Arxiv
12 Dekabr 2019, 11:41 | ƏDƏBİYYAT
Zamanı təhsil idarə edir

Nəzirməmməd Zöhrablı


Bu günlərdə respublikamızın ikinci böyük şəhəri olan Sumqayıtın 70 illik  yubileyində bir qrup şəxsə Azərbaycan respublikasının yüksək fəxri adları verildi. Həmin fəxri adlara layiq görülən insanlar Sumqayıt şəhərinin sosial-iqtisadi , mədəni  yüksəlişində,  təhsil , səhiyyə və digər sahələrində xüsusi fərqlənən şəxslər idilər. Sumqayıt şəhərinin 70 illik yubileyində  fəxri adlara layiq görülən şəxslərin  arasında Sumqayıt şəhərində təhsilin inkişafında  xüsusi xidmətləri olan Elşad Eyvazov da vardır. Geniş təhsil ictimaiyyəti onu bacarıqlı və peşəkar bir təhsil idarəedicisi kimi tanıyır. Mübaliğəsiz demək olar ki, onun Sumqayıt təhsilinin inkişafında  xüsusi əməyi vardır. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi  fəxri adına layiq görülən Elşad Əli oğlu Eyvazovun tərcümeyi-halı birbaşa Sumqayıtla, bu şəhərin mədəni həyatı ilə bağlı olmuşdur. Elşad müəllim Qubadlı rayonunun Tarovlu kəndində ziyalı ailəsində  anadan olmuşdur. Atası Əli Qədimalıyev və anası Surayya xanım müəllim olublar. Surayya xanım Qubadlı rayonunda ilk qadın müəllim və  məktəb  direktor olmuşdur. Əli müəllim XX əsrin 30-40-cı illərində Qubadlı Rayonu Partiya Komitəsinin təlimatçısı,  rayonunda nəşr edilən  “Avanqard” qəzetinin ilk  baş redaktoru olmuşdur. Əli Qədimalıyev təkcə Qubadlıda yox,   Ağcabədi və Zəngilan rayonlarında  maarif (təhsil) şöbəsinin müdiri, məktəb direktoru  və Quba rayonunda  bir neçə orta məktəbin təşkili zamanı məktəb direktoru işləmişdir . Azərbaycanın təhsil tarixinə istinadən tam məsuliyyətlə deyə bilərik ki, zamanında  Əli Qədimalıyev respublikamızda tanınmış təhsil təşkilatçısı və maarif fədailərindən biri olmuşdur.  Maarif carçısı olan Əli Qədimalıyevin ailəsində böyüyən uşaqların üçü pedaqoji, ikisi mühəndislik, ikisi isə tibb ixtisası üzrə təhsil almışdır.   Bu məqamda onu da qeyd edək ki , elm və təhsil əvəzedilməz  bir mənəvi  dəyər kimi bu nəslin davamçılarının həyatlarının mənasını, ömür-günlərinin cövhərini təşkil edir. Elm və təhsil bu nəslin davamçılarının  sadəcə başqatmaq üçün bir  məşğuliyyət yox, həyat yollarını işıqlandıran bir mayakdır. Elm və təhsil  artıq bu nəslin nümayəndələrinin fasiləsiz davam etdirilən pozulmaz bir ənənəsinə çevrilmişdir. Bu nəslin davamçıları içərisində fizika - riyaziyyat  elmlər doktoru, professor,  tibb üzrə fəlsəfə elmlər doktoru , SSR- nin əməkdar səmərəliləşdiricisi, iki əməkdar müəllim, Azərbaycan Respublikasının fəxri təqaüdçüsü , Ankara Beyin Cərrahları Cəmiyyətinin fəxri üzvü və tibb üzrə dissertantı vardır.

 Haqqında söhbət açdığımız Elşad  müəllim də yaradıcı insandır. O, bir  bədii-publisistik kitabın və təlim-tərbiyə və təhsil problemlərinə aid respublika mətbuatında dərc olunmuş onlarla elmi məqalənin  müəllifidir. Elşad Eyvazovun “Üç dağ qoynunda yatan Tarovlum “ ( “Azəri” nəşriyyatı, Sumqayıt,  2015) bədii-publisistik kitabı  doğulub boya-başa çatdığı doğma kəndinə həsr olunub. Müəllif kitaba poetik bir ad (bu adı dağlar qoynunda qərar tutmuş Tarovlu kəndinin coğrafi mövqeyi diktə etmişdir) qoysa da, əsərdə Tarovlu kəndinin tarixi və onun təməlini qoyaraq orada məskunlaşmış köhnə kişilərdən və onların nəslinin müasir davamçılarından bəhs olunur. Kitabın təqdirolunası və bugünkü oxucu üçün  örnəkgötürüləsi bir məziyyətini də qeyd etməyi özümə mənəvi borc bildim. Müəllif böyük bir zəhmətə qatlaşaraq doğma kəndi Tarovlunun bünövrəsini qoymuş, sonradan orada yaşamış tayfa və tirələrin nəsil ağacını tərtib etmişdir.

       

Elşad Əli oğlu Eyvazov institutu qurtardıqdan sonra həyatını birdəfəlik Sumqayıta bağlamışdır. 1977-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji  Universitetinin (keçmiş Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutu) kimya-biologiya fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra təyinatla Sumqayıt  şəhərindəki 35 nömrəli  texniki peşə məktəbinə müəllim göndərilmişdir. 1982-ci ildə onu Sumqayıtın ən iri kimya  müəssisə sayılan Üzvi Sintez İstehsalat Birliyinə işə dəvət edirlər. Bu nəhəng kimya sənayesi  müəssisəsinin laboratoriyasını Elşad Eyvazova həvalə edirlər. On ilə yaxın  adıçəkilən müəssisənin laboratoriya müdiri işləyir. 1991-ci ildən o, birdəfəlik  təhsil sahəsinə qayıdır, elə həmin vaxtdan təhsilin idarəolunmasında çalışır. Bir müddət Sumqayıt Şəhər Təhsil Şöbəsində Ekoloji Tərbiyə və Təcrübəçilik Mərkəzinin direktoru və Sumqayıt Şəhər Təhsil Şöbəsinin müdir müavini vəzifələrində işləmişdir. 1996-cı ildən Sumqayıt şəhərindəki 37 nömrəli tam orta məktəbin direktorudur. Direktor demişkən.... Direktor sözü geniş yayılsa da, təkcə mən yox, yəqin ki, direktor deyəndə  çoxlarının gözünün önünə məktəb rəhbəri, məktəb direktoru gəlir. Düzdür, bir çox idarə, müəssisənin rəhbəri direktor adlandırılır. Ancaq direktor sözü səslənəndə  daha çox yaddaşlarda  məktəb və onun rəhbəri canlanır . Bu da özlüyündə təbiidir.  İngilis sözü olan direktor istiqamət verən mənasındadır.  Yaxından-uzaqdan tanıdığımız  xeyli savadlı və bilikli adamlar var ki, onlar idarəetmə bacarığı və liderlik xarakterinə malik deyillər. İdarəetmə, istiqamətvermənin özü xüsusi bir istedad və fərqli bir qabiliyyətdir. Elşad müəllimin özünəməxsus idarəetmə metodu vardır. Onun bir təhsil idarəedicisi kimi təqdirolunası, örnəkgötürüləsi  cəhətləri çoxdur. Elşad müəllimin  fikirlərinə diqqət kəsilək:” Fərqli bir zamanda , texnologiya  əsrində yaşayırıq. Bu gün uşaqlara təkcə ailə, məktəb və ictimaiyyət təsir etmir. Bu günün uşağına  sadaladığım bu üçlükdən- ailə, məktəb və ictimaiyyətdən daha çox internet-  mobil telefon və kompüterdə yerləşən sosial şəbəkələr təsir göstərir. Özü də bu təsir, adi təsir deyil,  Çox böyük təsir göstərir, uşaqları istənilən istiqamətə yönləndirir. Orada-internetdə hər cür: mənfi və müsbət informasiya vardır. Seçim isə sərbəstdir.... Məhz bu səbəbdən də uşaqların idarəolunması-istiqamətləndirilməsi çox çətinləşib. Etiraf edək ki, təlim-tərbiyə işi  həmişə cəmiyyətin ən zərif və ən ”zəif bəndi” olub”.

  Elşad müəllimin sözünə qüvvət, təhsilin tarixi  əyani şəkildə təsdiqləyir ki, təhsil  bir fəlsəfi kateqoriya kimi ictimai formasiyaların üstqurum dəyəri sayılsa da, əslində, cəmiyyətin dəyişilməz  mənəvi dayağı-bazisi olub. Bütün zamanlarda  uşaq deyib əlifba öyrətdiklərimiz gələcəyin dövlət qurucularıdır. Təhsil  inkişaf edərək ibtidai səviyyəsindən  bugünkü yüksək pilləsinə çatsa da, onun təlim və təşkil  forması dəyişsə də, məram və məqsədi əsla dəyişməyib. Təlim-tərbiyənin keçmiş və gələcək tarix üçün bir dəyişilməz missiyası olub: cəmiyyət üçün fəal vətəndaş və kamil şəxsiyyət yetişdirmək Təhsilin məramı və məqsədi olduğu kimi qalıb: bilik və bacarıq vərdişləri aşılamaq. Bu gün  təlim  prinsipləri tamamilə dəyişib. Müasir təhsil zamanın diktəsi əsasında modernləşibdir.”Nuh əyyamı”ndan qalmış primitiv, formal və sxematik metod və üsullara son qoyulub, yaxın vaxtlara qədər mövcud olan norma və prinsiplərdən birmənalı olaraq imtina edilib və əvəzində ölkəmiz üçün  tamamilə yeni olan kurikuluma keçilib.  İnteraktiv təlim üsulları əsasında  keçirilən dərsdə şagirdlər passiv dinləyici yox, fəal iştirakçıdırlar. Bu , sadəcə, çeviklik deyildir. Bu fəallıq  şagird- müəllim tandemi, dərs müddətində şagird-müəllim əməkdaşlığı , tərəf- müqabillik və sərbəst dialoqun qurulmasıdır. Modern təlim metodikası şagirdlərin müstəqil şəxsiyyət kimi  böyümələrinə şərait yaradır, onların  motivasiyasına təminat verir. Bəli, sözün bütün mənalarında uşaq məktəbdə şəxsiyyət kimi formalaşır. Bu gün  məktəb partası arxasında əyləşən şagirdə, əvvəllər olduğu kimi,  uşaq kimi yox, şəxsiyyət kimi yanaşılır. Məhz elə bu səbəbdən məktəb xalq və dövlət üçün atribut sayılmalı, müəllim isə xüsusi mənəvi statusa malik olmalıdır. Müəllim  cəmiyyətin əlahiddə nüfuza malik olan zümrəsinə çevrilməlidir. Bir çoxları kimi mən də o qənaətdəyəm ki, dünyanı hələ də pis-yaxşı nizamda saxlayan ( düzdür, dünya düzəninin  bəzi əyilmiş, əzilmiş yerləri də  çoxdur),  harmoniyanı  tamamilə pozulmağa qoymayan elm və təhsilin olmasıdır. İnsanoğlu  dünyada qlobal xaosun yaranmadığı  üçün elm və təhsilə borcudur.

Əminəm ki, hazırlıqlı  oxucu bu yazdıqlarımı haşiyə kimi qəbul etməyəcək , çünki bu qeydlərimin mətləbə birbaşa dəxli vardır. Axı təhsil idarəedicisi haqqında danışırıq. Bu məqamda Elşad müəllimin özündən örnək gətirək: “ Məktəb və onun əsas qüvvəsi sayılan müəllim zamanın çağırışlarından geri qala bilməz. Müəllim zamanın çağırışına ilk səs verən  şəxs olmalıdır. Cəmiyyətin digər sahələrində çalışan insanlar zaman axarında öz səhvlərindən öyrənirlər, bu, adətən, normal qəbul edilir. Amma belə bir hal müəllim və həkim adı daşıyanlara bağışlanılmır, müəllim və həkimin öz səhvlərindən öyrənmələri arzuolunmazdır. Çünki onların təkrar səhvə yol vermələri ciddi fəsadlara gətirib çıxarır. Müəllim bütün məqamlarda hazırlıqlı olmalıdır”.

İdarəetmə sənəti  bilik , bacarıq , təcrübə , peşəkarlıq və xüsusi məharətlə yanaşı,  müsbət mənəvi keyfiyyətlər də tələb edir. Elşad müəllim təhsil idarəedicisi kimi səbirli , təmkinli və genişürəkli adamdır. Onun dediklərindən:” Məqam olur ki, nöqsanlara dözümlü yanaşır, bağışlanası kiçik səhvlərin üstündən ötüb keçirəm. Axı hər kiçik səhvə görə də cəzalandırmaq düzgün deyil. Ancaq elə məqam olur ki, cəzasız ötüşmək mümkün olmur. Ən əsası yol verilmiş nöqsanın aradan qaldırılmasıdır. İnsan fərdi olduğundan ona fərdi yanaşmaq lazımdır. Fərdilik insanın xislətində , təbiətindədir. Nə qədər insan var, lap elə uşaq saydığımız   (əslində, hər bir uşaq bir fərddir)  hər kəsin, hamının öz fərdi aləmi vardır.

... Axı hamı eyni zahiri görkəmə, imicə  malik  olmadığı kimi, hamı da  eyni cür düşünə bilməz, hamı da eyni cür  düşünmədiyindən eyni cür də hərəkət edə bilməz. Bu səbəbdən bəzi məqamlarda iş üslubumun, hətta xarakterimin əksinə hərəkət etməyə məcbur oluram. Məqsədim yol verilmiş səhvin aradan qaldırılması, yaranmış problemin  həll olunmasıdır. Kimsə çox doğru deyib ki, problemin həlli ona yanaşmadan asılıdır”.

Elşad müəllimi yaxından tanıyanlar mənim bu fikrimin doğruluğunu təsdiqləyərlər ki, o, həyata və həyatın gedişində qarşıya çıxan problemlərə fərqli yanaşan bir insandır. Deyirlər, insanın qiymətini onun düşüncə və əməli müəyyənləşdirir. Qədim Çin filosofu Konfutsiyə ( onun əsrlərin arxasından boylanan bütün  fikirləri hələ min illər bundan sonra da öz gerçək dəyərini qoruyub saxlayacaqdır) görə, hər bir insan öz əməl və hərəkətlərində borc hissini daha vacib saymalı, onu daim diqqətdə saxlamalıdır. Elşad Eyvazov bütün ömrüboyu  nəslinin şərəfini, öz ad-sanını , şəxsi nüfuzunu hər şeydən uca tutub, müəllimlik missiyasını  şərəf və ləyaqətlə yerinə yetirib.  Adını çəkdiyimiz  nəhəng Çin filosofu onu da demişdir ki, borc hissi şərəf duyğusu ilə qaynayıb qarışır, ictimaiyyət tərəfindən dəyərləndirilir, insana hörmət-izzət gətirir, şöhrət qazandırır. Elşad müəllimə xalq sevgisi rəsmi formada dövlət tərəfindən də təsdiqləndi.

 
Bizlər də Elşad müəllimə bu şərəfli işində uğurlar diləyirik. Elşad müəllim, zəkanız iti, iradəniz qüvvətli olsun!



BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Qərbi Kaspi Universitetinin tələbələri Virtual Tələbə Uğur Forumuna qatılıb 19 Sentyabr 2020, 20:31 “Biz mütləq öz torpaqlarımıza qayıdacağıq” - İlham Əliyev 19 Sentyabr 2020, 20:18 Yol qəzası mərkəzi prospektdə tıxac yaratdı 19 Sentyabr 2020, 20:01 Nazirlikdən intihar edən müəllimə başsağlığı: “Qeyri-dəqiq məlumatların təqdimatı təəssüf doğurur” 19 Sentyabr 2020, 19:36 Xuraman Şuşalı 100 min xərclədiyi evini satışa çıxardı - VİDEO 19 Sentyabr 2020, 19:25 BDU-nun professorunu iş yerinə buraxmadılar - SƏBƏB 19 Sentyabr 2020, 19:11 Tofiq Yaqublu ilə bağlı qərar müxalifət üçün testdir - Azay Quliyev 19 Sentyabr 2020, 19:03 Prezident Qarabağ barədə DANIŞDI: “Xalq bilməlidir nələr baş verir” 19 Sentyabr 2020, 18:28 Azərbaycanda reanimasiyada olan COVİD-19 xəstələrinin sayı açıqlandı 19 Sentyabr 2020, 18:20 Naqif Həmzəyev: “Əsrin müqaviləsi”nin uğurlu icrası Azərbaycanın gücünə güc qatır" 19 Sentyabr 2020, 18:12 Konstitusiya referendumuna ehtiyac varmı… – Partiya liderlərindən MÜNASİBƏT 19 Sentyabr 2020, 18:03 Sumqayıtın yanından keçəndə hər kəs pəncərəni bağlayırdı ki….” – Ölkə başçısı 19 Sentyabr 2020, 17:52 1 həftəyə 13 milyard dollar QAZANDI 19 Sentyabr 2020, 17:40 İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan bütün reytinqlərdə ən qabaqcıl yerlərdədir 19 Sentyabr 2020, 17:31 Prezident təməlqoyma mərasimində... - YENİLƏNİB 19 Sentyabr 2020, 17:24 Komitə sədri seçicilərlə onlayn görüş keçirdi - FOTO 19 Sentyabr 2020, 17:22 Gəncədə 22 yaşlı oğlan naməlum şəraitdə bıçaqlanıb 19 Sentyabr 2020, 17:13 Azərbaycanda koronavirus: 148 yoluxma, 177 sağalma, 2 ölüm 19 Sentyabr 2020, 16:54 “İrsimiz məsuliyyətimizdir” adlı layihənin ilk tədbiri keçirilib 19 Sentyabr 2020, 16:23 Prezidentdən xatırlatma: “O vaxtlar rayonlarda ümumiyyətlə, qaz deyilən şey yox idi” 19 Sentyabr 2020, 16:10 Putin “Avanqard” raket kompleksinin müəllifinin adını açıqlayıb 19 Sentyabr 2020, 15:55 Hərbi Dəniz Qüvvələrindən TƏKZİB: “Bədniyyətli şəxslərdir” 19 Sentyabr 2020, 15:22 Dünyanın ən yaşlı sakini yeni REKORD VURDU 19 Sentyabr 2020, 15:11 İranda virusdan ölənlərin sayı 24 mini keçdi 19 Sentyabr 2020, 14:56 Türkiyə televiziyasında “Üç cizgi” adlı Azərbaycan proqramı yayımlanacaq  19 Sentyabr 2020, 14:48 1,8 milyon manatı mənimsəyən şirkət rəhbəri ilə bağlı istintaq aparılıb 19 Sentyabr 2020, 14:40 Erməni hakerlər Tarix İnstitutunun araşdırmalarını dərc edən KİV-ə hücum ediblər 19 Sentyabr 2020, 14:30 “Ölkəmizin həm siyasi, həm iqtisadi nailiyyətləri böyük dərəcədə neft-qaz amilinə söykənir” 19 Sentyabr 2020, 14:16 Azərbaycan neftinin qiyməti ucuzlaşdı 19 Sentyabr 2020, 14:14 Oğuzda heyvanların kütləvi zəhərlənməsinin qarşısı alınıb 19 Sentyabr 2020, 14:05 Deputat Tofiq Yaqublu ilə bağlı qərarı “cəza siyasətinin humanistləşdirilməsi” sayır 19 Sentyabr 2020, 14:01 Müxalifət niyə birləşə bilmir? – Sabir Rüstəmxanlı səbəbləri AÇIQLADI 19 Sentyabr 2020, 13:50 SOCAR 2035-ci ilə qədər planlarını ELAN ETDİ 19 Sentyabr 2020, 13:41 Paşinyanin arvadı erməni qadınlarını yenidən hərbi təlimə TOPLAYIR 19 Sentyabr 2020, 13:32 Çay haqqında bilmədiklərimiz 19 Sentyabr 2020, 13:25