Arxiv
4 Oktyabr 2019, 17:44 | MEDİA
Kiberhücuma məruz qalan xəbər saytları - Hakerlərin arxasındakı KİMDİR?..

Azərbaycanda xəbər saytları bəzən naməlum ünvanlardan haker hücumlarına məruz qalır. Bunun nəticəsində sayta giriş məhdudlaşır, onun redaksiyadan idarəolunması çətinləşir, əksər yerlərdə həmin internet resursuna baxmaq mümkün olmur.
Bir sıra hallarda hakerlər saytın serverinə müdaxilə etməklə oradakı faylları dəyişdirib, internet resursunun işini iflic edirlər…
Müşahidələr göstərir ki. Azərbaycanda əksər saytların texniki təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə deyil.


"Multimedia" İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Modern.az-a bildirib ki, saytlar hazırlanan vaxt öncəliklə onun təhlükəsizliklə bağlı problemləri həll edilməlidir.

 

“Haker hücumları daha çox xəbər saytlarında müşahidə olunur. Buna görə də hər xəbər saytının belə işlərinə baxan yaxşı bir mütəxəsisi mütləq olmalıdır. Saytların serverinin harda yerləşməsi də çox önəmli məsələdir. Yəni daha güvənli hostinqlərə üstünlük verilməlidir”.

 

Osman Gündüz qeyd edib ki, Azərbaycan saytlarının ölkə ərazisində yerləşməsi əlçatan və problemlərin aradan qaldırlması baxımından daha faydalıdır.

 

“Bir də görürsən, saytları saxlayan yüngül yerlər var, amma orda müəyyən zaman problemlər çıxır. Sonra o problemləri həll etmək ciddi zaman alır. Mən hesab edirəm ki, zamanında bu işə diqqət yetirilməsi, mütəxəsisin sayta daim diqqət etməsi, daha keyfiyyətli resursların hazırlanması vacibdir. Təbii ki, hostinqlərin keyfiyyətli olmasına diqqət yetirmək vacibdir” -deyə o, bildirib.

 

Əməkdar jurnalisti Azər Həsrət bildirib ki, hazırda texnologiya elə bir vəziyyətdədir ki, onu müdafiə etmək çox çətindir.

 

“Amma istənilən halda müdafiə yolları var. Texniki, texnoloji tətbiqlərlə saytların qorunmasını həyata keçirmək olar. Düzdür, bu zaman saytda müəyyən ləngimələr, saytın ziyarət edilməsində çətinliklər olur. Amma başqa çarə də yoxdur. Lakin bir neçə il bundan qabaq geniş tətbiq olunan “güzgü sayt”lar var idi, yəni bir tərəfdə sayta hücum olunurdusa, digər tərəfdə onun kopyası olurdu”.

 

Azər Həsrət bildirib ki, “güzgü sayt” tətbiqindən istifadə edərək,  sayta hücum edənlər tam olaraq istəklərinə nail ola bilmirdilər.

 

“Bu da bir texnologiyadır. Saytların strukturunun qurulması zamanı belə məsələləri nəzərə almaq, xüsusilə də “bad graund” məsələsinin yüksək səviyyədə texniki həllini təmin etmək lazımdır ki, hakerlər hansısa boşluqlar tapıb hücum edə bilməsinlər. Amma bunların hamısı yenə də çıxış yolu deyil, çünki bu gün Pentaqonun saytlarına, məlumat bazalarına hakerlər hücum edə bilirsə, artıq bizim saytların qoruna biləcəyi haqqında əminliklə danışa bilmirik. Sadəcə olaraq belə hücumları zəiflədə bilərik”.

 

Hüquqşünas Əliməmməd Nuriyev bildirib ki, haker hücumuna məruz qalan sayt bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət edə bilər:

 

“Dövlət qurumlarının saytlarının təhlükəsizliyi Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinə taşırılıb, bu işlə onlar məşğul olur. Bundan əlavə, hər bir qurumun tərkibində təhlükəsizlik işlərini həyata keçirən mühafizə xidmətləri olmalıdır. Saytların hücumlardan mühafizəsi məsələsi olduqca ağır işdir, bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti tədbir görə bilər”.

 

Əliməmməd Nuriyev qeyd edib ki, ayrı-ayrı qurumların tərkibində mühafizə xidmətləri yetərli olmaya bilər, çünki bu, olduqca bahalı bir sistemdir: 

 

“Həmçinin kiber hücumdan müdafiə məsələlərindən biri də provayderlərə müraciət etməkdir. Təhlükəsizliyin təmin edilməsində provayderlərin də mühüm rolu var. Ölkədə kanalların paylanması ilə məşğul olan özəl şirkətlər də var. Kiber hücumlar peşəkarlıqla hazırlanır, ona görə bunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Düşünürəm ki, bunun üçün Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət etmək lazımdır”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Hafiz Hacıyevdən İqbal Ağazadəyə seçki İTTİHAMI: “Elə bilirlər ki, mandat alma-armuddur...” 16 Dekabr 2019, 16:14 Bakıda 18 direktor işdən çıxarılıb - RƏSMİ 16 Dekabr 2019, 16:11 Putin Davos forumuna qatılmayacaq 16 Dekabr 2019, 16:05 Ərdoğan türk ordusunu bu səbəbdən Liviyaya göndərmək İSTƏYİR 16 Dekabr 2019, 16:05 Lənkəranın “Sitrus vadisi” diplomatları valeh etdi - FOTO 16 Dekabr 2019, 16:02 QHT Şurası qrant müsabiqəsinə sənəd qəbulunun müddətini UZATDI 16 Dekabr 2019, 16:02 Ordumuzun bölmələri qış mövsümünə tam hazırdır - VİDEO 16 Dekabr 2019, 15:53 Qaregin Njde və onun Tseqakron” təlimi 16 Dekabr 2019, 15:49 “Yağış suları artsa da, artmasa da onu üstünlüyə çevirmək mümkündür” – ŞƏRH 16 Dekabr 2019, 15:43 Binəqədidə seçicilərlə görüş keçirilib - FOTO 16 Dekabr 2019, 15:42 Bir qrup QHT bəyanat yaydı 16 Dekabr 2019, 15:39 Goranboy-Tərtər yolunda niyə radar quraşdırılmır? - DYP-dən AÇIQLAMA 16 Dekabr 2019, 15:38 Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı- RƏQİBLƏR 16 Dekabr 2019, 15:35 “Azəriqaz”dan Uşaq İnkişaf Mərkəzindəki partlayışla bağlı AÇIQLAMA 16 Dekabr 2019, 15:32 Universitet tələbəsi dünya kubokunun qalibi oldu 16 Dekabr 2019, 15:10 “Nəsiminin dünyaya gəldiyi məkan bəlli deyil” - MÜSAHİBƏ   16 Dekabr 2019, 15:08 Türkiyə parlamenti TÜRKPA-ya sədrliyi Milli Məclisə verəcək 16 Dekabr 2019, 15:00 AzTV yayım formatını dəyişir 16 Dekabr 2019, 14:54 “Azəriqaz” iddiaları rədd etdi - “Həmin qaz xətlərinin Mərkəzlə əlaqəsi yoxdur”   16 Dekabr 2019, 14:51 Qarabağ Azadlıq Təşkilatının İsraildə  nümayəndəliyi yaradıldı 16 Dekabr 2019, 14:40 Müsavat-ın namizədləri növbədənkənar seçkiyə bu dairələrdən gedir - Adlar AÇIQLANDI 16 Dekabr 2019, 14:31 Kürdə suyun səviyyəsi yarım metrdən çox artıb – Baş hidroloq 16 Dekabr 2019, 14:21 Putin Yeni İli necə qeyd edəcək? 16 Dekabr 2019, 14:20 Gürcüstandan görün nə gətirdilər - FOTOLAR 16 Dekabr 2019, 14:10 Təhsil idarəsi mərkəzdəki partlayışla bağlı məlumat YAYDI 16 Dekabr 2019, 14:03 Bakıda havanın temperaturu yüksələcək - PROQNOZ 16 Dekabr 2019, 13:32 Rusiya gizli silahını işə saldı – NATO narahat qaldı 16 Dekabr 2019, 13:31 Seçkiləri saxtalaşdıranları bu cəzalar gözləyir - həbs, cərimə, küçə süpürmək.. 16 Dekabr 2019, 13:28 Ağ Şəhərdə piyada keçidi və yolayırıcı açılır 16 Dekabr 2019, 13:21 Zelenskinin Azərbaycan səfərinin TƏFƏRRÜATLARI – Prezident və baş nazirlə görüşəcək 16 Dekabr 2019, 13:16 “Deputat seçilmək mənim istəyimlə olan məsələ deyil” - Əliağa Hüseynov 16 Dekabr 2019, 13:10 Həştərxan vilayəti ilə mədəni əlaqələr müzakirə edilib - FOTO 16 Dekabr 2019, 13:06 Bu il vəfat edən tanınmışlar - teleaparıcı, akademik, meyxanaçı, bəstəkar, pilot… 16 Dekabr 2019, 13:02 Jurnalistlər 2019-cu ilin idman hadisələrindən DANIŞDILAR: “Millimiz azarkeşləri əsəbləşdirdi” 16 Dekabr 2019, 12:56 İcra başçısı müşavirə keçirdi 16 Dekabr 2019, 12:52