıyısındakı paytaxt Bakının pəncərələri Xəzər havasına açılan “Gülüstan” sarayında, adına dəniz deyilən bu – dünyanın ən böyük gölünün “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqları üzrə imzalar atılırdı! – Müvafiq neft-qaz blo­kunun kəşfiyyatı və işlənməsi üzrə müqavilə tarixə “Əsrin müqaviləsi” olaraq keçməkdəydi! – Ekranlar göstərir, radiolar səsləndirir, qəzet-jurnallar yazırdı..! Ən yeni dövr tarixinin qəlbi Bakıda döyünürdü...

Təsadüfi deyil ki, bir qədər sonra, Azərbaycan Prezidentinin (16.08.2001-ci il tarixli) Fər­manı ilə  20 sentyabr Azərbaycanda “Neftçilər günü” – neftçilərin peşə bayramı kimi rəsmi­ləşdirildi. Mübarək olsun!

25 il öncə Bakıda Qərbin iri neft şirkətləri ilə bağlanmış tarixi neft müqaviləsi özündə hansı an­lamları daşımaqda, nələri ifadə etməkdədir? – Bu müqavilə, dövlət müstə­qil­liyinə yenicə qo­vuşmuş respublikamızın yeni tarixinin yeni – şanlı səhifəsini açdı!

Bütün dünyada tanınmış bu sənədin imzalanması, onun gerçək­ləşməsi müstəqil dövlətimizin özünəxas iqtisadi inkişaf, sosial tərəqqi konsepsiyasını təşkil edən neft strategiyasının həya­tiliyinin parlaq təcallası, çiçəklənməsiydi. – “Azərbaycan dünyaya Günəş kimi doğacaq!” deyən Ümummilli liderin uzaqgörənliyi “Əsrin müqaviləsi” ilə bir daha təcəssüm etdi.

Nüfuzli ekspertlərin, tanınmış ailmlərin ötən illər ərzində yayınlanmış fikrlərini ümumi­ləş­dirsək, deyə bilərik ki, “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması ilə Azərbaycan Respublikası özünün yeni inkişaf erasına daxil oldu. 

Məhz Ümummilli liderin böyük səyləri sonucunda “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması res­publikamızın güclü iqtisadi potensialının formalaşmasında müstəsna rol oynadı; bununla da, böl­gənin, Av­ropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə böyük töhfələr verilmiş oldu.

Gəlin “Əsrin müqaviləsi”nin rəsmi qaynaqlarda əks olunmuş göstəricilərinə bir də nəzər sa­laq:

-Dəyəri 7,4 milyard ABŞ dolları olan “Əsrin müqaviləsi”ndə respublikamızla yanaşı 6 ölkə (ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Norveç, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə) təmsil edən 11 neft şirkəti  iştirak edib;

-İlkin hesablamalara görə, “Azəri”, “Çıraq” yataqlarının və “Günəşli” yatağının dərinlikdə yerləşən hissəsində çıxarıla bilən neft ehtiyatı 511 milyon ton olsa da, sonralar yeni qiymət­ləndirmələrlə neft ehtiyatı daha çox – 1.072 milyard ton həcmində müəyyən edilib;

-“Əsrin müqaviləsi”ndən sonra 19 ölkəni təmsil edən 41 neft şirkəti ilə daha 26 saziş im­zalanıb;

-Müqavilənin bəndlərini nəzərdə tutulan müddətdə icra etmək və artan neft hasilatını xalq­lararası bazarlara daşımaq üçün yeni neft kəmərləri tikilib istifadəyə verilib. (Bu kəmərlərdən ən çox müzakirə mövzusu olunanı, 1768 kilometr uzunluğundakı “Bakı-Tiflis-Ceyhan”dır. Çox­larının əfsanə hesab etdiyi bu, əsas neft kəmərinin təməlləri 2002-ci ildə Ümummilli lider Hey­dər Əliyevin davamlı səyləri sonucunda atılıb. Öz qlobal önəmi ilə seçilən kəmər, res­pub­likamızın enerji dəhlizinə çevrilməsi yönündə tarixi addım idi. Artıq 13 ildir ki, qardaş Tür­kiyənin Ceyhan limanından Azərbaycan nefti nəql edil­məkdədir);

-2017-ci ilə qədər Azərbaycanın dənizdəki neft ehtiyatlarının işlənilməsinə təxminən 33 mil­yard dollar yatırım qoyulub və “Azəri-Çıraq-Günəşli”dən 3,2 milyard barrel neft çıxarılıb. Həmçinin “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlar blokundan ümumilikdə 30 milyard kubmetr səmt qazı hasil edilərək, Azərbaycan hökumətinə verilib.
 

***

Bugün neftçilərimizin peşə bayramı – Neftçilər Günüdür. Nə yaxşı ki bu bayram günündə yalnız keçmişdən danışmırıq, bugündən, gələcəkdən danışa bilirik. Bu gün həm hesabat günüdür, həm də, gələcəyə yönəlik plan-proqram günüdür.

Bu gün Prezident İlham Əliyevin başçılığı ilə uğurla davam etdirilən neft strategiyası res­pub­likamızı bir çox parametrlər üzrə lider ölkə səviyyəsinə yüksəldib.

2017-ci il sentyabrında  “Əsrin müqaviləsi”nin müddəti 2050-ci ilə qədər uzadılıb. (Bu sazişin bir hissəsi olaraq ARDNŞ-in “Azəri-Çıraq-Günəşli”dəki iştirak payı 11,65%-dən 25%-ə qaldı­rılılıb və tərəfdaş xarici şirkətlər Azərbaycan Dövlət Neft Fonduna 3.6 milyard dollar bonus ödəmək öhdəliyi götürüb. “Azəri-Çıraq-Günəşli”yə növbəti 32 il müddətində 40 milyard dol­lardan artıq yatırım qoyulması proqnozlaşdırılır.)

“Azəri-Çıraq-Günəşli” neft yataqları blokunun 2050-ci ilə qədər işlənməsini nəzərdə tutan yeni saziş XXI yüzilliyin müqaviləsidir. – Necə deyərlər, “Əsrin müqaviləsi”ndən “Yeni əsrin müqaviləs”inə!..

Yeni müqavilə ölkəmizin və dövlət neft şirkətimizin 1994-cü ildən bəri artan maliyyə və texnoloji potensialını əks etdirməklə yanaşı, xarici tərəfdaş şirkətlərin Azərbaycan iqtisa­diy­yatına, Azərbaycanda siyasi sabitliyə, təhlüksizliyə olan güvənini də ifadə edir.

Yada salaq ki, 2010-cu ildə “Ümid” və “Babək“, 2011-ci ildə isə “Abşeron” yatağında iri həcmli qaz ehtiyatları aşkar edildikdən sonra (böyük “Şahdəniz” qaz yatağı da nəzərə alınmaqla), ölkəmizin rəsmi təsdiq olunmuş təbii qaz ehtiyatı 2,6 trilyon (!) kubmetrədək artıb. Bu isə respublikamızın yalnız neft deyil, yaxın gələcəkdə dünyanın qaz ixrac edən əsas ölkələrindən birinə çevrilmək potensialının göstəricisidir.

“Əsrin müqaviləsi” həm də yeni transmilli enerji layihələrinin həyata keçirilməsində özü­nəməsxus rol oynayıb. Prezident İlham Əliyevin siyasi qətiyyəti sayəsində, Azərbaycanın liderliyi ilə həyata keçirilən yeni layihələr ölkəmizin iqtisadi qüdrətinin, siyasi çəkisinin yük­səlməsini təmin edib.

Prezident İlham Əliyev prinsipial, milli maraqlara əsaslanan düşünülmüş siyasəti və alovlu vətənpərvərliyi sayəsində daha bir önəmli layihənin – “Cənub Qaz Dəhlizi”nin gerçəkləşməsini təmin edib.

Bəs bu dəhlizin önəmi hansı göstəricilərlə ifadə oluna bilər? – Gəlin birlikdə diqqət edək. – “Cənub Qaz Dəhlizi”:

1) Qarşıdakı 100 il ərzində Azərbaycan xalqına xidmət edəcək və milli iqtisadiyyatın inki­şafında mühüm faktor olacaq;

2) Azərbaycanın bölgədə, Avropada önəminin daha da artmasını, Azərbaycanla Qərb ölkələri arasında münasibətlərin daha yüksək dərəcəyə qalxmasını şərtləndirəcək;

3) Azərbaycanın təkcə enerji ixrac edən ölkə olmadığını, həm də enerji nəql edən, tranzit ölkə kimi önəm daşıdığını göstərəcək;

4) Avropanın enerji təchizatının şaxələndirilməsində ciddi faktora çevriləcək;

5) Ölkələr arasında qarşılıqlı yararlı işbirliyinin inkişafına töhfələr verəcək; bölgədə təhlü­kəsizliyin, sabitliyin təmin olunmasına müsbət təsir göstərəcək və s.
 

***

Xəzərin Azərbaycan sektorunun karbohidrogen ehtiyatlarının hasil edilməsi, çatdırılması ilə bağlı layihələr sayəsində respublikamızın bölgədə, Avropada önəmi daha da artıb, ölkəmiz Avropanın, ümumən dünyanın enerji təhlükəsizliyində özünəməxsus rola yiyələnərək, ciddi tə­rəf­daşa çevrilib.

Neft müqavilələrindən əldə edilən gəlir Azərbaycanın simasını büsbütün dəyişdirib. Sosial layihələrə, elmin, təhsilin, mədəniyyətin inkişafına yönəldilmiş gəlirlər, sonucda insan kapitalına yatırılmış olub.

Və bu qazanclar, müsbət göstəricilər, bir sözlə, əldə edilən gəlirlər, gəlinən son mərhələni ifadə etmir – hər sonrakı Neftçilər Günündə daha başqa yeniliklərdən, imkanlardan danışmağa əsaslar var!

Dövlətimizin bayrağı uca, iqtisadiyyatımız güclü, vətəndaşımız bəxtiyar olsun!

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İlham Əliyev rusiyalı naziri qəbul edib - YENİLƏNİB - FOTO 9 Dekabr 2019, 14:26 Dünyanın ən gənc baş naziri seçildi - FOTO 9 Dekabr 2019, 14:10 Vulkan püskürdü, 5 nəfər öldü 9 Dekabr 2019, 14:00 Azərbaycanda çalışan miqrantlar - fəhlələr, “importnu dayələr”, türk aqronomlar...  9 Dekabr 2019, 13:54 Dövlət Komitəsinin sədrindən qadınlara ÇAĞIRIŞ 9 Dekabr 2019, 13:52 Daha bir əcnəbi nümayəndə heyəti Qarabağa qanunsuz səfər etdi 9 Dekabr 2019, 13:51 Atası ilə ögey anası tərəfindən döyülən uşaqlarla bağlı - Rəsmi açıqlama 9 Dekabr 2019, 13:43 Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurasının koordinatoru danışdı: Avropa İnstitutları, Avropa parlamenti, yerli qurumlar... 9 Dekabr 2019, 13:39 Dünya siyasətinin məşhur homoseksualları – SİYAHI+FOTOLAR 9 Dekabr 2019, 13:38 Ağstafada tank əleyhinə mina tapılıb   9 Dekabr 2019, 13:27 "Qızım İlkinin evində öldü" - Atası DANIŞDI 9 Dekabr 2019, 13:20 Sidikdə qanın görülməsi çox ciddi xəstəliklərə işarət edir - HƏKİM 9 Dekabr 2019, 13:12 Sabah bu ərazilər işıqsız qalacaq - "Azərişıq"dən XƏBƏRDARLIQ 9 Dekabr 2019, 13:05 Sabah da yağış yağacaq   9 Dekabr 2019, 13:01 Ali məktəb imtahanları ilə bağlı rektorlara göstəriş - Nazir əmr imzaladı 9 Dekabr 2019, 12:56 Putin Zelenski ilə nələri müzakirə edəcək? 9 Dekabr 2019, 12:55 Ermənilər Azərbaycanla sərhəddə doğulan hər körpəyə 1000 dollar ödəyəcək 9 Dekabr 2019, 12:48 Azərbaycan Kommunist Partiyasında QALMAQAL? - Sədr: “Bu bir oyundur” 9 Dekabr 2019, 12:44 Bələdiyyə üzvlüyünə qadın namizədlərlə görüş keçirilib - FOTO  9 Dekabr 2019, 12:27 Bakının yeni Baş Planının bəzi detalları açıqlandı 9 Dekabr 2019, 12:20 BAXCP növbədənkənar parlament seçkilərində iştirak edəcək 9 Dekabr 2019, 12:13 “Keşlə” klubundan bacısı intihar edən futbolçu ilə bağlı AÇIQLAMA 9 Dekabr 2019, 12:09 V çağırışın fəal deputatlarının siyahısı: Mərhum Yevda Abramov qalib seçildi 9 Dekabr 2019, 12:07 Günəş tutulacaq - Bakıdan izləmək mümkün olacaq 9 Dekabr 2019, 12:01 Niyazi Bayramov sakinlərin problemləri ilə yerində maraqlanıb - FOTO 9 Dekabr 2019, 11:56 Təhsil naziri: “Gələn ildən ali məktəblərə qəbul yeni təsnifat əsasında aparılacaq 9 Dekabr 2019, 11:56 Riqada bir gün - FOTO 9 Dekabr 2019, 11:47 Xırdalanda yaşayış evində partlayış: ev sahibi ağır yaralanıb   9 Dekabr 2019, 11:43 Azərbaycanda Fəal Yaşlanma İndeksi hazırlanacaq 9 Dekabr 2019, 11:35 “20 Yanvar”ın 30 illiyi necə qeyd olunacaq? 9 Dekabr 2019, 11:34 Dəm qazı ölümləri ilə bağlı cinayət işi açıldı 9 Dekabr 2019, 11:30 “Onlar bu cür xəstə təfəkkürlə çox da uzağa gedə bilməyəcəklər” - Deputat 9 Dekabr 2019, 11:21 SƏLİS-lə bağlı ATƏT PA-nın prezidentinə müraciət edildi 9 Dekabr 2019, 11:16 Vaxtından əvvəl və bağırsağı çöldə doğulan körpəni ATU həkimləri sağaltdı    9 Dekabr 2019, 11:12 Faktiki hava AÇIQLANDI 9 Dekabr 2019, 11:07