Arxiv
4 Oktyabr 2019, 17:44 | MEDİA
Kiberhücuma məruz qalan xəbər saytları - Hakerlərin arxasındakı KİMDİR?..

Azərbaycanda xəbər saytları bəzən naməlum ünvanlardan haker hücumlarına məruz qalır. Bunun nəticəsində sayta giriş məhdudlaşır, onun redaksiyadan idarəolunması çətinləşir, əksər yerlərdə həmin internet resursuna baxmaq mümkün olmur.
Bir sıra hallarda hakerlər saytın serverinə müdaxilə etməklə oradakı faylları dəyişdirib, internet resursunun işini iflic edirlər…
Müşahidələr göstərir ki. Azərbaycanda əksər saytların texniki təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə deyil.


"Multimedia" İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Modern.az-a bildirib ki, saytlar hazırlanan vaxt öncəliklə onun təhlükəsizliklə bağlı problemləri həll edilməlidir.

 

“Haker hücumları daha çox xəbər saytlarında müşahidə olunur. Buna görə də hər xəbər saytının belə işlərinə baxan yaxşı bir mütəxəsisi mütləq olmalıdır. Saytların serverinin harda yerləşməsi də çox önəmli məsələdir. Yəni daha güvənli hostinqlərə üstünlük verilməlidir”.

 

Osman Gündüz qeyd edib ki, Azərbaycan saytlarının ölkə ərazisində yerləşməsi əlçatan və problemlərin aradan qaldırlması baxımından daha faydalıdır.

 

“Bir də görürsən, saytları saxlayan yüngül yerlər var, amma orda müəyyən zaman problemlər çıxır. Sonra o problemləri həll etmək ciddi zaman alır. Mən hesab edirəm ki, zamanında bu işə diqqət yetirilməsi, mütəxəsisin sayta daim diqqət etməsi, daha keyfiyyətli resursların hazırlanması vacibdir. Təbii ki, hostinqlərin keyfiyyətli olmasına diqqət yetirmək vacibdir” -deyə o, bildirib.

 

Əməkdar jurnalisti Azər Həsrət bildirib ki, hazırda texnologiya elə bir vəziyyətdədir ki, onu müdafiə etmək çox çətindir.

 

“Amma istənilən halda müdafiə yolları var. Texniki, texnoloji tətbiqlərlə saytların qorunmasını həyata keçirmək olar. Düzdür, bu zaman saytda müəyyən ləngimələr, saytın ziyarət edilməsində çətinliklər olur. Amma başqa çarə də yoxdur. Lakin bir neçə il bundan qabaq geniş tətbiq olunan “güzgü sayt”lar var idi, yəni bir tərəfdə sayta hücum olunurdusa, digər tərəfdə onun kopyası olurdu”.

 

Azər Həsrət bildirib ki, “güzgü sayt” tətbiqindən istifadə edərək,  sayta hücum edənlər tam olaraq istəklərinə nail ola bilmirdilər.

 

“Bu da bir texnologiyadır. Saytların strukturunun qurulması zamanı belə məsələləri nəzərə almaq, xüsusilə də “bad graund” məsələsinin yüksək səviyyədə texniki həllini təmin etmək lazımdır ki, hakerlər hansısa boşluqlar tapıb hücum edə bilməsinlər. Amma bunların hamısı yenə də çıxış yolu deyil, çünki bu gün Pentaqonun saytlarına, məlumat bazalarına hakerlər hücum edə bilirsə, artıq bizim saytların qoruna biləcəyi haqqında əminliklə danışa bilmirik. Sadəcə olaraq belə hücumları zəiflədə bilərik”.

 

Hüquqşünas Əliməmməd Nuriyev bildirib ki, haker hücumuna məruz qalan sayt bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət edə bilər:

 

“Dövlət qurumlarının saytlarının təhlükəsizliyi Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinə taşırılıb, bu işlə onlar məşğul olur. Bundan əlavə, hər bir qurumun tərkibində təhlükəsizlik işlərini həyata keçirən mühafizə xidmətləri olmalıdır. Saytların hücumlardan mühafizəsi məsələsi olduqca ağır işdir, bununla bağlı Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti tədbir görə bilər”.

 

Əliməmməd Nuriyev qeyd edib ki, ayrı-ayrı qurumların tərkibində mühafizə xidmətləri yetərli olmaya bilər, çünki bu, olduqca bahalı bir sistemdir: 

 

“Həmçinin kiber hücumdan müdafiə məsələlərindən biri də provayderlərə müraciət etməkdir. Təhlükəsizliyin təmin edilməsində provayderlərin də mühüm rolu var. Ölkədə kanalların paylanması ilə məşğul olan özəl şirkətlər də var. Kiber hücumlar peşəkarlıqla hazırlanır, ona görə bunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Düşünürəm ki, bunun üçün Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət etmək lazımdır”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Notariusun evindən 374 min manat oğurlayan şəxslərə hökm oxundu 17 Oktyabr 2019, 18:55 Fuad Qəhrəmanlı və Zümrüd Yağmurun boşanma məhkəməsi təxirə düşdü 17 Oktyabr 2019, 18:41 Şəhid xanımı xarici jurnalistlərlə Quba Soyqırım Məzarlığında - FOTO 17 Oktyabr 2019, 18:30 Minsk qrupundan Qarabağla bağlı nikbin BƏYANAT 17 Oktyabr 2019, 18:20 Deputatlar Prezidentin Saleh Məmmədovu qəbul etməsindən DANIŞDILAR 17 Oktyabr 2019, 18:19 65 xarici jurnalist 3 gün Azərbaycanda – FOTOLAR 17 Oktyabr 2019, 18:17 Hərbi Dəniz Qüvvələrində taktiki təlim keçirilir   17 Oktyabr 2019, 17:56 “Sanksiya ritorikaları 70 illik NATO alyans ruhu ilə uyğun gəlmir” - Türk ordusundan ETİRAZ 17 Oktyabr 2019, 17:54 Zakir Həsənov Pekinə gedəcək 17 Oktyabr 2019, 17:53 Bakıda rəisin evindən yarım milyonluq oğurluq edən şəxslərə hökm oxunub 17 Oktyabr 2019, 17:41 Manat sabah bu məzənnədə olacaq 17 Oktyabr 2019, 17:39 İcra Hakimiyyəti Tərtərdəki aksiyanı TƏSDİQLƏDİ: “Yayılan video yenidir” 17 Oktyabr 2019, 17:24 Gənclər Fondunun qrant müsabiqəsinin nəticəsini ELAN ETDİ 17 Oktyabr 2019, 17:20 Ukrayna Azərbaycanlıları Radası: diaspor siyasətində nə dəyişir 17 Oktyabr 2019, 17:15 İlham Əliyevdən çoxmənzilli binaların lift təsərrüfatı ilə bağlı SƏRƏNCAM 17 Oktyabr 2019, 17:12 Serbiyada təhsil üçün TƏQAÜD proqramı elan olundu 17 Oktyabr 2019, 17:10 Azərbaycan Frankfurt Beynəlxalq Kitab Sərgisində təmsil olunur 17 Oktyabr 2019, 17:10 Prezident Yuxarı Şirvan kanalı ilə bağlı sərəncam imzaladı 17 Oktyabr 2019, 17:06 Sabah bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı qərar veriləcək 17 Oktyabr 2019, 17:01 Prezident Saleh Məmmədovu qəbuluna çağırdı: “Belə də davam edin!” 17 Oktyabr 2019, 17:00 Mariya Zaxarova rəsmi Bakının etiraz notasına REAKSİYA VERDİ 17 Oktyabr 2019, 16:59 Elina Hacıyevanın anasından Prezidentə MÜRACİƏT 17 Oktyabr 2019, 16:56 Rektor əmr İMZALADI - Universitet müəllimlərinin maaşı 25 faiz artdı 17 Oktyabr 2019, 16:51 Hulusi Akardan şok AÇIQLAMA: “Terrorçular kimyəvi silahdan istifadə edib günahı üzərimizə atmağa çalışır" 17 Oktyabr 2019, 16:49 Prezidentdən Faiq Qarayevlə bağlı SƏRƏNCAM 17 Oktyabr 2019, 16:41 Putin şəxsən “İsgəndər” raketlərinin sınağını keçirdi 17 Oktyabr 2019, 16:36 Dövlət Nəzarət Təhlükəsizlik Departamentinin rəhbəri HƏBS edildi 17 Oktyabr 2019, 16:33 Zakir Həsənov həmsədrlərlə müzakirə apardı 17 Oktyabr 2019, 16:28 Goranboyda Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd olundu   17 Oktyabr 2019, 16:20 “Biznesdə məmur sahibkarlığı aradan qaldırılsın!” - Deputatdan 8 TƏKLİF 17 Oktyabr 2019, 16:15 “Azərişıq” 9 yaşlı Zəhranın xərclərini qarşılayacaq? - AÇIQLAMA 17 Oktyabr 2019, 15:51 BMU-nun tələbələri beynəlxalq təlimdə iştirak edəcəklər 17 Oktyabr 2019, 15:47 DİN və Baş Prokurorluq Milli Şuraya mitinq XƏBƏRDARLIĞI ETDİ 17 Oktyabr 2019, 15:27 “Türkologiya” jurnalının 3-cü sayı çapdan çıxıb 17 Oktyabr 2019, 15:25 Həmsədrlər “Qarabağın azərbaycanlı icması” ilə görüşdü 17 Oktyabr 2019, 15:18