Arxiv
5 Oktyabr 2019, 14:41 | TƏHSİL
İdeal müəllim şagirdlərində dərsə həvəs və rəğbəti necə qazandırmalı?  - Fuat Bakışlı yazır

Hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının Arkanzas ştatında Dövlət Akademiyasında riyaziyyat müəllimi işləməklə yanaşı, təhsil meneceri kimi də fəaliyyət göstərən Fuat Bakışlı şagir-müəllim münasibətlərinə toxunub.

“Müəllimlər Günü”ndə Modern.az elm adamının həmin yazısını oxuculara təqdim edir.

 

Şagirdin qabiliyyətlərinə görə hədəf təyin edilməli və o hədəf istiqamətində həvəs və rəğbət aşılanmalıdır. Bu şəkildə şagirdin həm zehni, həm də fiziki cəhətdən o istiqamətdə məşğul olması təmin olunmalıdır. Bununla yanaşı ən yüksək hədəfin də vətən və milli-mənəvi dəyərlər olduğu tez-tez xatırladılmalı və şagirdin o hədəfi əldə etməsi üçün həvəs və səylə çalışması təmin edilməlidir. 

 

Müəllimin üzərinə düşən vəzifələr nələrdən ibarətdir?

Müəllim şagirdlərinə qarşı sevgi, şəfqət və mərhəmət hissi ilə yanaşmalıdır. Bunun üçün müəllim daima onların əhvallarını soruşmalı, dərsləri ilə maraqlanmalı və onların maddi və mənəvi problemləri ilə məşğul olmalıdır. Ancaq burada müəllim çox incə bir nüansa diqqət etməlidir ki, daha sonra şagirdlər müəllimin bu cəhətindən faydalanıb sui-istifadə etməsinlər. Bunun üçün də şagird-müəllim münasibətlərində aradakı məsafəni qorumalı, lazım gələrsə, nizam-intizamı saxlamasını bacarmalıdır. Buna görə də müəllim sevgi və mərhəmət balansında şagirdlərlə olan əlaqəsini çox düzgün qurmalıdır. Məsələn, onlara bir səbəb olmadan əsəbiləşməməli, yersiz danışmamalı, sakit şəkildə, həmişəki təbii vəziyyəti ilə müraciət etməli, onları döyməməli, qürurlarını qıran davranışlar sərgiləməməlidir. Müəllim mövzunu şagirdlərlə birlikdə dərs əsnasında sual-cavabla və ya başqa hər hansı bir fəaliyyətlə aktivləşdirməlidir. Dərs əsnasında yerində və vaxtında olmaq şərti ilə zarafat etməyi də vərdiş şəklinə salmalıdır. Əgər müəllim dərs əsnasında müəyyən zarafatlarla şagirdlərin yorğunluqlarını aradan qaldıra bilməzsə, o zaman şagirdlər bunu öz dostları ilə etmək məcburiyyətində qalacaqlar. Bu zaman dərsdə səs-küy, gurultu qopacaq və sinfi ələ almaq çətinləşəcək. 

 

İdeal müəllim başqalarına təsirli, faydalı ola bilmək üçün özündə hansı

xarakter və davranışları əks etdirməlidir?

  • İnandırıcı və təsir edici nitqə malik olmalıdır.

 — Başqalarına nümunə olmalı, dediyi sözün əslinə riayət edəcək davranışlar sərgiləməlidir. 

— Təltif və təqdir etməyi bacarmalıdır. İdeal müəllim verilən tapşırıqları lazımi şəkildə yerinə yetirən, nümunəvi şagirdləri mükafatlandırmalıdır. 

— Şagirdlərini xeyirxah insanlarla tanış edib onların yaxşı mühitdə olmalarını təmin etməlidir. 

— Şagirdlərə milli-mənəvi dəyərləri təbliğ edən kitablar verərək onların mütəmadi olaraq oxu nmasını təmin etməlidir. 

— Şagirdlərinə qabiliyyətlərinə görə hədəf müəyyənləşdirməli, o hədəfə çatmaları üçün müxtəlif tapşırıqlar verməli və beləliklə, şagirdlərin vaxtlarını boş keçirmələrinə yol verməməlidir. 

— Bütün bunlarla yanaşı şagirdin tədqiqat aparıcı bir ruha və fərasətli bir zəkaya malik olmaları üçün də əzmkarlıq və təmkinlə səy göstərməlidir.

 

Müvəffəq müəllim  necə olamalıdır?

Hər hansı bir şəxs müəllimlikdə uğur əldə etmək üçün 3 əsas işi özü üçün prinsip hesab etməlidir: Öyrənmə, yaşama (tətbiq etmə) və öyrətmə.

 

Öyrənmə 

Müvəffəq və işində səmərəli müəllim doğruları axtaran xarakterə malik olmalıdır. Dünyada mövcud olmağımız, varlığımızı davam etdirməyimiz, dünya miqyasında sözü keçən bir millət ola bilməyimiz üçün öyrənməli, düşünmə- li, problemləri fi kirləşərək həll etməli və düşüncəni əngəl- ləyən və bizi düşünməz hala gətirən faktorlardan uzaq olmalıyıq. Müəllim daima ciddi əsərlər oxuyaraq, oxuduqlarından xülasələr çıxararaq daima özünü yeniləməli və inkişaf etdirməlidir. Elmi, ədəbi, əxlaqi, tərbiyəvi kitablar oxumalı və onlardan fikirlər çıxarmalıdır. Bunun sayəsində insa- nın düşüncə forması inkişaf edər və xəyal gücü qüvvətlənər. Müəllim yalnız özü deyil, şagirdlərini də hər ay heç olmaz- sa bir kitab oxumağa sövq etməli və oxuyub-oxumadıqları- nı tez-tez soruşub təqib etməlidir. 

 

Yaşama (tətbiq etmə) 

Elm tətbiq edilmək üçün öyrənilir və öyrədilir. Əgər bir adam öyrəndiklərini tətbiq etməyəcəksə, bir çox şeylər öyrənməklə boş işlərlə məşğul olmuş və qiymətli vaxtını boş yerə xərcləmiş olmazmı? Bu mənada müəllimin sahib olduğu imkanları dəyərləndirməsi və bildiklərini praktika- da tətbiq etməsi lazımdır. Əgər dediklərini öz həyatında yaşaması ilə göstərməzsə, danışdıqlarına heç kim qulaq asmaz və nümunə götürməz. Ona görə də əgər bir müəllim müəllimlikdə müvəff əqiyyət əldə etmək istəyirsə, ilk öncə öz şəxsi həyatını və çalışmalarını nizamlamalıdır. Ailə və- ziyyəti və nizamı düzgün olmalıdır ki, başqalarına da nə- sihət etdikdə təsir edə bilsin. 

 

Öyrətmə 

Məsələləri istər yazılı, istərsə də şifahi öyrədərkən  nələrə diqqət etmək lazımdır?

Nə isə öyrədərkən qarşı tərəfin qabiliyyət və istedadını müəyyənləşdirib, ondan sonra qarşı tərəfin səviyyəsinə uyğun izah edilməlidir. İzah əsnasında bənzətmələr, nümu- nələr çox vacibdir. Məsələləri izah edərkən üslub da əsas şərtlərdən biridir. Üslub şəff af, aydın, sadə olmaqla yanaşı mənalı və düşündürücü olmalıdır. 

Nə isə izah edərkən özümüzü qarşı tərəfin yerinə qoyub ondan sonra danışmalıyıq. Yəni hər kəsin başa düşə- cəyi şəkildə sadə cümlələrə daha çox yer ayırmalıyıq. İzah zamanı analiz və təhlil çox vacib məsələlərdən biridir. Bu- na əsasən izah edəcəyimiz mövzunu hissələrə bölməli ondan sonra izah etməliyik. İzah həmişə asandan çətinə doğ- ru inkişaf etdirilməlidir. Öyrədilən mövzuda nə(mövzu), necə(metod), nə üçün(məqsəd), nə ilə (predmet) suallarına cavab verilməlidir. Öyrədiləcək mövzuya hakim olunmalı- dır. Belə ki, o mövzu ilə bağlı bizim ağlımızda heç bir qaranlıq yer qalmamalıdır.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
"Quş qripi" ilə bağlı monitorinqlərə başlanılır 12 Dekabr 2019, 16:44 Diaspor fəalları Kiyevdə Heydər Əliyevi andı - FOTOLAR 12 Dekabr 2019, 16:38 YAP-dan Siyavuş Novruzov AÇIQLAMASI: “Seçkidə əsas namizədlərdən olacaq” 12 Dekabr 2019, 16:36 Vasif Talıbov yeni qurum yaratdı 12 Dekabr 2019, 16:30 Tahir Kərimlinin partiyası da seçkilərə gedir 12 Dekabr 2019, 16:23 Bakı metrosunun iş vaxtı uzadıldı    12 Dekabr 2019, 16:16 Əli Əhmədov Zelenski ilə görüşüb 12 Dekabr 2019, 16:10 Ermənilər kilsəyə, məhkəməyə və siyasi partiyalara inamı itirib - SORĞU 12 Dekabr 2019, 16:01 Bakı-Məşhəd istiqamətində birbaşa uçuşlar başlanır 12 Dekabr 2019, 15:55 Azercell-dən 5G virtual oyunları və fotomüsabiqə! 12 Dekabr 2019, 15:50 Çempionlar Liqası: 1/8 final mərhələsinin püşkatmasının vaxtı bilindi 12 Dekabr 2019, 15:44 Heydər Əliyev Mərkəzi ümummilli liderin anım günü ilə bağlı videoçarx hazırlayıb 12 Dekabr 2019, 15:38 “Tərəflərin qarşılıqlı məqbul həll yolu tapması üçün hər şeyi edəcəyik” - Mariya Zaxarova 12 Dekabr 2019, 15:32 Xalq artisti xəstəxanalıq oldu 12 Dekabr 2019, 15:24 “Təəssüf ki, GUAM ciddi bir quruma çevrilmədi” - Ekspert 12 Dekabr 2019, 15:18 Heydər Əliyevin tarixi çıxışı: “Mənə deyiləndə ki, “Jurnalistlərin dostu” seçilmişəm, əvvəl inanmadım”  12 Dekabr 2019, 15:17 Bakıətrafı magistral yollarda hərəkət məhdudlaşdırılacaq 12 Dekabr 2019, 15:12 Heydər Əliyevin abidəsi önündə düşüncələr - Abbas Əliyev YAZIR 12 Dekabr 2019, 14:58 Tarix İnstitutu Heydər Əliyev İnstitutunun yaradılması ideyasını DƏSTƏKLƏDİ 12 Dekabr 2019, 14:53 Diaqnostik qiymətləndirmədən sonra psixoloqların maaşı artacaq? - Nazirlikdən açıqlama 12 Dekabr 2019, 14:49 Gürcüstan parlamentində İNSİDENT – Deputatlar evakuasiya olundu 12 Dekabr 2019, 14:39 Nazir müavinindən direktorlar və təhsil şöbələrinin müdirlərinə XƏBƏRDARLIQ 12 Dekabr 2019, 14:37 Yeni il bayramında məktəblərdə neçə gün tətil olacaq? - Nazir müavinindən AÇIQLAMA 12 Dekabr 2019, 14:29 “Türk dünyasına Heydər Əliyev kimi lider hər zaman gəlmir” - Türkiyə səfiri 12 Dekabr 2019, 14:26 Polis 90 yaşlı qadına qarşı quldurluq edəni SAXLADI - FOTO 12 Dekabr 2019, 14:16 İrandan Azərbaycana 2 kiloqramdan çox heroin gətirən şəxs saxlanılıb 12 Dekabr 2019, 14:04 Nazirlik Gürcüstanda azərbaycanlı şagirdlərin dərsliklərlə təmin olunmasını öz üzərinə GÖTÜRDÜ 12 Dekabr 2019, 13:57 Azərbaycanda otellərin ulduzlaşma prosesi necə aparılacaq? 12 Dekabr 2019, 13:55 Gəncədə Ümummilli liderin xatirəsi ehtiramla yad edilib - FOTO   12 Dekabr 2019, 13:50 Məmur olmaq istəyənlərin nəzərinə! 12 Dekabr 2019, 13:42 Özünü metroda qatar yoluna atan şəxsin kimliyi məlum oldu - RƏSMİ 12 Dekabr 2019, 13:39 Koçaryan xərçəng xəstəliyindən müalicə alır 12 Dekabr 2019, 13:30 Bu jurnalistlərə “Beynəlxalq media vəsiqəsi” verildi - ADLAR 12 Dekabr 2019, 13:28 “Zəifliklərini ört-basdır etmək üçün seçkiyə getmək istəmirlər” - YAP-dan AÇIQLAMA 12 Dekabr 2019, 13:19 “Nar”ın müsabiqəsinə qoşul, Yeni ili Moskvada qarşıla!    12 Dekabr 2019, 13:11