Arxiv
27 Yanvar 2020, 09:27 | ƏDƏBİYYAT
Abay Kunanbayevin “Qara sözü” Modern.az-da - Yeddinci söz

Modern.az saytı qazax xalqının görkəmli ədəbiyyatçısı və mütəfəkkiri Abay Kunanbayevin 175 illiyi münasibəti ilə onun qələmə aldığı “Qara Söz”ü təqdim edir.

 

YEDDİNCİ SÖZ

 

Bir uşaq dünyaya gələndən sonra, valideynin iki əsas qayğısı olur: birincisi onu yedirib-içirib, yatırmaq. Bu yaşamağa can atan vücud üçün çox əsas şərtdir, əgər bəslənməkdə hər hansı bir kəsir olarsa, o bədəndəki ruh da normal inkişaf etməyəcək. Bu qayğı qədərincə olursa  uşaq böyüyüb, qüvvətlənir. İkinci şərt isə körpənin biliklərə can atmasıdır.  Körpə hər zaman parıldayan əşyalara həvəsli olur, onları əlinə alıb, ağzına aparır, dadına baxır, balaca əlləri ilə üzünə yapışdırır. Tütək-zurna səsi eşidəndə diksinir,  böyüklərin səsinə , gülüşünə , bağırtısına dodaq büzür, ağlayır, həyətdə it hürəndə, mal-heyvan mələyəndə, əvvəlcə gülsə də,  ağlasa da, sonra  “o nədir?”, “bu nədir”, “ o niyə belə etdi?” kimi sualları ilə  gördüyü, eşitdiyi hər şey haqqında bilgi toplamaq istəyir. Bu istəklər uşağın canından gəlir: məqsədi də, bilmək, görmək öyrənməkdir.

 

İnsan doğulduğu gündən dünyanın görünən və görünməyən tərəflərinin sirrinə vaqif olmaq istəyir. Gördüklərinin sirrini öyrənməyə can atmayan insan kamil insan ola bilməz. Cahil insanın  qəlbi heyvandan fərqlənməz. Dünyanın əzəlindən Allah  insanı heyvandan ruh ilə ayırdı.  Lakin biz  yetkinləşdikcə, yaşlaşdıqca, artıq uşaq ikən verdiyimiz   “bu nədir”, “o nədir” sualları unudur, əlimizdəki əşyaları ağzımıza aparıb, üzümüzə sürtmürük. Əfsuslar olsun ki, böyüyüb özümüzü ağıllı sanandan sonra, heç elmin yolunda irəliləyənlərin də dalısıyca getmirik.

 

Biz gərək ki, hər gün ruhumuzu təzələmək üçün maraq dünyamızı genişləndirək,   elmimizi, biliklərimizi artıraq. Biz hər gün anlamalıyıq ki, ruhun  rahatlığı can rahatlığından daha gözəldir. Can ruha baş əylməlidir.

 

Biz isə belə etmirik. Biz qara qarğalar kimi qarıldadıq və cinli arvadlar kimi qışqırdıq, aulun (kəndin) içindəki peyinlikdən kənara çıxa bilmədik. Sən demə ancaq uşaq olanda canımızın dəyərini bildik nəsə öyrəndik. Yaşlandıqca  və bərkidikcə ruhumuzu bədənimizə təslim etdik, heç nəyə könül xoşluğu ilə baxmadıq, gözümüzü gözəlliklərə kor etdik, ruhumuzu aldatdıq.  Ancaq gözlə gördüyümüzün  batininə varmadıq, daxili gözəlliklərin sirrindən xəbərimiz olmadı. Böyük məsləhətini qulaqardına vurub, “öz bildiyim özümə bəsdir” dedik. “Sən öz bildiyini elə, mən öz ağlımla yaşayacam”, “Sənin ağlınla varlı olunca, öz ağlımla kasıb olaram”- deyib hamıdan geri qaldıq.  Nə yazıq ki, o verilən öyüdlərin mənasını anlamadıq.


Ürəkdə atəş, könüldə inam qalmayıb. Anacaq gözümüzlə görüb,  gördüyümüzün mənasının dərinliyinə varmırıqsa, o zaman heyvandan fərqimiz nədir?  Uşaq vaxtı daha ağıllı idik.  Biz bilsək də, bilməsək də, biləcək deyən adamların övladıyıq. Ona görə  indi heyvandan da pisik. Heyvan heyvandır, məqsədsiz yaşayır.

 

Nadanlığımızdandır ki, bizə verilən öyüdlərin dəyərini anlamayıb, boş-boşuna mübahisə edir, səhv bildiyimizi dədəmizə də vermirik.

1891-ci il.

 

Tərcümə etdi: Aida Eyvazlı

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Düşmən pulemyotlardan kəndlərimizə atəş açdı 29 mart 2020, 09:58 Fövqəltəbii varlıqlara inancın  dilimizdəki İZLƏRİ 29 mart 2020, 09:52 Bu gün iki Milli Qəhrəmanın doğum günüdür 29 mart 2020, 09:50 Koronavirusun ən çox yayıldığı ölkələr -SİYAHI 29 mart 2020, 09:48 Koronavirusdan sağalan azərbaycanlı DANIŞDI 29 mart 2020, 09:42 Agentlik oturacaq yerlərindən istifadəyə QADAĞA qoydu 29 mart 2020, 09:31 Bu gündən birinci sinfə elektron qeydiyyat BAŞLAYIR 29 mart 2020, 09:26 Karantin tətbiq edilməsinə ehtiyac olmayacaq - Tramp 29 mart 2020, 09:26 Dolların bu günə olan MƏZƏNNƏSİ 29 mart 2020, 09:21 Rüştü Reçber də koronavirusa yoluxub 29 mart 2020, 09:16 Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 3 nəfərə çatıb 29 mart 2020, 09:11 ABŞ-da bir gündə koronavirusdan 525 nəfər öldü 29 mart 2020, 09:07 Çində koronavirusa yoluxanların sayı artıb 29 mart 2020, 09:00 Ermənistanda koronavirusa yoluxma sayı 400-ü ötdü 29 mart 2020, 01:43 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 658 minə çatdı 29 mart 2020, 01:09 İlham Əliyev: “Bu bizim üçün böyük itkilərə gətirib çıxaracaq” 29 mart 2020, 00:58 "Koronavirusun regionlarda aşkarlanması ciddi həyəcan siqnalıdır" - TƏBİB sədri 29 mart 2020, 00:44 Rayon və şəhərlərarası nəqliyyatın hərəkəti tam DAYANDIRILDI 29 mart 2020, 00:40 Bu gündən parklarda gəzmək qadağan olundu 29 mart 2020, 00:35 Daha bir deputat koronavirusa yoluxdu 29 mart 2020, 00:18 Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi başlayıb 29 mart 2020, 00:07 Fransada koronavirus qurbanlarının sayı 2,3 minə çatdı 28 mart 2020, 23:51 Bakıda sürücülər arasında dava: bıçaqlanan var 28 mart 2020, 23:33 Britaniyada koronavirusdan ölənlərin sayı 1019-a çatdı 28 mart 2020, 23:21 Prezident İlham Əliyev həkimləri alqışladı  - VİDEO 28 mart 2020, 23:04 Bu vilayətdə karantin rejimi elan olundu 28 mart 2020, 22:58 Prezidentin dediyi şüar “Alov qüllələri”ndə əks olundu - VİDEO 28 mart 2020, 22:42 Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı 90-a çatdı 28 mart 2020, 22:35 Koronavirusdan İtaliyada daha 889 nəfər öldü 28 mart 2020, 22:14 Moskvada 10 yaşlı uşaq futbol oynadığı vaxt güllələndi 28 mart 2020, 22:06 “Bu gün tibb işçilərimizdən həm də böyük şəxsi cəsarət tələb olunur” - Mehriban Əliyeva 28 mart 2020, 21:59 Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 108 nəfərə çatdı - FOTO 28 mart 2020, 21:46 “Distant ali təhsil: 3 addım” - UNEC rektoru 28 mart 2020, 21:32 Prezidentdən xəbərdarlıq: “Qaydaları pozanlara qarşı tədbirlər daha da sərtləşdiriləcək” 28 mart 2020, 21:17 Parklarda skamyaları “bağladılar” – Foto 28 mart 2020, 21:03