Arxiv
5 Oktyabr 2019, 14:41 | TƏHSİL
İdeal müəllim şagirdlərində dərsə həvəs və rəğbəti necə qazandırmalı?  - Fuat Bakışlı yazır

Hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının Arkanzas ştatında Dövlət Akademiyasında riyaziyyat müəllimi işləməklə yanaşı, təhsil meneceri kimi də fəaliyyət göstərən Fuat Bakışlı şagir-müəllim münasibətlərinə toxunub.

“Müəllimlər Günü”ndə Modern.az elm adamının həmin yazısını oxuculara təqdim edir.

 

Şagirdin qabiliyyətlərinə görə hədəf təyin edilməli və o hədəf istiqamətində həvəs və rəğbət aşılanmalıdır. Bu şəkildə şagirdin həm zehni, həm də fiziki cəhətdən o istiqamətdə məşğul olması təmin olunmalıdır. Bununla yanaşı ən yüksək hədəfin də vətən və milli-mənəvi dəyərlər olduğu tez-tez xatırladılmalı və şagirdin o hədəfi əldə etməsi üçün həvəs və səylə çalışması təmin edilməlidir. 

 

Müəllimin üzərinə düşən vəzifələr nələrdən ibarətdir?

Müəllim şagirdlərinə qarşı sevgi, şəfqət və mərhəmət hissi ilə yanaşmalıdır. Bunun üçün müəllim daima onların əhvallarını soruşmalı, dərsləri ilə maraqlanmalı və onların maddi və mənəvi problemləri ilə məşğul olmalıdır. Ancaq burada müəllim çox incə bir nüansa diqqət etməlidir ki, daha sonra şagirdlər müəllimin bu cəhətindən faydalanıb sui-istifadə etməsinlər. Bunun üçün də şagird-müəllim münasibətlərində aradakı məsafəni qorumalı, lazım gələrsə, nizam-intizamı saxlamasını bacarmalıdır. Buna görə də müəllim sevgi və mərhəmət balansında şagirdlərlə olan əlaqəsini çox düzgün qurmalıdır. Məsələn, onlara bir səbəb olmadan əsəbiləşməməli, yersiz danışmamalı, sakit şəkildə, həmişəki təbii vəziyyəti ilə müraciət etməli, onları döyməməli, qürurlarını qıran davranışlar sərgiləməməlidir. Müəllim mövzunu şagirdlərlə birlikdə dərs əsnasında sual-cavabla və ya başqa hər hansı bir fəaliyyətlə aktivləşdirməlidir. Dərs əsnasında yerində və vaxtında olmaq şərti ilə zarafat etməyi də vərdiş şəklinə salmalıdır. Əgər müəllim dərs əsnasında müəyyən zarafatlarla şagirdlərin yorğunluqlarını aradan qaldıra bilməzsə, o zaman şagirdlər bunu öz dostları ilə etmək məcburiyyətində qalacaqlar. Bu zaman dərsdə səs-küy, gurultu qopacaq və sinfi ələ almaq çətinləşəcək. 

 

İdeal müəllim başqalarına təsirli, faydalı ola bilmək üçün özündə hansı

xarakter və davranışları əks etdirməlidir?

  • İnandırıcı və təsir edici nitqə malik olmalıdır.

 — Başqalarına nümunə olmalı, dediyi sözün əslinə riayət edəcək davranışlar sərgiləməlidir. 

— Təltif və təqdir etməyi bacarmalıdır. İdeal müəllim verilən tapşırıqları lazımi şəkildə yerinə yetirən, nümunəvi şagirdləri mükafatlandırmalıdır. 

— Şagirdlərini xeyirxah insanlarla tanış edib onların yaxşı mühitdə olmalarını təmin etməlidir. 

— Şagirdlərə milli-mənəvi dəyərləri təbliğ edən kitablar verərək onların mütəmadi olaraq oxu nmasını təmin etməlidir. 

— Şagirdlərinə qabiliyyətlərinə görə hədəf müəyyənləşdirməli, o hədəfə çatmaları üçün müxtəlif tapşırıqlar verməli və beləliklə, şagirdlərin vaxtlarını boş keçirmələrinə yol verməməlidir. 

— Bütün bunlarla yanaşı şagirdin tədqiqat aparıcı bir ruha və fərasətli bir zəkaya malik olmaları üçün də əzmkarlıq və təmkinlə səy göstərməlidir.

 

Müvəffəq müəllim  necə olamalıdır?

Hər hansı bir şəxs müəllimlikdə uğur əldə etmək üçün 3 əsas işi özü üçün prinsip hesab etməlidir: Öyrənmə, yaşama (tətbiq etmə) və öyrətmə.

 

Öyrənmə 

Müvəffəq və işində səmərəli müəllim doğruları axtaran xarakterə malik olmalıdır. Dünyada mövcud olmağımız, varlığımızı davam etdirməyimiz, dünya miqyasında sözü keçən bir millət ola bilməyimiz üçün öyrənməli, düşünmə- li, problemləri fi kirləşərək həll etməli və düşüncəni əngəl- ləyən və bizi düşünməz hala gətirən faktorlardan uzaq olmalıyıq. Müəllim daima ciddi əsərlər oxuyaraq, oxuduqlarından xülasələr çıxararaq daima özünü yeniləməli və inkişaf etdirməlidir. Elmi, ədəbi, əxlaqi, tərbiyəvi kitablar oxumalı və onlardan fikirlər çıxarmalıdır. Bunun sayəsində insa- nın düşüncə forması inkişaf edər və xəyal gücü qüvvətlənər. Müəllim yalnız özü deyil, şagirdlərini də hər ay heç olmaz- sa bir kitab oxumağa sövq etməli və oxuyub-oxumadıqları- nı tez-tez soruşub təqib etməlidir. 

 

Yaşama (tətbiq etmə) 

Elm tətbiq edilmək üçün öyrənilir və öyrədilir. Əgər bir adam öyrəndiklərini tətbiq etməyəcəksə, bir çox şeylər öyrənməklə boş işlərlə məşğul olmuş və qiymətli vaxtını boş yerə xərcləmiş olmazmı? Bu mənada müəllimin sahib olduğu imkanları dəyərləndirməsi və bildiklərini praktika- da tətbiq etməsi lazımdır. Əgər dediklərini öz həyatında yaşaması ilə göstərməzsə, danışdıqlarına heç kim qulaq asmaz və nümunə götürməz. Ona görə də əgər bir müəllim müəllimlikdə müvəff əqiyyət əldə etmək istəyirsə, ilk öncə öz şəxsi həyatını və çalışmalarını nizamlamalıdır. Ailə və- ziyyəti və nizamı düzgün olmalıdır ki, başqalarına da nə- sihət etdikdə təsir edə bilsin. 

 

Öyrətmə 

Məsələləri istər yazılı, istərsə də şifahi öyrədərkən  nələrə diqqət etmək lazımdır?

Nə isə öyrədərkən qarşı tərəfin qabiliyyət və istedadını müəyyənləşdirib, ondan sonra qarşı tərəfin səviyyəsinə uyğun izah edilməlidir. İzah əsnasında bənzətmələr, nümu- nələr çox vacibdir. Məsələləri izah edərkən üslub da əsas şərtlərdən biridir. Üslub şəff af, aydın, sadə olmaqla yanaşı mənalı və düşündürücü olmalıdır. 

Nə isə izah edərkən özümüzü qarşı tərəfin yerinə qoyub ondan sonra danışmalıyıq. Yəni hər kəsin başa düşə- cəyi şəkildə sadə cümlələrə daha çox yer ayırmalıyıq. İzah zamanı analiz və təhlil çox vacib məsələlərdən biridir. Bu- na əsasən izah edəcəyimiz mövzunu hissələrə bölməli ondan sonra izah etməliyik. İzah həmişə asandan çətinə doğ- ru inkişaf etdirilməlidir. Öyrədilən mövzuda nə(mövzu), necə(metod), nə üçün(məqsəd), nə ilə (predmet) suallarına cavab verilməlidir. Öyrədiləcək mövzuya hakim olunmalı- dır. Belə ki, o mövzu ilə bağlı bizim ağlımızda heç bir qaranlıq yer qalmamalıdır.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
“Qalatasaray”  doğma meydanda məğlub oldu - YENİLƏNİB 23 Oktyabr 2019, 00:57 Əsəddən Ərdoğanla Putin razılaşmasına dəstək gəldi 23 Oktyabr 2019, 00:45 AMEA-nın 85 yaşlı prezidenti istefa verdi - Rəyasət Heyətinin iclası çağırıldı 23 Oktyabr 2019, 00:39 Hacıqabulda qadın yük maşınının altında qaldı 23 Oktyabr 2019, 00:27 Gəncədə 17 yaşlı gənc qətlə yetirildi 23 Oktyabr 2019, 00:09 Azərbaycan nefti ucuzlaşıb 22 Oktyabr 2019, 23:51 Parlament "Brexit" haqqında yeni qanun qəbul etdi 22 Oktyabr 2019, 23:38 NATO Türkiyəyə qarşı çıxmayacaq 22 Oktyabr 2019, 22:57 Rusiya televiziyası İlham Əliyevin tələbə biletini nümayiş etdirdi - FOTO 22 Oktyabr 2019, 22:34 "Putin Ərdoğanı Dəməşqlə təmaslara başlamağı da razı salıb"  - ŞƏRH 22 Oktyabr 2019, 22:19 Ərdoğanla Putin bu məsələlərdə razılaşdı - VİDEO 22 Oktyabr 2019, 21:59 "Qarabağ" - APOEL matçına 25 min bilet satılıb 22 Oktyabr 2019, 21:41 Qarabağ əlilləri, veteranları və şəhid ailələrindən Prezidentə DƏSTƏK 22 Oktyabr 2019, 21:33 “Mövqeyimizi ortaya qoymalıyıq” – Eldar İbrahimovdan  həmkarlarına və YAP-çılara çağırış 22 Oktyabr 2019, 21:18 Müdirlərə qadın katibə rəsmən qadağan olundu 22 Oktyabr 2019, 21:01 Bələdiyyə sədri həbs edildi 22 Oktyabr 2019, 20:44 Prezidentdən Baş Nazirin yeni müavininə TAPŞIRIQ: “İnhisarçılığa qarşı mübarizə mütəşəkkil xarakter daşımalıdır” 22 Oktyabr 2019, 20:28 ABŞ səfirliyi cavab verdi:  “Yalandır və absurddur”  22 Oktyabr 2019, 20:16 Milli Park ərazisində ceyran ovlayanlar saxlanıldı 22 Oktyabr 2019, 20:01 Erməni terror təşkilatlarının 49 ildə qətlə yetirdikləri türk diplomatlar - SİYAHI 22 Oktyabr 2019, 19:44 60 yaşlı kişini maşın vurdu - Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin qarşısında 22 Oktyabr 2019, 19:33 Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yoxlama aparıldı 22 Oktyabr 2019, 19:06 Fermerlər Şurasına yeni üzvlər qəbul olundu 22 Oktyabr 2019, 18:57 Rusiya və Belarus İttifaq Dövlətinin İctimai Palatasının üzvündən İlham Əliyevə MƏKTUB   22 Oktyabr 2019, 18:49 “Kəllə qənd”ə mənşəyi bəlli olmayan maddə vururdular - REYD 22 Oktyabr 2019, 18:40 Tbilisidə “Beynəlxalq Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu” ilə bağlı müzakirə aparıldı 22 Oktyabr 2019, 18:27 Ermənistanın zəif, Azərbaycanın güclü iqtisadiyyatı: Təhlilin NƏTİCƏLƏRİ 22 Oktyabr 2019, 18:19 Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının XIV konfransı keçirilib 22 Oktyabr 2019, 18:11 Qənirə Paşayevadan ÇAĞIRIŞ 22 Oktyabr 2019, 18:00 Qoşulmama Hərəkatı ölkələrin gənc liderlərinin Bakı Forumu başladı 22 Oktyabr 2019, 17:52 Azərbaycanda keçirilən Qoşulmama Hərəkatı nədir? - VİDEO 22 Oktyabr 2019, 17:42 Dövlət Xidmətinin 5 regional idarəsi yaradıldı 22 Oktyabr 2019, 17:38 Sabahın məzənnəsi açıqlandı... 22 Oktyabr 2019, 17:35 Rövşən Rzayev 40-dan çox vətəndaşı dinlədi 22 Oktyabr 2019, 17:20 3 və 4 yaşlı uşaqlar məktəbəqədər təhsilə cəlb edilir 22 Oktyabr 2019, 17:20