Arxiv
4 Oktyabr 2019, 17:44 | MEDİA
Kiberhücuma məruz qalan xəbər saytları - Hakerlərin arxasındakı KİMDİR?..

Azərbaycanda xəbər saytları bəzən naməlum ünvanlardan haker hücumlarına məruz qalır. Bunun nəticəsində sayta giriş məhdudlaşır, onun redaksiyadan idarəolunması çətinləşir, əksər yerlərdə həmin internet resursuna baxmaq mümkün olmur.
Bir sıra hallarda hakerlər saytın serverinə müdaxilə etməklə oradakı faylları dəyişdirib, internet resursunun işini iflic edirlər…
Müşahidələr göstərir ki. Azərbaycanda əksər saytların texniki təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə deyil.


"Multimedia" İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Modern.az-a bildirib ki, saytlar hazırlanan vaxt öncəliklə onun təhlükəsizliklə bağlı problemləri həll edilməlidir.

 

“Haker hücumları daha çox xəbər saytlarında müşahidə olunur. Buna görə də hər xəbər saytının belə işlərinə baxan yaxşı bir mütəxəsisi mütləq olmalıdır. Saytların serverinin harda yerləşməsi də çox önəmli məsələdir. Yəni daha güvənli hostinqlərə üstünlük verilməlidir”.

 

Osman Gündüz qeyd edib ki, Azərbaycan saytlarının ölkə ərazisində yerləşməsi əlçatan və problemlərin aradan qaldırlması baxımından daha faydalıdır.

 

“Bir də görürsən, saytları saxlayan yüngül yerlər var, amma orda müəyyən zaman problemlər çıxır. Sonra o problemləri həll etmək ciddi zaman alır. Mən hesab edirəm ki, zamanında bu işə diqqət yetirilməsi, mütəxəsisin sayta daim diqqət etməsi, daha keyfiyyətli resursların hazırlanması vacibdir. Təbii ki, hostinqlərin keyfiyyətli olmasına diqqət yetirmək vacibdir” -deyə o, bildirib.

 

Əməkdar jurnalisti Azər Həsrət bildirib ki, hazırda texnologiya elə bir vəziyyətdədir ki, onu müdafiə etmək çox çətindir.

 

“Amma istənilən halda müdafiə yolları var. Texniki, texnoloji tətbiqlərlə saytların qorunmasını həyata keçirmək olar. Düzdür, bu zaman saytda müəyyən ləngimələr, saytın ziyarət edilməsində çətinliklər olur. Amma başqa çarə də yoxdur. Lakin bir neçə il bundan qabaq geniş tətbiq olunan “güzgü sayt”lar var idi, yəni bir tərəfdə sayta hücum olunurdusa, digər tərəfdə onun kopyası olurdu”.

 

Azər Həsrət bildirib ki, “güzgü sayt” tətbiqindən istifadə edərək,  sayta hücum edənlər tam olaraq istəklərinə nail ola bilmirdilər.

 

“Bu da bir texnologiyadır. Saytların strukturunun qurulması zamanı belə məsələləri nəzərə almaq, xüsusilə də “bad graund” məsələsinin yüksək səviyyədə texniki həllini təmin etmək lazımdır ki, hakerlər hansısa boşluqlar tapıb hücum edə bilməsinlər. Amma bunların hamısı yenə də çıxış yolu deyil, çünki bu gün Pentaqonun saytlarına, məlumat bazalarına hakerlər hücum edə bilirsə, artıq bizim saytların qoruna biləcəyi haqqında əminliklə danışa bilmirik. Sadəcə olaraq belə hücumları zəiflədə bilərik”.

 

Hüquqşünas Əliməmməd Nuriyev bildirib ki, haker hücumuna məruz qalan sayt bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət edə bilər:

 

“Dövlət qurumlarının saytlarının təhlükəsizliyi Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinə taşırılıb, bu işlə onlar məşğul olur. Bundan əlavə, hər bir qurumun tərkibində təhlükəsizlik işlərini həyata keçirən mühafizə xidmətləri olmalıdır. Saytların hücumlardan mühafizəsi məsələsi olduqca ağır işdir, bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti tədbir görə bilər”.

 

Əliməmməd Nuriyev qeyd edib ki, ayrı-ayrı qurumların tərkibində mühafizə xidmətləri yetərli olmaya bilər, çünki bu, olduqca bahalı bir sistemdir: 

 

“Həmçinin kiber hücumdan müdafiə məsələlərindən biri də provayderlərə müraciət etməkdir. Təhlükəsizliyin təmin edilməsində provayderlərin də mühüm rolu var. Ölkədə kanalların paylanması ilə məşğul olan özəl şirkətlər də var. Kiber hücumlar peşəkarlıqla hazırlanır, ona görə bunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Düşünürəm ki, bunun üçün Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət etmək lazımdır”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Prokurorların hüquqları artırılır 30 mart 2020, 13:17 65 yaşdan yuxarı insanlara qoyulan məhdudiyyətlər deputatlara şamil edilməyəcək 30 mart 2020, 13:14 Kreditlərin gecikməsinə görə faiz və cərimələr yazılmasın - Vüqar Bayramov 30 mart 2020, 13:09 Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinə dəyişiklik edildi 30 mart 2020, 13:05 Teledərslərin sabahkı cədvəli AÇIQLANDI 30 mart 2020, 13:02 Koronavirus yayılan ölkələrdə səfirliklərimizin işi davam edir - Səməd Seyidov 30 mart 2020, 12:58 Tarixi adlarımızın dəyişdirilməsinə səs verənlər Milli Məclisdə oturub - Musa Qasımlıdan ETİRAZ 30 mart 2020, 12:52 Sabah Bakıda 19 dərəcə isti olacaq 30 mart 2020, 12:49 “Bizim istisna halımız Ermənistanla bağlıdır” - Tahir Mirkişili 30 mart 2020, 12:44 Parlamentin Toponomiya Komissiyasının yeni tərkibi formalaşdı 30 mart 2020, 12:38 Deputatların elektron səsverməsi dekabrın 30-dək qüvvəyə minir 30 mart 2020, 12:35 Koronavirusu yox edən dərman TAPILDI: 7 ölkədə uğurla sınaqdan keçdi 30 mart 2020, 12:33 “Onlayn iclas zamanı internet kəsilsə, necə səs verəcəyik?” - Deputat 30 mart 2020, 12:28 Ermənistanda daha 58 nəfər koronavirusa yoluxub 30 mart 2020, 12:27 Deputatın statusu haqqında qanuna dəyişiklik edildi 30 mart 2020, 12:23 Deputatlar seçicisi olmayan şəxslərin müdafiəsinə qalxa bilməz - Siyavuş Novruzov 30 mart 2020, 12:20 Deputat Operativ qərargaha irad tutdu: “Özləri yaxın oturub bizə deyirlər, məsafə saxlayın” 30 mart 2020, 12:18 Şirkətlər işçiləri ixtisar etməsin - Deputatdan ÇAĞIRIŞ 30 mart 2020, 12:16 Milli Məclisin iclasının onlayn keçirilməsi üçün iş aparılır - Sahibə Qafarova 30 mart 2020, 12:11 Azərbaycanda məhkumların evə buraxılması davam etdirilir - RƏSMİ 30 mart 2020, 12:10 İcbari tibbi sığortanın mərhələli tətbiqi müddəti UZADILDI 30 mart 2020, 12:08 SOCAR-dan benzin AÇIQLMASI 30 mart 2020, 12:07 Koronavirusdan nə qədər insan öləcək? – Dünya alimlərindən BƏDBİN PROQNOZLAR 30 mart 2020, 12:02 Daha bir rayona giriş-çıxış BAĞLANDI 30 mart 2020, 12:01 Evdə qalaq, bostan əkək, ekoloji təmiz məhsul yetişdirək 30 mart 2020, 12:00 Milli Məclisdə TƏKLİF - Kommunal xərclər və kreditlər sıfırlansın! 30 mart 2020, 11:59 65 yaş məhdudiyyəti təqaüdçülərə aid edilməlidir, işləyənlərə yox - Deputatdan ETİRAZ 30 mart 2020, 11:54 Deputat koronavirusla mübarizədə həyatını itirən həkimlərlə bağlı təklif verdi 30 mart 2020, 11:47 Deputatdan təklif: “İki övladı olanlar hərbi xidmətdən azad edilməlidir” 30 mart 2020, 11:41 Azərbaycanda hərbi xidmətə çağırış iki dəfəyə keçirilsin - Milli Məclisdə təklif 30 mart 2020, 11:35 Sağlamlığın təməl daşları - “Elə bir xəstəm olmayıb ki, bu 4 bitkidən birini yazmayım” - Xalq TƏBABƏTİ 30 mart 2020, 11:34 “Biz üç virusa qarşı mübarizə aparırıq”  - Siyavuş Novruzov   30 mart 2020, 11:32 Azərbaycanda  hərbi xidmətə çağırış müddəti UZADILDI 30 mart 2020, 11:30 Deputatlar iclasa maskada gəliblər 30 mart 2020, 11:26 Biz bu virusu hərbi hissələrə daşıya bilmərik - Ziyafət Əsgərov 30 mart 2020, 11:24