Arxiv
27 Yanvar 2020, 09:27 | ƏDƏBİYYAT
Abay Kunanbayevin “Qara sözü” Modern.az-da - Yeddinci söz

Modern.az saytı qazax xalqının görkəmli ədəbiyyatçısı və mütəfəkkiri Abay Kunanbayevin 175 illiyi münasibəti ilə onun qələmə aldığı “Qara Söz”ü təqdim edir.

 

YEDDİNCİ SÖZ

 

Bir uşaq dünyaya gələndən sonra, valideynin iki əsas qayğısı olur: birincisi onu yedirib-içirib, yatırmaq. Bu yaşamağa can atan vücud üçün çox əsas şərtdir, əgər bəslənməkdə hər hansı bir kəsir olarsa, o bədəndəki ruh da normal inkişaf etməyəcək. Bu qayğı qədərincə olursa  uşaq böyüyüb, qüvvətlənir. İkinci şərt isə körpənin biliklərə can atmasıdır.  Körpə hər zaman parıldayan əşyalara həvəsli olur, onları əlinə alıb, ağzına aparır, dadına baxır, balaca əlləri ilə üzünə yapışdırır. Tütək-zurna səsi eşidəndə diksinir,  böyüklərin səsinə , gülüşünə , bağırtısına dodaq büzür, ağlayır, həyətdə it hürəndə, mal-heyvan mələyəndə, əvvəlcə gülsə də,  ağlasa da, sonra  “o nədir?”, “bu nədir”, “ o niyə belə etdi?” kimi sualları ilə  gördüyü, eşitdiyi hər şey haqqında bilgi toplamaq istəyir. Bu istəklər uşağın canından gəlir: məqsədi də, bilmək, görmək öyrənməkdir.

 

İnsan doğulduğu gündən dünyanın görünən və görünməyən tərəflərinin sirrinə vaqif olmaq istəyir. Gördüklərinin sirrini öyrənməyə can atmayan insan kamil insan ola bilməz. Cahil insanın  qəlbi heyvandan fərqlənməz. Dünyanın əzəlindən Allah  insanı heyvandan ruh ilə ayırdı.  Lakin biz  yetkinləşdikcə, yaşlaşdıqca, artıq uşaq ikən verdiyimiz   “bu nədir”, “o nədir” sualları unudur, əlimizdəki əşyaları ağzımıza aparıb, üzümüzə sürtmürük. Əfsuslar olsun ki, böyüyüb özümüzü ağıllı sanandan sonra, heç elmin yolunda irəliləyənlərin də dalısıyca getmirik.

 

Biz gərək ki, hər gün ruhumuzu təzələmək üçün maraq dünyamızı genişləndirək,   elmimizi, biliklərimizi artıraq. Biz hər gün anlamalıyıq ki, ruhun  rahatlığı can rahatlığından daha gözəldir. Can ruha baş əylməlidir.

 

Biz isə belə etmirik. Biz qara qarğalar kimi qarıldadıq və cinli arvadlar kimi qışqırdıq, aulun (kəndin) içindəki peyinlikdən kənara çıxa bilmədik. Sən demə ancaq uşaq olanda canımızın dəyərini bildik nəsə öyrəndik. Yaşlandıqca  və bərkidikcə ruhumuzu bədənimizə təslim etdik, heç nəyə könül xoşluğu ilə baxmadıq, gözümüzü gözəlliklərə kor etdik, ruhumuzu aldatdıq.  Ancaq gözlə gördüyümüzün  batininə varmadıq, daxili gözəlliklərin sirrindən xəbərimiz olmadı. Böyük məsləhətini qulaqardına vurub, “öz bildiyim özümə bəsdir” dedik. “Sən öz bildiyini elə, mən öz ağlımla yaşayacam”, “Sənin ağlınla varlı olunca, öz ağlımla kasıb olaram”- deyib hamıdan geri qaldıq.  Nə yazıq ki, o verilən öyüdlərin mənasını anlamadıq.


Ürəkdə atəş, könüldə inam qalmayıb. Anacaq gözümüzlə görüb,  gördüyümüzün mənasının dərinliyinə varmırıqsa, o zaman heyvandan fərqimiz nədir?  Uşaq vaxtı daha ağıllı idik.  Biz bilsək də, bilməsək də, biləcək deyən adamların övladıyıq. Ona görə  indi heyvandan da pisik. Heyvan heyvandır, məqsədsiz yaşayır.

 

Nadanlığımızdandır ki, bizə verilən öyüdlərin dəyərini anlamayıb, boş-boşuna mübahisə edir, səhv bildiyimizi dədəmizə də vermirik.

1891-ci il.

 

Tərcümə etdi: Aida Eyvazlı

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Sosial məsafəyə görə təyyarədə dava düşdü 28 May 2020, 00:53 Gürcüstandan daha 30 nəfər Azərbaycana təxliyə edildi 28 May 2020, 00:42 Türkiyəyə meteorit düşdü - VİDEO 28 May 2020, 00:27 Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik etdi 28 May 2020, 00:12 Şərqin ilk demokratik respublikası: 102 il öncə verilən tarixi qərar 28 May 2020, 00:01 Abşeronda yanğın oldu 27 May 2020, 23:53 Bakıda qayın yeznəsini bıçaqladı 27 May 2020, 23:41 İstanbul rəmzləri Azərbaycan bayrağı rəngləri ilə işıqlandırıldı - FOTO 27 May 2020, 23:24 Cəlilabadda xəsarət alanların kimliyi bilindi 27 May 2020, 23:11 Koronavirus peyvəndi ilin sonunadək hazır olacaq - İDDİA 27 May 2020, 22:58 Karantin rejiminin müddəti iyunun 14-dək uzadıldı 27 May 2020, 22:44 İcra başçısı  Şəmkir  maşın kanalına baxış keçirdi - FOTO 27 May 2020, 22:32 Bakıda avtomobil maneəyə çırpıldı: xəsarət alanlar var 27 May 2020, 22:19 Bu ölkədə COVİD-19 qurbanlarının sayı 37 460-ya çatıb 27 May 2020, 22:01 Türkiyə İdlibdə şəhid verdi 27 May 2020, 21:48 Tovuzda gənc oğlanın bilək damarı kəsilib 27 May 2020, 21:40 Türkiyədə koronavirusa yoluxanların sayı yenidən artdı 27 May 2020, 21:27 Azərbaycanda koronavirusla bağlı son STATİSTİKA 27 May 2020, 21:14 “AİHM-in qərarı erməni “təbliğat maşını”nın növbəti fiaskosudur” - Azay Quliyev 27 May 2020, 20:57 Tramp qoşunların Əfqanıstandan çıxarılmasını istəyir 27 May 2020, 20:41 “Qarabağın 30 il işğal altında qalması bizim kimi Türkiyəni də alçaldır” - Deputat 27 May 2020, 20:33 “Azərbaycana dil uzadanlar layiqli cəzalarını alacaqlar” - DEPUTATLARDAN REAKSİYA 27 May 2020, 20:17 Xorvatiyanın dövlət başçısı Azərbaycan Prezidentini təbrik edib 27 May 2020, 20:02 DİM: Buraxılış imtahanlarının keçirilməsinə başlanılır 27 May 2020, 19:41 175 Azərbaycan vətəndaşı Moskvadan Bakıya gətirildi - FOTOLAR 27 May 2020, 19:24 Deputat: "Dünyada qaçqınlar, miqrantlar və digər həssas qruplar hələ də risk altındadır" 27 May 2020, 19:17 Prezidentdən 28 may paylaşımı: “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əbədi yaşayacaq" 27 May 2020, 18:55 Xaçmazda həmyerlisini yandıran şəxs qarşı cinayət işi AÇILDI 27 May 2020, 18:32 Bu tarixdən 11 nömrəli marşrut xəttinə BakuBus avtobusları buraxılacaq 27 May 2020, 18:06 Azercell ailəsi artıq 5 milyon döyünən ürək deməkdir! 27 May 2020, 18:02 Planetin 29 yaşa qədər hər 6 sakinindən biri işsiz qalıb – koronavirusa görə 27 May 2020, 17:55 28 May – Respublika Günü münasibətilə onlayn simpozium keçirilib 27 May 2020, 17:46 Vladimir Zelenski İlham Əliyevə zəng edib 27 May 2020, 17:39 13 ölkənin baş naziri Əli Əsədova təbrik məktubu göndərib 27 May 2020, 17:22 Ədliyyə Nazirliyi: “Son 5 ildə 143 nəfər Azərbaycana ekstradisiya olunub” 27 May 2020, 17:14