Arxiv
4 Oktyabr 2019, 17:44 | MEDİA
Kiberhücuma məruz qalan xəbər saytları - Hakerlərin arxasındakı KİMDİR?..

Azərbaycanda xəbər saytları bəzən naməlum ünvanlardan haker hücumlarına məruz qalır. Bunun nəticəsində sayta giriş məhdudlaşır, onun redaksiyadan idarəolunması çətinləşir, əksər yerlərdə həmin internet resursuna baxmaq mümkün olmur.
Bir sıra hallarda hakerlər saytın serverinə müdaxilə etməklə oradakı faylları dəyişdirib, internet resursunun işini iflic edirlər…
Müşahidələr göstərir ki. Azərbaycanda əksər saytların texniki təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə deyil.


"Multimedia" İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Modern.az-a bildirib ki, saytlar hazırlanan vaxt öncəliklə onun təhlükəsizliklə bağlı problemləri həll edilməlidir.

 

“Haker hücumları daha çox xəbər saytlarında müşahidə olunur. Buna görə də hər xəbər saytının belə işlərinə baxan yaxşı bir mütəxəsisi mütləq olmalıdır. Saytların serverinin harda yerləşməsi də çox önəmli məsələdir. Yəni daha güvənli hostinqlərə üstünlük verilməlidir”.

 

Osman Gündüz qeyd edib ki, Azərbaycan saytlarının ölkə ərazisində yerləşməsi əlçatan və problemlərin aradan qaldırlması baxımından daha faydalıdır.

 

“Bir də görürsən, saytları saxlayan yüngül yerlər var, amma orda müəyyən zaman problemlər çıxır. Sonra o problemləri həll etmək ciddi zaman alır. Mən hesab edirəm ki, zamanında bu işə diqqət yetirilməsi, mütəxəsisin sayta daim diqqət etməsi, daha keyfiyyətli resursların hazırlanması vacibdir. Təbii ki, hostinqlərin keyfiyyətli olmasına diqqət yetirmək vacibdir” -deyə o, bildirib.

 

Əməkdar jurnalisti Azər Həsrət bildirib ki, hazırda texnologiya elə bir vəziyyətdədir ki, onu müdafiə etmək çox çətindir.

 

“Amma istənilən halda müdafiə yolları var. Texniki, texnoloji tətbiqlərlə saytların qorunmasını həyata keçirmək olar. Düzdür, bu zaman saytda müəyyən ləngimələr, saytın ziyarət edilməsində çətinliklər olur. Amma başqa çarə də yoxdur. Lakin bir neçə il bundan qabaq geniş tətbiq olunan “güzgü sayt”lar var idi, yəni bir tərəfdə sayta hücum olunurdusa, digər tərəfdə onun kopyası olurdu”.

 

Azər Həsrət bildirib ki, “güzgü sayt” tətbiqindən istifadə edərək,  sayta hücum edənlər tam olaraq istəklərinə nail ola bilmirdilər.

 

“Bu da bir texnologiyadır. Saytların strukturunun qurulması zamanı belə məsələləri nəzərə almaq, xüsusilə də “bad graund” məsələsinin yüksək səviyyədə texniki həllini təmin etmək lazımdır ki, hakerlər hansısa boşluqlar tapıb hücum edə bilməsinlər. Amma bunların hamısı yenə də çıxış yolu deyil, çünki bu gün Pentaqonun saytlarına, məlumat bazalarına hakerlər hücum edə bilirsə, artıq bizim saytların qoruna biləcəyi haqqında əminliklə danışa bilmirik. Sadəcə olaraq belə hücumları zəiflədə bilərik”.

 

Hüquqşünas Əliməmməd Nuriyev bildirib ki, haker hücumuna məruz qalan sayt bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət edə bilər:

 

“Dövlət qurumlarının saytlarının təhlükəsizliyi Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinə taşırılıb, bu işlə onlar məşğul olur. Bundan əlavə, hər bir qurumun tərkibində təhlükəsizlik işlərini həyata keçirən mühafizə xidmətləri olmalıdır. Saytların hücumlardan mühafizəsi məsələsi olduqca ağır işdir, bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti tədbir görə bilər”.

 

Əliməmməd Nuriyev qeyd edib ki, ayrı-ayrı qurumların tərkibində mühafizə xidmətləri yetərli olmaya bilər, çünki bu, olduqca bahalı bir sistemdir: 

 

“Həmçinin kiber hücumdan müdafiə məsələlərindən biri də provayderlərə müraciət etməkdir. Təhlükəsizliyin təmin edilməsində provayderlərin də mühüm rolu var. Ölkədə kanalların paylanması ilə məşğul olan özəl şirkətlər də var. Kiber hücumlar peşəkarlıqla hazırlanır, ona görə bunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Düşünürəm ki, bunun üçün Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət etmək lazımdır”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Xalq artistinin sadə həyat tərzi keçirən yeganə övladı: “Qazancım maşın sürməyə imkan vermir” - MÜSAHİBƏ 15 Oktyabr 2019, 08:07 Bakıda bir nəfər intihar etmək istədi 15 Oktyabr 2019, 07:59 Türkiyə dünya çempionundan xal aldı - VİDEONƏTİCƏLƏR 15 Oktyabr 2019, 01:03 Baş qərargah rəisləri Suriyadakı əməliyyatı müzakirə etdi 15 Oktyabr 2019, 00:20 Onlar “Maşın”ın finalında 15 Oktyabr 2019, 00:04 Bu ölkə Türkiyəyə silah satışını dayandırdı 14 Oktyabr 2019, 23:43 İlham Əliyev Bakıya gələn dövlət başçıları ilə birgə şam edib - FOTOLAR 14 Oktyabr 2019, 23:22 Anasını qətlə yetirib yandıran oğul 19 il həbs cəzası aldı 14 Oktyabr 2019, 23:07 İlham Əliyev Nursultan Nazarbayevlə görüşdü - FOTOLAR 14 Oktyabr 2019, 22:49 Salyanda ağır qəza 14 Oktyabr 2019, 22:30 Cinayətkarlar 14 polisi öldürdü 14 Oktyabr 2019, 22:16 Xalqı sosial şəbəkələr vasitəsilə üsyana çağırdılar 14 Oktyabr 2019, 22:00 Türkiyə 560 terrorçunu zərərsizləşdirdi 14 Oktyabr 2019, 21:45 “Azərbaycanı haqlı mübarizəsində tək buraxmamalıyıq” - Mövlud Çavuşoğlu  14 Oktyabr 2019, 21:27 “Bizim əməkdaşlığı möhkəmlətməyimiz taleyimizə yazılıb” - Şavkat Mirziyoyev 14 Oktyabr 2019, 21:14 “Özbəkistan və Azərbaycan öz gələcəyini çoxəsrlik tarixi təməl üzərində qurur” - İlham Əliyev 14 Oktyabr 2019, 20:59 Qaxda 7 avtomobil toqquşdu: xəsarət alanlar var 14 Oktyabr 2019, 20:44 Prezident krala qızılquş hədiyyə etdi 14 Oktyabr 2019, 20:28 İlham Əliyev Ərdoğanla görüşdü - YENİLƏNİB, FOTOLAR 14 Oktyabr 2019, 20:14 "Qəbələ" yeni məşqçi ilə razılaşdı 14 Oktyabr 2019, 20:03 Keçmiş məhkumlar narkotiklə yaxalandılar 14 Oktyabr 2019, 19:57 Azərbaycana qanunsuz yolla gətirilən mobil telefonlar aşkarlanıb 14 Oktyabr 2019, 19:46 Karateçimiz dünya çempionatında qızıl medal qazanıb 14 Oktyabr 2019, 19:30 Polislər halı pisləşən sürücünün köməyinə çatdılar 14 Oktyabr 2019, 19:15 Xərçəng necə yaranır? - Nobel mükafatçısı 14 Oktyabr 2019, 19:04 Azərbaycan Prezidenti Macarıstanın Baş Naziri ilə görüşüb 14 Oktyabr 2019, 18:55 Polşa Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurası yaradılıb 14 Oktyabr 2019, 18:44 İlham Əliyev qırğızıstanlı həmkarı ilə görüşüb - FOTO 14 Oktyabr 2019, 18:34 Xəzərdə itkin düşən balıqçının axtarışları davam edir 14 Oktyabr 2019, 18:25 Ombudsman 6 saylı cəzaçəkmə müəssisəsində nöqsanlar aşkarladı 14 Oktyabr 2019, 18:14 Azercell tələbələrə TƏQAÜD fürsəti 14 Oktyabr 2019, 18:05 Ərdoğan Bakıda DANIŞDI: “Biz bir millətin övladlarıyıq” 14 Oktyabr 2019, 18:02 Əbülfəs Qarayev Bakıda vətəndaşları qəbul edib 14 Oktyabr 2019, 17:58 I Fəxri xiyabanda Məmməd Arazın xatirəsi anıldı - FOTOLAR 14 Oktyabr 2019, 17:57 Bağlanan bankların kreditorlarının NƏZƏRİNƏ - Ödəniş başlanır 14 Oktyabr 2019, 17:49