Arxiv
5 Oktyabr 2019, 14:41 | TƏHSİL
İdeal müəllim şagirdlərində dərsə həvəs və rəğbəti necə qazandırmalı?  - Fuat Bakışlı yazır

Hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının Arkanzas ştatında Dövlət Akademiyasında riyaziyyat müəllimi işləməklə yanaşı, təhsil meneceri kimi də fəaliyyət göstərən Fuat Bakışlı şagir-müəllim münasibətlərinə toxunub.

“Müəllimlər Günü”ndə Modern.az elm adamının həmin yazısını oxuculara təqdim edir.

 

Şagirdin qabiliyyətlərinə görə hədəf təyin edilməli və o hədəf istiqamətində həvəs və rəğbət aşılanmalıdır. Bu şəkildə şagirdin həm zehni, həm də fiziki cəhətdən o istiqamətdə məşğul olması təmin olunmalıdır. Bununla yanaşı ən yüksək hədəfin də vətən və milli-mənəvi dəyərlər olduğu tez-tez xatırladılmalı və şagirdin o hədəfi əldə etməsi üçün həvəs və səylə çalışması təmin edilməlidir. 

 

Müəllimin üzərinə düşən vəzifələr nələrdən ibarətdir?

Müəllim şagirdlərinə qarşı sevgi, şəfqət və mərhəmət hissi ilə yanaşmalıdır. Bunun üçün müəllim daima onların əhvallarını soruşmalı, dərsləri ilə maraqlanmalı və onların maddi və mənəvi problemləri ilə məşğul olmalıdır. Ancaq burada müəllim çox incə bir nüansa diqqət etməlidir ki, daha sonra şagirdlər müəllimin bu cəhətindən faydalanıb sui-istifadə etməsinlər. Bunun üçün də şagird-müəllim münasibətlərində aradakı məsafəni qorumalı, lazım gələrsə, nizam-intizamı saxlamasını bacarmalıdır. Buna görə də müəllim sevgi və mərhəmət balansında şagirdlərlə olan əlaqəsini çox düzgün qurmalıdır. Məsələn, onlara bir səbəb olmadan əsəbiləşməməli, yersiz danışmamalı, sakit şəkildə, həmişəki təbii vəziyyəti ilə müraciət etməli, onları döyməməli, qürurlarını qıran davranışlar sərgiləməməlidir. Müəllim mövzunu şagirdlərlə birlikdə dərs əsnasında sual-cavabla və ya başqa hər hansı bir fəaliyyətlə aktivləşdirməlidir. Dərs əsnasında yerində və vaxtında olmaq şərti ilə zarafat etməyi də vərdiş şəklinə salmalıdır. Əgər müəllim dərs əsnasında müəyyən zarafatlarla şagirdlərin yorğunluqlarını aradan qaldıra bilməzsə, o zaman şagirdlər bunu öz dostları ilə etmək məcburiyyətində qalacaqlar. Bu zaman dərsdə səs-küy, gurultu qopacaq və sinfi ələ almaq çətinləşəcək. 

 

İdeal müəllim başqalarına təsirli, faydalı ola bilmək üçün özündə hansı

xarakter və davranışları əks etdirməlidir?

  • İnandırıcı və təsir edici nitqə malik olmalıdır.

 — Başqalarına nümunə olmalı, dediyi sözün əslinə riayət edəcək davranışlar sərgiləməlidir. 

— Təltif və təqdir etməyi bacarmalıdır. İdeal müəllim verilən tapşırıqları lazımi şəkildə yerinə yetirən, nümunəvi şagirdləri mükafatlandırmalıdır. 

— Şagirdlərini xeyirxah insanlarla tanış edib onların yaxşı mühitdə olmalarını təmin etməlidir. 

— Şagirdlərə milli-mənəvi dəyərləri təbliğ edən kitablar verərək onların mütəmadi olaraq oxu nmasını təmin etməlidir. 

— Şagirdlərinə qabiliyyətlərinə görə hədəf müəyyənləşdirməli, o hədəfə çatmaları üçün müxtəlif tapşırıqlar verməli və beləliklə, şagirdlərin vaxtlarını boş keçirmələrinə yol verməməlidir. 

— Bütün bunlarla yanaşı şagirdin tədqiqat aparıcı bir ruha və fərasətli bir zəkaya malik olmaları üçün də əzmkarlıq və təmkinlə səy göstərməlidir.

 

Müvəffəq müəllim  necə olamalıdır?

Hər hansı bir şəxs müəllimlikdə uğur əldə etmək üçün 3 əsas işi özü üçün prinsip hesab etməlidir: Öyrənmə, yaşama (tətbiq etmə) və öyrətmə.

 

Öyrənmə 

Müvəffəq və işində səmərəli müəllim doğruları axtaran xarakterə malik olmalıdır. Dünyada mövcud olmağımız, varlığımızı davam etdirməyimiz, dünya miqyasında sözü keçən bir millət ola bilməyimiz üçün öyrənməli, düşünmə- li, problemləri fi kirləşərək həll etməli və düşüncəni əngəl- ləyən və bizi düşünməz hala gətirən faktorlardan uzaq olmalıyıq. Müəllim daima ciddi əsərlər oxuyaraq, oxuduqlarından xülasələr çıxararaq daima özünü yeniləməli və inkişaf etdirməlidir. Elmi, ədəbi, əxlaqi, tərbiyəvi kitablar oxumalı və onlardan fikirlər çıxarmalıdır. Bunun sayəsində insa- nın düşüncə forması inkişaf edər və xəyal gücü qüvvətlənər. Müəllim yalnız özü deyil, şagirdlərini də hər ay heç olmaz- sa bir kitab oxumağa sövq etməli və oxuyub-oxumadıqları- nı tez-tez soruşub təqib etməlidir. 

 

Yaşama (tətbiq etmə) 

Elm tətbiq edilmək üçün öyrənilir və öyrədilir. Əgər bir adam öyrəndiklərini tətbiq etməyəcəksə, bir çox şeylər öyrənməklə boş işlərlə məşğul olmuş və qiymətli vaxtını boş yerə xərcləmiş olmazmı? Bu mənada müəllimin sahib olduğu imkanları dəyərləndirməsi və bildiklərini praktika- da tətbiq etməsi lazımdır. Əgər dediklərini öz həyatında yaşaması ilə göstərməzsə, danışdıqlarına heç kim qulaq asmaz və nümunə götürməz. Ona görə də əgər bir müəllim müəllimlikdə müvəff əqiyyət əldə etmək istəyirsə, ilk öncə öz şəxsi həyatını və çalışmalarını nizamlamalıdır. Ailə və- ziyyəti və nizamı düzgün olmalıdır ki, başqalarına da nə- sihət etdikdə təsir edə bilsin. 

 

Öyrətmə 

Məsələləri istər yazılı, istərsə də şifahi öyrədərkən  nələrə diqqət etmək lazımdır?

Nə isə öyrədərkən qarşı tərəfin qabiliyyət və istedadını müəyyənləşdirib, ondan sonra qarşı tərəfin səviyyəsinə uyğun izah edilməlidir. İzah əsnasında bənzətmələr, nümu- nələr çox vacibdir. Məsələləri izah edərkən üslub da əsas şərtlərdən biridir. Üslub şəff af, aydın, sadə olmaqla yanaşı mənalı və düşündürücü olmalıdır. 

Nə isə izah edərkən özümüzü qarşı tərəfin yerinə qoyub ondan sonra danışmalıyıq. Yəni hər kəsin başa düşə- cəyi şəkildə sadə cümlələrə daha çox yer ayırmalıyıq. İzah zamanı analiz və təhlil çox vacib məsələlərdən biridir. Bu- na əsasən izah edəcəyimiz mövzunu hissələrə bölməli ondan sonra izah etməliyik. İzah həmişə asandan çətinə doğ- ru inkişaf etdirilməlidir. Öyrədilən mövzuda nə(mövzu), necə(metod), nə üçün(məqsəd), nə ilə (predmet) suallarına cavab verilməlidir. Öyrədiləcək mövzuya hakim olunmalı- dır. Belə ki, o mövzu ilə bağlı bizim ağlımızda heç bir qaranlıq yer qalmamalıdır.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Fişəng fabrikindəki partlayışda ölü sayı artdı - VİDEO 4 İyul 2020, 00:53 Böyük Britaniyada koronavurudan 137 nəfər öldü 4 İyul 2020, 00:41 “İki gün ev şəraitində müalicə alıb, qızdırması düşmüşdü” - Etibar Babayevin xanımı 4 İyul 2020, 00:29 16 şəhər və rayonda iki günlük ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır 4 İyul 2020, 00:16 Bakı metrosu bu gündən iyulun 20-dək İŞLƏMƏYƏCƏK 4 İyul 2020, 00:04 DOST mərkəzləri xüsusi karantin günlərində də fəaliyyət göstərəcək 3 İyul 2020, 23:56 Bərdədə 7 yaşlı uşaq bacısını öldürdü 3 İyul 2020, 23:43 Prezident yazıçı-dramaturq, şair Əmir Pəhləvana ev bağışladı 3 İyul 2020, 23:31 Bərdədə yol kənarında meyvə-tərəvəz satan şəxsi avtomobil vurdu 3 İyul 2020, 23:21 Daha həkim koronavirusdan öldü 3 İyul 2020, 23:06 Xəlifəlik qurmaq istəyənlər yaxalandı 3 İyul 2020, 22:53 “Fəxri ad davası aparan elə adamlar var ki, jurnalistikanın baş hərfindən xəbəri yoxdur” - Baş redaktor 3 İyul 2020, 22:46 Rusiya ölkəyə miqrantların axınında maraqlıdır 3 İyul 2020, 22:33 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstanda qətl törədib 3 İyul 2020, 22:19 Minsk qrupu xalqları müharibəyə hazırlayır 3 İyul 2020, 22:07 Türkiyədə 178 278  nəfər koronavirusdan sağalıb 3 İyul 2020, 21:54 Saatlı sakini intihar edib 3 İyul 2020, 21:37 Milyonlarla vəsait əldə edən şirkətlərin BENEFİSİAR SAHİBİ 3 İyul 2020, 21:23 Birinci xanım koronavirusdan sağaldı 3 İyul 2020, 21:09 Hindistanda yerli koronavirus vaksininin sınaqları başlayır 3 İyul 2020, 20:49 Yaponiyada koronavirusa yoluxanların sayı 20 mini ötdü 3 İyul 2020, 20:33 Xarici işlər naziri koronavirusa YOLUXDU 3 İyul 2020, 20:16 Mehriban Əliyeva şəhid ailəsinin mənzil problemini həll etdi - FOTOLAR 3 İyul 2020, 20:00 “Şərəfi olan adam vəzifədən asılı olmayaraq şərəfsizlik eləmir” - MÜSAHİBƏ 3 İyul 2020, 19:40 Vətəndaşların nəzərinə - “ASAN xidmət” və  “ASAN Kommunal” 4 gün işləməyəcək 3 İyul 2020, 19:32 Yeni tədris ili avqustun 31-dən başlayacaq - Türkiyədə 3 İyul 2020, 19:24 Saatlının su problemi nəzarətə götürüldü 3 İyul 2020, 19:17 “Qanun dəyişməyincə, kamera vasitəsilə cərimə yazılmayacaq” - Rəsmi 3 İyul 2020, 19:10 Apteklərdə dərman çatışmazlığı var? - Prezidentin köməkçisindən cavab 3 İyul 2020, 19:01 Baş redaktor koronavirusdan sağaldı 3 İyul 2020, 18:58 Krediti olanlara güzəşt ediləcək? - AÇIQLAMA 3 İyul 2020, 18:55 Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin vəzifəsi artırıldı 3 İyul 2020, 18:50 TƏBİB sədri özəl xəstəxanalardan narazıdır - məlumatlar bizə gec daxil olur 3 İyul 2020, 18:45 Şeyx din xadimlərini topladı - FOTO 3 İyul 2020, 18:42 Şahmar Mövsümov:Testin özünün etibarlılığı 70 faizdir 3 İyul 2020, 18:36